Nomonanoto Show

Sunday, June 28, 2015

የንግሥት ፉራ አፈታሪክምንጭ፦  ሪፖርተር
በሲዳማ ውስጥ አንዲት ስመ ገናና እና ታላቅ ንግሥት ነበረች፡፡ ይች ታላቅና ስመ ገናና ንግሥት የወንዶችን የበላይነት ሥርዓት አስወግዳ የሴቶችን የበላይነት ለመመሥረት ጥረት ያደረገች ስትሆን በጀግንነቷ ወደር እንዳልነበራት ይነገርላታል፡፡
ሆኖም ስለዚች ታላቅ ንግሥት ትኩረት የተሰጠው ካለፉት አሥር እና አሥራ አምስት ዓመታት ወዲህ ነው፡፡ በዚህ ረገድ በደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል በሲዳማ ዞን መጠነኛ ሥራዎች ተሠርተዋል፡፡ ከእነዚህም ውስጥ በትውልድ ስፍራዋ በይርጋለም የምርምር ተቋም በስሟ ተቋቁሟል፡፡ በሐዋሳ ውስጥም አደባባይና የጉባኤ አዳራሹ እርሷን ለማስታወስ በሚያስችል መልኩ ተቋቁመዋል፡፡ ሆኖም ስለዚህ ታላቅ ንግሥት የምናገኛቸው የሥነጽሑፍ ሥራዎች ውሱን ናቸው፡፡ 
ስለሆነም ወጣቱ ትውልድ ንግሥት ፉራንና ሌሎችም በአፈታሪክ የምናውቃቸው የአገራችንን ታላላቅ ሴቶች የበለጠ እንዲያጠና በማሰብ ይህ ጽሑፍ ተዘጋጅቷል፡፡
 የንግሥት ፉራን አፈታሪክ ስንመለከተው በጣም ትልቅ ነገር ግን የማይታወቅ ድንቅ ለልብ ወለድ፣ ለድራማ፣ ለፊልምና ለሌሎችም የሥነ ጽሑፍ ሥራ¬ዎ‹ የሚጠቅም ሆኖ እናገኘዋለን፡፡ 
እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ የንግሥት ፉራ አፈ ታሪክ እንደትልቅ ባህላዊ ሀብትና እሴት ባለመቆጠሩ ምክንያት በተለይም ያለፈው አንድ ትውልድ ይህችን ንግሥት በከፋ ሁኔታ ረስቷት፣ ወይም እርባና ቢስ ተረት ነው በሚል አስተሳሰብ ትቷት ነበር፡፡ ይህም ሆኖ ታሪኳ በጣም ጠንካራ በመሆኑ ምክንያት አልፎ አልፎም ቢሆን በመገኛኛ ብዙኃን ብቅ ማለቷ አልቀረም፡፡ 
ጸሐፊው ከ1970-1976 በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን የሕፃናትና የወጣቶች ፕሮግራም አዘጋጅና አቅራቢ ሆኖ ሲሠራ የሲዳማ ወጣቶች ኪነት ቡድን አባል ሆኖ የተዋወቀው አብርሃም ረታ ዓለሙ «ኦሶ ሀዬ ሃዬ» ሲጫወት የተቀረጸውና የተላለፈው ዘፈኑ ከንግሥት ፉራ ጋር የተያያዘ መሆኑን ተረድቷል፡፡ 
ስለርሷ ከሁሉም ምንጮች የተገኘው መረጃ በመጠኑ ይለይይ እንጅ በአመዛኙ ተመሳሳይ ነው፡፡ በ1981 ዓ.ም. በየካቲት መጽሔት ላይ ከሰፈረው ውስጥ በ15ኛውና በ16ኛው ክፍል ዘመን ወደ ሲዳሞ የፈለሰው የሲዳማ ብሔረሰብ አምባገነን ባላባት የነበረውን ባሏን ዲንጋሞ ኮያን በኮሶ መድኃኒት ሰበብ በመግደል ሥልጣን እንደያዘች ይገልጽና የገደለችውም በዘመዶቿ ላይ በደል ሲፈጽም ስለነበር ነው፡፡ በሱ ምክንያትም ወንዶችን ጠላች፡፡ በዚህ መጽሔት ጽሑፍ መሠረት ንግሥት ፉራ የጡማ፣ የሆሎ፣ የማልጋ፣ የሀዲቾ (ደራዋታ)፣ የሳያላ፣ የአለታ፣ የሐዊላ (ቂዊላ)፣ ጎሳ¬ዎች መሪ ነበረች፡፡ 
በተገኙት መረጃዎች መሠረት፣ ንግሥት ፉራ በ10ኛው ወይም በ16ኛው ክፍለ ዘመን የነበረች የሲዳማ ብሔረሰብ አባል ነበረች፡፡ ጎሳዋን በተመለከተ አቶ ስለሺ ወርቅነህ «አንዳንዱ መልጋ ናት ሲላት ሌሎች ደግሞ ሐቤላ/ሐዌላ ናት ይሏታል» በማለት አቋም ሳይወስዱ ይናገራሉ፡፡ አቶ ስለሺ በ16ኛው ክፍለ ዘመን ኖረች እንደሚባልም ያስረዳሉ፡፡
ሁለቱም እንዲያ ይበሉ እንጅ «የፉራ ጎሳ ጉዳይ ሲነሳ፣ የኔ እንጅ የናንተ አይደለችም» ከሚልም አስተሳሰብ የሚጠነሰስ በጎና በጎ ያልሆነ አስተሳሰብ ሊመነጭ ስለሚችል ነገሩን ሰፋ አድርገን ብንመለከተው መልካም ይመስላM:: 
በዚህ ጸሐፊ ግምት ደግሞ፣ የሲዳማ ሕዝብ ከአካባቢው ሕዝብ ጋር አብሮ የሚኖር ከመሆኑም በላይ የታላላቅ ጎሳዎች መሪዎች ከሌሎች ጎሳዎች አባላት ጋር የሚጋቡ ስለሆነ ቢያንስ የአራት፣ አምስትና ከዚያም የበለጠ የጎሳ¬ ዝርያ¬ዎ‹ አባል ሊኖራት ይችላል፡፡ ይህም ባይሆን ሰው በባሕሪው ዘሩን ከትልቅ ሰው ጋር ማያያዝ ስለሚወድ «ከኔ ጎሳ ናት» ብሎ ቢነሣ የሚገርም አይደለም፡፡ በዚህ ረገድ የሰለሞንና የዛጉዌ ዝርያ¬ች ነን፡፡ እንዲሁም የጀበርቲና የአባድር ዝርያ¬ች ነን የሚሉትን ሙስሊሞች በዚህ ረገድ ለአብነት መጥቀስ ይቻላል፡፡ ስለሆነም ሲዳማዎ¬ችም የዚች ዝነኛ መሪ ጎሳ አባል ለመሆን በመሻት አንዱ መልጋ፣ ሌላው ሐቤላ ወይም ኩሄሳ ቢላት ከሌሎች የተለየ አያደርገውም፡፡
በአፈታሪኩ የሚነሳው ሌላው መላምት ንግሥት ፉራም እንደ ንግሥት ዮዲት በዘጠነኛው ክፍለ ዘመን ከኖረች ሁለቱ አንድ ይሆኑ ይሆን? የሚል ነው፡፡ በሐረር፣ በስልጤና በሌሎቹ አካባቢ¬ዎች የተለያየ ስም እንዳለት ይነገራልና፡፡ ያም ሆኖ ከማዕከላዊ መንግሥቷ ርቆ በሚገኘው አካባቢ ስሟ ሲረሳ በሲዳማና በአካባቢው ግን እስከ ዛሬ ሲታወስ መኖሩን በማንሳትም «የዛሬው ሲዳማና አካባቢው ሕዝብ ንግሥት ነበረች» የሚል ተጨማሪ መላምት መምታት ይቻላል፡፡ 
ዋናው ቁም ነገር በአፈታሪኩ መሠረት ፉራ የምትባል የሲዳማ/የደቡብ ኢትዮጵያ ንግሥት ነበረች፡፡ ይህችም ንግሥት ጦረኛ፣ አዳኝና ነገረ ጥበብ አዋቂ ስትሆን የሴቶችን የበላይነት አንግሣ ነበር፡፡ የአገዛዝ ዘመኗም «ለሴቶች የበላይነት የቆመ ነበር» ቢባልም በጥቅሉ ስንመለከተው ግን ለምክር ቅድሚያ የሚሰጥ ነበር፡፡ ለምሳሌ ሴቶች ባሎቻቸው በጥፋተኛነትና በአባካኝት እንዳይፈርጇቸው «ለባል የጥጥ ንድፍሽን፣ የጎመንና የበርበሬ ዛላ ቅንጥስሽን አታሳይው፣ ካየ የተነደፈው ጥጥ ብዙ፣ የተፈተለው ልቃቂት ትንሽ፤ የታደረግሽው? የጎመንና የበርበሬ ቅንጥስሽ ብዙ ያቀረብሽው ግን ትንሽ፣ የት አደረስሺው? ብሎ እንዳያስጨንቅሽ አታሳይው፤» የሚለው ይገኝበታል፡፡ ይህም የሚያመለክተው ፉራ በአጠቃላይ በወንዶች ላይ የተነሳች አረመኔ ፍጡር ሳትሆን ከቅጣት ይልቅ ምክርን የምታስቀድም ሰው የነበረች መሆኗን ነው፡፡
ንግሥት ፉራ የሴቶችን አምባገነን መንግሥት አስፍና እንደኖረች የሚያወሳ አፈታሪክ ቢኖራትም በሁሉም ወንዶች ላይም ቢሆን ለቅጣት የወረደች ፍጡር አለመሆኗን የሚያመለክቱ ሌሎች መረጃ¬ችም አሉ፡፡ ከነዚህም መካከል «ከሴቶች እንበልጣለን፣ እኛም እናወቃለን፣ እንችላለን ካላችሁ እኔ ሴቷ የምጠይቃችሁን ሁሉ መልሱልኝ፡፡ ካልመለሳችሁ የሚያውቁ ሴቶች መኖራቸውን እመኑ፣ ካላመናችሁ አርፋችሁ ተቀመጡ፣ ካልተቀመጣችሁ ደግሞ እርምጃ እወስዳለሁ፤» የምትል መሆኗ የሚያመለክቱ ናቸው፡፡ ስለሆነም የሚያስቸግሯትን እየጠራች ከባድ ፈተና ጥያቄ ትጠይቅና የሚያረካትን መልስ ከሰጧት ምሕረት ታደርግላቸው ነበር፡፡ ለምሳሌ «የአንድ ቀን ሙሉ ጉዞ ከሚጠይቅ ቦታ ትኩስ የታለበ ወተት አምጡልኝ፡፡ በአየር ላይ ቤተ መንግሥቴን ሥሩልኝ» ብላቸው ትዕዛዟን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ስለመለሱ ምራቸዋለች፡፡ 
በእርግጥም በንጹህ ሕሊና ተነስተን «ይህ ለምን ሆነ?» ብለን ስንጠይቅ ወንዶች የበላይነታቸውን ለማሳየት የማይፈጽሙት አልነበረም፡፡ ለምሳሌ ሴቶች ወተት አልበው አርግተውና ገፍተው ቅቤ እያወጡ ወተቱን ቢጠጡትና ቅቤውን እንደልባቸው ቢቀቡት ወይም ቢበሉት እንደነውር ይቆጠርባቸዋል፡፡ ወንዶች ግን በአምስት ጣቶቻቸው እየዛቁ ይቀባሉ፡፡ ከምግባቸው ጋርም እየተደረገ ቢበሉት ነውር አይደለም፡፡ ይልቁንም አንዲት ሴት መቀባት ካማራት በትንሽ ጣቷ ጠንቁላ መቀባት፣ መብላት ካማራት ላመል ያህል አስነክታ መቅመስ፣ የአገሩ ልምድ ያስገድዳት ነበር፡፡ ስለሆነም ፉራ ለውጥ የማምጣት የቀን ሕልሟን እውን ለማድረግ ሴቶች በአምስት ጣታቸው ዝቀው እንዲቀቡ፣ ለወንዶች ግን በትንሽ ጣታቸው ጠንቁለው ግንባራቸውን እንዲያስነኩ አደረገች፡፡ ይህም ቀጭን ትዕዛዝ ሆነና «ሴቶች እንዲደሰቱ፣ ወንዶች ደግሞ እንዲከፉ አደረገች፤» ተባለ፡፡  
ይህም ንግሥት ፉራ በወንዶች ላይ በሴቶች ከፍተኛ ጭቆና ምክንያት ተነሳስታ በመጀመሪያ ነገሮችን ለማስተካከልና የሴቶችን ሰብአዊ መብት ለማስከበር ሞከረች፡፡ አልስተካከል ያሉትንና የሴቶችን ሰብአዊ መብት አንቀበልም ያሉትንም ለመምከር ሞከረች፡፡ ዳሩ ግን በሴት አንመራም ያሉ በልዩ ልዩ መንገድ የሚገለጹ አንዳንድ ሽማግሌ¬ዎች (የአካባቢ ሽማግሌ¬ዎች/ ጠንቋዮች) እና የነሱን አመለካከት የሚጋሩ ወንዶች መሰናክሎችን ስለደቀኑባት ከቀላል እስከ ከባድ እርምጃ መውሰድ ጀመረች፡፡
 ከወሰደቻቸው ዕርምጃ¬ዎች መካከልም ወንዶች ሴቶች የሚያዟቸውን ተግባር እንዲያከናውኑ እንዲሁም የማይቻል ነገር እንዲሠሩ፣ ቅጣቱ ኃይለኛ ሲሆን ደግሞ እንዲገደሉ ታደርግ ነበር፡፡ ይህም ባህርይ በወንዶችም የሚታይ ሲሆን በአገራችን ለዚህ ዓይነተኛ የቅርብ ምሳሌ የሚሆኑን አፄ ቴዎ¬ድሮስ ናቸው፡፡ ፈረንሳዊው ናፖሊዮን ሁለት ጊዜ ተወዷል፣ ሁለት ጊዜ ተጠልቷል፡፡ ሞንጎሊያዊው ጀንጂስካን፣ የሀኑ አቲላ በአንድ በኩል ሲወደስ በሌላው በኩል ደግሞ ሲተች ኖረዋል፡፡ የዓለም መሪዎ¬ች ስምም ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡
ይህም ሆኖ፣ የስልጣኗ ተቀናቃኞችና ጀሌ¬ዎቻቸው «ለሴት አንገዛም» ብለው እርሷን የሚያጠፉበት መንገድ መፈለግና ማፈላለግ ጀመሩ፡፡ በዚህ ሒደት ላይ እያሉም አንድ ሁኔታ ተፈጠረ፡፡ ይኸውም የጀግኖች ጀግና መሆኗን ለማሳየት «ማንም ሰው ጋልቦበት የማያውቅ እንስሳ አምጡልኝና ልጋልብበት» ስትላቸው ቆርኬ አመጡላት፡፡ ቆርኪዋን ዲከቻ በተባለ ሐረግ አጠመዱና ከቤተ መንግሥቷ ግቢ አስገቡላት፡፡ እንዳታመልጥም እግሯንም፣ እጇንም፣ አንገቷንም፣ በረጅም ጠፍር አሠሩና እቤተመንግሥቷ ጓሮ አሠሩላት፡፡ በሩንም ግጥም አድርገው ዘጉት፡፡ ከዚያም «ምንም እንኳ ንግሥታችን ከሰማይ በታች የሚያስቸግርሽ ነገር ባይኖርም ለጥንቃቄው ያህል እንዲህ እንደያዝንልሽ መጋለብ ትችያለሽ፣ እንዳትጥልሽም በርጥብ ጠፍር ግጥም አድርገሽ እናስርሻለን፡፡ ወጥታ አደጋ እንዳታመጣም በሩን ግጥም አድርገን ዘግተነዋል፤» አሏት፡፡ አገላለጻቸውና አቀራረባቸው አስተማማኝ ስለነበረም ፈቃደኛ ትሆናለች፡፡ በተፈጥሮዋ ፈሪ ባትሆንም በዚህ ሁኔታ ፍርሃት ብታሳይ ትዋረዳለች፡፡ ስለዚህም ጀግንነቷን እስከ መጨረሻ ለማሳየት ፈቃደኛ ትሆናለች፡፡ ፈቃደኛ ሆናላቸው ቆርኬው ላይ ስትወጣም ከወገቧ በታች ያለውን አካሏን ግጥም አድረገው ያስሩላታል፡፡ ከዚያም  አጥብቀው የያዟት ለማስመሰል ሞከሩ አልቻልናትም፣ አስቸገረችን' አንቺም ሥራሽ ያውጣሽ ብለው ለቀቋት፡፡ ቆርኪዋም ደንብራ አጥሩን ጥሳ አመለጠች፡፡ የተሸከመችው ባዕድ ነገር አስደንብሯትም ጫካ ለጫካ ሮጠች፡፡ በዚህ ሒደትም የፉራ አካM ተቆራርጦ በየቦታው ወደቀ፡፡ ዛሬ ቦታው  በእጆቿ፣ በዳሌዋ፣ በጨጓራዋ፣ በገበናዋ፣ በሌሎችም አካላቷ ቦታ ይጠራል፡፡ ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፍ ለቆየው የኢትዮጵያ አፈ ታሪክ ታሪክ ምስጋና ይግባውና በአንዱ ወይም በሌላው መልኩ ቀጥሎ እዚህ ደርሷል፡፡ ዳሩ ግን ይህ እጅግ ከፍተኛ የሆነ በመጀመሪያ የሲዳማ፣ ቀጥሎ የኢትዮጵና የዓለም የባህል ቅርስ መሆኑን ተገንዝቦ ልዩ ትኩረት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ 
