Nomonanoto Show

Friday, March 22, 2013


After a long dry summer in 2009, the community of Aleta Wondo was worried.  When would the next rain come?  Would their crops survive the dry spell?  Would they have the food they had counted on for survival?  What would happen to the coffee crop?  The elders of Aleta Wondo approached Common River staff and requested support for a Sidama ceremony to bring rain after months of drought. They requested a cow, which is the main part of the Sidama rain-making ceremony.
Working to revive Sidama culture and re-ignite respect among tribal elders, Tsegaye and I were hesitant to support the ceremony.  What would happen if the ritual did not work?  Would this further the general feeling amongst the youth and middle aged that Sidama culture is unworthy of respect and not to be believed?  It could be disparaging to the elders if it didn’t work or it could be a powerful affirmation if it did. We took a leap of faith and decided to honor their request and support their tradition. We took a chance and bought them a cow.
On the special day chosen by the tribal elders, they arrived, dressed in traditional garb, and sat under a huge ancient tree in town.  Townspeople gathered to watch and get fresh meat. The ceremony started with incantations and prayers…bowing to touch the earth with one’s forehead, taking sips of honey wine and spitting it over people as a blessing, etc.  When the cow was sacrificed, its blood was smeared on the foreheads and chests of various people (I was one of them). They cooked the fresh meat over an open fire, and skillfully cut it up into equal portions, placing on large enset leaves.  Meat was shared with everyone attending.
The elders then sat with the important task of reading the “future” in the cleaned lining of the cow’s stomach. It is like a piece of fine, white lace, which held messages for the Sidama who knew how to read it.  At one point, a group of 5-6 elders could not agree on the meaning of their reading.  Hence, the lining was rolled up and put inside a cylinder of bamboo, to be delivered to another elder who lived over the next mountain.  He would be able to make the final the decision of the reading.
Later that day, word got back that the coming year would be fruitful and that the rains would come to save the crops and it would start within the day. We waited till dusk. Then we waited till after dinner. Then we waited until just literally a minute before midnight, when the hut suddenly was shaken by a large clap of thunder clap.  Within seconds the skies opened up and the rain poured down like a monsoon.  We were jubilant and relieved!
We did it two years later in July 2011 and it worked again. In fact, it would not stop raining and it started to flood the town. We asked the elders if they could perform a “Rain-stopping” ceremony, but they said they did not know how to do that. We are convinced in the wisdom of the Sidama tribal elders, who are the stewards of a cultural heritage that is both potent and still very much alive.
Written by Donna Sillan
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA
The sacrifical cow.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Reading the cow’s stomach lining to portend the future.

Although opposition parties continue to debate election media distribution, others advise them to fully utilise their share



