POWr Social Media Icons

Monday, December 3, 2012

It takes two to tango. EPRDF’s talk about democracy appears to deal more with the image of democracy than with its reality. The oppositions’ talk about democracy seems to be targeted more at assuming power by whatever means than at providing a unified alternative for the people to choose from.

That is the drama of democracy played everyday inEthiopia. The vital question, however, is; how can the drama be abandoned and reality be adopted?
Standing at the fore of the stage is the Ethiopian opposition. How the drama would be played out would also be highly dependent on their move.
The political climate on the ground is squeezing the opposition with each passing day. To make things worse, the opposition itself is weak due to divisions. Forgoing its purpose, it settles for mere opposition.
The opposition has to go through rebirth. Otherwise, it will soon become a do-nothing force as far as peaceful struggle is concerned.
Even then, the opposition is not at the mercy of the EPRDF regarding its significance. It is within the grasp of the opposition to chart the way and hold the EPRDF accountable for the democratic deficit inEthiopia.
The people have frequently spoken about the need to be united and to be purposeful. Similarly, opposition leaders echo the need for unity and reinvention.
But, how can it be done?
The political landscape of the opposition inEthiopiais characterised by three major sectors: those who are pursuing peaceful struggle inEthiopia, those who take armed struggle as an option and Diaspora organisations that are trying to have their own role inEthiopia’s future.
Each one of them calls for unity that actually is a call serving its own end.  Each one calls the other to join itself. Each one faces dual challenges: first against the government, and second against each other.
Imagine the benefits that could be reaped from embracing a paradigm shift in how all these groups do business. Imagine each group getting out of its comfort zone, redefining its purpose and reorienting its agenda with the grand vision in sight.
Though supposedly impossible, I think that each group should surrender its self-serving quest for power and aim to be an instrument of unity for the rather dividedEthiopia.
The militant opposition ought to reorient its agenda and give peace a chance. Nothing in the order of this magnitude has been tried inEthiopia.
If these groups abandon violence and join the peaceful struggle, all opposition parties will be committed to a peaceful struggle without distractions.
Oppositions engaged in a peaceful struggle at home have to reorient their agenda and form an alliance with all opposition parties at home. Instead of marching ahead with partisan goals, it is better to find a greater cause to make room for all.
Diaspora organisations, on the other hand, have to reorient their agenda and take on a supportive role for united opposition. Instead of creating parallel organisations here and there, it would be helpful to have a united front with disposable political base to act.
A look at the state of the opposition shows not only the difficulty but also the hope for the opposition. There is indeed an opportunity in disguise, if there are hands stretched to embrace it.
The fact that the oppositions are divided, each with a different program, gives a clue that this is not where one should start to seek unity. Instead, there has to be a search for a common denominator of the oppositions.
A big mistake would be to try to mobilise the whole political opposition towards a single unifying slogan of overthrowing the government by whatever means, fueled by hate. That certainly is a negative energy. It does not work in a peaceful struggle.
Thus, finding a voice that all Ethiopians could stand behind would be crucial. Fortunately, there is one voice that resonates with every one; improving the respect for human and democratic rights inEthiopia. It is indeed the tune of unity.
Surely, the voice of democratic rights is an opportunity for the Ethiopian opposition to lead the way in abandoning the drama and ushering reality into the political space. Such an act cannot allow the ruling EPRDF to play the drama as usual but face reality heads on.
Real power has nothing to do with having military force, but having eternal ideals that touch humanity now and forever. Such a chance is equally available for both the government and the opposition.
At the moment, the ball is neither in the government’s court nor in the opposition’s court. The real engagement in the democratic motion has not yet begun. The ball is sitting idle in the middle, while the two groups are preoccupied with their own respective obsessions to be right at either extreme polar end.
Time will tell who will assume the higher moral ground and leadEthiopiainto democracy and prosperity instead of being mired in the status quo.