በዚህ አጋጣሚ ከፉራ ጋራ ዲንጋሞ መኮያ የሚባል ጦረኛ የሚወሳ ሲሆን፣ ይህም ሰው በአንድ በኩል ባሏ ነው ሲባል በሌላ በኩል ከሷ በፊት የነበረ ጨካኝ መሪ ነበር ይላሉ፡፡ ይህንንም ታላቅ የጦር መሪ ፉራ መጠኑ በበዛ የኮሶ መድኃኒት ገድላዋለች ይላሉ፡፡ ከዲንጋሞ ኮያ ጋር ጎለልቻ አርዴ የሚባል ኃይለኛ መሪ ሲኖር ይህን የጦር መሪም ከፉራ ጋር ለማገናኘት እንደሚሞከር እናስተውላለን፡፡ ዋናው ቁም ነገር ሲዳማ እነዚህ ትልልቅ የጦር መሪ¬ዎ‹ የነበረች ከመሆኑም በላይ እነዚህን ጀግኖች ድል በማድረግ ወይም በመከላከል ህልውናዋን አስጠብቃ ስለመቆየቷ አንዳች ነገር የሚፈነጥቅ ነው፡፡ 
ያም ሆነ ይህ በሲዳማ ውስጥ የዲንጋሞ ኮያና የጎለልቻ አርዴ አፈታሪኮች በሲዳማ ሕዝብ ዘንድ ልዩ ስፍራ እንዳላቸው በዚህ አጋጣሚ መጠቆም አስፈላጊ ነው፡፡ ስለሆነም እነዚህ አይረሴ ታላላቅ የሲዳማ ጀግኖች እነማን ናቸው? ብሎ በዝርዝር ማጥናት አስፈላጊ ነው፡፡
ንግሥት ፉራን በሚመለከት ግን ሴቶች በመልካም አርአያነት ሲያከብሯትና ወደ መቃብሯ በመሄድ ቅቤ፣ ወተት፣ ጥራጥሬና ፍርፋሪ «ይህ ያንቺ ድርሻ ነው» በማለት ካለቸው ቆንጥረው ሲያካፍሏት (መሥዋዕት ሲያቀርቡ)፣ በአንዳንድ ሴቶች ላይም ዛር ወይም አቴቴ ሆና ትመጣ ነበር፡፡ ወንዶች ደግሞ እንደመጥፎ መሪ በመቁጠር ይረግሟታል፡፡ መቃብሯ አጠገብ ሲደርሱም ከሴቶች በተቃራኒ «አንቺስ አንድ ጊዜ ሳይሆን ደጋግመሽ ሙቺ» እያሉ በትራቸውን እንደጦር በመስበቅ ዓይነት እየቃጡ ያልፋሉ፡፡
ዳሩ ግን፣ ንግሥት ፉራ ጦረኛ ናት ሲባል ምን ማለት ነው? የፈረስ ጉግሥ፣ ጦር ውርወራ፣ ቀስት ማስፈንጠር ችሎታውን፣ መቼ፣ ከማንና እንዴት ተማረችው? ነገረ ጥበብ ከሸንጎ ሌላ ማወቂያ መንገድ ይኖራት ይሆን? ለምን በጠንቋዮችና በአንዳንድ ሽማግሌ¬ች ላይ ክንዷን ዘረጋች፣ የወንዶችን አምባገነን ሥርዓት አስወግዳስ ለምን የሴቶችን አምባገነን አገዛዝ ለመመሥረት ፈለገች? ግዛቷን እስከ የት ድረስ አስፋፋች? ብልህ ነበረች ሲባልስ እንዴት ይገለጣል? 
ከሕፃንነቷ ጀምሮ ብልህ እንደነበረች የሚያወሳው መረጃ እንደሚያመለክተው በእርሷ ዘመን ወይም ቀደም ብሎ የነበረው ንጉሥ የነበረው ለሕዝቡ እንቆቅልሽ ሲሰጥ እሷ ከሁሉም በልጣ መልሱን በቀላሉ ትሰጥ ነበር፡፡ ለምሳሌ፡-
ሀ- የንጉሡ እንቆቅልሽ
ንጉሡ ከሰጣቸው እንቆቅልሾቹ መካከልም «የእናቴን በሕይወት መኖሯን ወይም አለመኖሯን ሳትገልጡ ዜናዋን ላኩልኝ» በማለት በእናቱ አገር ለሚኖሩ ሰዎ¬ች ላከባቸው፡፡ እነሱም የሚኖሩት ፉራ በምትኖርበት መንደር ነበር፡፡ የሀገር ሽማግሌ¬ዎች የንጉሡ እንቆቅልሽ እንዴት እንደሚፈቱ ተሰብስበው መመካከር ጀመሩ፡፡ ዳሩ ግን «እናትህ ደኅና ናት» እንዳይሉት፡፡ «በሕይወት መኖሯን ገልጻችኋል»፤ «ሞታለች» እንዳይሉትም መሞቷን እንዳትነግሩኝ በማለት ስለከለከላቸው ይቀጣቸዋል፡፡ ስለዚህ ምን መባል እንዳለበት ለማወቅ መረጃ ሲያሰባስቡ ሰነበቱ፡፡ እንደሚባለው ከሆነ ምሥጢሩን ለማወቅ ያላረጉት ጥረት የለም፡፡ በመጨረሻም አንዲት ሕፃን ልጅ በዚህ እንቆቅልሽ መጨነቃቸውን ተረድታ «በሉ እንዲህ አድርጉ፡፡ ጸጉራችሁን በግማሽ ተላጭታችሁ ሂዱና እጅ ነስታችሁ እፊት ለፊቱ ቁሙ፡፡ ካልጠየቃችሁ በስተቀር እንዳትናገሩ፡፡ ሲጠይቃችሁ ግን እንዲህ በሉት» በማለት እንቆቅልሹን በእንቆቅልሽ እንዲመልሱ መከረቻቸው፡፡ ሰ¬ዎቹም ከንጉሡ ቤተ መንግሥት እንደደረሱ  ለአጋፋሪው የእቆቅልሹን መልስ ይዘው እንደመጡ ገልጠው እንዲያስገባቸው ጠየቁት፡፡ አጋፋሪውም ወደ ንጉሡ ሄዶ የእናቱ አገር ሽማግሌዎች የእንቆቅልሽ መልስ ይዘው መምጣታቸውን ነገረው፡፡  
ንጉሡ ፈቅዶላቸው እንደገቡም የራሳቸውን ክንንብ አውርደው እፊቱ ቆሙ፡፡ የራሳቸውንና የጺማቸውን ግማሽ ጎን የተላጩት ያገሩ ሽማግሌ¬ዎች ያየው ንጉሥም በሁኔታው በመደነቅ «ምነው እናቴ ምንሆነች?» በማለት ጠየቀ፡፡
የሽማግሌ¬ዎቹ መሪም «ምን የርሷ ነገር» አሉና ዝም አለ፡፡
ንጉሡም «ሞተች እንዴ?» ብሎ ሲጠይቅ
«ብትሞት ኖሮ ጸጉራችንን እናሳድግ ነበር?»
«እና በሕይወት አለች ማለት ነው?» አለ ንጉሡ፡፡
እነሱም «በሕይወት ብትኖር እንደዚህ ጸጉራችንን እንላጭ ነበር?» በማለት መለሱ፡፡
በዚህ ጊዜ ንጉሡ እንቆቅልሹ በእንቆቅልሽ መመለሱን በማወቅ ከፍተኛ ድምፅ አሰምቶ ሳቀና «ከፍተኛ ጠንቋይ ወይም ሽማግሌ መሆን አለበት፡፡ እንዴት ያለ ብልህ ሰው መከራችሁ?» በማለት ጠየቃቸው፡፡ 
እነሱም ከመጫወት በስተቀር ሌላ ምንም የማታውቅ ሕፃን መሆኗን ነገሩት፡፡ ንጉሡም «ይች ስታድግ አገር የምትመራ ናት» ብሎ ተናገረ፡፡
ለ- ያለዕቃ ዕምቧይ ጭናችሁ አምጡ
ንጉሡ በመቀጠልም ሕዝቡን ሰበሰበና «አንድ ሺሕ እምቧይ ያለ ስልቻ ወይም ቁና፣ ወይም ገበቴ በአህያ ጭናችሁ አምጡልኝ ይላል፡፡ ሰ¬ዎ‹ እንዴት አድርገው ያለ መያዣ እንደሚጭኑ ማወቅ ተስኗቸው ሲጨነቁ ሕፃኗ ፉራ ትሰማለች፡፡ በዚህ ጊዜ «ለምን በቀላሉ ነገር ትጨነቃላችሁ እኔ እንኳን እጫወትበታለሁ» ካለች በኋላ «በመጀመሪያ አህያ¬ቹን ወይም በቅሎ¬ቹን አዘጋጁ፡፡ ከዚያም በእያንዳንዱ እንስሳ ላይ ጭቃ አድርጉበትና እጭቃው ላይም እምቧዩን ሰኩበት» በማለት መከረቻቸው፡፡ እነሱም ባገኙት ምክር መሠረት በብዙ አጋስሶች ወሰዱለት፡፡ ንጉሡ እንዳለፈው ጊዜ ሁሉ  ማን እንደመከራቸው ሲጠይቁ ያችው ሕፃን መሆኗን አስረዱት፡፡ እሱም «እንዲህ ያለች ብልህ ለቤተ መንግሥቱ አስፈላጊ ናት፤» አለና ሕፃኗን አሳድጎ ሊያገባት እንደሚፈልግ በመግለጽ ወደ አባቷ ሽማግሌ ተልኮ እንዲጠየቅ ሽማግለ¬ቹን አዘዛቸው፡፡ 
ሐ- የሴትና የምንቸት ትንሽ የለውም
ሽማግሌ¬ዎች ወደ አባቷ ሄደው ንጉሡ ፉራን ሊያገባት እንደሚፈልግ ገልጠው ፈቃደኛነታቸውን ይጠይቃሉ፡፡ አባቷም ልጃቸው ሕፃን እንደሆነች ገልጸው ጥያቄውን እንደማይቀበሉት ያስታውቃሉ፡፡ የመጡበት አገር ሩቅ ስለሆነም ምግብ እንዲመገቡ ያደርጋሉ፡፡ በዚህ ጊዜ  ሕፃኗ ፉራ ወደ ጓሮ ትሔድና በትልቅ ቁና ሙሉ ጎመን ታመጣለች፡፡ ወዲያውም ተጥዶ ከነበረው ትንሽ ምንቸት ውስጥ ልታስገባ ስትሞክር አባቷ ያያሉ፡፡ በዚህ ጊዜ አባቷ «አየ የልጅ ነገር ይህንን ሁሉ ጎመን እዚያች ምንቸት ውስጥ?! በይ ተይው እናትሽ እትልቁ ምንቸት ላይ ታበስለዋለች» ይሏታል፡፡ ሽማግሌ-ቹም አብረው ይስቃሉ፡፡ 
ቀድሞውኑ ተዘጋጅታበት የነበረችው ፉራ ግን «አየ አባዬ! የሴትና የድስት ትንሽ አለ ብለህ ነው? ግድ የለም ለማየት ያብቃህ እንጅ በደንብ ይበቃል» ስትል እየሳቀች ነገረቻቸው፡፡ 
«የሴትና የድስት ትንሽ የለው» ማለቷን ይህንን የሰሙት አባቷም «በሉ እሺታየን አሳውቁልኝ» በማለት መልሳቸውን ገለጹ፡፡ የሠርጉ ቀን ተቆርጦም ጋብቻው ተፈጸመ፡፡ 
መ- የሽታና የሴት ትንሽ የለውም
ንጉሡ ፉራን ታቅፋ ስትመጣ ባዩዋት ጊዜ በጣም ሕፃን ስለነበረች አብረዋት ለማደር አልፈለጉም፡፡ ስለዚህም አብረዋት እንዲያድሩ ዘዴ ማፈላለግ ጀመረች፡፡ በመጨረሻም አንድ ነገር ተገለጠላት፡፡
ንጉሡ ከውጭ ሲመጡ የሆነ ነገር በጣም መጥፎ ነገር  ይሸታቸዋል፣ «ምንድነው?» ብለው ሲጠይቋትም «አይ አንዲት ድመት ነበረች፣ ያች ድመት ትሆናለች» አለችና ትንሽ የድመት ኩስ በእንጨት ጫፍ ይዛ መጣችና እውጭ ጣለችው፡፡
እንደተመለሰችም ንጉሡ በመገረም «የሚደንቅ እኮ ነው ያችን ያህል ትንሽ ነገር የቤቱን ሽታ አናወጠችውኮ፤» አሉ፡፡
«ንጉሥ ሆይ! አዎ¬ን እንደሱ ነው፣ የሽታና የሴት ትንሽ የለውም» ስትል ገለጠችላቸው፡፡ ንጉሡም ምን መልዕክት ለማስተላለፍ እንደፈለገች በመረዳት ከዚያ ዕለት ጀምሮ አብረዋት ማደር ጀመሩ፡፡
ከአራቱ እንቆቅልሾች መልሶች የምንረዳው ፉራ ከሕፃንነቷ ጀምሮ አካባቢዋን በትኩረት የምትከታተልና ብልህ እንደነበረች ነው፡፡
ፉራ በወጣትነቷ አደረገችው እየተባለ በአካባቢው ኅብረተሰብ ከሚነገሩት አፈታሪኮች ውስጥ፣ አንዱ በጣም አመጸኛ ሽፍታ ለብዙ ጀግኖች ወንዶች አልበገር ብሎ ሲኖር የነበረውን ጀግና ከጓደኞቿ ጋር በመሆን ያለ አንዳች የጦር መሣሪያ እንዴት እንዳስወገደችው የሚነገረው ነው፡፡
ሠ- የቆዳ ልብስ ለማስደንበሪያ
በአምስተኛው አፈ ታሪክ መሠረት ፉራ ከዕለታት አንድ ቀን በደንብ ካልለፋ ከቆዳ የተሠራውን ለብሳ ስትሄድ አንድ ነገር ታስተውላለች፡፡ ይኸውም ቆዳውን ቆንጥር ሲነካው ከብቶችና የዱር እንስሳት የሚደነግጡ መሆናቸው ነው፡፡ እንስሳቱ በቀላሉ መደንገጣቸውን ያስተዋለችው ፉራ በቁራጭ እንጨት በደንብ ያልተለፋው ቆዳ በተለያየ ድምፅ ሰጭ ዓመታት መምታት ጀመረች፡፡ ጎጇቸው ውስጥ የነበሩ ሰዎ¬ች ሳይቀሩ ምን መጣብን ብለው ሲወጡ አስተዋለች፡፡ በዚህም መሠረት ጓደኞቿን ታሰባስብና ካልተፋቀ ቆዳ  የተሠራ ቀሚስ እንዲብሱና ጣውላ ይዘው ከሷ ጋር እንዲሄዱ ታደርጋለች፡፡ ከዚያም የታወቀው ሽፍታ ይኖርበታል ወደተባለው ከገደላማ ጫካው ከጓደኞቿ ጋር በድብቅ ትደርስ ሁሉም በያዙት ጣውላ ቀሚሳቸውን በአስፈሪ ሁኔታ በኃይል እንዲመቱ ታደርጋለች፡፡ በዚህ ጊዜ ጫካ ውስጥ ተደብቀው የነበሩት ሽፍቶች ምን መጣብን ብለው ገደል ገብተው ይሞታሉ፡፡