The National Electorate Board of Ethiopia (NEBE) and the Ethiopian Broadcast Agency (EBA) have amended the ratio for allotted air time for broadcasting on radio and television, and newspaper space, for contesting parties, during the campaign period for the upcoming Addis Abeba city council and local elections.
The directive that became effective on Monday, March 11, 2013, dictates that 30pc of the use of media air time and newspaper space will be allocated on the basis of the number of seats a party has in the parliaments, both at the federal and regional levels. Then, 20pc will be based on the number of candidates that are in the running,  whilst the remaining 50pc will be equally shared between all parties.
The current ratio of media share is much different, when compared to the previous local elections, which assigned 60pc to parliament seats, 10pc for the number of candidates in the election and 30pc equally among the parties.
“The amendment of the basis is needed because most seats are currently occupied by the ruling party,” said Werknehe Tafa, acting public relations coordinator at the EBA. “This would give parties, who are newcomers to the election more of an opportunity, since they do not have seats in both houses.”
For this election campaign, the agency has allocated 16 hours of radio, eight hours of TV transmissions and 58 newspaper columns from the state owned media.
Out of these, eight hours of radio, four hours of TV transmission and 29 columns are shared equally, whilst 4.48 hours of radio and 2.24  hours of TV air time is shared based on the parties’ seats in the councils.
“The state media are subjected to promote elections and the political parties’ agenda. Since they are subsidised by the government they should allocate free air time for political parties during the election,” Addisu Gebregziabeher (PhD), deputy chairperson of the NEBE told Fortune.
“In countries, such as theUnited StatesandCanada, parties that participate in elections can use media only when they pay for the broadcasts,” he added.
Based on the distribution criteria, the Ethiopian Peoples Revolution Democratic Front (EPRDF) has got 44pc of the radio, 44.1pc of TV transmissions and 43.4pc of the newspaper columns.
“If we follow other countries’ experiences, the ruling party could get the majority of the share in the media, but we have agreed on the proportion shared by the authority,” says Temesgen Tilahun, head of the affiliated parties & organisation sector of the EPRDF.
The opposition parties, altogether, will share 37.6pc of radio, 37.5pc of TV transmissions and 40.2pc of the newspaper columns. The remaining 18.4pc of radio, 18.3pc of TV and 16.4pc of newspaper columns goes to the affiliate political parties.
However, some opposition parties are not comfortable with the basis of the share, claiming that the ruling party gets the lion’s share, since it has most of the seats in the parliament and has registered many candidates for the election.
“The basis of the ratio is not comprehensible for us and we have requested further discussion on it, since it gives more opportunity to the ruling party,” said Girmay Adera, the chairperson of the Ethiopian Justice & Democratic Forces Front, one of the contesting opposition parties.
The chairperson of the Ethiopian Democratic Party (UDP), the liberal democrats who represent six candidates, also shares the feeling of Girmay, claiming that the media allocation should be distributed equally among the parties.
However, Addisu argued that the discussion was held with the presence of representatives of political parties who shared 50pc of the overall airtime and newspaper columns allocated for the election.
Though the election board has registered 29 political parties to participate in the upcoming election, there are only 24 parties which have registered their candidates, according to Yisma Jiru, deputy public relation officer of the NEBE.
“The time allocation has been done on equity and equality principles to ensure that all parties get enough air time,” says Addisu. “However, compared to the previous elections’ media share of the political parties, it would not be fair if we had followed the previous procedure that gives the ruling party the highest media coverage.”
The government has allocated 12 million Br for the contesting parties to promote their agenda through the state media, according to Werknehe.
In the 2011/12 fiscal year, NEBE had a 7.8 million Br budget and in the current year it has been allocated a 19.8 million Br budget, which is 153.8pc higher than last year.
According to the Board’s website, that announces the programs and kinds of media to be used, there are five TV stations, 12 radio and FM stations and 10 newspapers, both at federal and regional levels that the broadcast agency have identified for the purpose, in five different languages.
However, Addisu complains that even if parties usually criticise their media share, they do not properly use the time allocated to them, even the ruling party.
According to Temesgen, EPRDF used 80pc of its allocated TV time and 89pc of radio transmissions in the previous election. “We are planning to exploit 100pc in this election campaign,” he said.
“This is a big chance, we have got to reach out to the public and introduce our agenda, whether big or small we do not want to waste it,” Girmay says.
On the other side, UDP has decided not to use the allocated media share, claiming that it is not enough time with which to discuss its agenda.
“The parties should utilise their share of air time and newspaper columns properly, and undertake vigorous campaigning activates,” Addisu advices.
The NEBE has officially announced that it has registered 30.6 million voters for the election to be held in May 2013.

Glimpse of the issues

Addisu G/egziabher, (PhD), is the Deputy Chairman of the National Electoral Board of Ethiopia, appointed by the House of Peoples’ Representatives since 2007. He is a trainer and researcher in areas of, human rights law, constitutional law, conflict prevention and management, federalism, industrialisation and private sector.
Fortune: For those political parties who have no seats in the parliament and are participating in the election with few candidates, do you think the current allocation of airtime and print space of a state media for the nationwide local and Addis Abeba Council election campaign is fair?
Addisu G/egziabher: If you compare the previous directive issued in 2010 with that of the current, it gave 25pc of the airtime equally among political parties. However, currently, this is increased to 50pc. I think this will enable parties, which are participating in the upcoming election to have more airtime compared to the last general election.
In the previous election, political parties also received 55pc of the total airtime based on their seats in the parliament. This is now decreased to 30pc since 99.6pc of the seats in the parliament are taken by the the Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF). If the basis of time allocation remained as it was, the EPRDF will have the lion’s share. Political parties can also register more candidates in order to have a significant share out of the remaining 20pc time allocated.
Q: Is there any movement to hold the Addis Abeba city election alongside the national election in the future to conduct a more focused election?
If this really matters to the public, we should consider bringing it back with the national election.
Q: Regarding the use of technology, if you look at the election that took place in Kenya a few days ago, there were no reports of unrest or violence, unlike 2007 election. Kenya invested in technology, which brought increased voter confidence in the country. When will Ethiopia’s election board consider such technological advancement?
Although using technology is useful to conduct a more transparent election, I think that it would be too ambitious in Ethiopia’s context due to the current capacity level of the country.