By Zelalem Eshete (PhD)
Zelalem is an engineer by profession

አንድ የአፈ-ታሪክ ንጉሥ ህዝብ እያጉረመረመና እያደመ ሲያስቸግራቸው እንዲህ ያደርጉ ነበር አሉ፡፡
“እገደል አፋፍ ላይ ትልቅ ድንኳን ጣሉ” ይሉና ያዛሉ፡፡
“ከየት እስከ የት?” ይላቸዋል ባለሟሉ፡፡
“ህዝባችንን የሚይዘውን ያህል አስፍታችሁ ትከሉት”
“የዚያን የሚያህል ድንኳን ከየት እናገኛለን ንጉሥ ሆይ?”
“ቀጣጥላችሁም ቢሆን በሰፊው ስሩልኝ ብያለሁ፤ ብያለሁ፡፡ ይሄን ይሄንን መሥራት ካልቻላችሁ ለምን ሾምኳችሁ?!” ብለው ቱግ ብለው ይቆጣሉ፡፡
ባለሟሎቹ ሁሉ ይሸማቀቃሉ፡፡
አንደኛው ባለሟል እንደምንም ቀና ብሎ፤
“ለመሆኑ ይሄ ለምን አስፈለገን ንጉሥ ሆይ?” ሲል ይጠይቃል፡፡
“የዚህን ህዝብ ዝርያ ማጥፋት እፈልጋለሁ፡፡ አይታዘዝ፣ ልቡ አይታወቅ፣ ያወቀውን አውጥቶ አይናገር፤ ወይ በደንብ አይስቅ ወይ በደምብ አያለቅስ!... መቀጣት አለበት!”
“እንዴት ነው የምንቀጣው?” አለና ጠየቀ ሌላው፡፡
“የሚበላው በርካታ ምግብ፣ የሚጠጣው ጠጅ፣ ታዘጋጃላችሁ!”
“ለህዝቡ ሁሉ የሚበቃ ምግብኮ የለንም፡፡ ያን ያህል ምግብ ልንሰጠው የምንችል ከሆነማ ህዝቡስ ለምን ያጉረመርምብን ነበር?”
ንጉሡ ተቆጡ፡-
“አንተ ለህዝቡ ነው የቆምከው ለእኔ?! የምልህን በትክክል ካልፈፀምክ ለምን ሾምኩህ ታዲያ?”
ሁሉም እጅ ይነሱና “እሺ ንጉሥ ሆይ እንዳሉን እናደርጋለን!” ይላሉ፡፡
“ከዚያ” አሉ ንጉሡ “ጠጁን ጥምብዝ አድርጐ የሚያሰክር ታደርጉታላችሁ!”
“ለምን ንጉሥ ሆይ?”
“ጥንቢራው እስኪዞር ጠጥቶ ጥምብዝ እንዲል ነዋ!”
“ከዛስ? ንጉሥ ሆይ”
“የድንኳኑን መውጫ በር በገደሉ በኩል ታረጉታላችሁ! ያኔ በገዛ እጁ ገደል ይገባል፡፡ እኛ አበላን አጠጣነው እንጂ አልገፈተርነውም፡፡ ወዶ በላ! ወዶ ጠጣ፤ ወዶ ገደል ገባ!! አለቀ፡፡ እኛን አያስጠይቀንም!”
“እሺ ንጉሥ ሆይ!” እያሉ ተራ በተራ እጅ እየነሱ ወጡ፡፡
የተንጣለለ ድንኳን ተጣለ፡፡
ድል ያለ ድግስ ተደገሰ፡፡
ህዝቡ በገፍ መጣ፡፡ በገፍ በላ፡፡ በገፍ ጠጣ! ከዚያ እወጣለሁ ሲል ወደገደል እየወረደ ይንከባለል ጀመር፡፡
አንድ ብልህ ማየት የተሳነው ሰው ነበረ አሉ በከተማው፡፡ በሴት ልጁ እየተመራ ወደ ድግሱ እየመጣ ሳለ፣ እንዲህ ሲል ልጁን ይጠይቃታል፡-
“ልጄ ወደ ድንኳኑ ስታይ ምን ተመለከትሽ?”