ረ- በአንድ ቀን እወልዳለሁ
ፉራ ወጣት በነበረችበት ጊዜ የነበረው ንጉሥ  «በአንድ ቀን ግንኙነት አርግዛ በአንድ ቀን የምትወልድ ሴት አምጡልኝ» ብሎ ያዛል፡፡ ነገሩ የንጉሥ ትዕዛዝ ነውና ሁሉም ተጨነቀ፡፡ በአካባቢው የነበሩ ኮከብ ቆጣሪ ነን፣ «ብዙ ተአምር እንፈጥራለን» የሚሉ ሰዎ¬ች ሁሉ ከፍተኛ ሽልማት እንደሚሰጣቸው እየተገለጠላቸው በአንድ ቀን አርግዛ በአንድ ቀን የምትወልድ ሴት እንደያገኙ ተለመኑ፡፡ ነገር ግን «ይህችን ለኔ ተዋት፣ እፈጽማታለሁ የሚል ሰው ጠፋ፡፡ ስለሆነም ሰ¬ዎ‹ በተሰጠው ጭራሽ የማይቻል ትዕዛዝ ይጨነቃሉ፡፡ ይህንን ጭንቀታቸውን ወጣቷ ፉራ ትሰማና በጉዳዩ በመጠኑ አሰበችበት፡፡ ወዲያውም «እኔን ዳሩኝ በገባሁ በዕለቱ አርግዠ በዕለቱ ወንድ ልጅ ከነቃጭሉ ዱብ አድርጌለት አድራለሁ» በማለት ታሳውቃለች፡፡ ሽማግሌዎ¬ቹም ትዕዛዙን የምትፈጽም ወጣት መገኘቷን ገልጠው ይድሩለታል፡፡ ከባሏ ጋር እንደተኛችም ማርገዟን ትነግረዋለች፡፡ ወዲያውም ሆድ የሚነፋ መድኃኒት ትጠጣና «ይኸው ሆዴ እየገፋ ነው» ትላለች፡፡ ጥቂት ቆይታም ምጥ ያዘኝ ብላ ያዙኝ ልቀቁኝ ትላለች፡፡ በድሮ ጊዜ ሴቶች ምጥ ሲይዛቸው አንዳንድ አስቸጋሪ ጥያቄ¬ችን ይጠይቁ ስለነበር «ሐዋሳ ሐይቅ ውስጥ አንዲት ያማረች ሚዳቋ ትታየኛለች፡፡ ይህችን ሚዳቋ እስከ ነፍሷ ይዘህልኝ ነገ ጥዋት ብትመጣ ጀግና የጦር መሪ የሚሆን ልጅ እወልድልሃለሁ፡፡ ሀብታምም ትሆናለህ፤» በማለት በምጥ ስሜት እያቃሰተች ነገረችው፡፡ ንጉሡም በአገሩ ባህልና ወግ መሠረት የቀረበለትን ጥያቄ የመመለስ ግዴታ ስለነበረበት ፈረሱን ጭኖ ሌሊቱን ወደ ሐዋሳ ሐይቅ ተጓዘ፡፡ እኩለ ሌሊት ላይም የተባለችውንም የባሕር ሚዳቋ መፈለግ ጀመረ፡፡ ከብዙ ጊዜ አተኩሮ ማየት የተነሳም በሩቁ ሚዳቋ ያየ መሰለውና ወደዚያው ሄደ፡፡ ነገር ግን ሩቅ ስለነበረ ብዙ መጓዝ ነበረበት፡፡ ይልቁንም ቀረብኩ ባለ ቁጥር ሚዳቋ የሚመስለው ነገር ስለሚርቅ ሊደርስበት ከቶ አልቻለም፡፡ ስለሆነም ሚዳቋዋን እደርስባታለሁ ሲል በመድከሙ ለመመለስ ሳይችል ቀረና ሞተ፡፡ እንደሞተም እርሷ ሚስቱ ስለሆነች ነገሠች፡፡
ይህን አፈ ታሪክ የሚሰሙ ምናልባት ተአማኒነት የጎደለው ታሪክ ሊመስላቸው ይችላል፡፡ ነገር ግን የዚያን ጊዜ የነበሩ መሪ¬ዎ‹ አስቸጋሪ የሆነ ጥያቄ የሚጠይቁት ሰው ተጨንቆ ተጠቦ እንዲያስብና ሥራ እንዳይፈታና ወደ ተንኮል እንዳይሄድ ታስቦ የሚደረግ ሊሆን ይችላል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የድሮ መሪ¬ዎ‹ ጥያቄያቸው በጥያቄ ሲመለስላቸው የሕይወት መስዋዕትነትም ቢሆን ከፍለው ለመፈጸም ዝግጁ መሆናቸው ነው፡፡ ለምሳሌ በአንድ ቀን አርግዞ በአንድ ቀን የሚወልድ ሰው የሚገባውን ዕርዳታ ባያደርግ ተረቺ ይሆናልና ከሚረታ መስዋዕት ቢሆን ይመርጣል፡፡
እንግዲህ በዚህ ዓይነት ንግሥት ፉራ  ማህበራዊና ፖለቲካዊ ጥልቀት እያገኘ የመጣ አፈታሪክ ያላት ሴት እንደሆነች እስካሁን የሄድንበት መንገድ ሁሉ ፍንትው አድርጎ ያሳያል፡፡ ስለሳባም፣ ስለዮዲትም፣ ስለሌሎችም ሴት መሪ¬ዎቻችን ይህን ያህል ስፋትና ጥልቀት ያለው አፈታሪክ አናገኝም፡፡ «ፉራ ትውልዷ ወደ ሰሜን ቢሆን ኖሮ ገድል ሊጻፍላት ይችል ነበር፤» ያለው የዚህን መጽሐፍ ረቂቅ ያነበበ ጓደኛየ ነገሩን አጋኖ አይቶታል ብየ አላስብም፡፡   
በመጨረሻም ጦረኛነት፣ ነገረ ጥበብ አዋቂነት፣ ወዘተ ሲባል ሌሎች ሰ¬ዎ‹ እንደሚያደርጉት ሁሉ ነው በማለት መተው አግባብ ስላልሆነ የተለያዩ መረጃ¬ዎችን መሠረት በማድረግና የራሴን ዕይታ በመጨመር ልብወለድ ታሪክ አዘጋጅቻለሁ፡፡ 
ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊውን በኢሜል አድራሻቸው bktesheat@gmail.com ማግኘት ይቻላል፡፡