•    ማናቸውም ሕጐችና ውሳኔዎች ከሕገ መንግሥቱ አለመጣረሳቸውን ያያል

ለሕገ መንግሥት አጣሪ ጉባዔ ሰፊ ሥልጣን የሚሰጥ የሕግ ማሻሻያ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀረበ፡፡
ረቂቅ አዋጁ የጉባዔውን የሥራ አድማስ በማስፋት በማንኛውም የመንግሥት አካል በክልል መንግሥታትም ቢሆን ከሕገ መንግሥቱ የሚቃረኑ ሕጐችና ውሳኔዎች ሲወጡ በመመልከት ለፌዴሬሽን ምክር ቤት እንዲያቀርብ ያስችለዋል፡፡

ጉባዔውን ያቋቋመው የ1993 ዓ.ም. አዋጅ መጠሪያ ‹‹የፌደራሉ የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ አዋጅ›› የሚል ሲሆን፣ ይህ አባባል በተለይም ‹‹የፌደራሉ›› የሚለው ቃል የጉባዔውን የሥራ አድማስ በማጥበብ በማንኛውም አካል የወጣ ሕግ ከሕገ መንግሥቱ ቢቃረን የመመልከት ሥልጣን እንደሌለው ተደርጐ እንዲተረጐም ክፍተት መፍጠሩን የረቂቁ መግቢያ ያትታል፡፡

በመሆኑም የአዋጁን መጠሪያ ርዕስ በማስተካከል ‹‹የተሻሻለው የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ አደረጃጀትና አሠራር አዋጅ›› የሚል ስያሜ ተሰጥቶታል፡፡ የጉባዔው መቋቋሚያ አዋጅን ማስተካከል ያስፈለገበትን ምክንያት የሚያትተው የረቂቁ መግቢያ፣ በተለይ መንግሥት የነደፈውን የአምስት ዓመት የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ በማሳካት ረገድ ባለው የማይተካ ሚና በሕገ መንግሥቱ ላይ የጋራ አገራዊ መግባባት የመፍጠር ኃላፊነት በሚገባ መወጣት እንዲችል በማስፈለጉ ነው ይላል፡፡

የጉባዔውን የሥራ አድማስ የሚያሰፋው የአዋጁ ክፍል ሁለት ላይ የተደረገው ማሻሻያ አጣሪ ጉባዔው ማንኛውም ሕግ፣ ልማዳዊ አሠራር፣ የመንግሥት አሠራር፣ እንዲሁም የመንግሥት አካል ወይም የባለሥልጣን ውሳኔ ከሕገ መንግሥቱ ጋር ይቃረናል የሚል ጥያቄ ሲነሳና ትርጉም የሚያስፈልገው መሆኑን ሲያምንበት፣ የደረሰበትን ውሳኔ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት እንዲያቀርብ ይፈቅድለታል፡፡

የሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄን ሊያቀርቡ ስለሚችሉ ሰዎች ባደረገው ማሻሻያ በፍርድ ቤት በተያዙ ጉዳዮች የተነሳ ጥያቄ ከሆነ ጥያቄው ጉዳዩን በያዘው ፍርድ ቤት ወይም በባለጉዳዩ ሊቀርብ እንደሚችል ረቂቁ ይደነግጋል፡፡ በማንኛውም የአስተዳደር አካል ወይም ባለሥልጣን በተሰጠ የመጨረሻ ውሳኔ ላይ የሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ከተነሳ፣ ጥያቄው በማንኛውም ባለጉዳይ ለአጣሪ ጉባዔው ሊቀርብ እንደሚችል ይደነግጋል፡፡

በተጨማሪም በፌደራል ወይም በክልል ሕግ አውጭ አካል የወጣ ሕግ ላይ ጥያቄ ከተነሳ ማንኛውም አካል ወይም ዜጋ ለአጣሪ ጉባዔው ማቅረብ እንደሚችል ይደነግጋል፡፡ አጣሪ ጉባዔው በቀረቡ የትርጉም ጥያቄዎች ዙሪያ ውይይት ሲያደርግ፣ ውሳኔ ሲሰጥ ወይም የውሳኔ ሐሳብ የሚቀርብበትን ሥርዓት ለሕዝብ ግልጽ በሆነ መንገድ እንዲያካሂድ ማሻሻያ ረቂቁ አካቷል፡፡