“እረ አባዬ የሚገባ እንጂ የሚወጣ ሰው አይታየኝም”
“በይ እንግዲያው እንመለስ” ብሎ ወደ ቤት ይመለሳሉ፡፡
ድግሱ ሲያልቅ፤ ንጉሡ በደስታ ፍንድቅድቅ ብለው፤
“ለመሆኑ የቀረ ሰው ያለ ይመስላችኋል?” ሲሉ ጠየቁ፡፡
“ያ ማየት የተሳነው ፈላስፋ ብቻ ነው ያልመጣው” አለ አንዱ ባለሟል፡፡
ንጉሡ አዘኑ፤ ደነገጡና፤
“እዚህ አገር ከሚያየው የማያየው ይሻላል ማለት ነው!” አሉ፡፡
መሥራት ካልቻላችሁ ለምን ሾምኳችሁ ከሚል አለቃ ይሠውረን፡፡ መሥራት ሳይችሉ ሹመትን ለሹመት ብቻ ብለው ከሚቀበሉም ባለሟሎች ያድነን፡፡ የህዝብን ብሶት የሚፈቱ እንጂ ህዝብን እናስወግድ የሚሉ እንዳይገጥሙን እንፀልይ፡፡ ለህዝቡ ነው ለእኔ የቆምከው? የሚል ሹም ላያችን ላይ እንዳይንሰራፋ ነቅተን እንይ፡፡ የሚያስረዳ፣ ዐይን - የሚገልጥና ለመልካም አስተዳደር የቆመ ባለሥልጣን እንጂ እኔ ያዘዝኩህን ብቻ ፈጽሞ የሚል አይዘዝብን! ገደል እንዳንገባ ገደሉን የሚያጥርና ከመውደቅ የሚያድነን እንጂ “ወዶ ገደል ገባ!” ከሚል ኃላፊ ያድነን፡፡ ከሚያየው የማያየው የሚሻልባት አገር ሳትሆን፤ ልቦና የሰጠው ህዝብ የሚኖርባት አገር ትሆን ዘንድ የልባችን ይሙላልን፡፡
“ሹመት፤ ማዕረግ ሳይሆን የአገልግሎት ቃል ኪዳን ነው” ይላሉ ፈረንጆች፡፡ ብቃትና ዕውቀት ዋና ነገር ነው፡፡ ተዐብዮ - አልባ መሆን ዋናና ቁልፍ ጉዳይ ነው፡፡ አሠሪውም ሆነ ሠራተኛው አወቅሁሽ ናቅሁሽ የማይባባሉበት ሥርዓት እንዲኖር የሁላቸውም ጥራት ወሳኝ መሆኑን ሊገነዘቡ ይገባል!
ማናቸውም ሹመት የሌላ ሥልጣን መሳለጫ መንገድ ነው ብሎ ማሰብ አገርንም ህዝብንም ይጐዳል - የግል ዕድገትን እንጂ የአገር እድገትን እንዳናስብ ጫና የሚፈጥር እሳቤ በመሆኑ! ባለሙያነት፣ ተዓማኒነት፣ ኃላፊነትን የመሸከም ብቃት ያለው ሹም ኢወገናዊ መሆንን እንደ ታላቅ መልህቅ ሊያስር ይገባል፡፡ “ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል”ን ተረት ካላደረግነው፤ ድህነት ተረት አይሆንም! ከትላንትና እንማር! አገርን ያጠፋ ህዝብን የጐዳ አያሌ ነገር አይተናል፡፡ ያንን ከወዲሁ ካላሰብንና አርቀን ካላስተዋልን፤
“የአበራሽን ጠባሳ ያየ በእሳት አይጫወትም!”
“የጃፓንን ጠባሳ ያየ በውሃ አይጫወትም!”
“የአሜሪካንን ጠባሳ ያየ በንፋስ አይጫወትም!” የሚለው አባባል ገና አልገባንም ማለት ነው!