 ምንጭ፦ ኣያንቱ ኔት
ሕገ-መንግሥታዊና ሕጋዊ የምርጫ ሥርዓት በተጣሰበት ሂደት የተከናወነው ሕገ ወጥ የምርጫ ድራማ ተቀባይነት ሊኖረው አይችልም!
በሀገራችን ኢትዮጵያ የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት እውን ሆኖ በነፃና ፍትሐዊ ምርጫ አማካይነት የሕዝባችን የሥልጣን ባለቤትነት የሚረጋገጥበት ሁኔታ በሕገ-መንግስቱ እውቅና ተሰጥቶት በይፋ ተደንግጎአል፡፡ ይሁን እንጂ ኢህአዴግ ሕገመንግሥቱንና የምርጫ ሕጎችን የጣሰ የምርጫ ድራማ በየ5 ዓመቱ በመቶ ሚሊዮኖች የሀገር ገንዘብ እያባከነ ያካሂዳል፡፡ ኢህአዴግ ይህንን የምርጫ ድራማ የሚያከሂደው፣ ወቅቱን የጠበቀ ምርጫ ማካሄድ በዓለም አቀፍ ለጋሽ ዴሞክራሲያዊ ሀገሮች ዘንድ እውቅና የስገኝልኛል በሚል ተስፋ ነው፡፡ ተጨባጩ እውነታ የሚያሳየው ግን ኢህአዴግ በሥልጣን ላይ በቆየባቸው 24 ዓመታት ራሱ ያጸደቃቸውን ሕጋዊና ሕገመንግሥታዊ ድንጋጌዎችን በመርገጥ የራሱን አምባገነናዊ ገዥነት ለማስቀጠል እንዲያስችለው የሕዝብ ድምፅ መንጠቂያና ማፈኛ ሕገወጥ የምርጫ ስትራቴጂዎችን እያወጣና ሥራ ላይ እያዋለ መሆኑን ነው፡፡ የሕዝባችንን ድምፅ መቀማቱንና ማፈኑን በየምርጫ ዙሮቹ እያባባሰ መሄዱን ቀጥሎበት አሁን ለደረስንበት የ100 ፐርሰንት ቅሚያም ደርሶአል፡፡ በተለይም በ2007 ዓም በተካሄደው የ5ኛ ዙር ሀገር አቀፍ ምርጫ ሕጋዊና ሕገመንግሥታዊ ድንጋጌዎችን በማንአለብኝነት በመጣስ በአጋርነት የፈረጃቸውን ፓርቲዎች አስከትሎና ሕዝቡንና ሐቀኛ ሰላማዊ ተቃዋሚ ፓርቲዎችን በኃይል አፍኖ ምርጫውን በሕገወጥ መንገድ መቶ በመቶ ለመቆጣጠርና ጠቅልሎ ለመውሰድ የፈጸማቸው አስነዋሪ ተግባራት ከአንድ በመንግሥት ኃላፊነት ላይ ከሚገኝ ፓርቲ የማይጠበቁ ናቸው፡፡ አገዛዙ በዚሁ ምርጫ ከመራጮች ምዝገባ ጀምሮ ከፈጸማቸው ሕገወጥ ተግባራት ዋና ዋናዎቹ የሚከተሉት ናቸው፡፡
1ኛ፡- የኢህአዴግ ካድሬዎች ከምርጫ ቦርድ በሚደረግላቸው ትብብር ብዛት ያላቸው የመራጮች ምዝገባ ካርደ እየተሰጣቸው አህአዴግን ይመርጣሉ ለሚሏቸው ቤት ለቤት በመዞር ለአንድ ሰው ከአስር ካርዶች በላይ ከተለያዩ ማስፈራሪያዎችና መደለያዎች ጋር ጭምር የምርጫው ዕለት ድረስ በማደል አንድ ሰው አንድ ድምጽ የሚለውን ሕግ በመጣስ ወንጀል ሲፈጽሙ ቆይተዋል፡፡ ተቃዋሚዎችን ይመርጣሉ ብለው የጠረጠሩዋቸውን በርካታ ዜጎችንም የምርጫ ምዝገባው ጊዜ ከማለቁ በፊት በምርጫ አስፈጻሚዎች #መዝገቡ ሞልቷል$ ወይም #ካርዱ አልቋል$ እየተባለ ሳይመዘገቡ እንዲቀሩ ተደርጓል፡፡ እንደዚሁም መድረክ በመረጃ የደረሰባቸውን ለሰው የታደሉ ትርፍ የመራጭ ካርዶችን ከመራጮች ምዝገባ ላይ ለማመሳከር ባደረገው ጥረት ካርዶቹ ተመዝግበው ያለመገኘታቸውን ማረጋገጡ፣ በመራጮች ምዝገባ ሂደት ከፍተኛ ወንጀል እንደተፈጸመ የሚያሳይ ነው፡፡ ይህ ሁኔታ አዋጅ 532/1999፣አንቀጽ 65 3ለ ላይ የሰፈረውን #እያንዳንዱ መራጭ በመራጮች መዝገብ ላይ ስሙ ሰፍሮ መገኘት አለበት$ የሚለውን ድንጋጌ መጣሱም ምርጫውን ሕገወጥ የሚያደርግ ነው፡፡
2ኛ፡- በየምርጫ ጣቢያዎቹ የሕዝብ ታዛቢዎች ተብለው የተሰየሙት ሰዎችም የምርጫ ደንብ በሚያዘው መሠረት፣ በምርጫ የሚወዳደሩ ፓርቲዎች በደብዳቤ ተገልጾላቸው ተወካዮቻቸው በተገኙበት መመረጥ ሲገባቸው ያለተቃዋሚ ፓርቲዎች ተሳትፎ በአህአዴግ ደጋፊነታቸው የተመለመሉ መሆኑ ምርጫው ነፃና ታአማኒ እንዳይሆን ከመነሻው የተወጠነ ሕገወጥ አካሄድ ነበር፡፡
3ኛ፡- ገዥው ፓርቲ መንግሥታዊ ሥልጣኑን ያለአግባብ በመጠቀም በየክልሉ የመንግሥት ሠራተኞች አስተዳደር ሕግ የተፈቀደውን የቅስቀሳ ጊዜ ፈቃድ ለመድረክ ዕጩ ተወዳዳሪዎች ከልክሎ የኢህአዴግ አባላት የሆኑ ከፌዴራል እሰከ ወረዳ ደረጃ ያሉት እጅግ በርካታ የመንግሥት ሠራተኞች ዕጩ ተወዳዳሪ ያልሆኑት ጭምር ከሙሉ ክፍያ ጋር ከመደበኛ ሥራቸው ነፃ ሆነው በምርጫ ቅስቀሳው ወቅት በየተወለዱበት ወረዳዎችና ቀበሌዎች ተሠማርተዋል፡፡ ለምርጫ የተመዘገበውን ሕዝብም ቤት ለቤት እየዞሩ በማስፈራራትና በመደልል የንብ ምልክት ብቻ እንዲመርጡና መምረጣቸውንም ለኢህአዴግ ተወካዮች በግልጽ እያሳዩ ኮሮጆ ውስጥ እንዲጥሉ፣ ይህንን ካላደረጉ ግን ተቃዋሚዎችን እንደመረጡ እንደሚቆጠርና ተለይተውም እንደሚታወቁ በማስጠንቀቅና በማስፈራራት ላይ ተሰማርተው ቆይተዋል፡፡ ለዚሁ ሕገወጥ ሥራ የተሰማሩት የኢህአዴግ አባላት የሆኑት የመንግሥት ሠራተኞች በብዙ አከባቢዎች የመንግሥት ተሸከርካሪዎችን ለምርጫ ቅስቀሳ በማንአለብኝነት ሲገለገሉበት ቆይተዋል፡፡
4ኛ፡- በምርጫው ሂደት በብዙ ምርጫ ክልሎች በመቶዎች የሚቆጠሩ የመድረክ ዕጩዎችና ቀስቃሾች ሲደበደቡና ከባድ ጉዳት ሲደርስባቸው፣ ሲታሰሩና ለቅስቀሳ የሚጠቀሙባቸውን መሳረያዎች በገዥው ፓርቲ ካድሬዎች ሲነጠቁና ሲቀሙ ቆይተዋል፡፡ ከእነዚህም ውስጥ በደቡብ ክልል በጋሞጎፋ ዞን በዳራሞሎ ወረዳ 26፣ በዛለ ወረዳ 19፣ በካምባ ወረዳ 4፣በካፋ ዞን ቦንጋ ከተማ 2፣ በኦሮሚያ ክልል በባሌ ዞን ዶሎ መና ወረዳ 40፣ በቦረና ዞን ቡሌ ሆራ ወረዳ 40፣ በምዕራብ ሸዋ ዞን አምቦና ጀልዱ ወረዳዎች 27፣ በትግራይ ክክል በመቀሌ ከተማ 17 ፣ እስከአሁን በእስር ላይ የሚገኙ ሲሆን በመቶዎች የሚቆጠሩት በዋስ ተፈትው ጉዳያቸውን እየተከታተሉ ይገኛሉ፡፡
5ኛ፡- የዜጎችን ነፃና ምስጢራዊ የድምፅ አሰጣጥ መርሕ በመጣስ አንድ አባል 11 መራጮችን መልምሎ እንዲከታተልና ሕዝቡ በ1ለ5 ተጠርንፎ እስከ ምርጫ ጣቢያዎች ድረስ ተያይዞ በመሄድ ድምፅ እንዲሰጥ በገዥው ፓርቲ በተቀየሰው ስተራቴጂ ምርጫው እንዲካሄድ ተደርጓል፡፡ በአከባቢው በሌሉና በማይታወቁ ሰዎች ስምም የተመዘገቡ ካርዶችን በመጠቀም ምርጫው እንዲካሄድ አድርገዋል፡፡ ለምሳሌም በደቡብ ክልል በቀድዳ ጋሜላ ወረዳ ይህ ተፈጽሟል፡፡
6ኛ፡- በምርጫው ዕለት በአብዘኛው ምርጫ ጣቢያዎች የመድረክ ተወካዮች እንዳይገኙ በማባረር፣ በመደብደብና በማሰር ምርጫውን ታዛቢዎቻችን በሌሉበትና የገዥው ፓርቲ ካድሬዎች የሆኑት የዞን፣ የወረዳና የቀበሌ አመራር አባላት የምርጫ ጣቢያዎችን ሙሉ በሙሉ በተቆጣጠሩበትና አዋጅ ቁጥር 532/1999 አንቀጽ 47 ንዑስ አንቀጽ 3 በመተላለፍ ልዩ ኃይል ፣የፌዴራል ፖሊስና ታጣቂዎችን በሕዝቡ መካከል በብዛት በማሰማራት በህዝቡ ላይ የሥነ ልቦና ሽብር በፈጠሩበት ሁኔታ ምርጫው ሊካሄድ ችሎአል፡፡ ብዙ የምርጫ ጣቢያዎችንም በርካታ ታጣቂዎች ልዩ ትጥቅ አንግበው እንዲቆጣጠሩት ተደርጓል፡፡ ከበርካታ ምርጫ ጣቢያዎችም በየጣቢያዎቹ ተገኝተው የነበሩት ወኪሎቻችን እየተፈጸሙ ያዩትን የምርጫ ሕግ ጥሰቶች ለማሳረም ሲሞክሩ ተደብድበው ተባረዋል፡፡
7ኛ፡- በበርካታ የምርጫ ጣቢያዎች የምርጫ ሰነዶች፣ የድምፅ መስጫ ወረቀቶች የምርጫ ጣቢያ የኮድ ማሕተሞችና የኮሮጆ ቁልፎች በሥርዓት ባልተያዙበትና ኮሮጆዎቹ ቀድመው ሞልተው ባደሩበት እንደዚሁም አዲስ የመራጭ ካርድም በአዲስ መልክ ሲታደል በነበረበትና የንብ ምልክት የተደረገባቸው የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከውጭ ወደ ምርጫ ጣቢያዎች እየገቡ ጥቅም ላይ ሲውሉ በነበረበት ሁኔታ የድምፅ አሰጣጡ ተከናውኖአል፡፡
8ኛ፡- ለመድረክ ድምፅ የተሰጠባቸው የድምፅ መስጫ ወረቀቶች በብዛት ሽንት ቤት የተጣሉበትና የተቃጠሉበት ሁኔታ በብዙ አከባቢዎች ተከስቶአል፡፡ ለዚሁም ማስረጃ የሚሆኑ በርካታ ከሽንት ቤት የተሰበሰቡ ድምጾች ለአብነት በእጃችን ይገኛሉ፡፡
9ኛ፡- የመራጭ ምዝገባ አፈጻጸም መመሪያ 2/2000፣ አንቀጽ 13/7 # በአንድ ድምፅ መስጫ ጣቢያ ከ1000 በላይ ድምፅ አይሰጥም$ የሚለውን ድንጋጌ በመተላለፍ የኢህአዴግ ተወዳዳሪዎች ከ1000 በላይ ድምጽ እንዳገኙ ተደርጎ ይፋ መደረጉና ይህ እየታወቀ በምርጫ ቦርድም የእርምት እርምጃ አልተወሰደም፡፡
10ኛ፡- በቅድመ ምርጫም ሆነ በምርጫው ዕለት የተከሰቱ የሕግ ጥሰቶችና የኃይል እርምጃዎችን በሚመለከት መድረክ ከምርጫ ጣቢያዎች አንስቶ እስከ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ድረስ ላሉት አካላት ያቀረባቸው ቅሬታዎችና አቤቱታዎች ተገቢው መፍትሔ ሳይሰጣቸው ቀርቶ ችግሩ እየተባባሰ ገዥው ፓርቲ በወታደራዊ ኮማንድ ፖስት በመመራት የታጠቀ ኃይል በሰላማዊ ሕዝብ ላይ በማዝመት ጭምር ያከናወነው ምርጫ ሊሆን ችሎአል፡፡
11ኛ፡- በምርጫው ዕለት በኦሮሚያ ክልል በምራብ ሸዋ ዞን ሚዳ ቀኝ ወረዳ በአቶ ጊዲሳ ጨመዳ እና በምዕራብ አርሲ ዞን በቆራ ወረዳ በአቶ ገቢ ጥሴቦ ላይ ግድያዎች የተፈጸሙ ሲሆን፣ ከምርጫው በኋላም በምራብ ትግራይ ዞን በማይካድራ ከተማ በአቶ ታደሰ አብርሃና በደ/ብ/ብ/ሕ ክልል በሀዲያ ዞን በሶሮ ወረዳ በአቶ ብርሃኑ ኤረቦ በሚባሉ በምርጫው ሂደት ንቁ ተሳትፎ ባደረጉት የመድረክ ሰላማዊ ታጋዮች ላይ አሰቃቂ ግዲያዎች ተፈጽመዋል፡፡ በጋሞጎፋ ዞን በአርባ ምንጭ ምርጫ ክልልም በምርጫው እንቅስቃሴ ጠንካራ ተሳትፎ ባደረገውና በላካ ቀበሌ ምርጫ ጣቢያ የመድረክ ወኪል/ታዛቢ በነበሩት በአቶ ዳንኤል ጉዴ ላይ በተደረገው የመግደል ሙከራ ከቤተሰባቸው ጋር እቤት ውስጥ ተኝተው እያሉ ቤታቸውን ከውጭ በገመድ አስረው በእሳት በማቃጠል ከነቤተሰባቸው ለመጨረስ ሙከራ የተደረገ ሲሆን የመድረክ አባሉና ቤተሰቡ በጎረቤት እርዳታ ሕይወታቸው ሲተርፍ ቤት ንብረታቸው በሙሉ ተቃጥሎ በአሰቃቂ ሁኔታ ሜዳ ላይ ቀርተው ይገኛሉ፡፡ የሰላም ታጋዩ በአሁኑ ወቅት ከቀበሌአቸው በኢህአዴግ ካድሬዎች የተባረሩ ሲሆን ከአቅመደካማና ቤቱ ከመቃጠሉ በፊት በካድሬዎቹ ክፉኛ ከተደበደቡት አሮጊት እናታቸው ጋር ወደ ቀበሌአቸውም እንዳይመጡ በካድሬዎች ተከልክለው እየተንከራተቱ ይገኛሉ፡፡