የአጣሪ ጉባዔው አባል አጣሪ ጉባዔው እየተመለከተ የሚገኘው ጉዳይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ጥቅሙን እንደሚነካ ካወቀ ጉዳዩን ለጉባዔው ማሳወቅ እንዳለበት፣ ጉባዔውም እንደዚህ ዓይነት የጥቅም ግጭት የሚስተዋልባቸው አባላትን በጉዳዩ ላይ ድምፅ መስጠት እንዳይችሉ ማድረግ እንዳለበት፣ የጥቅም ፍላጐቱን ደብቆ በቀረበው የትርጉም ጥያቄ ላይ የተሳተፈ አባል ከተገኘ በሕግ ተጠያቄ እንዲሆን ረቂቁ ይደነግጋል፡፡

ከዚህ በተጨማሪም አጣሪ ጉባዔው በቀረቡለት የትርጉም ጥያቄዎች ላይ ውሳኔ ከመስጠቱ በፊት ወይም ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ከማቅረቡ በፊት አግባብነት አላቸው ብሎ የሚያምንባቸውን ባለሙያዎች አስተያየት እንዲሰበሰብ ተፈቅዶለታል፡፡

ከዚህ በተጨማሪ አጣሪ ጉባዔው የሕገ መንግሥት ትርጉም ያሸዋል አልያም አያሻውም ያለበትን ውሳኔ በዝርዝር ለቅሬታ አቅራቢው በጽሑፍ የማሳወቅ ግዴታ ተጥሎበታል፡፡ በፍርድ ቤት የተያዙ ጉዳዮች ላይ የሕገ መንግሥት ጥያቄ ከተነሳ ጉባዔው ወይም የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፍርድ ቤቱን ሒደት እንዳስፈላጊነቱ እንዲዘገይ ማድረግ ተፈቅዶላቸዋል፡፡

በ1997 ዓ.ም. የተካሄደውን አገር አቀፍ ምርጫ ተከትሎ ቅንጅት በቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ላይ ክስ መሥርቶ የነበረ ቢሆንም፣ ክሱን የተመለከተው ፍርድ ቤት የሕገ መንግሥት ትርጉም ያሻዋል ማለቱን የሚያስታውሱ አስተያየት ሰጪዎች፣ የሕገ መንግሥት አጣሪ ጉባዔ በወቅቱ የሰጠው ምላሽ በፍርድ ቤቱ የቀረበው ጥያቄ ትርጉም የሚያስፈልገው አይደለም በማለቱ፣ ፍርድ ቤቱ ከፍተኛ የፖለቲካ ተፅዕኖ ውስጥ እንዲወድቅ አድርጐት እንደነበር ያስረዳሉ፡፡ አሁን የቀረበው ማሻሻያ ለቅሬታ አቅራቢ ወይም የትርጉም ጥያቄ ለሚያነሱ አካላት ለማሰጠው ምላሽ ተገቢ ምክንያቱን በጽሑፍ እንዲያቀርብ መገደዱ ትልቅ ዕርምጃ ነው ይላሉ፡፡

በሕገ መንግሥት ማርቀቅ ሒደት ላይ ተሳታፊ የነበሩት ፕሮፌሰር አንድሪያስ እሸቴ የሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄ መታየት ያለበት በጉባዔውና በፌዴሬሽን ምክር ቤት ሳይሆን፣ ገለልተኛ በሆነ የሕገ መንግሥት ፍርድ ቤት ነው በሚል አቋማቸው ይታወቃሉ፡፡

ለዚህ የሚያቀርቡት መከራከሪያ ራሱ መንግሥት ተከሳሽ፣ ዳኛም ራሱ መሆን አይገባውም፡፡ ይህ እንዲሆን መፍቀድ ሕገ መንግሥቱ ለኅብረተሰቡ ተደራሽ እንዳይሆን ያደርገዋል የሚል ነው፡፡

