POWr Social Media Icons

Saturday, December 6, 2014

እ.ኤ.አ. በ2012 መጨረሻ አቅራቢያ፣ ሊበርታድ የተባለችውና ንብረትነቷ የአርጀንቲና ባሕር ኃይል የሆነችው ወታደራዊ ማሠልጠኛ መርከብ በዓለም አቀፍ የሕግ አስከባሪ አካል በቁጥጥር ሥር የዋለችው፣ በጋና ቴማ ወደብ አቅራቢያ
ሲሆን በዚያ ለሁለት ወራት ከሁለት ሳምንት እንድትቆይ ተገዳለች፡፡ ከዚህች መርከብ ባሻገር ንብርትነቱ የአርጀንቲና የሆነው ፕሬዚዳንታዊ አውሮፕላንም ሲበር ከነበረበት አገር ተይዞ በቁጥጥር ሥር ለመዋል በቅቷል፡፡ በዚህ አላበቃም፡፡ በአሜሪካው ፌዴራል ሪዘርቮ ባንክ የሚከማቸው የአርንቲና ማዕከላዊ ባንክ ተቀማጭ እንዳይንቀሳቀስ ከመደረጉ በላይ እንዲወረስ መደረጉ የሚታወስ የቅርብ ጊዜ ክስተት ነው፡፡   
አርጀንቲናውያን ከጥቂት ሰዎች በተበደሩት ገንዘብ ሳቢያ ዕዳ አለባቸው እንበል፡፡ እውነታው ይሄው ነው፡፡ መሠረቱ በአሜሪካ ሆነ መቀመጫውን ኬመን ደሴት ያደረገውና ከአሜሪካ ውጭ በመንቀሳቀስ፣ የተለያዩ ፈንዶችን በማስተዳደር ከሚታወቀው ኤንኤምኤል ካፒታል ከተባለው ኮርፖሬሽን ጋር በተፈጠረ ቅራኔ ሳቢያ ነበር ንብረቶቹ የታገዱት፡፡ የኒውዮርክ ፍርድ ቤት በፍትሐብሔር ክስን ባስቻለበት ወቅት፣ ኤንኤምኤል ኮርፖሬሽን በአርጀንቲና ያለኝ ከ800 ሚሊዮን ዶላር በላይ ዕዳ ይከፈለኝ ሲል ጠይቋል፡፡   
አርጀንቲና እ.ኤ.አ በ2001 በነበረባት የ82 ቢሊዮን ዶላር የብድር ቃልኪዳን ሰንድ (ሶቨሪን ቦንድ) ዕዳ በወቅቱ ለመክፈል አልቻለችም ነበር፡፡ እ.ኤ.አ. ከ1989 እስከ 2000 ድረስ በዘለቀውና አርጀንቲናን በመታው የፋይናንስ ቀውስ ሳቢያ፣ አገሪቱ ያለባትን የብድር ዕዳ ለመክፈል ሳትችል መቅረቷ፣ የአገሪቱን የቦንድ ሰርቲፊኬት የገዙ የውጭ ኢንቨስተሮችን ድንጋጤ ውስጥ የከተተ ክስተት ነበር፡፡ አርጀንቲና ዕዳዋን ለመክፈል አለመቻሏ ብቸኛ አገር ባያሰኛትም፣ አዲሱ ክስተት ግን ዕዳውን አለመከፈሏን ተከትሎ የተነሳው የሕግ ጥያቄ ነበር፡፡ እንደሌሎች አገሮች ሁሉ አርጀንቲናም የተቆለለባትን የዕዳ ሥሪት በማስተካከል የተወሰነውን መጠን ለመክፈል ተስማምታለች፡፡ ሆኖም ኢንቨስተሮቹ የተደረገውን ማስተካከያ በመቃወም፣ ከቦንድ ብድሩ ማግኘት የሚገባቸው ሙሉ ክፍያ እንዲፈጸምላቸው ይጠይቃሉ፡፡ የኢንቨስተሮቹን ጥያቄ ሊያስተናግድ የሚችል አቅም ግን አርጀንቲና አልነበራትም፡፡ ከዕዳ ጠያቂዎቹ አንዱ የሆነው ኤንኤምኤል ግን አገሪቱን ለማስገደድ የሚያስችል አቅም ነበረው፡፡ ይህንን ተከትሎ የኢኮኖሚ ባለሙያዎች አገሪቱ ከገባችበት ቀውስ የማገገሟ ተስፋ አጣብቂኝ ውስጥ መግባቱን ተንብየው ነበር፡፡ 
