Nomonanoto Show

Friday, December 16, 2011



Debub Global Bank is to become the newest entrant to the banking sector in the new year. According to an official of the bank, 286 million birr of the 300 million birr it had planned to raise as subscribed capital has been locked so far and they have managed to sell about 150 million birr in paid up capital. Shares amounting to 5,481 have been purchased and presented to the National Bank of Ethiopia and are awaiting signature and verification from shareholders.
The official said that the bank, which had a general assembly meeting held in the presence of NBE officials on September 20, 2010 at the Addis Ababa Millennium Hall has nominated some 30 potential people to sit on its board of directors; which will make up a dozen seats.  He also said they have been waiting for six months to start banking operations after fulfilling the necessary criteria.
It is also done to avoid the controversies that happened recently in other banks that have been accused of nepotism and favoritism in their Board of Directors' selection process.
NBE has so far screened the potential board of directors based on the number of votes given to them at a General Assembly meeting as well as looking at their credentials. So far eleven people have met the criteria for selection.
Worku Lemma, former vice president of Oromia International Bank who was replaced by Abe Sano has recently been approved by NBE to become the founding president of Debub Global Bank Share Company.
The bank published the names of shareholders who have shares ranging from a hundred thousand birr to 15 million birr, which is the highest threshold allowed for a single individual.
Debub Global Bank S.C. and Enat Bank S.C. are the two banks under formation who are exempt from the recent NBE directive which stipulates banks under formation should have at least 500 million birr paid up capital to start banking operations. Debub was allowed because they were already formed before the new directive.
The official also said that although the bank plans to open branches and banking operations all across Ethiopia, its particular focus area is southern Ethiopia. They feel that there are many untapped resources there for investment. He further said Addis Ababa residents have bought the overwhelming numbers of shares offered by Debub Global because they understand the investment potential of the area and are keen to invest there especially in trade and investment.
Debub Global Share company was formed in August 2008 in accordance with the1960 commercial code and the 592/2000 proclamation regarding Ethiopia commercial law and banking operations.
Among its main promoters are the famous Athlete Haile Gebreselassie, Simon Mechale former head of Disaster Prevention and Preparedness Agency and representative in Ethiopia of World Food Program (WFP) and Food and Agricultural Organization (FAO), Daniel Mamo from DMC construction, Alemayehu Ketema of Alemayehu Ketema General Construction company and Mustefa Awol of Mulege Private Limited Company.
It also has among its advisers Abate Kisho, former president of the Southern Nationalities and People's Regional states (SNNPRS) and Tilahun Abay former president of the Commercial Bank of Ethiopia (CBE).