በአሁኑ ማሻሻያ ላይ በዚህ ረገድ የተፈጠረው ልዩ ነገር አጣሪ ጉባዔው ከአዲስ አበባ ውጪ ቢሮዎችን በማደራጀት ለኅብረተሰቡ ቅርብ እንዲሆንና የጥቅም ጉዳይ ያለባቸው የጉባዔው አባላት ጥቅማቸውን በሚነኩ የትርጉም ጥያቄዎች ላይ በድምፅ እንዳይሳተፉ ማድረጉና ጉባዔው የባለሙያዎችን አስተያየት እንዲቀበል መፈቀዱ ነው፡፡ ይህም ሕገ መንግሥቱ ከፀደቀ ከ18 ዓመታት በኋላ የተደረገ አንድ ዕርምጃ ነው ማለት ይቻላል፡፡    

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የልማት ፕሮግራም (ዩኤንዲፒ) ባለፈው ዓርብ እዚህ ይፋ ያደረገው የዚህ ዓመት የሰብዓዊ ልማት ሪፖርት፣ የደቡባዊው ንፍቅ ትንሳዔን የሚያበስር ነበር፡፡
ስያሜውን ‹‹The Rise of the South›› በማለት የሰየመውን ሪፖርቱን ይፋ ሲያደርግ፣ የሩቅ ምሥራቅ አገሮችና ላቲኖቹ የዓለምን ሚዛን ወደራሳቸው እንዳጋደሉት በመተንተን ነው፡፡

እያደጉ ካሉ አገሮች ቻይና፣ ብራዚልና ህንድ የዓለምን የዕድገትና የኢኮኖሚ ሒደት ወደራሳቸው እንዲዘነብል ከማድረግ አልፈው፣ በሰብዓዊ ልማት ዘርፎች ቀዳሚ እየሆኑ መምጣታቸውን ልማት ፕሮግራሙ ይፋ አድርጓል፡፡ ያደጉት አገሮችን ሰሜናውያኑ እያለ የጠራቸው ይህ ሪፖርት፣ ባሉበት እየሮጡ መሆናቸውንም አመልክቷል፡፡

ሪፖርቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ ይፋ ከተደረገ በኋላ በማግስቱ እዚህ ሲለቀቅ በኢትዮጵያ የዩኤንዲፒ ቋሚ ተወካይና የተመድ አስተባባሪ ኡውጂን ኦውሱ እንዳስታወቁት፣ የዓለም የኃይል ሚዛን ወደደቡብ ንፍቅ አዘንብሏል፡፡ በተለይ ቻይና፣ ብራዚልና ህንድ ከነብርነት በላይ የሚፈናጠር ኢኮኖሚ በመገንባታቸው ሳቢያ የኃይል ሚዛኑን ተቆጣጥረው እንደሚገኙ ተነግሮላቸዋል፡፡ ቻይና ያስዘመገበችው የመጠባበቂያ ክምችት ከሦስት ትሪሊዮን ዶላር ደርሷል፡፡ በሌላ በኩል እንደፈረንሳይ ያለው አገር የመጠባበቂያ ክምችቱ 1.3 ቢሊዮን ዶላር ብቻ ሆኖ መመዝገቡ፣ ለታዳጊዎቹ ደቡባውያን ፈርጣማነት አመላካች ነው፡፡

እንዲህ በኢኮኖሚም፣ በሰብዓዊ ልማትም የሚገሰግሱት ታዳጊ አገሮች ቢያንስ የአንድ ቢሊዮን ሕዝባቸው ድምፅ በአግባቡ እንደማይደመጥ፣ በዓለም መድረኮችም ዘንድ በአግባቡ እንዳልተወከለ ኦውሱ ይናገራሉ፡፡ ለደቡቦቹ ሕዝቦች እንደድሮው የሚቀጥል ነገር ያለ አይመስልም ያሉት ተወካዩ፣ ቻይና ብራዚልና ህንድ ያስመዘገቡት ለውጥ፣ በሰሜን አሜሪካና በሰሜን አውሮፓ ለአንድ ሺሕ ዓመታት ተይዞ የቆየውን የኢኮኖሚ የበላይነት የሰበረ እንደሆነ በማመልከት ነበር፡፡ በዚሁ ሳያበቃም በ40 ያህል የዓለም ዝቅተኛ አገሮች የሰብዓዊ ልማት መሻሻሎች መታየታቸውን በዘንድሮው ሪፖርት የተቃኘ ሲሆን ውጤቱ ሊመጣ የቻለውም አብዛኞቹ አገሮች፣ ሕዝባቸው ላይ ኢንቨስት ማድረግን እየለመዱ በመምጣቸው ነው ተብሏል፡፡

