Worancha ወራንቻ

 The newsThe news that  Sidama Radio—one of the oldest and most important community radios in Ethiopia—is slated to be replaced by a hospital construction is not merely administrative information. It is a cultural alarm. For me, it is also deeply personal. As a journalist who once worked at Sidama Radio as a university student, producing sports and international music programs, this decision breaks my heart—and it should trouble anyone who cares about cultural rights, history, and justice.Sidama Radio is not just a building. It is not just a frequency. It is memory, resistance, dignity, and voice . A Radio That Defied Discrimination  Sidama Radio is one of the first community radios ever established in Ethiopia , created at a time when community media was neither fashionable nor politically convenient. It was built with the support of Irish development aid and, more importantly, through the vision and courage of Sidama intellectuals who understood that a people withou...

To the Honorable Sidama Regional State Government, I am writing as a concerned and committed individual to respectfully, yet firmly, request the official organization of Fichee-Chamballala in the current year in a manner that fully reflects its cultural, social, and moral significance —and not merely as a symbolic or politically driven event. Fichee-Chamballala, the Sidama New Year celebration, is officially recognized by UNESCO as an Intangible Cultural Heritage of Humanity . This recognition affirms that Fichee-Chamballala is not an occasion for political visibility or short-term consumption, but a living philosophy grounded in peace, renewal, social cohesion, reconciliation, and collective responsibility. Historically, Fichee-Chamballala has served as a deeply rooted social institution through which the Sidama people renew moral commitments, strengthen unity, resolve tensions, and reaffirm shared values across generations. Its meaning lies in substance, participation, and respect f...

  The article “ Awassa at a Crossroads: Federal City Status as a Path to Economic Revival, Accountability and National Balance ” presents federal city status as a cure-all for Hawassa’s alleged decline. However, the argument rests on historical inaccuracies, selective interpretations of governance challenges, and a questionable political agenda that fails to withstand critical scrutiny. Rather than addressing real structural and national problems, the article redirects blame toward Sidama administration and proposes federal takeover as an unjustified and impractical solution. Historical and Administrative Misrepresentation First, the article repeatedly refers to the city as “Awassa,” ignoring the correct and official name Hawassa . This is not a minor semantic issue; it reflects a deeper disregard for the city’s historical and administrative reality. Hawassa has always been administered by Sidama , long before and after its role as the capital of the former SNNPR. Portraying Sid...

Hawassa stands at a defining moment in its urban history. The city’s expanding road networks and corridor developments are visible signs of progress and ambition, and they deserve recognition. These projects have reshaped parts of the city and improved mobility. Yet Hawassa must now confront a critical truth: physical transformation alone will not secure a livable, inclusive, and sustainable future. The city deserves more than roads and corridors. It deserves people-centered development grounded in equity, good governance, and environmental stewardship. This is a call for Hawassa’s leaders, planners, and development partners to move beyond a narrow infrastructure-first approach and address the city’s most urgent structural challenges. Rapid urbanization and population growth have pushed the city into a severe housing crisis, with nearly half of residents relying on informal housing. Skyrocketing rents, weak land administration, and illegal peri-urban land transactions have created wide...

First of all, I would like to extend my deepest appreciation for the hard work and historical achievement of Professor Anbessa Tefera, which makes him not only a Sidama or Ethiopian exemplar, but a symbol of pride for all people of African descent. As someone from Sidama, I am overjoyed to see such an outstanding success in the scientific and academic sectors emerging from our community. There are indeed many Black and African-rooted professors around the world who inspire us, yet knowing that one of these exemplary figures is from Sidama fills me with a unique and profound happiness. Recently, however, I have been reflecting on how Ethiopians, as a whole, have reacted to Professor Anbessa’s achievement. I expected a wave of recognition, national pride, and celebration for his appointment as an associate professor at Tel Aviv University, the first scholar from the Ethiopian community in Israel to reach this position. Surprisingly, the reaction from Ethiopians at large has been muted. I...