Winning designs for Hawassa (left), Balcha Aba Nefso (centre), and Bulbula (right), branches, were all selected as winners by jury members based on criteria that included urban context, site use, and representation of Awash.
The first private bank to construct its own headquarters, Awash International Bank (AIB), selected three designs for branches to be located in Addis Abeba and Hawassa, Southern Regional State on Thursday, December 8, 2011.
During a ceremony at the Hilton Hotel, the winning designs for the branches to be constructed around Bole Bulbula, Balcha Aba Nefso, and Hawassa, 273km south of the capital, were selected out of 14 entries. A total of six companies took part in the competition.
Gereta Consult, MH Engineering, and Yohannes Abay Plc, competed for all three branch designs, while Zeleke Belay Plc and Age Plc each submitted designs for the Hawassa and Balcha Aba Nefso sites. Studio 7 Architects Plc limited itself to one, competing for the Bole Bulbula design only.
Participating for only one design may have helped Studio 7, as its design for the Bole Bulbula branch, near Kadisco Paint Factory in Nifas Silk Lafto District was selected.  Zeleke Belay Plc was selected for the Balcha Aba Nefso branch, opposite from Lideta Cathedral Church in Lideta District, while MH Engineering was selected for the branch in the Arada area of Hawassa. They all received 50,000 Br awards.
Awash, established in 1994 with 24.2 million Br in paid-up capital, which inaugurated its headquarters a year ago, acquired the 2,900sqm Bulbula plot from an individual, while the 2,800sqm Balcha Aba Nefso site was acquired from the city administration. The 1,850sqm plot in Hawassa was acquired from the regional state.
All of the designs were presented to an independent jury composed of five architects and two structural engineers, on October 10, 2011. The designs were judged based on criteria such urban context, site use, and representation of Awash, according to Tesfamariam Teshome, manager of Bet Architectural Plc and member of the jury.
All of the participants submitted three-dimensional (3D) designs, but their identities were hidden by encoding their names until the awards ceremony, where each received prize money. Awash spent 195,000 Br for it.
“Usually, it is only the top three designers selected that get awards,” Tesfamariam told Fortune. “Awash has done a good job in recognising all of the participants.”
Second to fifth place winners were awarded 20,000 Br, 15,000 Br, 10,000 Br, and 5,000 Br, consecutively.
Each of the winners will complete the working designs of the branches, if negotiations with Awash are successful. This will determine the actual cost of constructing each branch.
“We have to do an assessment study; get the input of structural, electrical, mechanical, and sanitary engineers; and do all the bills of quantity to see how much it will cost,” Zelalem Girma, who was representing Studio 7 architects, established four years ago, and had previously designed KT-12 building, diagonal from Ibex Hotel on Ethio-China Avenue, told Fortune.
His company’s design may cost 131 million Br, he estimates.
Tesfamariam concurs. It takes a long time for a winning design to actually be constructed. Negotiating deals takes an especially long time, and sometimes a contract may not even materialise, according to Tesfamariam, who speaks from experience. Bet Architects has won the design competition for the Ethiopian Airlines headquarters and is yet to sign a deal.
For Zeleke, founder of his namesake company, which has been in operation since 1996, winning the design for the branch located near the Ethiopian Institute of Architecture, Building, & Construction (EIABC), where he went to school was exciting.
“We had to come up with a design that would look attractive from all sides,” he told Fortune.
Zeleke Belay Plc also placed third for the Hawassa location. For Getahun Lemma, head of the architectural department at MH Engineering, which placed first for this design, consideration of the plot was also a factor.
“The plot is short in length but greater in depth, so we came up with an L-shaped design that would present a great view when seen from the side,” he explained during his speech at the ceremony.
The design was applauded for incorporating the concept of the outdoor lifestyle of Hawassa in the building model.
The three designs, when constructed, will be part of the growing number of buildings that Awash owns. The bank, whose paid-up capital has reached 885 million Br with 2,977 shareholders, has 75 branches countrywide.




አዋሳ, ህዳር 28 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - የሀዋሳ ዩኒቨርስቲ ችግር ፈቺ የሆኑ ከ100 የሚበልጡ የምርምር ፕሮጀክቶች እያካሄደ መሆኑን የዩኒቨርስቲው የምርምር ልማት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ገለጹ።

ዳይሬክቴሩ ዶክተር ተስፋዬ አበበ ሰሞኑን በሀዋሳ ከተማ በተካሄደ የምርምር ስራ ግምገማ አውደ ጥናት ላይ እንዳስታወቁት የምርምር ፕሮጀክቶቹ በተለይ ሀገሪቱ ለተያያዘችው የዕድገትና የትራንስፎርሜሽን የልማት ፕሮግራም ስኬት የበኩላቸውን አሰተዋጾኦ የሚያበረክቱ ናቸው፡፡
ቀደም ብሎና ዘንድሮ የተጀመሩት የምርምር ፕሮጀክቶች በግብርና ፣ በተፈጥሮ ሀብት ፣ በደን ልማት ፣ በእንስሳት ልማት፣ በጤናና ሌሎች ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ባላቸው ዘርፎች ላይ ያተኮሩ መሆናቸውን አስታውቀዋል፡፡
የምርምር ስራዎቹ የሚካሄዱት ከደቡብ ክልል መንግስት ጋር በመተባበር በሀዋሳ ከተማና ዙሪያ፣ በቦርቻ ፣ በወንዶ ገነት፣በዳሌ ፣በሃገረ ሰላምና ሌሎች አካባቢዎች መሆኑን ጠቁመው በዩኒቨርስቲው የሚያስተምሩ የየዘርፉ ምሁራንና ተመራቂ ተማሪዎችን በማንቀሳቀስና ህብረተሰቡን በማሳተፍ ሁሉንም የልማት መስኮችን የዳሰሱ ችግር ፈቺ መሆናቸውን ገልጠዋል፡፡
በእስካሁኑ እንቅስቃሴ በግብርናው ዘርፍ ለዝናብ አጠር አካባቢ ተስማሚና ውጤታማ የሆኑ አዳዲስ የበቆሎ የእንሰት ፣የስራ ስርና ሌሎች የምግብ ሰብል ዓይነቶች በምርምር በማውጣት ለተጠቃሚው ለማድረስ በሂደት ላይ መሆናቸውን አስረድተዋል፡፡
የዩኒቨርስቲው ፕሬዜዳንት ዶክተር ዮሴፍ ማሞ በበኩላቸው የመማር ማስተማሩን ስራ በጥራትና በፍትሃዊነት ከማራመድ ጎን የሚካሄደው ምርምር ከውጪ ሀገራት መሰል የትምህርት ተቋማት ጋር በመተባበር መሆኑን ገልጸዋል።
ምርምሮችን በማስፋትና ግኝቶችን ወደ ምርት ስራ በማሸጋገር የተሻለ ለውጥና ዕድገት ለማምጣት በትኩረት እየሰሩ እንደሆነ ማስታወቃቸውን የዩኒቨርስቲው ማርኬትንግና ኮርፖሬት ኮሚኒኬሽን ዳይሬክቶሬት ዛሬ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ገልጿል፡፡