12ኛ፡- ከዚህ በላይ በአጭሩ ለመግለጽ በተሞከረበት ሁኔታ በምርጫው የሕዝቡን ድምፅ ጠቅልለው የወሰዱት የኢህአዴግ ካድሬዎች ይህ አስነዋሪ ተግባራቸው አልበቃ ብሎ ከምርጫው ማግስት ጀምረው በብዙ አከባቢዎች #ለመድረክ በታዛቢነት አገልግላችኋል፣ሕዝቡ መድረክን እንዲመርጥ ቅስቀሳ አድርጋችኋል፣ መድረክን መርጣችኋል$ ወዘተ ባሉዋቸው በርካታ ዜጎች ላይ የበቀል እርምጃዎችን በመውሰድ ላይ ይገኛሉ፡፡ በዚሁም መሠረት በተለያዩ አከባቢዎች በርካታ አባሎቻችንን በማሰር፣ በመደብደብ፣ ቤታቸውን በማፍረስና በሐሰት ወንጅሎ በማስቀጣት፣ ከሥራቸውና ከትምህርት ገበታቸው በማባረር፣ የሥልጠና ዕድል በመንፈግና በመንግሥት ሥራ እንዳይቀጠሩም በመከልከል እንደዚሁም በገጠር በግብርና ሥራ ላይ የተሰማሩ አባሎቻችን የሰፍትኔት ዕርዳታና ሌሎች መንግሥታዊ እርዳታዎችንና አገልግሎቶችን እንዳያገኙ በማድረግ ወዘተ የዜግነት መብታቸውን ነፍገው እያሰቃዩ ይገኛሉ፡፡ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶቻችንንም በግድ ዝጉ በማለት እያስፈራሩ በማዘጋት ላይ ይገኛሉ፡፡ ለምሳሌም በምዕራብ ሸዋ ዞን ሜታ ሮቢ ወረዳ በ16/10/07 በወረዳው አስተዳዳሪና በወረዳው ፖሊስ አዛዥ በተሰጠ ትዕዛዝ የኦፌኮ/መድረክ ቅ/ጽ/ቤት ተዘግቷል፡፡
ከዚህ በላይ የተዘረዘሩትና በገዥው ፓርቲ የተፈጸሙት ተግባራት በኢፌዴሪ ሕገመንግሥት አንቀጽ 54 ንዑስ አንቀጽ 1 #የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ሁሉ አቀፍ፣ ነፃ፣ ቀጥተኛ፣ ትክክለኛ በሆነና ድምፅ በምስጢር በሚሰጥበት ሥርዓት በየአምስት አመቱ በሕዝብ ይመረጣሉ&$ ተብሎ የተደነገገውን የጣሰ ነው፡፡ እንደዚሁም የየክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫን በሚመለከትም በየክልላዊ መንግሥታቱ ሕገመንግሥታት በተመሳሳይ የተደነገጉትን፣ በተሻሻለው የምርጫ ሕግ አዋጅ ቁጥር 532/1999 አንቀፅ 26 በሰፈሩት የምርጫ መርሖዎችም #ማንኛውም ምርጫ ሁሉአቀፍ፣ ቀጥተኛ፣በምስጢር ድምፅ አሰጣጥ መራጩ ፈቃዱን በነፃነት የሚገለጽበት እና ያለምንም ልዩነት በእኩል ሕዝባዊ ተሳትፎ ላይ የተመሠረተ ይሆናል& የመምረጥ መመረጥ መብቱ በሕግ ያልተገደበ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የመምረጥ ወይም የመመረጥ መብት አለው& እያንዳንዱ መራጭ የሚሰጠው ድምፅ እኩል ነው& ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ለመምረጥም ሆነ ለመመረጥ አይገደድም&$ ተብሎ የተደነገገውንም የጣሰ ነው፡፡ በተጨማሪም በሀገራችን የምርጫ ሥነምግባር ሕግ አንቀጽ 14 ንዑስ አንቀጽ 1 ስልጣንን ያለአግባብ መጠቀምን አስመልክቶ #ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ፡- ያለውን የሥልጣን ኃላፊነትና የተለየ ዕድል ወይም ተፅዕኖ የማሳደር ችሎታ ለፖለቲካ ፍላጎቱ ለመጠቀም መደለያ ማቅረብን፣ ቅጣትንና ማንኛውንም የማስፈራሪያ መንገድ መጠቀምና የፈዴራል መንግሥትን፣ የክልል መንግሥታትን፣ የከተማ ማዘጋጃ ቤትን ወይም ሌላ የሕዝብ ሀብትን በምርጫ ሕጉ ከተፈቀደው አኳኋን ውጭ ለምርጫ ቅስቀሳ ዓላማ መጠቀም የለበትም&$የሚለውንም ድንጋጌ ያላከበረ ነው፡፡ የመንግሥት ሠራተኞችና ንብረት በሚመለከትም የመንግሥት ሠራተኛና ኃላፊ ሆኖ በራሱ የግል ጊዜ ካልሆነ በስተቀር በመንግሥት የሥራ ሰዓትና ኃላፊነት ተቋሙን በመጠቀም እጩዎችን ያስተዋወቀ ወይም ሌሎች እጩዎች ራሳቸውን በሕጋዊ መንገድ ለማስተዋወቅ ያላቸውን እድል ያደናቀፈ፣ በመንግሥት ንብረት ለምርጫ ቅስቀሳ የተጠቀመ፣ እንደሆነ የሥነምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል& ተብሎ በአንቀጽ 27 ንዑስ አንቀጽ 7 እና 8 የተደነገገውን በመጣስ የተፈጸሙ ሕገወጥ ተግባራት ናቸው፡፡
በአጠቃላይም በ2007 ዓ ም በሀገራችን ተካሄደ የተባለው ምርጫ በሕግና ሥርዓት ያልተመራና በሕገ-መንግሥቱና በምርጫ ሕጎች የተደነገጉትን የነፃ፣ፍትሐዊና ታአማኒነት ያለው ዴሞክራሲያዊ ምርጫ መርሖዎች በኃይል በተጣሱበት ሁኔታ የተፈጸመ በመሆኑ መድረክ የምርጫውን ሂደትም ሆነ ውጤት የማይቀበለው መሆኑን እየገለጸ፣ ለዚህ አሁን ሀገራችን ለገባችበት አስቸጋሪ ሁኔታ መፍትሔ ለማስገኘት የሚከተሉት እርምጃዎች እንዲወሰዱ በጥብቅ ይጠይቃል፡፡
1ኛ፡– በ2007 ዓ ም የተካሄደው 5ኛ ዙር ሀገር አቀፍ ምርጫ ሂደትና ክንዋኔ በአጠቃላይ የሀገሪቱን ሕገመንግሥትና የምርጫ ሕጎች በጣሰ ሁኔታ የተከናወነ ስለሆነ፣ ይህንን ግዙፍ የሕግ ጥሰት አንድ ወገንተኛ ያልሆነ አካል ተቋቁሞ እንዲያጣራው፣
2ኛ፡- ከዚህ በላይ በተጠቀሱት አራት አባሎቻችን ላይ ግዲያ የፈጸሙ ወንጀለኞች ተገቢው ክትትል ተደርጎ ለሕግ እንዲቀርቡና ፍትሐዊ ውሳኔ እንዲሰጥባቸው፣
3ኛ፡- ከምርጫው ቅስቀሳ ወቅት ጀምሮ በየምርጫ ክልሎቹ የታሰሩት አባሎቻችን ካለአንዳች ቅድመ ሁኔታ በአስቸኳይ እንዲፈቱና የድብደባና የማሰቃየት ተግባራትን የፈጸሙባቸው የገዥው ፓርቲ ካድሬዎች ለሕግ እንዲቀርቡ፣
4ኛ፡- ከምርጫው እንቅስቃሴ ወዲህ ቤታቸው የተቃጠለባቸው፣ የፈረሰባቸውና ንብረታቸው የተዘረፈባቸው አባሎቻችን ሀብትና ንብረት በአስቸኳይ እንዲመለስላቸውና እንዲከፈላቸው፣ በንብረታቸው ላይ ጉዳት ያደረሱ ካድሬዎችና የጸጥታ ኃይሎች አባላትም በሕግ እንዲጠየቁ፣
5ኛ፡- በአሁኑ ወቅት በኢህአዴግ ካድሬዎች በማንአለብኝነት በሰላማዊ ዜጎች ላይ እየፈጸሙ የሚገኙት የማሸበር ተግባራት ማለትም በሰላማዊ ታጋዮቻችን ላይ በቀጣይነት እየተፈጸሙ ያሉት ግዲያዎች፣ ማስፈራራት፣ ወከባዎች፣ ዛቻዎችና የመሥራትና የመማር እንዲሁም እርዳታና አገልግሎት የማግኘት መብት በመንፈግ የሚፈጸሙ ሕገወጥ ተግባራት በአስቸኳይ እንዲቆሙ እንዲደረግና በዚህ አፍራሽና ፀረ ሰላም ተግባራቸው ምክንያት የሀገራችንና የሕዝባችን ሰላምና ደህንነት እንዳይናጋ ወቅታዊ የእርምት እርምጃ እንዲወሰድ፣
6ኛ፡- በ2007 ዓ ም በሀገራችን የተካሄደው ምርጫ ከሀገራችን ሕገ-መንግሥትና የምርጫ ሕጎች ውጭ መንግሥታዊ ሥልጣንን ያለአግባብ በመጠቀም ሕዝብን በማስፈራራት፣ በኃይልና በአፈና ገለልተኛ ታዛቢዎች በሌሉበት ገዥው ፓርቲ ራሱ ተወዳዳሪ፣ ዳኛና ታዛቢ ሆኖ ያካሄደውና በምንም መልኩ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ያልሆነና ታአማኒነት የሌለው ሕገወጥ ምርጫ ስለሆነ፣ገዥው ፓርቲ በገለልተኛ የምርጫ አስተዳዳር አማካይነት ገለልተኛ ታዛቢዎች በተገኙበት ነፃ፣ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ የሆነና ታአማኒነት ያለው ምርጫ ሊካሄድ በሚችልበት ሁኔታ ላይ ከመድረክና ሌሎች ሐቀኛ ሰላማዊ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር በአስቸኳይ በመደራደር ለነፃ፣ ፍትሐዊ፣ ዴሞክርሲያዊና ታዓማኒነት ላለው ምርጫ አመቺ ሁኔታ እንዲፈጠር እንዲደረግ አጥብቀን እንጠይቃለን፡፡
7ኛ፡- በሀገራችን የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት እንዲረጋገጥ ሕጋዊ ሁኔታዎችን ለመፍጠር ፣ እንደዚሁም ነፃ ፍትሐዊ ተዓማኒ ምርጫዎች ውስጥ የፖለቲካ ፓርቲዎች እንዳይሳተፉ እንቅፋት የሆኑ ሕጋዊና ተቋማዊ ሁኔታዎችን ለማስወገድ ከኢህአዴግ ጋር የሚካሄድ ድርድርና የሌሎች ድርጅታዊ እንቅስቃሴዎች ውጤት በቀጣዩ ለመድረክ በምርጫዎች መሳተፍ ወሳኝ ይሆናል፡፡ ይህ የሰላማዊ መፍትሔ እርምጃ ከዚህ በፊት በኢህአዴግ አሻፈረኝ ባይነት ተቀባይነት አጥቶ ችግራችን እየተባባሰ እንዲሄድ ሲደረግ እንደቆየው ሁሉ አሁንም በተመሳሳይ ሁኔታ ቀጥሎ የሀገራችን ችግሮች እየተወሳሰቡና ከቁጥጥር ውጭ እየሆኑ ከሄዱ ኃላፊነቱ የኢህአዴግ ብቻ እንደሚሆን በቅድሚያ መግለጽ እንወዳለን፡፡
በመጨረሻም ነፃ፣ ፍትሐዊና ታአማኒ የሆነ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ለዘመናት ሲትናፍቅና ስትታገልለት የኖርከው ሰላም ወዳዱ መላው የሀገራችን ሕዝብ መድረክም ሆነ አባል ድርጅቶቹ በኢህአዴግ የ24 ዓመታት አገዛዝ በሀገራችን በተካሄዱት ምርጫዎች በመሳተፍና የሀገራችንን ችግሮች በሰላማዊ ውይይት ለመፍታትና የሕዝባችንን የሥልጣን ባለቤትነት በሰላማዊና ሕጋዊ መንገድ ለማረጋገጥ ባካሄድናቸው ጥረቶች የኢህአዴግን በርካታ የግፍ ተግባራት በከፍተኛ ትዕግሥትና አርቆ አስተዋይነት ተቋቁመህ ከጎናችን በመሰለፍ ላበረከትከው አስተዋዖና ለከፈልከው መስዋዕትነት መድረክ ያለውን ታላቅ አክብሮትና ልባዊ ምስጋናውን ይገልጻል፡፡ የኢህአዴግ አገዛዝ ኃላፊነት በጎደለውና ሕግንና ሕገ-መንግሥትን በጣሰው እርምጃው የነፃ፣ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ምርጫን መንገድ ሙሉ በሙሉ በኃይል የዘጋብን ቢሆንም፣ በሀገራችን ሕገመንግሥት የተረጋገጡትና ገና ያልተጠቀምንባቸው የሰላማዊ የትግል ፈርጆች በርካታ ስለሆኑ በሰላማዊ የትግል አማራጫችን ጸንታችሁ አምባገነኑ የኢህአዴግ አገዘዝ ለሕግ የበላይነት እስኪገዛና ሰላማዊ የመፍትሔ ሐሳቦችን ተቀብሎ ሕገመንግሥታዊ መብቶች በተግባር እስኪረጋገጡ ድረስ ሰላማዊ ትግላችሁን ይበልጥ በተደራጃና በተጠናከረ መልኩ እንዲትቀጥሉ መድረክ ጥሪውን ያስተላልፋል፡፡
ድል ለሕዝባዊ ትግላችን!!
መድረክ
ሰኔ 19 ቀን 2007 ዓ.ም.
Finfinnee/አዲስ አበባ