  How Cultural Misreadings and Political Bias Undermine Ethiopia’s Indigenous Movements By Nomonanoto Critica  SIDAMA, ETHIOPIA — In recent months, a growing number of anonymous publications in the national newspapers have scrutinized the Sidama people’s cultural systems and political history, particularly targeting the traditional Wolapho institution and the Eejjeetto movement that led to regional statehood in 2019. Marketed as “balanced historical critiques,” these writings often obscure deeper biases that distort the Sidama struggle and reduce its multi-generational fight for self-rule to little more than tribal essentialism. This response is not an effort to silence free speech and it´s inquiry—but rather, to correct the record. Sidama Liberation Is Not Tribalism The constitutional recognition of Sidama as Ethiopia’s 10th regional state was a product of sustained, peaceful resistance—rooted in civic discipline and inclusivity. The Eejjeetto movement mobi...

በባህርዳር ከተማ ተገኝተው ልምዱን ያካፈሉት “የሲዳማ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የፍትህ ቢሮ ም/ሀላፊና የህግ ጉዳዮች ዘርፍ ሀላፊ ክብርት ወ/ሮ አሽሌ ዳንኤል ሲሆኑ:- እንደ ሲዳማ ብሔር ይህ ቱባ ባህል የከበረ ባህል ሲሆን ዕድሜ ጠገብና እጅግ የሚያኮራ እንዲሁም ለዕርቅና ለሰላም ግንባታ ትልቅ ሚና ያለው ባህል ብለዋል። "አፊኒ" ትልቅ የሀገር እሴት መሆኑንና ይህንንም ባህላዊ የዳኝነት ስርአትን የሚደግፍ የማህበረሰብ ፍትህ አገልግሎትን ለማጠናከር የሚረዳ አዋጅ በሲዳማ ክልል ምክር ቤቱ እንዳፀደቀ ገልፀዋል:: በመድረኩ የኢፌዲሪ ፍትህ ሚኒስቴር ዴኤታ ክቡር ዶ/ር ኤርሚያስ የማነብርሐን, የክልሉ ም/ቤት አፈጉባኤ ክብርት ፋንቱ ተስፋዬና የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዝደንት ክቡር አለምአንተ አግደዉ ተገኝተው መልዕክት አስተላልፈዋል:: የማህበረስብ አቀፍ ፍትህ አገልግሎት ሚናን አስመልክቶ የሲዳማ ብሔር "አፊኒ" ባህላዊ ዳኝነት ስርዓትና ተሞክሮን በተመለከተ ህብረተሰቡ ዘመናዊ የዳኝነት ስርዓትን በማይቃረን መልኩ ሳይጉላላና ለአላስፈላጊ ወጪ ሳይዳረግ ፍትህ እንዲያገኝ በማሰብ እየተሰራ ያለ መሆኑ ተገልፆአል:: በአማራ ክልል ባህርዳር ከተማ የተዘጋጀው መድረክ ላይ ክልሉ የራሱን የረቂቅ ሞዴል ህግ እንዲሁም ሌሎች የጥናት ጽሁፎችና የኦሮሚያ ክልል ልምድም ቀርቦ በሀገር ሽማግሌዎች: የሐይማኖት አባቶችና ምሁራን ሠፊ ውይይት ተደርጎአል። የባህል ፍርድ ቤቶችን ስለማቋቋምና እዉቅና ስለመስጠት፣ የባህላዊ ግጭት መፍቻ ዘዴዎች ዳሰሳ መደረጉ ስርአቱን ለማጠንከር ማህበረሰዋዊና ብሎም ሀገራዊ ሰላምን አብሮነትን የሚያጠነክር መሆኑም ተነስቶ ከሲዳማና ከኦሮሚያ ክልል ለቀረቡ ልምዶች ላቅ ያለ ምስጋና ተችሮአል:: FastMereja.com  