-    ቡና ላኪዎች ለጠቅላይ ሚኒስትር መለስ አቤቱታ ሊያቀርቡ ነው

የኢትዮጵያ ቡና ገዥ ከሆኑት መካከል በዋነኝነት የሚጠቀሱት የስዊዘርላድንና የጀርመን ኩባንያዎች በማኅበሮቻቸው በኩል ለኢትዮጵያ ኤምባሲዎች፣ ለውጭ ጉዳይና ለንግድ ሚኒስቴር የተቃውሞ ደብዳቤ መጻፋቸው ታወቀ፡፡
የእንግሊዝ ኩባንያዎችን ጨምሮ አሥር ታዋቂ የኢትዮጵያን ቡና የሚገዙ ማኅበራት በብትን እንደማይገዙ ያሳወቁ ሲሆን፣ ፊታቸውን ወደ ሌሎች ቡና ሻጮች ማዞራቸውም እየተነገረ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት የኮሎምቢያና የኬንያ ቡና ላኪዎች የአረቢካ ቡና ገበያን ሊቆጣጠሩት እንደቻሉ፣ በዚህ ሳምንት ብቻ ኢትዮጵያ ልትሸጥ የሚገባት 30 ሺሕ ቶን የሚገመት ቡና ሳይሸጥ መቅረቱን ምንጮች ይናገራሉ፡፡

ንግድ ሚኒስቴር ከህዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ ያወጣው መመርያ ቡና ገዥዎች እንደተቃወሙትና በኮንቴይነር በብትን እንዲላክልን አንፈልግም ብለውናል በማለት የኢትዮጵያ ቡና ላኪዎች ያቀረቡትን ሐሳብ ሚኒስቴሩ ሊቀበለው ባለመቻሉ፣ ለጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የአቤቱታ ደብዳቤ ለማቅረብ መገደዳቸውንና በነገው ዕለትም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽሕፈት ቤት እንደሚያስገቡ ምንጮች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ከህዳር 1 ቀን ጀምሮ ሁሉም ላኪዎች ቡና በብትን በኮንቴይነር እንዲልኩ የወጣውን መመርያ ቡና ገዥዎች እንዳልተቀበሉት፣ በጆንያ የማይላክላቸው ከሆነ ከኢትዮጵያ ቡና አንገዛም ማለታቸውን ለሚኒስቴሩ ቢያሳውቁም፣ ሳይቀበላቸው በመቅረቱ አሳምናችሁ በብትን እንዲገዙ አድርጉ በማለት ኃላፊነቱን ጥሎባቸዋል፡፡

ከፍተኛ የታጠበ ቡና በጥርና በካቲት ወራት ተጓጉዞ ለዓለም ገበያ እንዲቀርብ አሁን ውል ሊፈጸም ይገባ እንደነበር የሚገልጹት ቡና ላኪዎች፣ አሁን በሚታየው የዓለም የኢኮኖሚ መዋዠቅ የቡና ኤክስፖርት መቀነሱን ይናገራሉ፡፡ ገዥዎች እምቢ ከማለታቸው ጋር ተያይዞ ቡናው በመጠንና በገቢ ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆሉን፣ ወደፊትም ከዚህ የበለጠ ሊቀንስ እንደሚችልና የአገሪቱን የወጪ ንግድ ገቢ እጅግ የሚጎዳ አሳሳቢ ችግር መፈጠሩን ገልጸዋል፡፡