በምሕረት አስቻለው
ጥቂት የማይባሉ ቫይረሱ በደማቸው ውስጥ የሚገኝ ሰዎች የቫይረሱ በደማቸው ውስጥ መገኘት በአንድም ይሁን በሌላ መንገድ የመሥራት አቅማቸው፣ ወይም ሌሎች የዕለት ተዕለት ክንዋኔአቸው ላይ ተፅዕኖ እንደሚያሳድር ይሰማቸዋል፡፡ በሌላ በኩል አብረዋቸው የሚሠሩ በዙርያቸው ያሉ ስለ እነዚህ ሰዎች ኤችአይቪ ፖዘቲቭ መሆንና የመሥራት አቅምና ተመሳሳይ አመለካከት ሲያንፀባርቁ ይስተዋላል፡፡

እያንዳንዷን ቀን መርካቶ ጭድ ተራ እየተባለ ከሚጠራው ቦታ ላይ ለሚያሳልፈው ወጣት የቀን ሠራተኛ ቫይረሱ በደሙ ውስጥ የሚገኝ ነገር ግን የሥነ ልቦና ጥንካሬ ያለው ሰው ጉልበት ፈታኝ በሆነው የቀን ሥራ ላይ ቢሰማራ ምንም የሚገርም ነገር እንደሌለው ይናገራል፡፡

ባደረገው የኤችአይቪ ምርመራ የቫይረሱን በደሙ ውስጥ መገኘት ካወቀ አራት ዓመታት ተቆጥረዋል፡፡ የመጀመርያዎቹን ሁለት ዓመታት ፀረ ኤችአይቪ መድኃኒት መውሰድ አላስፈለገውም ነበር፡፡ አራቱንም ዓመታት ግን የጉልበት ሥራ ሠርቷል፡፡

የትውልድ ቀዬው ቂጨሞን ጥሎ እንደ ብዙዎቹ የቀዬው ወጣቶች ሠርቶ ለመለወጥ ወደ አዲስ አበባ የመጣው ከአሥር ዓመታት በፊት የ18 ዓመት ወጣት እያለ ነበር፡፡ የሆቴል መስተንግዶ፣ ጀብሎን ጨምሮ የተለያዩ ሥራዎችን ሠርቷል፡፡ እዚህም እዚያም እያለ የጉልበት ሥራ እየሠራ ኑሮውን ለማሸነፍ ደፋ ቀና ሲል በነበረበት ወቅት ከተዋወቃት ጓደኛው ጋር በትዳር ተሳስሮ አንድ ልጅ ማፍራት ችሏል፡፡

ለወጣቱ በምን አጋጣሚ የኤችአይቪ ምርመራ እንዳደረገ ጥያቄ አቅርበንለት ነበር፡፡ ከጓደኛው ጋር በጋብቻ ተሳስረው መኖር እንደጀመሩ ሳንባ መታመም ጀመረ፡፡ ይኖሩ የነበረው የባለቤቱ አክስት የሚያከራዩት አንድ ጠባብ ክፍል ውስጥ ነበር፡፡

ሕመሙን የተመለከቱት አክስቷ በግልጽ ኤችአይቪ መሆኑን ባይነግሩትም ልጃቸው (ባለቤቱ) በአንድ ወቅት ሲያስመረምሯት የሚተላለፍ በሽታ መያዟ መታወቁን ገልጸው እሱም እንዲመረመር ይነግሩታል፡፡ ነገሩን ለቅርብ ጓደኛው ሲያማክር ምናልባትም አክስትየው ማለት የፈለጉት ኤችአይቪ ተመርመር ሊሆን ይችላል የሚል ፍንጭ በማግኘቱ ወዲያው የኤችአይቪ ምርመራ አደረገ፡፡ ቫይረሱ በደሙ ውስጥ እንደሚገኝም አወቀ፡፡ ድንጋጤ፣ ግራ መጋባትና ‹‹እያወቀች እንዴት አትነግረኝም›› የሚል ቁጭት ስሜቱን ስለረበሸው ጨርቄን ማቄን ሳይል ቤቱን ጥሎ ወጣ፡፡ በዚህ ከባድ ስሜት ውስጥ ሆኖ ሁለት ወራትን ጎዳና ላይ አሳለፈ፡፡

ባለቤቱም ምርመራ እንድታደርግ በሕክምና ባለሙያዎች የተነገረውን አስታውሶ እሷም እንድትመረመርና ውጤታቸው ተመሳሳይ ከሆነ ከመለያየት ይልቅ አብረውን እንዲኖሩ ከራሱ ጋር ተስማማ፡፡ እዚህ ውሳኔ ላይ የደረሰው የጎዳና ላይ ጓደኞቹም ይህን እንዲያደርግ በመወትወታቸው ጭምር ነበር፡፡