  በቢሮው ድጋፍ የሚሰራው "የዳዎኤ ቡሹ ፊልም የማስጀመሪያ መርሐ ግብር ዛሬ በሀዋሳ ከተማ ተካሂዷል። በመርሃ ግብሩ ላይም የተገኙት የሲዳማ ክልል ባህል ቱሪዝም እና ስፖርት ቢሮ ኃላፊ የሆኑት አቶ ጃጎ አገኘሁ የፍቅር እና የአብሮነት ተምሳሌት የሆነውን የሲዳማ ህዝብን "ዳዮኤ ቡሹ" ለማስተዋወቅ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል ። የፊልሙ ደራሲ እና አዘጋጅ የሆኑት ዶ/ር በዛብህ ብርሃኑ ፊልሙን በአጭር ቀናት ውስጥ ሰርቶ ለማጠናቀቅ እና ቢሮው የሰጠውን ሃለፊነት ለመወጣት ቅድመ ዝግጅት ማጠናቀቁን ተናግረዋል። በተጨማሪም የፊልሙ ተዋናዮችም ፊልሙ ላይ ለመሳተፍ በመመረጣቸው ደስታ እንደተሰማቸውና የሲዳማን እምቅ ባህልን በሙያቸው ቀሚመው ለማስተዋወቅ መዘጋጀታቸውን ተናግረዋል ። በፊልሙ ላይም በተወዳጅ 9ኛው ሺ ተከታታይ ድራማ ላይ የምናውቃቸው ተወዳጅ ተዋናዮች አርቲስት አበበ ተምትም ፣ አርቲስት ስናፍቅሽ ተስፋዬ እንዲሁም በተለያዩ ፊልሞች ላይ የምናውቀው አርቲስት ፈለቀ ካሳ እንዲሁም ከ50 የሚበልጡ ተዋናዮች እንደሚሳተፉበት ታውቋል።

ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ለአንድ ዓመት የቆዩበትን ውጥረት በቱርክ አደራዳሪነት በአንካራ ማርገባቸው ለሁለቱ አገራት እና ለአፍሪቃ ቀንድ እፎታን የሰጠ ይመስላል። ለስምንት ሰዓታት የዘለቀዉ ታሪካዊ የተባለው የአንካራው ስምምነት ኢትዮጵያ የሶማሊያን አገራዊ ሉዓላዊነት ባከበረ መንገድ ደህንነቱ የተጠበቀ የባህር በር እንደምታገኝ ያመላክታል፤ ተብሏል። የአንካራው ስምምነት የኢትዮ-ሶማሊላንድ ስምምነትን ይሽራልን? ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ለአንድ ዓመት የቆዩበትን ውጥረት በቱርክ አደራዳሪነት በአንካራ ማርገባቸው ለሁለቱ አገራት እና ለአፍሪቃ ቀንድ እፎታን ሰጥቷል፡፡ በቱርክ ፕሬዝዳንት ሬሲፕ ጣይር ኤርዶሃን አሸማጋይነት ስምንት ሰዓታትን የፈጀው ታሪካዊ የተባለው የአንካራው ስምምነት ኢትዮጵያ የሶማሊያን አገራዊ ሉዓላዊነት ባከበረ መንገድ ደህንነቱ የተጠበቀ የባህር በር እንደምታገኝ ያወሳል፡፡ ይህ የአንካራው ስምምነት ኢትዮጵያ እየተገባደደ ባለው የጎርጎሳውያን ኣመት መጀመሪያ ከ11 ወራት በፊት እራሷን እንደ አገር ከምትቆጥረውና ሶማሊያ ግን የግዛቷ አካል አድርጋ ከምትመለከተው ከራስ ገዟ ሶማሊላንድ ጋር ያሰረችው የመግባቢያ ስምምነት ስለመሻር አለመሻሩ ግን በግልጽ የተቀመጠ ነገር አልተሰማም፡፡ ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ባለፈው ዓመት ታህሳስ መጨረሻ ኢትዮጵያ ከራስገዟ ሶማሊላንድ ጋር የወደብ አጠቃቀም ስምምነት ማሰሯን ተከትሎ የለየለት ዲፕሎማሲያዊ መካረር ውስጥ ገብተው ዓመቱን ሙሉ ዘልቀዋል፡፡ ቱርክ ሁለቱን አገራት ከዚህ በፊት በሁለት ዙር በመጥራት ችግሩን በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለማርገብ ያደረገችው ጥረትም አልሰምር ብሎ፤ አሁን በሶስተኛ ዙር ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያውን ጠቅላይ ሚኒሰርትር ዐቢይ አህመድን ከሶማሊያው አቻቸው ፕሬዝዳንት ሀሰን ሼኸክ ሞሀመድ ጋር ፊትለፊት በማገናኘ...