ሆኖም አንዳንድ ላኪዎች በብትን እየላኩ እንደሚገኙ፣ ጥቂቶችም መመርያውን ወደ ጎን በማለት በጆንያ እየላኩ መሆኑን፣ ይህን በማድረጋቸው የሚደርስባቸው ነገር ካለም ‹‹የሚመጣውን ለመቀበል ተዘጋጅተናል›› የሚሉ አልጠፉም፡፡

‹‹የኢትዮጵያ ቡና ራስን በራስ የማጥፋት ዕርምጃ ተወስዶበታል፤›› ሲሉ አንዳንድ  የቡና ላኪዎች የገለጹ ሲሆን፣ የንግድ ሚኒስቴር ያወጣውን መመርያ አስመልክቶ የተቃውሞ ፊርማ እየተሰባሰበ እንደሚገኝም ለማወቅ ተችሏል፡፡

Image
-    ቡና ላኪዎች ይሻሻልልን ያሉትን መመርያ ሳይቀበለው ቀረ
‹‹በብትን ብትልኩ አንቀበልም ብለውናል›› ቡና ላኪዎች
‹‹በብትን የሚላከው በጃፓን ገበያ የደረሰብንን ካየን በኋላ ነው›› አቶ ያዕቆብ ያላ
 ንግድ ሚኒስቴር ባለፉት አራት ወራት የቡና ኤክስፖርት አፈጻጸምን በተመለከተ ከላኪዎች ጋር ባካሄደው ስብሰባ፣ ሊላክ ከሚገባው ቡና በታች በመላኩ እንዳሳሰበው አስታወቀ፡፡

ሚኒስትር ዴኤታው አቶ ያዕቆብ ያላ ላኪዎችን ጠርተው እንመካከር ባሉበት ህዳር 28 ቀን 2004 ዓ.ም. ስብሰባ ላይ እንዳስታወቁት፣ በአራት ወራት ውስጥ ሊላክ የሚገባው ቡና ባለመላኩ ሰባት ወራት ብቻ ለቀረው የበጀት ዓመቱ ኤክስፖርት አፈጻጸም አሳሳቢ ነው፡፡

‹‹የቀረን ሰባት ወር ነው፡፡ በዚህ ዓመት ከቡና 1.1 ቢሊዮን ዶላር እየተጠበቀ ነው፡፡ ይህ የአገሪቱ ዕቅድ ነው፡፡ ችግሮቹ በዚህ ሁኔታ ከቀጠሉ ይህንን ሁኔታ ይጐዳሉ፤›› በማለት አቶ ያዕቆብ አሳስበዋል፡፡ ለዓለም ገበያ መቅረብ ይገባው የነበረው የቡና መጠን የቀነሰው በተለያዩ ችግሮች መሆኑን የገለጹት ነጋዴዎቹ፣ በተለይ ቡና በብትን እንዲላክ በወጣው መመርያ መሠረት ለመላክ ባለመቻላቸው መሆኑን አስታውቀዋል፡፡

ንግድ ሚኒስቴር ላለፉት አራት ወራት ለውጭ ገበያ ይላካል ያለው የቡና መጠን ከ66,400 ቶን በላይ ነበር፡፡ ነገር ግን የተላከው ቡና ከ44,029 ቶን በላይ ባለመሆኑ ከ22,371 ቶን በላይ ቡና ሳይላክ ቀርቷል፡፡ በጥቅምት ወር መላክ የነበረበት 75 ሺሕ ቶን ቢሆንም፣ ሊሰበሰብ የተቻለው 13 ሺሕ ቶን ነበር፡፡ ያም ሆኖ ግን ወደ ውጭ የተላከው አራት ሺሕ ቶን ብቻ ይሆናል፡፡

ቡናው እንደታሰበው ሊላክ ያልተቻለው ደግሞ ቡናው በውል ከተሸጠ በኋላ በወቅቱ ሊላክ ባለመቻሉ (የተሸጡ ኮንትራቶች ስላልተፈጸሙ)፣ በምርት ገበያና በኒውዮርክ ገበያ መካከል ያለው የዋጋ ልዩነት፣ በላኪዎች መካከል የተፈጠረ አላስፈላጊ ውድድር፣ የዓለም የገበያና የኢኮኖሚ ሁኔታዎችን በምክንያትነት አቅርቧል፡፡