ኤችአይቪ ፖዘቲቭ መሆኗን በምርመራ ያወቀችው ባለቤቱ ቀደም ሲል ቫይረሱ በደሟ ውስጥ ስለመገኘቱ ምንም የምታውቀው ነገር እንዳልነበር፤ ነገር ግን አክስቷ ኤችአይቪ ፖዘቲቭ መሆናቸውንና በጠና ታምመው በነበረበት ወቅት ሳለ ካለጥንቃቄ ማስታመሟን ገለጸችለት፡፡ ነገሩ ሙሉ በሙሉ ባያሳምነውም በቁጭት ተለያይቶ መኖር እንደማይጠቅም በመረዳት ከእሷው ጋር አብሮ መኖርን መረጠ፡፡ ሲዲ ፎሯ ወርዶ ስለነበር እሷ ወዲያው ፀረ ኤችአይቪ መድኃኒት እንድትጀምር ተደርጓል፡፡

ዛሬ ላይ እሷም እሱም ተሯሩጠው እየሠሩ በመተሳሰብ ኑሯቸውን በመምራት ላይ ይገኛሉ፡፡ በወር ለቤት ኪራይ 400፣ ለሦስት ዓመቱ ሕፃን ልጃቸው ትምህርት ቤት ደግሞ 60 ብር ይከፍላሉ፡፡ ኑሮ የቱን ያህም ቢከብዳቸው ሳይማረሩ ሁለቱም እዜያ መርካቶ ውስጥ የጉልበት ሥራ ሠርተው ያድራሉ፡፡ በተለይም እሱ ለምን ኤችአይቪ ፖዘቲቭ ሆንኩ ወይም ባለቤቴ በድላኛለች የሚል አንድም ቁጭት እንደሌለበት ይናገራል፡፡

‹‹እኔ ራሴን አልደብቅም፣ ግልጹን እናገራለሁ፡፡ ሌሎችንም እንዲጠነቀቁ እመክራለሁ፡፡ የትም ብሆን የት ሰው እየኝ አላየኝ ሳልል መድኃኒቴን እወስዳለሁ፤›› በማለት ባለቤቱ ግን ቫይረሱ በደሜ ውስጥ መኖሩን ሰዎች ያውቁብኛል በሚል ሥጋትና በሌሎችም አላስፈላጊ ሐሳቦች ራሷን እንደምታስጨንቅ ይናገራል፡፡

መድኃኒት በምትወስድበት ሰዓት ላይ እንግዳ በአጋጣሚ ቤታቸው ውስጥ ከተገኘ ፀረ ኤችአይቪ መድኃኒቱን ትተወዋለች፡፡ በተመሳሳይ ምክንያት ሰዓት የምታሳልፍባቸው አጋጣሚዎችም ብዙ ናቸው፡፡ ስለዚህም በተደጋጋሚ እንደምትታመም፤ ከምትሠራበት የማትሠራበት ጊዜ እንደሚበጥል ይናገራል፡፡

‹‹እሷ ብቻ ሳትሆን አክስቷ ከጤና ጣቢያ የሚያመጡትን መድኃኒት ገና ለገና እቤት የሚመጣ ሰው በአጋጣሚ ቢያየውስ በሚል ፍርሐት ትቦ ውስጥ ይጨምራሉ፡፡ ሁሌም እንደዚህ ስለሚያደርጉ መጀመርያ ፀረ ኤችአይቪ መድኃኒቱን ለምን እንደሚያመጡ ይገርመኛል፤›› ይላል፡፡

እንዲህ ዕለት በዕለት የጉልበት ሥራ እየሠራ፤ ይህ ነው የሚባል ምግብ በማያገኝበት ሁኔታ ፍጹም ጤናማ የመሆኑ ምስጢር የሥነ ልቦና ጥንካሬው እንደሆነ ያምናል፡፡ እሱም ባለቤቱም አባል ከሆኑበት ኦሳ የኤችአይቪ ድጋፍ ድርጅት የሚያገኘው የሥነ ልቦናና ድጋፍ ሌሎች እገዛዎችም ትልቅ ዋጋ የሚሰጣቸው ነገሮች እንደሆኑ ይሰማዋል፡፡