 በንግድ፣ በምርት አቅርቦት፣ መካከለኛ ገቢ ባለው ሕዝብ ቁጥር ብዛት እያሻቀቡ፣ ዓለምን ከኋላ ማስከተል የጀመሩት የደቡብ ንቅፍ አገሮች፣ እ.ኤ.አ. በ2020 ከሚኖረውና 3.2 ቢሊዮን ከሚደርሰው መካከለኛ ገቢ ያለው ሕዝብ ቁጥር ውስጥ ከግማሽ በላዩን የሚያቅፉት የእስያ ፓስፊክ አገሮች ቀዳሚዎቹ ሲሆኑ፣ ከሰሐራ በታች ያሉት የአፍሪካ አገሮች ግን ምንም እንኳ የማይናቅ ቁጥር የሚያስመዘግብ ሕዝባቸው ወደመካከለኛ ገቢ ክልሉ የሚወጣጣ ቢሆንም ቁጥሩ ከ57 ሚሊዮን ሕዝብ እንደማይበልጥ አስፍሯል፡፡ በሌሎች ግምቶች ደግሞ የአፍሪካ መካከለኛ ገቢ አስመዝጋቢ ሕዝብ ቁጥር ከ300 ሚሊዮን በላይ እንደሚሆን ሲገለጽ ቆይቷል፡፡ (በነገራችን ላይ መካከለኛ ገቢ ያለው ሰው ማለት በቀን ከ10 እስከ 100 ዶላር የሚያገኝ ወይም ወጪ ማድረግ የሚችል እንደሆነ ሪፖርቱ አትቷል)

ሦስቶቹ አገሮች (ቻይና፣ ብራዚልና ህንድ) በርካታ ሚሊዮኖቻቸውን ከድህነት ማጥ እንዳወጡ ሲነገርላቸው፣ በአፍሪካም በተለይ ከሰሐራ በታች፣ ኢትዮጵያን ጨምሮ 14 አገሮች ላስመዘገቡት የሰብዓዊ ልማት መሻሻል ከእነዚህ አገሮች ጋር ሲያካሂዱ የቆዩት የንግድ፣ የኢንቨስትመንት፣ እንዲሁም የልማት ትብብር ማድረጋቸውን ተከትሎ ነው፡፡ እ.ኤ.አ. በ1992 ቻይና ከሰሐራ በታች ከሚገኙ አገሮች ጋር የነበራት የንግድ ግንኙነት መጠን አንድ ቢሊዮን ዶላር ብቻ ያስመዘገበ ነበር፡፡ በ2011 ግን መጠኑ ወደ140 ቢሊዮን ዶላር አሻቅቧል፡፡

በሁለት አሥርት ውስጥ እንዲህ የተወረወረው የንግድ ግንኙነት፣ በተለይ እ.ኤ.አ ከ2000 ጀምሮ ኢትዮጵያና 13ቱ አፍሪካውያን ላሳዩት ዕድገት አስተዋጽኦ ቢያደረግም አሁንም ድረስ ግን አገሮቹ ከዝቅተኛው የሰብዓዊ ልማት ውጤት ኬላ ሊያልፉ አልቻሉም፡፡ ሆኖም ከፍተኛ ውጤት አስመዝጋቢዎች መሆናቸው በተመድ ሪፖርት ተረጋግጦላቸዋል፡፡ አንጎላ፣ ኢትዮጵያ፣ ሞሪሺየስ፣ ሩዋንዳ፣ ኡጋንዳና ሴራሊዮን ከ14ቱ አገሮች ቀዳሚዎቹ ናቸው፡፡ ኢትዮጵያ በአፍሪካ ከኡጋንዳ ቀጥላ ሁለተኛዋ ከፍተኛ ውጤት አስመዝጋቢ አገር ናት ተብላለች፡፡ ከዓለም አገሮች ደግሞ በሦስተኛ ደረጃ በ2012 በሰብዓዊ ልማት ከፍተኛ ውጤት አስመዝጋቢ ተብላለች፡፡  