ላኪዎች በአራት ወራት ውስጥ እንልከዋለን ያሉትን ቡና ሳይልኩ ቀርተዋል፣ በርካታ ቡና ተከማችቶ ተቀምጧል ያለው ሚኒስቴሩ፣ ቡና በብትን በኮንቴይነር (በከረጢት ውስጥ እዚያው ተበጥሮ ወደ ኮንቴነር መገልበጥ) የመላኩ እንቅስቃሴ ካለፈው ዓመት አኳያ ጨምሯል ብሏል፡፡ ዘንድሮ ከ6,454 ቶን በብትን ሲላክ አምና 4,700 ቶን ብቻ ተልኳል ያለው ሚኒስቴሩ፣ ከህዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ሰኔ 30 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ሁሉም ላኪዎች ቡናቸውን ሙሉ በሙሉ በብትን በኮንቴይነር እንዲልኩ የሚያሳስብ መመርያ አውጥቷል፡፡

ቡና ገዥዎቻችን በብትን ስንልክላቸው አንቀበልም ብለውናል፣ አንዳንዶቹም እስከ መሳደብ ደርሰዋል ያሉት ላኪዎች፣ መመርያው ይሻሻልልን በማለት የመፍትሔ ሐሳቦችን አቅርበው ነበር፡፡

ቡና ገዥዎቹ የውጭ ኩባንያዎች ቡና በብትን አንገዛም በማለታቸው የሚላከው የቡና መጠን ሊቀንስ እንደቻለና ወደፊትም ከፍተኛ የኤክስፖርት ጉድለት ሊከሰት እንደሚችል ገልጸዋል፡፡

ቡና ገዥዎች በብትን ላለመግዛት ከሚያቀርቡት ምክንያት መካከል፣ አንዳንዶቹ ቡና ገዥዎች መልሰው ለትንንሽ ገዥዎች በችርቻሮ የሚሸጡት በመሆኑ፣ ከነጆንያው ካልተላከላቸው አንቀበልም እያሉ መሆኑ ተነግሯል፡፡

ለትንንሾቹ ነጋዴዎች ልዩ ልዩ ቡና በአንድ ኮንቴነር ውስጥ ሲላክላቸው የቆየ ቢሆንም፣ በአዲሱ የብትን አላላክ መመርያ መሠረት ይህ የማይቻል ከሆነ ችግር ውስጥ እንወድቃለን በማለት ላኪዎቹ ስጋታቸውን ገልጸዋል፡፡

ከአንጋፋዎቹ ቡና ላኪዎች መካከል አንዱ የሆኑት መቶ አለቃ ፈቃደ ማሞ ሲናገሩ፣ ከጃፓን እስከ አሜሪካ ያሉ ደንበኞቻቸው በኮንቴይነር በብትን እንዲላክላቸው እንደማይፈልጉ እንደነገሯቸውና የየአገሮቹን ደንበኞቻቸውን ምክንያትም ዘርዝረዋል፡፡

ጃፓኖቹ ከማሸጊያው ጀምረው ቡናውን በመመርመር ከኬሚካል ንክኪ ንፁህ መሆኑን ለማረጋገጥ ስለሚፈልጉ በብትን አይፈልጉም ያሉት መቶ አለቃ ፈቃደ፣ ሳዑዲዎችም ቡና የሚቆላ ኩባንያ ስለሌላቸው በብትን መግዛት አንፈልግም ማለታቸውን ተናግረዋል፡፡ የአውሮፓና የሲንጋፖር እንዲሁም የሌሎች አገሮች ደንበኞቻቸው ተመሳሳይ አቋም ስላላቸው በብትን የሚልከው በብትን እንዲልክ፣ በጆንያ የሚልከው በጆንያ መላክ እንዲችል ይፈቀድ ብለው ነበር፡፡