‹‹ከመሸከም፣ መሀል መርካቶ ላይ ዕቃ ሲያወርዱና ሲጭኑ ከመዋል የሚከብድ ሥራ የለም፡፡ እኔ ግን ፍጹም ጤናማ ነኝ፡፡ ትልቁ ነገር የአእምሮ ሰላምና መረጋጋት ነው፡፡ በእርግጥም መቋቋም ብችል እንደዚህ ያለውን ከባድ ሥራ ከምሠራ እንደ ጀብሎ ወይም ሌሎች ቀላል ሥራዎችን ሠርቼ ባድር እመርጥ ነበር፡፡››

በዳዊት ታዬ
የዜጎችን የመኖርያ ቤት ችግር ለመቅረፍ መንግሥት ተግባራዊ ለማድረግ ያቀደው የጋራ መኖርያ ቤቶች ግንባታ አተገባበር ሲያወያይ መሰንበቱ ይታወቃል፡፡
ማወያየት ብቻ ሳይሆን ብዙ ውዥንብር መፍጠሩንም ከሁለት ሳምንታት በፊት በየቀበሌው ደጃፍ የተመለከትነው ግርግር ይመሰክራል፡፡

የ40/60 የመኖርያ ቤቶች ግንባታ ፕሮጀክት ተጠቃሚ ለመሆን የነበረው ጉጉት ከልክ በላይ መሆኑንም የምንረዳበት ነው፡፡

የ40/60 የቤቶች ፕሮጀክት አተገባበር አሁንም ድረስ ብዥታ እንደፈጠረ ነው፡፡ ከዛሬ ነገ ምዝገባው ይጀመራል እየተባለ አሁንም ድረስ እየተጠበቀ ቢሆንም ነገሩ በእንጥልጥል ላይ ቀርቷል፡፡ ምዝገባው ለምን አልተጀመረም? ለሚለው ጥያቄ በቂ መልስ አልተገኘም፡፡ ሌሎች ግልጽ ያልሆኑ ጉዳዮችም እስካሁን ጥርት ብለው አልተገለጹም፡፡

በ40/60 የመኖርያ ቤቶች ፕሮጀክት እየተስተዋለ ያለው ሽፍንፍን ያለ አካሄድ እንደተጠበቀ ሆኖ ፕሮጀክቱን መሬት ላይ ለማውረድ ቤት ፈላጊው እንዲያሟላ የሚጠበቅበት የ40 በመቶ የቅድሚያ ክፍያ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኩል በሚካሄድ ቁጠባ ስለመሆኑ ግን ለሁሉም ግልጽ ነው፡፡

ዜጎችን የቤት ባለቤት ለማድረግ የግንባታ ወጪውን ከባንክ ጋር አስተሳስሮ ግንባታውን ለማከናወን መቻሉ የሚደገፍ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነት አሠራር እስካሁንም መዘግየት አልነበረበትም፡፡

ሆኖም የጋራ መኖርያ ቤቶችን ለመገንባት ወይም አሁን እንደታሰበው በ40/60 የመኖርያ ቤቶች ግንባታ ከባንክ ጋር በማስተሳሰር የሚሠራውን ሥራ ለአንድ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብቻ መስጠቱ እንደ ትክክለኛ ዕርምጃ ሊወስድ ግን አይችልም፡፡

በሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች ያሉትን የመኖርያ ቤት ፈላጊዎችን ትተን በአሁኑ ወቅት በአዲስ አበባ ብቻ ወደ በሚሊዮን የሚገመቱ ዜጎች የራሳቸው የመኖርያ ቤቶች የሚፈልጉ ናቸው፡፡ ከዚህ ውስጥ በየወሩ ገንዘብ ቆጥበን ተጠቃሚ እንሆናለን የሚሉ ወይም አቅም ይኖራቸዋል የተባሉ ዜጎች ቁጥርም እጅግ ከፍተኛ ነው፡፡ ካልተጋነነ በዚህ ዕድል ለመጠቀም እንችላለን ብለው ሊመዘገቡ የሚችሉ ዜጎች ከአንድ ሚሊዮን በታች አይሆኑም፡፡ ለዚህም ከስምንት ዓመታት በፊት የኮንደሚኒየም ቤት ባለቤት ለመሆን የተመዘገቡትን ወደ ግማሽ ሚሊዮን ሕዝብ ማስታወስ ተገቢ ነው፡፡