በሲዳማ ክልል ሁለት ወረዳዎች ከ489 ሚሊዮን ብር በሚበልጥ ወጪ የንጹህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች ሊገነቡ መሆኑ ተገለጸ። ለፕሮጀክቶቹ የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር አስፋው ዲንጋሞ (ዶ/ር)ን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል የመንግስት የስራ ኃላፊዎች በተገኙበት ዛሬ የመሰረተ ድንጋይ ተቀምጧል። በዚህ ወቅት ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር አስፋው እንደገለጹት፤ የአንድ ቋት የመጠጥ ውሃና ሳንቴሽን ፕሮግራም አካል በሆነው በዋን ዋሽ ፕሮግራም በአገሪቱ የተለያዩ ወረዳዎችና ከተሞች የሚከናወኑ የውሃ ፕሮጀክቶች ይኖራሉ። ዛሬ በሲዳማ ክልል ሁለት ወረዳዎች መሰረት ድንጋይ የተቀመጠላቸው የውሃ ፕሮጀክቶች በዋን ዋሽ እና በአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ የከርሰ ምድር ውሃ ፕሮግራሞች አማካይነት የሚከናውኑ መሆኑን ተናግረዋል። ለፕሮጀክቶቹ ግንባታ ከ489 ሚሊዮን ብር በላይ መመደቡን አስታውቀዋል። የውሃ ፕሮጀክቶቹ 49 የሚደርሱ የውሃ ቦኖዎች፣ ዘመናዊ መጸዳጃ ቤቶች፣ የእንስሳት ውሃ ማጠጫዎችን እንዲሁም የጤናና ትምህርት ተቋማትን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ግንባታዎችን እንደሚያካትቱ አብራርተዋል። የሲዳማ ክልል ውሃ ማዕድንና ኢነርጂ ቢሮ ሃላፊ ኢንጂነር ከበደ ጋኖሌ በበኩላቸው፤ በሃዋሳ ዙሪያና ቦርቻ ወረዳዎች የሚገነቡት የውሃ ፕሮጀክቶች ከ60 ሺህ የሚበልጡ ሰዎችን ተጠቃሚ እንደሚያደርጉ ገልጸዋል። ከዚህ ቀደም የነበረውን ከፍተኛ የውሃ ችግር የሚያቃልል መሆኑን ተናግረዋል። ሁለቱንም ፕሮጀክቶች በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በማጠናቀቅ ህብረተሰቡን ተጠቃሚ ለማድረግ በትኩረት ይሰራል ብለዋል። ከአካባቢው ነዋሪዎች መካከል አቶ ፍሬው ፈለቀና አቶ አለሙ ሳና፤ የውሃ ችግራቸውን ለማቃለል የፌደራልና የክልሉ መንግስት ላደረጉት ጥረት ምስጋና አቅርበዋል። የውሃ ፕሮጀክቶቹ በተያዘላቸው ጊዜ እንዲጠናቀቁ የሚጠበቅ...

በሀገራችን ካሉ ስኬታማ እና ውስን ፕሪሚየር ሊጎች ከግንባር ቀደሞቹ ተርታ የሚገኘው የኢትዮጵያ እጅ ኳስ ፕሪሚየር ሊግ የ2017ዓ.ም መርሀ-ግብር ሊጀመር እንደሆነ ተገልጿል። ውድድሩ በ10 ክለቦች መካከል የሚካሄድ ሲሆን የመቻል፣ የኦሜድላ፣ የፌደራል ማረሚያ፣ የቂርቆስ፣ የኮልፌ ቀራንዮ፣ የመቀሌ 70 እንደርታ፣ የከንባታ ዱራሜ፣ የፋሲል ከነማ፣ የሚዛን አማን እና የባህር ዳር ከነማ እጅ ኳስ ክለብ ይሳተፋበታል። ውድድሩ በሀዋሳ፣ በአዲስ አበባ እና በተመረጡ የሀገራች ከተሞች አመቱን ሙሉ የሚካሄድ ሲሆን መክፈቻ ፕሮግራሙ እሁድ ታህሳስ 6, 2017ዓ.ም የክብር እንግዶች በተገኙበት በድምቀት ይካሄዳል ሲሉ የፌዴሬሽኑ እና የምስራቅ አፍሪካ ዞን 5 ፕሬዝደንት ዶ/ር ፍትህ ወልደ ሰንበት አሳወቀዋል።

Reports from Fura College’s Gudumale campus reveal alarming claims of harassment involving more than 1,000 students. SDC with support from security forces, has allegedly obstructed students who have studied for years from accessing their academic credentials. Students report facing intimidation and delays in obtaining the documents essential for their future endeavors. The situation has prompted calls for immediate intervention from higher authorities to investigate the allegations and ensure the rights of the affected students are upheld. Students emphasize the need for transparency and accountability to resolve the crisis and restore trust in the institution.