ሲንጋፖር በዓለም ላይ ከፍተኛው የኮንቴይነር ማስተናገጃ ተርሚናልና ሀብት ያላት አገር ብትሆንም፣ ከኢትዮጵያ ቡና ለመግዛት ቢሮ የከፈቱት በቅርብ እንደሆነ፣ ከዚህ ቀደም ከፓፓዎ ኒው ጊኒና ከሌሎች አገሮች የገዙትን ቡና መልሰው ለጃፓንና ለመሳሰሉት አገሮች ሲሸጡ ቢቆዩም፣ በኢትዮጵያ እንቅስቃሴ ሲጀምሩ በብትን መግዛት እንደማይፈልጉ መቶ አለቃ ፈቃደ ተናግረዋል፡፡

ገዥዎቹ ዘለፋ መጀመራቸውን፣ ስለማሸጊያው እናንተ ምን አገባችሁ፣ በምንፈልገው ታሽጎ እንዲላክልን ምርጫው የእኛ ነው፣ ደግሞስ ድሆች ሆናችሁ መላኪያውን የምታማርጡት እናንተ ማን ናችሁ እየተባልን ነው የሚለውን የላኪዎቹን አቤቱታ፣ ሚኒስትር ዴኤታው የተመለከቱት ከሌላ አቅጣጫ ከመሆኑም በላይ፣ “በድህነታችን እንዲሳለቁብን አትፍቀዱላቸው፤ እናንተም የተሻላችሁ መሆናችሁን አሳዩ፤” በማለት አሳስበው በብትን መላኩን ግን ግፉበት ብለዋቸዋል፡፡

አሁን ባለው አሠራር እንዲቀጥልና በሚቀጥለው ዓመት ሙሉ ለሙሉ ይገባበት፣ እንደ አምስቱ ዓመት ዕቅድ ቀስ በቀስ እየጨመረ ይኬድበት እንጂ መቶ በመቶ በዚህ ዓመት መባሉ ይቅር፣ የሚሉትና መሰል የመፍትሔ ሐሳቦች ከላኪዎቹ ቀርበውም ነበር፡፡

እነኚህ የመፍትሔ ሐሳቦች ቢቀርቡም ንግድ ሚኒስቴር ሊለሳለስ ሳይችል ቀርቷል፡፡ “በወጣው መመርያ ቀጥሉና እስከ ታኅሳስ 30 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ያለውን አፈጻጸም ካየን በኋላ መልሰን በመገናኘት ውጤቱን እንገመግማለን፤” ያሉት አቶ ያዕቆብ፣ ‹‹እኛ በደሃ አቅማችን አበጥሮ የሚሞላውን ማሽን (ብሎወር) ከገዛንና ኮንቴይነር ካቀረብን፣ እነሱ ለምንድን ነው ትንሽ ፈቅ የማይሉት? ከኬሚካል ለማፅዳት ጆንያ ስናቃጥል፣ ላቦራቶሪ ስናቋቋም የነበረው ለእናንተው የጥራት ፍላጎት ነው እያላችሁ በአንድ ቋንቋ ተናገሩ፤›› በማለት ማሳሰቢያ አዘል አደራ ለላኪዎቹ ሰጥተዋል፡፡ ምንም እንኳ በመመርያው ላይ በግልጽ ባይሰፍርም፣ ከአንድ ኮንቴይነር በታች ለሚልኩ ልዩ ልዩ ቡና መላክ ለሚጠበቅባቸው የተለየ አስተያየት እንደሚደረግ ለላኪዎቹ ቃል ተገብቷል፡፡

አንዳንድ የመርከብ አገልግሎት ሰጪዎች የኮንቴነር አቅርቦት ችግር አሳሳቢ እንደሆነ ለሪፖርተር ቢናገሩም፣ ንግድ ሚኒስቴር አያሳስብም በማለት ጥሩ አቅርቦት እንዳለው በመግለጽ ላይ ነው፡፡ ባለፈው ዓርብ ሰብስቦ ካነጋገራቸው የቡና ገዥዎቹ ወኪሎችም ከ15ቱ አንዱ ብቻ በብትን ቢላክ ችግር እንደሌለበት ሲገልጹ፣ የቀሩት 14ቱ ግን በብርቱ ተቃውመውል፡፡

