ሀዋሳ ይገባታል! የስፖርት ካፒታሏ ስታዲየም መቼ ይጠናቀቃል? 'ቲም መሳይ' ምላሽ ይኖራቸው ይሁን?

 

ሀዋሳ በኢትዮጵያ የስፖርት ታሪክ ውስጥ ልዩ ስፍራ ያላት ከተማ ናት። በተለይም በእግር ኳስ ዘርፍ ያላት ታሪክ፣ የውድድር ባህልና የስፖርት ፍቅር ሀዋሳን ከኢትዮጵያ ዋነኛ የስፖርት ማዕከላት አንዷ ያደርጋታል። በከተማዋ የሚገኙና በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የሚወዳደሩ ክለቦች፣ እንዲሁም በየአመቱ ከሲዳማ ክልል የሚመጡ በሀገር አቀፍ ደረጃ የሚሳተፉ ቡድኖች፣ የከተማዋን የስፖርት አቅምና የእግር ኳስ ተሰጥኦ በግልጽ ያሳያሉ።

ነገር ግን ይህን ያህል የስፖርት አቅምና ታሪክ ያላት ከተማ እስካሁን ድረስ የሚገባትን ደረጃ ያለው መሠረተ ልማት አላገኘችም። ሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ ከተጀመረ ከሃያ ዓመታት በላይ ቢያልፉም፣ እስካሁን ሙሉ በሙሉ አልተጠናቀቀም። እንደተገለጸው ግንባታው ከ80 በመቶ በላይ ተጠናቋል ቢባልም፣ የመጨረሻ ሥራዎች መጓተት ስታዲየሙ ለታሰበለት ዓላማ እንዳይውል አድርጎታል። ለስታዲየሙ ማጠናቀቂያ ዓላማ ሎተሪ ተካሂዶ ገንዘብ መሰብሰቡም ይታወሳል። ስለዚህ የተሰበሰበው ገንዘብ የት እንደደረሰ፣ ምን ያህል ለግንባታው እንደዋለና ቀሪው ሥራ መቼ እንደሚጠናቀቅ ግልጽ ማብራሪያ ለሕዝቡ ሳይሰጥ ሁሉ ቀርቷል።

የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ መጓተት የአንድ ሕንፃ ግንባታ መዘግየት ብቻ አይደለም። ይህ የስፖርት ተሰጥኦን የማሳደግ፣ የወጣቶችን የሥራና የሙያ ዕድል የማስፋፋት፣ የከተማዋን ኢኮኖሚ የማነቃቃትና የሀገርን ዓለም አቀፍ የስፖርት ተሳትፎ የማጠናከር ዕድል ላለፉት 20 አመታት በአግባቡ ለመጠቀም እንዳይቻል አድርጓል።

ስታዲየም ማጠናቀቅ ማለት የኮንክሪት ሥራን መጨረስ ብቻ ሳይሆን ለሕዝብ፣ ለወጣቶች፣ ለንግድና ለሀገር የሚያገለግል ዘላቂ ሀብት መፍጠር ማለት መሆኑን ሁሉም ልብ ልለው ይገባል!

የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ሲጠናቀቅና በአግባቡ ሥራ ላይ ሲውል፣ ከእግር ኳስ ውድድሮች በላይ ብዙ ጥቅሞችን ሊያመጣ ይችላል፤ ከእነዚህ ጥቅሞቹ መካከል የሚከተቱትንን መጥቀስ አስፋላጊ ነው።

1. የወጣቶችን ተሰጥኦ ለማሳደግ። በሲዳማ እና በአጎራባች ክልሎች ያሉ ወጣቶች በዘመናዊ የስፖርት መሠረተ ልማት ውስጥ የመለማመድና የመወዳደር ዕድል ያገኛሉ። ይህም በስፖርት የሙያ እድገትን ከማበረታታት በተጨማሪ ወጣቶች ችሎታቸውን ወደ ተግባር እንዲቀይሩ ያግዛል።

2. ሥራ ዕድል ለመፍጠር። በስታዲየሙ ዙሪያ የሆቴል፣ የምግብ ቤት፣ የመጓጓዣ፣ የንግድ፣ የደህንነትና የቱሪዝም አገልግሎቶች እንቅስቃሴ ሊጨምር ይችላል። ይህ ለወጣቶችና ለአነስተኛ ነጋዴዎች አዳዲስ የገቢ ምንጮችን ይፈጥራል።

3. ቱሪዝምንና የከተማዋን ገቢ ለማሳደግ። ሀዋሳ ያላትን የተፈጥሮ ውበት፣ የሐይቅ ቱሪዝምና የስፖርት አቅም በአንድነት ማቅረብ ከተማዋን ለአገር ውስጥና ለውጭ ጎብኚዎች የበለጠ ማራኪ ያደርጋታል።

4. የከተማዋን የስፖርት ካፒታልነት በተግባር ለማረጋገጥ። የስፖርት ካፒታል መባል በታሪክና በስም ብቻ አይረጋገጥም። ዘመናዊ ስታዲየም፣ የልምምድ ሜዳዎች፣ የስፖርት ማሠልጠኛ ማዕከላትና ተደራሽ የስፖርት አገልግሎቶች ያስፈልጋሉ። ስታዲየሙ መጠናቀቁ ይህንን አቅም ለማጠናከር ወሳኝ መሠረት ይሆናል።