ሰብዓዊ ልማት በጤና፣ በትምህርት፣ በኑሮ መሻሻል፣ በገቢ ማደግ፣ በምግብ መሻሻል በሕይወት ረጅም ጊዜ መቆየት ሳቢያና በመሳሰሉት ለውጦች የሰው ልጆች የሚያሳዩት ልማት ከግምት ውስጥ በማስገባት ኢኮኖሚ ዕድገት የሚመዘንበት መሣርያ ነው፡፡ ሆኖም በአሁን ወቅት ዩኤንዲፒ፣ በሦስት ዋና ዋና መለኪያዎች ላይ አተኩሯል፡፡ ረዥምና ጤናማ ሕይወት፣ የዕውቀት ግብይትና በሕይወት የመቆያ ዕድሜ መጠንን ዋና መመዘኛዎቹ አድርጓል፡፡ የኢኮኖሚ ዕድገት እስካሁን በዋናነት የሚሰላው ጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርት ዕድገትን መሠረት በማድረግ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. ከ2000 ጀምሮ ግን ሰብዓዊ ልማትም የኢኮኖሚ ዕድገት መለኪያ እንዲሆን መደረጉን ተከትሎ የአገሮች ኢኮኖሚ መገምገሚያ መሳርያ ሆኖ ቆይቷል፡፡

ምንም እንኳ በአፍሪካ የሚታየው የሰብዓዊ ልማት ለውጥ ያን ያህል የሚያስጨበጭብ ባይሆንም ለውጥ እንደሚታይ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የልማት ፕሮግራም አሳውቋል፡፡ አሁንም ድረስ በዝቅተኛው እርከን ላይ እያሉ፣ ያስመዘገቡት ዕድገትና ለውጥ ከዓለም ቀዳሚ እንደሆኑ ከሚነገርላቸው አገሮች መካከል አንዷ ኢትዮጵያ ነች፡፡ ዝቅተኛው የሰብዓዊ ልማት ደረጃን ባታልፍም፣ በዘንድሮው የሰብዓዊ ልማት ሪፖርት መሠረት ከዓለም ሦስተኛዋ፣ ከአፍሪካ ደግሞ ሁለተኛዋ ተብላለች፡፡

187 አገሮች ከተነጻጸሩበት የዘንድሮው የዓለም ሰብዓዊ ልማት ሪፖርት አኳያ ኢትዮጵያ የምትገኘው፣ በ173ኛው ደረጃ ላይ ነው፡፡ ሆኖም በ12 ዓመት ውስጥ የ44 በመቶ ዕድገት፣ ወይም በየዓመቱ በአማካይ የ3.1 ከመቶ ውጤት በማስመዝገብ እዚህ መድረሷ ቢነገርም፣ አምና ከነበራት ደረጃ ግን ቢያንስ በአንድ ቀንሳ ከ172ተኛነት ወደ 173ተኛ ዝቅ ማለቷን ሪፖርቱ አመለክቷል፡፡ ይህንን ዓይነት ልዩነት ለንጽጽር መጠቀም ወደተሳሳተ ድምዳሜ ይወስዳችኋል የሚለው ዩኤንዲፒ፣ በየዓመቱ የስሌትና የአሠራር ለውጥ እንደሚያደረግ፣ በአሃዞችና በስታቲስቲክስ መረጃዎች ሳቢያ ለውጦች ስለሚደረጉ የአምናው ከዘንድሮው ለንጽጽር መዋል የለበትም ይለናል፡፡

በኢትዮጵያ የአንድ ሰው በአማካይ የሕይወት ዘመን ዕድሜው 59.7 ዓመት እንደሆነ የሚገልጸው ይህ ሪፖርት፣ በ30 ዓመታት ውስጥ የ16 ዓመት ገደማ ጭማሪ እንደታየ ይገልጻል፡፡ ይኸውም ሰው ከተወለደ ጀምሮ፣ በዚህች ምድር በሕይወት የሚቆይበት ጊዜ እየተራዘመ እንደመጣ ለማሳየት ነው፡፡ 

የኢትዮጵያ ሰብዓዊ ልማት ውጤት ዕድገት አሳይቷል ቢባልም ከዝቅተኛው እርከን ሊያስወጣት እንዳልቻለ የሚያመለክተው ይህ ሪፖርት፣ በዕድሜ ዘመን ቆይታ፣ በትምህርት እንዲሁም በገቢ እኩልነት አለመጣጣም ሳቢያም አሁንም ከዝቅተኞች፣ ዝቅተኛውን ደረጃ እንድትይዝ አስገድዷታል፡፡