በብትን ቡናን መላኩ ዋጋ እንደሚያስከፍል፣ የተወሰኑ ገዥዎችም ከገበያ ሊወጡ እንደሚችሉ የተናገሩት አቶ ያዕቆብ፣ ‹‹ጥሎ የሚሄድ አይኖርም፣ ካለም አምስትና አሥር እጁ ነው፡፡ ይኼ ደግሞ በቀላሉ ሊሞላ የሚችል ክፍተት ነው፤›› ብለውታል፡፡ ከላኪዎቹ ባሻገር በሁሉም ቡና ተቀባይ አገሮች ያሉ ኤምባሲዎች የማሳመንና የማስተባበር ሥራ ለመሥራት መመርያ እንደተሰጣቸውም ገልጸዋል፡፡

ላኪዎች ከመመርያው ባሻገር የታገዱት የዘርፉ ተዋናዮችም ለኤክስፖርት ቡናው መቀነስ አስተዋጽኦ እንዳበረከቱ ቢገልጹም፣ ንግድ ሚኒስቴር የሚቀበለው ምክንያት አልነበረም፡፡ የዕርምጃው መካረር ‹‹የቆየ ላኪ አይወደድም፤›› እንዲሉ ቢያስገድዳቸውም አቶ ያዕቆብ በጥብቅ አስተባብለውታል፡፡

በብትን ቡና እንዲላክ እንቅስቃሴ ተጀምሮ የነበረው በ1988 ዓ.ም. ቢሆንም፣ ያኔ ዕውቀቱና ዝግጅቱ ስላልነበር አገር ይጎዳል ተብሎ ቀርቶ እንደነበር ላኪዎቹ አስታውሰዋል፡፡
ዋሳ, ታህሳስ 4 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - በደቡብ ክልል ሲዳማ ዞን በያዝነው የምርት ዘመን ከ42 ሺህ ቶን የሚበለጥ እሸት ቡና ለማዕከላዊ ገበያ ለማቅረብ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ እንደሚገኝ የዞኖ ግብይትና ህብረት ስራ መምሪያ ገለጸ፡፡
የመምሪያው ሃላፊ አቶ ቡርቃ ቡላሾ እንዳስታወቁት ከዞኑ ለገበያ የሚቀርበውን የቡና ምርት በማሻሻል ከዘርፉ የሚገኘውን ገቢ ለማሳደግ በበጀት ዓመቱ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ ነው፡፡
በበጀት ዓመቱ 42ሺህ 680 ቶን እሸት ቡና ለማዕከላዊ ገበያ ለማቅረብ የሚያስችል ዝግጅት መጠናቀቁን ገልጸው ከዚህም ውስጥ 41ሺህ 285 ቶን ያህሉ የታጠበ እሸት ቡና ነው ብለዋል፡፡
ለማዕከላዊ ገበያ የሚቀርበው እሸት ቡና ካለፈው ዓመት በ12ሺህ 682 ቶን ብልጫ እንዳለው ገልጸው ለስራው ስኬት በበጀት ዓመቱ ብቻ 64 ማህበራትና 92 የግል ባለሃብቶች በግብይት እንዲሰማሩ መደረጋቸውን አስረድተዋል፡፡
ለቡና ጥራት መበላሸት መነሻ የሆኑ ህገ ወጥ የቡና ዝውውርና ሌሎች ችግሮችን ለመቆጣጠርና ዕቅዱን ለማሳካት በዞኑ ዋና አስተዳዳሪ የሚመራ ግብረ ሃይል በማቋቋም እስከ ቀበሌ ድረስ የቁጥጥር የክትትክልና የድጋፍ ስራ በመከናወን ላይ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡

በተጨማሪም 214 ደረጃቸውን የጠበቁ የግብይት ማዕከላት በማቋቋም ህገ ወጥ የንግድ እንቅስቃሴን የመቆጣጠርና ነፃና ፍትሃዊ የገበያ ስርዓት እንዲሰፍን የማድረግ ስራ መሰራቱን ገልጸዋል፡፡
ከዞኑ 19 ወረዳ አብዛኛዎቹ ቡና አብቃይ በመሆናቸው ለገበያ የሚቀርበው ቡና ጥራት ለማሻሻል ለማህበራትና አርሶ አደሮች በቡና ጥራት አጠባበቅና ህገ ወጥ ንግድ ዙሪያ የአቅም ግንባታ ስልጠና መሰጠቱን ገልጸው አንዳንድ ማህበራት በአዲስ ቴክኖሎጂ የተሰሩ የቡና መፈልፈያ መጠቀም መጀመራቸውን አስታውቀዋል