Nomonanoto Show

Tuesday, November 18, 2014

Ambassadors, delegates from around 30 embassies, numerous staff from the Embassy of The Kingdom of the Netherlands in Addis Ababa, national and regional project coordinators of CASCAPE, heads of major stakeholders the likes of AGP and representatives from Regional Agriculture Bureau attended the field day and site visit event organized by HwU’s CASCAPE project at one of the five Project sites- MelgaWoreda (Guguma Kebele) of Sidama Zone.

The event which was held on 30 October 2014 was adorned by poster presentations on the activities of the HwU’s CASCAPE project by its coordinator Dr. Tesfaye Abebe, PhD, Vice President for Research & Technology Transfer and its assistant coordinator Dr. Tewodros Tefera. During the event, a welcome speech was addressed to the participants by the Worada Administrator. 
The delegation visited the project sites for malt-barley pilot-scaling, faba bean pre-scaling, sheep breed improvement, and cattle feed improvement (desho grass) guided by the farmers who are beneficiaries of the project activities. 
 During this high profile delegation site visit, the delegates from the Embassy of The Kingdom of the Netherlands in Addis Ababa told reporters that they witnessed the project has been achieving its purpose. They were happy to learn its success from the farmers themselves. A high delegate from the Embassy was hopeful that his government keeps funding such a life impacting endeavor and the possibility of seeing the second phase of the project is highly promising.
The report by the HwU’s CASCAPE project office indicated 1374 people as beneficiaries. CASCAPE is a national level project that works on ensuring sustainable agriculture by introducing technological innovations.
Malaria remains one of the major health problems in Ethiopia as in Sidama Zone, Southern People’s Nations and Nationalities Region. Though it fairly gets attention as a health problem, its cost on the economy stayed unnoticed. In the thesis, ‘Economic Cost of Malaria on Sidama Zone, SNNPR, Ethiopia’, an attempted has made to investigate and estimate the economic cost of malaria morbidity and mortality on households and public Health institutions in Sidama Zone. To conduct the study, cross sectional household survey of randomly selected 100 households from rural setting of Sidama Zone has been done. 
Data collected by interview using the structured questionnaire and interviewing key informants from March 15 – April 01, 2011. Desk review done using checklist. The study area was chosen based on the agro-ecological feature and malaria prevalence of the Zone. The collected data analyzed using SPSS software; the findings were presented using tables and graphs. It was estimated that household paid an average of 20.46birr ($1.24) for prevention and 119.91birr ($7.27) for treatment per episode. That is household’s spend 21.81% of the total direct cost for prevention and the remaining 78.19% of total direct cost for treatment. 
A single Household in Sidama Zone spends an average of 140.51birr ($8.52) direct cost for prevention and treatment of malaria per episode. On the other hands, an average of 7.54 productive days is wasted by the victim due to illness, and 1.82 days by the person to take care of the patient. The indirect cost for productive days wasted for seeking treatment valued 99.50birr ($6.03) per patient and 22.78birr per caretaker. A total of 122.25birr ($7.40) indirect cost wasted per household while a person is sick with malaria. Therefore, malaria withdraws 56.70% of the households’ income or households pay an average of 247.40birr ($14.99) per malaria episode from the average cumulative income of 436.33birr ($26.44) per month. Public health institutes spent an average of 1.33birr ($0.09) per household for malaria prevention and 47.27birr ($2.87) per patient for treatment. Roll Back Malaria (RBM, 2008) Global Action Plan estimated the cost of country implementation of malaria control and elimination strategies suggested roughly US$1.5-3.0 per capita per year.
 Generally, malaria bears huge economic cost on households and public health institutions either directly or indirectly. Besides, it was observed that public spending to subsidize malaria control action for RBM from the Zone still lower than the standard. Overall, malaria manifested as a cause for underdevelopment by consuming scarce resources of Sidama Zone.