ዩኤንዲፒ፣ እንደአዲስ አሠራር ባካተተው የሰብዓዊ ልማት ጠቋሚ መመዘኛ ውስጥ አገሮች የሚያስመዘግቡት ለውጥ እኩልነት የማይታይበት ከሆነና፣ የሰፋ ልዩነት የሚመዘገብ ከሆነ ያንን የሚያመዛዝንበት መስፈርትም አስቀምጧል፡፡ የሰብዓዊ ልማት ጠቋሚውን በተስተካከለው መመዘኛ መሠረት ሲታይም፣ በኢትዮጵያ የገቢ አለመመጣጠን በመኖሩ ምክንያት በሰብዓዊ ልማት ታስዘመግብ ትችል ከነበረው መጠን የ20.8 ከመቶ ውጤት እንድታጣ ሆኗል፡፡ መንግሥት የገቢ አለመመጣጠን መጠኑ (በድሃውና በሀብታሙ መካከል ያለው ልዩነት) እየጠበበ ነው ቢልም፣ ዩኤንዲፒ የሚታየው ክፍተት አገሪቱ ካስመዘገበችው የሰብዓዊ ልማት ውጤት ላይ ተቀናሽ እንዲደረግባት ያደረጋት ይኸው የገቢ ልዩነት መሆኑን አመልክቷል፡፡

በኢትዮጵያ የሚታየው በሕይወት የመቆየት የዕድሜ መጠንም እንዲሁ በሀብታምና በድሃው መካከል ክፍተት የሚያሳይ በመሆኑ ምክንያት፣ ኢትዮጵያ ዘንድሮ ካስመዘገበችው ውጤት ላይ የ38.3 በመቶ ውጤት አሳጥቷታል፡፡ በትምህርትም እንዲሁ ነው፡፡ በተማረውና ባልተማረው መካከል ያለው ሰፊ ልዩነት እንደዚሁ ውጤት የሚያስቀንስ ሆኖ ስለተገኘ የ35.4 ከመቶ ውጤት እንድታጣ አድርጓታል፡፡ በአጠቃላይ ኢትዮጵያ ታገኝ ይገባት ከነበረው ውጤት ላይ የ32 በመቶ ውጤት አጥታለች፡፡ ይኸውም የገቢ፣ የትምህርትና በሕይወት የመቆያ ዕድሜ መጠን ላይ አለመመጣጠንና ሰፊ ልዩነት የሚታይ መሆኑን በማመላከት ነው፡፡ 

ይህም ሆኖ ኢትዮጵያ ከስምንቱ የምዕተ ዓመቱ የልማት ግቦች ውስጥ ስድስቱን ልታሳካ እንደምትችል ኦውሱ ተናግረዋል፡፡ ኢትዮጵያ በትህምርትና በጤና ዘርፎች ያስመዘገችው ዕድገት ከዕርዳታ በሚገኝ ገንዘብ ከሆነና ዕርዳታውን የሚሰጡት ደግሞ ሰሜናውያኑ አገሮች ከሆኑ ዘንዳ፣ ለውጡ ችግር ውስጥ አይገባም ወይ የሚል ጥያቄ ከጋዜጠኞች የቀረበላቸው፣ በዩኤንዲፒ የኢኮኖሚ ጉዳይ አማካሪው ሳሙኤል ብዋሊያ ሲመልሱ፣ ምንም እንኳ በኢትዮጵያ የሚካሄዱ የሰብዓዊ ልማት ፕሮግራሞች የለጋሽ እጆች ቢበረክቱባቸውም፣ መንግሥት የሚሰበስበው የአገር ውስጥ ገቢ እያደገ በመምጣቱ ችግር አይሆንም፣ የሚሰበስበው ታክስና ግብር በራሱ አቅም የሰብዓዊ ልማት ሥራዎች ላይ ኢንቨስት ለማድረግ የሚያችለው ነው የሚል ምላሽ ሰጥተውበታል፡፡
http://www.ethiopianreporter.com/index.php/business-and-economy/item/1163-%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%89%A0%E1%88%B0%E1%89%A5%E1%8B%93%E1%8B%8A-%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%8B%98%E1%88%AD%E1%8D%8D-%E1%8B%95%E1%8B%B5%E1%8C%88%E1%89%B5-%E1%89%A5%E1%89%B3%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%88%9D-%E1%8A%A8%E1%8B%9D%E1%89%85%E1%89%B0%E1%8A%9B%E1%8B%8D-%E1%8C%8E%E1%88%AB-%E1%8A%A0%E1%88%8D%E1%8B%88%E1%8C%A3%E1%89%BD%E1%88%9D