ከዚህ አንፃር በ40/60ው ፕሮጀክት ተጠቃሚ ሊሆን የሚችለው ዜጋ ቁጥሩ ሳይገደብ ይመዝገብ ቢባል እያንዳንዱ የቤት ፈላጊ ወደ ንግድ ባንክ ሄዶ የሚያስቀምጠው ገንዘብ በብዙ ቢሊዮኖች የሚገመት ይሆናል፡፡ ይህም የኢትዮጵያ ንግድ ባንኩን ተቀማጭ ገንዘብ ምን ያህል እንደሚያሳድግለት መገመት አያዳግትም፡፡

ባንኩ ከሌሎች የአገሪቱ ባንኮች በተለየ ያገኘው ዕድል ከሚያስገኝለት ጥቅም ባሻገር የተወዳዳሪ ባንኮችን ጥቅም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንካቱም አይቀርም፡፡

በተለይ በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ጨምሮ ሌሎች ባንኮች የተቀማጭ ገንዘባቸውን መጠን ለማሳደግ ደፋ ቀና በሚሉበት ወቅት የ40/60 ፕሮጀክት ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ትልቅ ሲሳይ ሆኖም ይወሰዳል፡፡

በውዴታ ግዴታ በቢሊዮኖች የሚቆጠር ገንዘብ ሰተት ብሎ መግባቱ ለአንድ ባንክ ትልቅ ዕድል ነው፡፡ ይህም ከዚህም ቀደምም ቢሆን በመንግሥት ደረጃ ከሌሎች ተወዳዳሪ ባንኮች በተለየ ድጋፍ እየተደረገለት እንደሚያገኝ ስለመሆኑ የሚነገርለት የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ የ40/60 አጋጣሚ የበለጠ እንዲልቅ ወይም የተሻለ ተጠቃሚ የሚያደርገው በር እንደተከፈተለት ይቆጠራል፡፡

በእርግጥም ባንኩ ከሌሎች የተሻለ አቅም ያለው በመሆኑ ሲታሰብ ለ40/60 ፕሮጀክት የፋይናንስ አቅራቢ መሆኑ ብዙም ላይገርም ይችላል፡፡ ሆኖም እንዲህ ዓይነቱን ዕድል የግል ባንኮች መስጠት አይችሉም ነበር ወይ? የሚለውን ተገቢ ጥያቄ ማስነሳቱ አልቀረም፡፡

በ40/60 ፕሮጀክት ተጠቃሚ ለመሆን የሚፈልግ ሰው እንደሚፈልገው የቤት ዓይነት በየወሩ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ውስጥ ለሚቆጥበው ገንዘብ 5.5 በመቶ ወለድ ያገኛል፡፡ ቆጣቢው የሚያጠራቅመው ገንዘብ ደግሞ እስከ አምስት ዓመት በዚሁ የወለድ መጠን እየተሰላ ይቀመጥለታል፡፡ ባንኩ አርባ በመቶውን የቁጠባ ገንዘብ እየተጠራቀመለት ለቤቶች ግንባታ የሚሆነውን ቀሪ ገንዘብ ወይም 60 በመቶውን በብድር ለቆጣቢው ይሰጣል፡፡ በዚህ ጊዜ ላበደረው ገንዘብ ቆጣቢው የ7.5 በመቶ ወለድ እንዲከፈል ይደረጋል፡፡ ቀደም ብሎ እንደተጠቀሰው ይህ አሠራር መልካም ነው፡፡ ለባንኩም ሲሳይ ነው፡፡ ሲሳይ የሚሆንበት ዋናው ምክንያት በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች በጊዜ ገደብ የሚያስቀምጡትን በቢሊዮን የሚገመት ገንዘብ ሁለት ሦስት ጊዜ እያበደረ በባለሁለት አሃዝ የወለድ መጠን እያበደረ ይጠቀምበታል፡፡ እየሰበሰበ ለሌሎች ያበድራል፡፡

በአንዴ ይህንን ያህል ብር የሚገኝበት አጋጣሚም ባለመኖሩ፣ በ40/60 ፕሮጀክት ቤት ለማግኘት ተጠቃሚ ከሚሆነው በላይ ባንኩ ተጠቃሚ ይሆናል፡፡