Wednesday, June 24, 2015

Indian firms have a sprawling land empire abroad, especially in Ethiopia, as part of a move encouraged by different governments to safeguard the nation's food supply. But is the policy truly succeeding in helping feed over a billion Indians?
Erratic weather in India repeatedly causes a scare about low food stocks and rising inflation. As agricultural productivity in India has significantly come down, many Indians are looking to Africa, particularly Ethiopia, buying large tracts of agricultural land to safeguard food supply.
Indian firms have a sprawling land empire abroad, especially in Ethiopia, as part of a move encouraged by different governments to safeguard the nation's food supply.
According to the global land monitoring agency Land Matrix, India is the biggest investor in land in Ethiopia, accounting for 70 per cent of the land acquired by foreigners since 2008.
Firms from India have acquired over 600,000 hectares of land in the country, which is more than 10 times the land acquired by the companies in India under the 2005 Special Economic Zones policy.
US policy think tank, the Oakland Group, says that Hyderabad-based Karaturi Global operates 300,000 hectares of land to grow palm oil, cereals and pulses, leasing the land for a mere 1.81 crore per year for 50 years.
Apart from these, S&P and Energy Solutions operate 50,000 hectares of prime land to grow biofuels and edible oils, leasing the land for 2.2 crore per year for 50 years.
According to the US think tank, BHO Agro PLC operates 27,000 hectares of land to grow cereals, pulses and edible oils, leasing the land for 93 lakh per year for 50 years.
Exports to India from Ethiopia are primarily vegetable products which jumped from $2.7 million to $28.5 million between 2006 and 2012.
Despite strategic holdings and the influx of food grains from those holdings, India topped the United Nations' 2015 World Hunger list surpassing China. This highlighted that despite the supply, problems persist with the delivery system, which cannot meet the basic needs of millions of Indians.
Sports clubs are a popular summer holiday activity at SOS Villages
Summer break at SOS Children’s Villages is jam-packed with fun activities for children of all ages. It is a time where children can discover new talents, socialise and be active. We plan a range of summer activities from field trips to art lessons.
With July just around the corner, many SOS schools are starting to close for the summer. We take a look at how two Villages in Ethiopia Makalle and Hawassa – are keeping busy this summer.

Cultural learning in Makalle, Ethiopia 

Ethiopia is filled with many historical landmarks and natural wonders. At the Makalle Village (spelled Mek'ele in the local language), children 14 years and over have the chance to visit historical sites on their summer break. One ancient city they visit is Axum and its royal tomb. 
SOS girls mark the Ashanda ceremony in Makalle, Ethiopia
SOS children singing and dancing at the Ashanda festival
Children of all ages visit numerous museums such as the Hawelti Museum, where the children learn about the royal history of Ethiopia.The children under 14 years old visit a local amusement park in Makalle, where they enjoy bumper cars, a Ferris wheel, horse riding, roller coasters and other amusement games. The children also travel to the Quiha Zoo. 

Religious festivals

Throughout the year, several festivals take place in northern Ethiopia. SOS Children makes a conscious effort for our children to participate in the festivals. Ashanda is one popular festival that takes place close to the Makalle Village. It is a colourful festival where women dress in traditional clothing known as ‘Tilf’ and their hair is weaved into a cornrow called ‘Kunano’. The crowd walks in a line down the main street in Makalle while drumming and singing traditional songs.