በዓለም አቀፍ ደረጃ የነዳጅ ዋጋ እየቀነሰ ነው፡፡ ካለፉት ሦስት ወራት ወዲህ የታየው የዋጋ ቅናሽ ያልተጠበቀ ነው ተብሏል፡፡ በአሜሪካ መሪነት ኢስላሚክ ስቴት (አይኤስ) ከተባለው ጽንፈኛ ቡድን ጋር እየተደረገ ያለው ፍልሚያ፣ የነዳጅ ዋጋን ያንራል ተብሎ ቢጠበቅም እውነታው ግን የተገላቢጦች ሆኗል፡፡
ከአይኤስ ጋር የሚደረገው ፍልሚያ የዓለም የነዳጅ ዋጋን ያንራል በማለት ከተለያዩ አቅጣጫዎች የተነሰነዘሩ ትንታኔዎች በግምት ቀርተዋል፡፡ አንቱ የተባሉ የኢኮኖሚ ባለሙያዎችና ተቋማት የነዳጅ ዋጋ ይሰቀላል በማለት ሰፊ ትንታኔ የሰጡትም ከዚህ ቀደም በተመሳሳይ መንገድ ያጋጠሙ ክስተቶችን በመተራስ መሆኑ ይነገራል፡፡ በተለይ ዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት ከወራት በፊት ይፋ እንዳደረገው፣ ከአይኤስ ጋር የሚደረገው ፍልሚያ በዚሁ ከቀጠለ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ አይቀሬ መሆኑን ነበር፡፡ ነገር ግን እንደተገመተው ሳይሆን የነዳጅ ዋጋ ያልተጠበቀ ቅናሽ አሳየና የብዙዎች ግምት እንዳይሰምር አደረገ፡፡
የነዳጅ ዋጋ ሊጨምር ይችላል ሲባል ሊቀንስ የቻለው ደግሞ አሜሪካ ከፍተኛ ነዳጅ በማምረት ወደ ገበያው ማስገባትዋ ስለመሆኑ አንዳንድ መረጃዎች ያለመክታሉ፡፡ ከአይኤስ ጋር በሚደረገው ፍልሚያ ምርታቸውን ይቀንሳሉ የተባሉ አንዳንድ ነዳጅ አምራች አገሮች እንደተጠበቀው ሳይቀንሱ በመቅረታቸውና አሜሪካ ባልተጠበቀ መንገድ ምርቷን መጨመሯ ለነዳጅ ዋጋ መውረድ አንኳር ምክንያት ሆነው ይቀርባሉ፡፡ 
የነዳጅ ገበያ ተለዋዋጭ ባህሪይ ያለው ነው፡፡ ከጥቂት ወራት በፊት የታየው ቅናሽ እስከመቼ ይቀጥል ይሆን? የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ቢያስቸግርም፣  ሰሞናዊው የነዳጅ ዋጋ ቅናሽ በተለይ ለነዳጅ ግዥ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ለሚያወጡ አገሮች መጠነኛ እፎይታ የሰጠ ነው፡፡ የነዳጅ ዋጋ መጨመርና መቀነስ በየትኛውም አገር ኢኮኖሚ ውስጥ የሚፈጥረው አሉታዊና አውንታዊ ተፅዕኖ ቀላል ባለመሆኑ፣ ከጥቂት ወራት ወዲህ ዋጋው መቀነሱ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎችን አበራክቷል ማለት ይቻላል፡፡ 
ወቅታዊውን የዓለም የነዳጅ ዋጋ ከአገራችን አንፃር ስንመለከት ግን ነገሩ ብዥታን ይፈጥራል፡፡ የነዳጅ ዋጋ በዓለም ገበያ እየቀነሰ ነው መባል ከጀመረበት ጊዜ ወዲህ በአገር ውስጥም የነዳጅ ዋጋ ይቀንሳል የሚል እምነት በማሳደሩ፣ የነዳጅ የችርቻሮ ዋጋ ለምን አይቀንስም እየተባለ ሲጠየቅም ነበር፡፡ የዓለምን ዋጋ ሁኔታ እያየ የሦስት ወሩን አማካይ በመውሰድ የነዳጅ የችርቻሮ መሸጫ ዋጋዎችን ይፋ ማድረግ የሚጠበቅበት የመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ የነዳጅ ዋጋ ስለቀነሰ የአገር ውስጥ የመሸጫ ዋጋ ላይ ቅናሽ ማድረጉን ዘግይቶ ያሳወቀው ግን ባለፈው ሳምንት ነው፡፡ የተወሰነ ማስተካከያ መደረጉም መልካም ነው፡፡