በዚህ ሁሉ ላይ ሌላ ታላቅ ዕድል ተጨምሯል። ኢትዮጵያ የአፍሪካ ዋንጫን (African Cup of Nations — AFCON) ለማስተናገድ የምታደርገው ጥረት የስፖርት መሠረተ ልማቷን ለማሻሻል እንደ ታላቅ ዕድል መታየት አለበት። ኢትዮጵያ የውድድሩን የማስተናገድ መብት ካገኘች፣ ሀዋሳም በሚያስፈልጉት መስፈርቶች መሠረት ተዘጋጅታ ከአስተናጋጅ ከተሞች አንዷ ለመሆን መዘጋጀት ይገባታል። ይህ ግን በስታዲየሙ ግንባታ መጠናቀቅ ብቻ አይወሰንም፤ የCAF መስፈርቶችን የሚያሟሉ የውድድር ሜዳዎች፣ የልምምድ ሜዳዎች፣ የተጫዋቾችና የዳኞች አገልግሎቶች፣ ደህንነት፣ መጓጓዣ፣ ማረፊያና ሌሎች ተያያዥ መሠረተ ልማቶችም ያስፈልጋሉ።

ሀዋሳ ለAFCON ማስተናገድ ብቁ ከሆነች፣ ውድድሩ የከተማዋን ስም ከሀገር ድንበር በላይ ለማስተዋወቅ፣ የቱሪዝም ፍሰትን ለማሳደግ፣ ኢንቨስትመንትን ለመሳብና አዳዲስ የሥራ ዕድሎችን ለመፍጠር ያግዛል። ከውድድሩ በኋላም የስታዲየሙ ጥቅም አያበቃም። ለሀገር አቀፍ ውድድሮች፣ ለክለቦች፣ ለብሔራዊ ቡድኖች፣ ለስፖርት ሥልጠናዎችና ለሌሎች ትላልቅ ዝግጅቶች ለረጅም ጊዜ ሊያገለግል እንደምችል መገመት አያቅትም።

ከዚህ አንጻር፣ የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ ለክልሉ መንግሥት ቅድሚያ ከሚሰጣቸው የልማት ጉዳዮች አንዱ መሆን አለበት። ስታዲየሙ ሙሉ በሙሉ ሳይጠናቀቅ ለተለያዩ ስብሰባዎችና ዝግጅቶች መጠቀሙ ግንባታውን የማጠናቀቅ አስፈላጊነት አይቀንሰውም። የስታዲየሙ ዋና ዓላማ ለስፖርትና ለሕዝብ ዘላቂ ጥቅም ማበርከት ነው።

ስለዚህ መንግሥት ግልጽ የሆነ የማጠናቀቂያ ዕቅድ ማውጣት፣ ቀሪ ሥራዎችንና የሚያስፈልገውን በጀት ማሳወቅ፣ የግንባታውን ሂደት በየደረጃው ለሕዝብ ማቅረብና የተመደበው ገንዘብ ለታለመለት ዓላማ መዋሉን ማረጋገጥ ይገባዋል። በተለይም በሎተሪና በሌሎች የሕዝብ አስተዋጽኦዎች የተሰበሰበው ገንዘብ አጠቃቀም ላይ ግልጽነትና ተጠያቂነት መኖር አለበት።

በተጨማሪም የስታዲየሙ ማጠናቀቂያ ሥራ የአንድ መንግሥት ወይም የአንድ የፖለቲካ አመራር ጉዳይ ብቻ መሆን የለበትም። የሀዋሳና የሲዳማ ሕዝብ፣ የስፖርት ባለሙያዎች፣ የግሉ ዘርፍ፣ የሲዳማ ተወላጆችና የቀድሞ ተጫዋቾች በግልጽና በተቀናጀ ሂደት የሚሳተፉበት አጋርነት መፍጠር ይቻላል። የሕዝብ ተሳትፎ የመንግሥትን ኃላፊነት ለመተካት ሳይሆን፣ ሥራው በግልጽነት፣ በተጠያቂነትና በተሻለ ቅንጅት እንዲፈጸም ለማገዝ መሆን አለበት።

እናም፤ ሀዋሳ በስፖርት ያላት ታሪክና አቅም ብዙ ነው። የሚጎድላት የስፖርት ፍቅር ወይም የተሰጥኦ እጥረት ሳይሆን፣ ይህን አቅም ወደ ዘላቂ ውጤት የሚቀይር የመሠረተ ልማትና የአመራር ቁርጠኝነት ነው። የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ማጠናቀቅ ለከተማዋ ክብር፣ ለሲዳማ ወጣቶች ዕድል፣ ለክልሉ ኢኮኖሚ እንቅስቃሴና ለኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ የስፖርት ተሳትፎ ጠቃሚ ነው።

የAFCON ዕድል ይኖርም አይኖርም፣ ስታዲየሙን ማጠናቀቅ በራሱ የሚገባው ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ የልማት ጉዳይ ነው። የAFCON ዕድል ግን ለስራው ተጨማሪ አስቸኳይነትና ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ይሰጠዋል።

ሀዋሳ የስፖርት ካፒታል ከተማ ከሆነች፣ የሚገባት ዓለም አቀፍ ስታዲየም ሊኖራት ይገባል። የስታዲየሙ ግንባታ ከሃያ ዓመታት በላይ መጓተቱ መቆም አለበት፤ ቀሪው ሥራ በግልጽ የጊዜ ሰሌዳ፣ በበቂ በጀትና በተጠያቂ አሠራር በአፋጣኝ መጠናቀቅ አለበት። ይህ የሀዋሳ ብቻ ጥያቄ ሳይሆን፣ የስፖርትን አቅም ወደ ልማት መቀየር የሚፈልግ የሲዳማና የኢትዮጵያ የጋራ ጥያቄ ነው!!