Fun in clubs in Hawassa, Ethiopia

At the Hawassa Village in Ethiopia, we try to keep the children as busy as possible through a range of enjoyable games and activities. Children have the option to join various clubs where they can develop new skills and talents. There is a football club where professional coaches teach the children how to play. There is also a scouts club where children learn about first aid, conservation and navigation.
Taekwondo lessons at the Makalle Village in Ethiopia
The children at the Makalle Village have the opportunity to learn Taekwondo during their summer holiday
The Village also travels to Lake Langano, a popular lake just north of the Village. Here, children participate in water sports, horse riding, nature walks, beach football, and have the chance to see a variety of birds, hippos, baboons and warthogs.

Passion for running

The children also participate in organised events. One special event is the Great Run Race which is organised by Ethiopian Olympic gold medallist, Haile Gebrselassie. This event encourages children to stay active. The children practise well in advance and stretch together on the big day.
Saron is one of the SOS children who has a passion for running. She explains that being able to participate in the Great Run Race is very important to her. Saron was awarded a medal after completing the 5k children’s race. “I was so excited when I crossed the finish line and received my medal from Haile Gebrselassie. When he gave me the medal he encouraged me to continue practising because I will be a famous athlete when I grow up,” says Saron.

Caring for the community

Aside from field trips and clubs, children at SOS Children’s Villages also have the chance to help their local community. At certain Villages, children have the option to volunteer a few hours of their summer in local projects such as environmental protection, litter clean up, beautification activities and offering their moral support at local hospitals.

JAMES-DUDDRIDGE
As the ruling EPRDF in Ethiopia claimed a 100% historic election victory, Britain’s   Minister for Africa, James Duddridge, calls on the government in Ethiopia “to increase diversity in parliament and ensure the voices of all citizens are heard”, a statement from the UK’s Foreign Office said yesterday.
The statement quoted minister Duddridge as saying he welcomed “the fact that the recent Ethiopian parliamentary elections were conducted in a generally peaceful environment and that the Ethiopian people turned out in large numbers.”

But he said he agreed with the “European Union concerns about the negative impact on the electoral environment of arrests of opposition members and journalists, closure of media outlets, and obstacles faced by the opposition while campaigning.”

On the 100% electoral win for the ruling EPRDF, Mr. Duddridge urged the government in Ethiopia “to explore ways to increase the diversity of political parties in future parliaments, and to ensure those who voted for other parties this time still feel their voice is heard in the next five years.”

Mr. Duddridge’s comments came following the announcement on June 22nd by Ethiopia’s electoral board of the results of Ethiopia’s 5th general elections held on May 24th. The results show a 100% win for the ruling EPRDF and its regional allies which took 546 of the 547 seats in the national parliament, a globally thinning phenomenon and against the party’s own record in the past 24 years.
Ethiopia's ruling party has swept all but one seat in the election to the 547-seat parliament held in May, final results showed on Monday, again crushing an opposition that complained of voting abuses.
Voting for the last seat was delayed after clashes between backers of an independent and those supporting the candidate of the ruling Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF). But the EPRDF is expected to win that too.
Merga Bekana, the electoral board chairman, declared the final tally, barring the last seat, at a news conference.
The opposition secured just one seat in the last parliament, after winning an unprecedented 147 seats in the 2005 election, which was marred by violence. The opposition did not take up their seats after that vote, saying the poll was rigged.
Opposition activists have accused the authorities of irregularities and squeezing them out of politics in this latest and previous votes, a charge government officials dismiss.
"The election was coordinated in a free, fair, peaceful, credible and democratic manner," Merga said, adding turnout was 93.2 percent of the 36.8 million registered voters. Ethiopia's population is 96 million.
Opposition groups such as the Medrek coalition and Semayawi party said last month they would reject the results, citing harassment and abuse of their candidates.

Prime Minister Hailemariam Desalegn and his party have touted the government's success in delivering one of Africa's fastest growing economies. Rights groups say the government stamps out dissent and jails bloggers and journalists.

An Ethiopian woman casts her ballot as other queue up in Addis Ababa, during general elections on May 24, 2015 (AFP Photo/Zacharias Abubeker)
Addis Ababa (AFP) - Ethiopia's ruling party and its allies achieved a clean sweep in last month's general election, winning all 546 parliamentary seats, the final results showed Monday.
African Union observers said the polls passed off without incident, but the opposition alleged the government had used authoritarian tactics to guarantee victory.The Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF) of Prime Minister Hailemariam Desalegn scored a landslide victory, stripping the opposition of the one seat it had held in the outgoing chamber, said Merga Bekana, chairman of the electoral board.
Preliminary results for the one constituency that still had to return final results -- the southwestern Bonga district where elections were delayed -- showed the EPRDF also winning that seat.
"The performance of the ruling party is good but the competition was strong," Merga told reporters at the release of final results.
"The general elections were characterised by high voter turnout and orderly conduct of the elections proceedings. The elections were culminated in free, fair, peaceful, credible and democratic manner."
The EPRDF, in power in Africa's second-most populous nation for over two decades, along with its allies also won a near clean sweep in regional state councils, winning all but 21 of the 1,987 seats.
Government spokesman Shimeles Kemal said the party's success was the result of Ethiopia's economic advances.
"Voters have credited the ruling party for the economic progress it introduced in the country," he said, speaking before the final results were announced.
"They want the continuation of this policy. In view of the weak, fragmented opposition and the lack of viable alternative, it was very likely that the ruling party would win in a landslide."
Opposition leader Yilkal Getnet, president of the Semayawi or Blue Party, criticised the results.
"The political space in Ethiopia is totally closed," he told AFP. "The practical lesson for Ethiopians and for the international community is that the EPRDF has no interest in creating a multiparty system in Ethiopia. This policy of dictatorship have been uncovered."
Critics also dismissed the results.
"This result was completely expected, there is no multiparty system in Ethiopia. It's just fake," said Taye Negussie, a sociology professor at Addis Ababa University.
Ahead of the results, the Addis Standard, a rare independent voice in the Ethiopian press, commented on the "tragic demise of the multiparty system."
- Opposition lose all seats -
The EPRDF took back the only seat that was held by the opposition, securing all 23 seats in the capital Addis Ababa.
Ethiopia, whose 1984 famine triggered a major global fundraising effort, has experienced near-double-digit economic growth and huge infrastructure investment -- making the country one of Africa's top-performing economies and a magnet for foreign investment.
It also remains a favourite of key international donors, despite concerns over human rights, as a bastion of stability in an otherwise troubled region.
Ethiopia's former Marxist rebel-turned-leader Meles Zenawi, who died in 2012, was succeeded by Prime Minister Hailemariam, who has said he is committed to opening up the country's political system to allow more space for opposition parties.
But rights groups routinely accuse Ethiopia of clamping down on opposition supporters and journalists, and of using anti-terrorism laws to silence dissent and jail critics.
Activists have said the polls were not free or fair due to a lack of freedom of speech.
The United States, which enjoys close security cooperation with Ethiopia, also said it remained "deeply concerned by continued restrictions on civil society, media, opposition parties, and independent voices and views."
US President Barack Obama will in late July become the first sitting American leader to visit Ethiopia.
The European Union has also said that true democracy had yet to take root in Ethiopia.
The African Union deployed 59 observers for the polls, but European Union and Carter Center observers, who were present for the 2010 vote, were not invited.

Monday, June 22, 2015

Kenya's hopes of reaching the African Nations Championship were dented by a 2-0 defeat to Ethiopia in the first leg of its preliminary qualifier.

Goals from Aschalew Girma and Gatoch Panom gave Ethiopia the advantage ahead of the return meeting and delighted a huge crowd in Addis Ababa.
To make matters worse for Kenya, Kevin Kimani saw a penalty saved in the closing stages - leaving Bobby Williamson's side with much work to do in the second leg.
Ethiopia is 24 places above Kenya in the world rankings and claimed a deserved lead midway through the first half as Girma found the net.
Panom, a scorer in his country's 2-1 victory over Lesotho last week, was given a chance to extend the lead with 14 minutes remaining when Biniam Assefa was brought down for a penalty.
And the youngster made no mistake, converting from 12 yards to put Ethiopia in control.
Kenya responded swiftly by winning a spot-kick of its own, but Tariku Getnet denied Kimani to ensure Ethiopia remains favourite to progress.
Ethiopia, whose economy is one of the fastest growing in the world, needs to encourage private sector investment to sustain its rapid expansion, the International Monetary Fund said. Hefty state-led investment has kept the economy of Africa's second most populous nation growing at more than 8 percent a year for over a decade, but economists say Ethiopia's rulers need to relax their grip and give room for more private enterprise to maintain momentum.

Foreign investors are also barred from key sectors of the economy, such as banking or telecoms, which is a state-monopoly. The IMF said gross domestic product is set to grow 8.7 percent in the fiscal year ending in June, and 8 percent in the same period in 2015/2016. In 2013, it forecast Ethiopia's economy would expand by 7.5 percent in 2014/2015.

"Looking ahead, the mission identified two key factors to sustain rapid and broad-based growth over the medium term: boosting domestic and foreign resource mobilisation, and reducing bottlenecks to doing business," the IMF said in a press release on Friday. "These should allow for a growing role for the private sector, which holds the key to job-rich growth going forward." The IMF's growth forecasts are lower than those of the government, which expects growth of about 10 percent by the end of the 2014-15 fiscal year.

The World Bank forecast growth for this year at about 9.5 percent, rising to 10.5 percent next year. The IMF urged Ethiopia to maintain its "cautious monetary policy" as food prices are pushing inflation close to 10 percent. Growth in the Horn of Africa country has been propelled by huge public spending on infrastructure, mainly hydropower dams, roads and rail, while an expansion in services and agriculture has also boosted the economy.

Earlier this month, Addis Ababa proposed a 223.3 billion birr ($11 billion) budget for the fiscal year starting on July 8, an increase of nearly 20 percent from the previous year in a bid to fund more development projects. "On public investment, which is to a large extent executed by state-owned enterprises, the team advised that its pace should remain consistent with macroeconomic sustainability, and with allowing for more credit to flow to the private sector," the IMF said.

The Washington, DC-based body recommended that Ethiopia should improve its tax revenue collection, saying its tax-to-GDP ratio was below the average in East Africa. The IMF also called for structural reforms to boost export amounts and diversification. The body said flexibility of the country's exchange rate could enhance Ethiopia's competitiveness and reserve accumulation.
Copyright Reuters, 2015