ባለፈው ሳምንት የተደረገው የዋጋ ማስተካከያ በእግርጥ በዓለም አቀፍ ደረጃ የነዳጅ ዋጋ በቀነሰበት ልክ ወይም በተመጣጣኝ የዋጋ ልክ ቅናሽ ተደርጓል ወይ የሚለው ጥያቄ እንደተጠበቀ ሆኖ ባለፈው ሳምንት አንድ ሊትር ናፍጣ የዘጠና ሳንቲም ቅናሽ ተደርጎበት 18.09 ብር እንዲሸጥ ተወስኗል፡፡ ቤንዚንም ቅናሽ ተደርጎበት የአንድ ሊትር የመሸጫ ዋጋ ወደ 19.95 ብር ወርዶ እየተሸጠ ነው፡፡
የዋጋ ማስተካከያው ከጥቅምት 29 እስከ ኅዳር 30 የሚቆይ ነው፡፡ የዋጋ ቅናሹን ተከትሎ ብዙ የሚጠበቁ ነገሮች አሉ፡፡ የትራንስፖርት ዋጋን በምሳሌነት እንውሰድ፡፡ እንደሚታወቀው የነዳጅ ዋጋ ቀነሰ ሲባል የትራንስፖርት ታሪፍም ተስተካክሎ እንደሚቀንስ ይጠበቃል፡፡ ከዚህ ቀደም በነዳጅ ጨመረ ሰበብ ዋጋቸው የናሩ ምርቶችና አገልግሎቶች ሊቀንሱ ይገባል ነበር፡፡ ነገር ግን የሰሞኑን የነዳጅ ዋጋ ቅናሽ ተከትሎ የትራንስፖርት ዋጋ አልተስተካከለም፡፡ የሸቀጦች ዋጋም ለውጥ አልታየበትም፡፡  የሸቀጦች ዋጋ ከዚህ በኋላ ባሉት ቀናት ሊቀንስ ይችላል ተብሎ ሊታሰብ ይችላል፡፡ ነገር ግን የትራንስፖርት ዋጋ አለመስተካከሉ አስገራሚ ነው፡፡  
በቀደሙት ልምዶች የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ሲደረግ፣ የሸቀጥና የአገልግሎ ዋጋዎች ተከትለው ይጨምራሉ፡፡ የነዳጅ መቀነስ ሲሰማ ጭማሪ ለማድረግ የሚታየውን ያህል ጥድፊያ በቅናሹ ላይ አይታይም፡፡ ይህ በተደጋጋሚ ስንመለከት የቆየነው ቢሆንም ከሰሞናዊው የነዳጅ ዋጋ ቅናሽ ጋር ተያይዞ የትራንስፖርት ዋጋ ያለመቀነሱ ነገር ግራ ማጋባቱ አልቀረም፡፡ 
የነዳጅ ዋጋ ቅናሹን ተከትሎ በተለቀቀው የሕዝብ ማስታወቂያ ላይ፣ የነዳጅ ዋጋ ማስተካከያ መደረጉን እንጂ ይህንን ተከትሎ የትራንስፖርት አገልግሎት ታሪፍ ምን ያህል እንደተደረገ የሚገልጽ ነገር የለም፡፡ ከዚህ ቀደም የነበሩ ልምዶች እንደሚያሳዩን ግን ከነዳጅ ዋጋ ጭማሪም ሆነ ቅናሽ ጎን ለጎን የትራንስፖርት ታሪፍ አብሮ ይገለጽ ነበር፡፡ አሁን ለምን እንዳልተደረገ መንግሥት ማብራሪያ ሊሰጥበት ይገባል፡፡ የተደረገውን የዋጋ ቅናሽ የትራንስፖርት ታሪፍን ለማስተካከል ብቁ አይደለም ከተባለም ከነምክንያቱ ቢገለጽ አይከፋም፡፡ በነዳጅ ዋጋ ጨመረ ሰበብ ዋጋ የሚጨምርበት ሸማችና ተገልጋይ ነዳጅ ሲቀንስ ሊቀነስለት አይገባም ወይ? የሚለው ጥያቄ መልስ ያሻዋል፡፡