የተጠቀመው አገልግሎት በመስጠቱ ስለመሆኑ አያጠራጥርም፡፡ የጠቀመ ይጠቀም፡፡ ግን ይህንን ዓይነቱን ዕድል ለአንድ ባንክ ብቻ መስጠቱ ለምን አስፈለገ? የሚለው ጉዳይ ሁሉንም የሚያነጋግር ነው፡፡

በአሁኑ ጊዜ ባንኮች የተቀማጭ ገንዘባቸውን ለማሳደግ ከመደበኛ የወለድ ምጣኔ በላይ ክፍያ በመፈጸም ብር እንዲቀመጥላቸው እያደረጉ ባሉበት ወቅት ያለምንም ውጣ ውረድ እንደ 40/60 ባለው ፕሮጀክት ምክንያት ወደ ባንክ የሚመጣ ገንዘብ መቼም የሚገኝ ያለመሆኑን የባንክ ባለሙያዎች አፋቸውን ሞልተው ይናገራሉ፡፡

ከዚህም በላይ የ40/60 ፕሮጀክት የሚቆጠብ ገንዘብ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብቻ መሆኑ ሌሎች የግል ባንክ አስቀማጮች ለቤት ግንባታ ቁጠባ ብለው አካውንታቸውን ወደዚያ ሊያዞሩ ይችላሉ የሚልም ሥጋት አላቸው፡፡ በዚህ ፕሮጀክት አፈጻጸም ዙሪያ መንግሥት የወሰደው ውሳኔ ምንን ታሳቢ አድርጎ እንደሆነ ባይታወቅም፣ በባንክ ኢንዱስትሪ ውስጥ ያለው የውድድር ሜዳ የተደላደለ እንዲሆን አላደረገውም፡፡ ቢያንስ በግል ባንክ በመቆጠብ ዕድሉ እንዲገኝ ማድረግ ተገቢም ነበር፡፡ የባንክ ባሕሪ ከሌሎች ሰብስቦ ማበደር እንደመሆኑ መጠን፣ የንግድ ባንክ ያህልን አቅም ባይኖራቸው እንኳን የግል ባንኮች ተመሳሳይ አገልግሎት ሊሰጡ ይችላሉ፡፡

ግራም ነፈሰ ቀኝ ባንኩ መጠቀሙ አይቀርም፡፡ እንደ ግል ባንክ ሲታሰብ ደግሞ ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እየተሰጠ እንዳለው ዓይነት ዕድል ቢያገኙ፣ ያለማቅማማት የሚጠቀሙበት መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ ከዚህ ቀደም ባንኮች ከእያንዳንዱ ብድር 27 በመቶ ለቦንድ ግዥ አውሉ የሚለው መመርያ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን እንዳይመለከተው ተደርጓል፡፡ አንዳንድ የወጪ ንግድ ምርቶች በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኩል ብቻ እንዲከናወኑ ተወስኗል፡፡ እንዲህ ዓይነት አሠራሮች በነፃ ገበያ ውድድር ላይ የራሱ የሆነ አሉታዊ አስተዋጽኦ ያሳርፋል፡፡

ለአንዱ የሚሰጥ ዕድል ለሌላው ካልተሰጠ ወይም ተጠቃሚዎች በሚፈልጉት አገልግሎት መስጫ ተቋም መስተናገድ እንዳይችሉ ከተደረገ ፍትሐዊ ውድድር አይኖርም፡፡

አሁንም በባንኮች ዙርያ የሚታየው ሁኔታ ይህንኑ ነው የሚያሳየው፡፡ የግል ባንኮች ልክ እንደ 40/60ው ዓይነት ፕሮጀክቶችን እንዲያስተናግዱ ማድረግ ከባድ አይሆንም፡፡

ምናልባት የብድር መክፈያ ጊዜውን ባያራዝሙ እንኳን አሳጥረውም ቢሆን አቅሙ የሚችል በእነርሱ ቢገለገል ምን ክፋት አለው? ለማንኛውም የነፃ ገበያ ውድድር ሲታሰብ ለሁሉም እኩል ዕድል ይሰጥ፡፡