Friday, June 19, 2015

ዜና ሐተታ
ከደቡብ ክልል ሲዳማ ዞን ወንዶገነት ወረዳ የሃዲቾ ጎሳ አባላት አቶ ዘሪሁን ሰንበቶና አቶ ሰለሞን አለሙ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ ባስገቡት ቅሬታ «በሲዳማ ዞን የተለያዩ ቀበሌዎች ችግሩ ተፈጥሮ የአንድ ሰው ህይወት ከማለፉና ከ60 ቤቶች በላይ ከመቃጠሉና በርካታ ንብረት ከመውደሙ በፊት ከወረዳ እስከ ክልል በየደረጃው ላሉ ተቋማትና ኃላፊዎች ችግሩ እንዳይፈጠር ብናመለክትም ሁሉም አካላት ምላሽ ባለመስጠታቸው ጉዳት ደርሷል» ብለዋል።
ቅሬታ አቅራቢዎቹ የግጭቱ መንስኤ የወላቢቾ ጎሳ አባል የሆነችው ወይዘሪት መብራቴ ገልገሎ የተባለች ወጣትና የሃዲቾ ጎሳ አባል የሆነ አቶ ቢኒያም ብርሃኑ ተዋደው በመጋባታቸው የወላቢቾ ጎሳ አባላት «የሃዲቾን ጎሳ ልጅ እንዴት ያገባል። እኛ ምርጥ ዘር ነን» በሚል የጎሳው አባላት ተሰባስበው በሃዲቾ ጎሳ ላይ ጥቃት በማድረሳቸው ጉዳት መድረሱን ጠቁመዋል።
የወላቢቾ ጎሳና አባላት በሃዲቾ ጎሳ አባላት ላይ ጉዳት ከማድረሳቸው በፊትና በዝግጅት ላይ እያሉ «ለወንዶገነት ወረዳ፣ ለሲዳማ ዞን አስተዳደር፣ ለደቡብ ክልል ፖሊስ ኮሚሽንና ለሚመለከታቸው ተቋማት ሁሉ ግንቦት ቀን 2007 .ም አቤቱ ታችንን ብናቀርብም በወቅቱ ምላሽ ባለመስጠታቸው ጉዳቱ ተፈጥሯል» ብለዋል።
በተፈጠረው ችግር የአንድ ሰው ህይወት አልፏል፣ ሌሎችም ቆስለዋል፣ ከ60 በላይ ቤቶች መቃጠልና ዘረፋ ደርሷል፣ ቋሚ ተክሎች በገጀራ መጨፍጨፍና ሌሎች ጉዳቶችን እንዳደረሱባቸው ገልጸዋል።
በአሁኑ ወቅትም ለሚመለከታቸው አካላት ችግራቸውን ቢያስረዱም ከጥቃቱ ሙሉ በሙሉ መፍትሄ አለማግኘታቸውን ይናገራሉ።የፌዴራል መንግሥት ጣልቃ ገብቶ አጥፊዎችን እንዲያርምላ ቸውና በህገ መንግሥቱ የተሰጣቸውን መብት እንዲከበርላቸውም ይጠይቃሉ ። በተለይም ለችግሩ መፈጠር ምክንያት የሆኑ፣ ችግሩ ሲፈጠር ቶሎ ምላሽ ያልሰጡና ተከባብረው የኖሩትን ጎሳዎች ወደ ግጭት እንዲገቡ ያደረጉትን አካላት መንግሥት እንዲጠይቅላቸው አቤቱታቸውን ያቀርባሉ።
የወንዶገነት ወረዳ ዋና አስተዳዳሪ አቶ ጎሳዬ ጎዳና በሰጡት ምላሽ፤ምንም ሰው እንዳልሞተና የክልሉ150 የሚሆኑ ልዩ ኃይል አባላት፣ ከዞንና ከወረዳ ፖሊሶች ጋር በቅንጅት ችግሩን በቁጥጥር ስር ማዋላቸውን አንስተዋል።
ከረብሻው ጋር በተያያዘ 68 ሰዎች የተያዙ ሲሆን፣ ማጣራት ተደርጎ 12 ተጠርጣሪዎች በፖሊስ ጣቢያ እንደሚገኙና ሌሎቹ ከችግሩ ጋር ግንኙነት የሌላቸው ስለሆኑ ተለቀዋል። 25 ሰዎች ጉዳት አድርሰዋል በሚል ተጠር ጥረው የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወጥቶ እየተፈለጉ እንደሆነ ያስረዳሉ።
«የከፋ ጉዳት አልደረሰም» ያሉት ዋና አስተዳዳሪው፤ የጠፋውን ንብረትም ኮሚቴ ተቋቁሞ በማጣራት ላይ እንደሆነ ጠቅሰዋል። የተፈጠረው ግጭት በጎሳዎች መካከል የተፈጠረ ሳይሆን በተወሰኑ ግለሰቦች መካከል የተፈጠረ እንደሆነም ያመለክታሉ።
ግጭቱን ለማስቆም የተሰማሩ አስራ አምስት የወረዳው ፖሊሶች፣ የልዩ ኃይል አካላትና የወረዳው አመራሮች መቁሰላቸውንና የዜጎች ህይወት እንዳያልፍ ከፍተኛ መስዋዕትነት መከፈሉንም የወረዳው አስተዳዳሪ ይናገራሉ።
በአሁኑ ወቅት የአገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት መሪዎች ተነጋግረው የተፈጠረው ችግር ቆሟል። ጉዳት ለደረሰባቸውም ወረዳው ቁሳቁስ እያቀረባለቸው ይገኛል። የአካባቢው ህብረተሰብ የተቃጠሉትን ቤቶች ለመስራት እየተነጋገረ ነው።
የደቡብ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ፍስሃ ጋረደው በበኩላቸው፤ «እኛ ጋር የመጣ ሁለት መስመር ወረቀት የለም። መጣም አልመጣም ስራችን በመሆኑ ግጭቱ እንደተከሰተ የፈጸሙትን አካላት ለመቆጣጠር ተችሏል። ፖሊስ ቀድሞ እርምጃ አልወሰደም የሚለው መሰረተ ቢስ ክስ ነው። ችግር ከተፈጠረበት ወቅት አንስቶ ከሃምሳ በላይ የክልሉ አድማ በታኝ ኃይል በስፍራው ይገኛል» ብለዋል።
በግጭቱ አንድ ሰው መሞቱን የገለጹት ኮሚሽነሩ፤ የሁሉት ጎሳ ግጭት ነው የሚለው ግን የተሳሳተ እንደሆነና በተወሰኑ ሰዎች መካከል የተነሳ ግጭት መሆኑን አንስተዋል። ሰው የገደሉትን፣ ቤት ያቃጠሉትንና ንብረት ያወደሙትን ወንጀለኞች ፖሊስ አድኖ በመያዝ ችግሩን እያጣራ እንደሚገኝና ወንጀለኞቹን ለህግ ለማቅረብ እየተሰራ እንደሆነ ተናግረዋል።
«እኛ ችግሩን ለመቆጣጠር እየሰራን ባለንበት ወቅት ቅሬታ ይዞ ወደ ሚዲያ መሄድ ተገቢ አይደለም» ያሉት ኮሚሽነሩ፤ በአካባቢው ያለው ግጭት መቶ በመቶ መቆሙን አረጋግጠዋል። ማህበረሰቡም የግጭቱ መንስኤ ትክክል አለመሆኑን በመወያየትና ችግሩ እልባት አግኝቶ ወንጀለኞቹን ለመያዝ ጥረት እየተደረገ መሆኑን ጠቁመዋል።
ምንጭ፦http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/news/national-news/item/1310-2015-06-17-04-31-25
ባለስልጣኑ የስምጥ ሸለቆ ሀይቆችን ከደለልና ከብክለት ለመከላከል እየሰራ ነውሀዋሳ ሰኔ 12/2007 የስምጥ ሸለቆ ሀይቆችን ከደለልና ከብክለት ለመከላከል ማህበረሰብ አቀፍ የተፈጥሮ ሀብትና የአካባቢ ጥበቃ ስራዎችን እያከናወነ መሆኑን በውሀ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስቴር የስምጥ ሸለቆ ሀይቆች ተፋሰስ ባለስልጣን አስታወቀ ።
በባለስልጣኑ የስምጥ ሸለቆ ሀይቆች የተቀናጀ የተፋሰስ ልማትና እንክብካቤ ፕሮጀክት የ2007 የበጀት አመት የዕቅድ አፈጻጸም ግምገማና አውደ ጥናት  በሃዋሳ ከተማ ተካሂዷል፡፡
ፕሮጀክቱ በ2004 በደቡብና ኦሮሚያ ክልሎች በሚገኙ  ዘጠኝ ዞኖችና 21 ወረዳዎች የተፈጥሮ ሀብት እንክብካቤ ስራን በማጠናከር በስምጥ ሸለቆ ሀይቆች ላይ እያንዣበበ ያለውን አደጋ ለመከላከል ወደ ስራ መገባቱ ተገልጧል ።
በዚህም በክልሎቹ ያሉ ሐይቆች፣ ወንዞችና ለተለያዩ አገልግሎቶች የተገነቡ ሰው ሰራሽ ግድቦችን ከደለል በመጠበቅ ዘላቂነት ያለው አገልግሎት እንዲሰጡ የሚያስችሉ ስራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውን የባለስልጣኑ ዳይሬክተር ዶክተር ከበደ ካንቹላ አስታውቀዋል ።
ፕሮጀክቱ ተግባራዊ ከተደረገበት ጊዜ አንስቶ በጎርፍ እየታጠበ ወደ ሀይቆቹ የሚገባውን የደለል አፈር በመከላከል ረገድ የየአካባቢው ህብረተሰብ እያደረገ ያለው ተሳትፎም  ውጤት  እያስገኘ ነው ብለዋል ።
በተለይ የሃዋሳን ሀይቅ ከብክለት ለመከላከል በተያዘው ጥረት ከከተማውና በዙሪያው ካሉ አካባቢዎች በጎርፍ ታጥቦ የሚመጣውን ኬሚካልና ደረቅ ቆሻሻ አጣርተው የሚያስቀሩ ሁለት ሰው ሰራሽ ኩሬዎችን በመገንባት እየተካሄደ ያለው የሙከራ ስራ አበረታች መሆኑ ተገልጧል ።
በተጨማሪም ባለስልጣኑ በሀይቆቹ የሚገኙ ለምግብነት ያለደረሱ አሳዎችን ከጥፋት ለመታደግ በአሳ ማስገር ስራ ላይ ለተሰማሩ ማህበራት አባላት ስልጠና  በመስጠት በሃላፊነት መንፈስ እንዲንቀሳቀሱ እየተደረገ መሆኑን አስታውቀዋል ።
በዝዋይና በአባያ ሀይቅ ላይ እንደ ስጋት እየታየ ያለውን በመጤ አረም የመወረር አደጋ ለመከላከልና  ከጣና ሀይቅ የተገኘውን ተሞክሮ በሀይቆች ላይ ተግባራዊ እንደሚደረግ ጠቁመዋል  ፡፡
የስምጥ ሸለቆ ሀይቆች የተቀናጀ የተፋሰስ ልማትና እንክብካቤ ፕሮጀክት አስተባባሪ ኢንጂኜር ሽፈራው ካኔቦ በበኩላቸው በሀይቆቹ ተፋሰስ ስር በሚገኙ 21 ወረዳዎች ጉዳት የደረሰበትን 1ሚሊዮን ሄክታር መሬትን መልሶ በማልማት የተጠናከረ ስራ እየተካሄደ ነው ብለዋል ።
ከ2004  ጀምሮ ከ2 ሚሊዮን የሚበልጡ በተፋሰሶቹ አካባቢ የሚገኙ ነዋሪዎችን በማህበረሰብ አቀፍ የተፈጥሮ ሀብትና አካባቢ ጥበቃ ስራዎች ላይ በማሳተፍ  ከ122 ሺህ ሄክታር የሚበልጥ መሬት ማልማት ተችሏል ።
ከተፋሰስ ልማት ስራው ጎን ለጎን ከፍተኛ ጉዳት የደረሰበትን 10ሺህ ሄክታር መሬት ከሰውና እንስሳት ንክኪ በመከለል መልሶ እንዲያገግም ማድረግ  መቻሉንም  ጠቁመዋል፡፡
ቦረቦር የበዛባቸውን አካባቢዎች በጋቢዮን ድንጋይ በመሙላትና ተራሮችን በማልማት እንዲሁም የተለያዩ የውሃ ማስረጊያ ትሬንቾችና እርከኖችን በመስራት በጎርፍ እየታጠበ ወደ ሀይቁ የሚገባውን አፈር በመቀነስ በሀይቆቹ የውሀ መጠን ላይ ለውጥ ማምጣት እንደተቻለ አቶ ሽፈራው አስረድተዋል፡፡
በተፋሰስ ልማት ስራው መልሰው ባገገሙ አካባቢዎች በተለይ ወጣቶችና ሴቶች በማህበር ተደራጅተው በንብ ማነብ ስራ ተሰማርተው ኢኮኖሚያዊ አቅማቸውን ማሳደግ እንደቻሉ ጨምረው ገልጸዋል፡፡
በአውደ ጥናቱ ላይ ከተሳተፉ ባለሙያዎች ውስጥ የአዳሚ ቱሉ ጅዶ ኮምቦልቻ ወረዳ የፕሮጀክቱ አስተባባሪ አቶ አብርሀም ዋለልኝ በበኩላቸው እንዳሉት በወረዳው በተፈጥሮ ሀብት ላይ የሚደርሰው ጉዳት በዝዋይ ሀይቅ ላይ የሚያስከትለውን  አደጋ ለማሰቀረት የተፋሰስ ልማት ስራዎች አስተዋጽኦ እያደረጉ መሆናቸውን ገልጠዋል ።
በፕሮጀክቱ የታቀፉ ወረዳዎች በበጀት ዓመቱ ያከናወኗቸውን ተግባራት በመገምገም የቀጣዩን  ዓመት የትኩረት አቅጣጫዎችን በመለየት ወደ ተግባር እንደሚገባ በግምገማው ማጠናቀቂያ ላይ መገለጡን ኢዜአ በዘገባው አመልክቷል ።
- See more at: http://www.ena.gov.et/index.php/economy/item/5631-2015-06-19-19-29-07#sthash.AWfLaGPh.dpuf