የአርጀንቲናን ታሪክ ለኋላ እናቆየውና የዓለም ፋይናንስ ባለሙያዎች እንዲህ ዓይነቱ ክስተት በፋይናንስ ገበያው ላይ ሊያሳድር የሚችለውን ተፅዕኖ በማስመልከት ያላቸውን ሥጋት መመልከቱ ይበጃል፡፡ አገሮች ከዓለም ገበያ ፈንድ በብድር ሲገዙ ጥንቃቄ ሊያደርጉ እንደሚገባቸው ባለሙያዎቹ ይመክራሉ፡፡ ይህ ምክራቸው ከሰሃራ በታች ባሉ አገሮች ውስጥ እንደ አዲስ እየተሟሟቀ የሚገኘውና ኢትዮጵያም ዘግይታ የተቀላቀለችውን የቦንድ ሻጮች ቀጣና በሰፊው ይመለከታል፡፡ 
ባለፈው ሳምንት ከአውራዎቹ ሕግ አውጪዎች የተውጣጣ ቡድን በአውሮፓና በአሜሪካ ግብኝት አድርጎ፣ ኢትዮጵያ አንድ ቢሊዮን ዶላር የቦንድ ሰርቲፊኬት ለዓለም ገበያ ማቅረቧን ይፋ አድርጓል፡፡ ቡድኑ ይፋ ላደረገው ቦንድ ከገመተው በላይ የኢንቨስተሮች የቦንድ ግዥ ጥያቄ እየቀረበለት ሲሆን፣ ለግዥውም ከቀረበው የቦንድ መጠን በላይ ዋጋ እየቀረበ ነው፡፡ 
ሪፖርተር ያነጋገራቸው ባለሙያዎች አርጀንቲና የገጠማት ችግር እኛም ላይ ይደርሳል በሚል ፍራቻ ዓለምአቀፍ ቦንድ ከመሸጥ መታቀብ እንደማይገባ ያስጠነቅቃሉ፡፡ በተቃራኒው የቦንድ ገበያውን በመቀላቀል በሚገኘው ጥቅም ላይ ይስማማሉ፡፡ ታዋቂው ኢንሹራንስ ዘርፍ ባለሙያ አቶ ኢየሱስወርቅ ዛፉ እንደሚሉት፣ አትዮጵያ የዓለም የቦንድ ገበያን መቀላቀሏ ተቀባይነት ያለውና አወንታዊ ዕርምጃ ነው፡፡ የኧርነስት ኤንድ ያንግ ኢትዮጵያ ማኔጂንግ ፓርትነር አቶ ዘመዴነህ ንጋቱም የዕርምጃውን ወሳኝነት የማዕዘን ድንጋይ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ 
እርግጥ ዓለም አቀፍ ሚዲያው ኢትዮጵያ ካላት የነፍስ ወከፍ ጠቅላላ የአገር ውስጥ ገቢ አኳያ ከድሆች ሁሉ ድሃ በመሆኗ፣ ዓለምአቀፍ ቦንድ ለመሸጥ እንደሚቸግራት ዘግበዋል፡፡ ይህም ቢሆን የካፒታል ገበያውን የመቀላቀል ዕርምጃው ዓለም ለአገሪቱ ያለውን አወንታዊ ምልከታ የሚያረጋግጥ መሆኑን የሚያረጋግጥ ሆኗል፡፡ 
ዞሮ ዞሮ ሶቨሪን ቦንድን መሸጥ ብድር የመጠየቂያ መሣሪያ መሆኑ እውነት ነው፡፡ የቦንድ ታሪክ ወደኋላ በመሔድ ከ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የሚያጠነጥን ሲሆን፣ በጊዜው አገሮች ለተንዛዙ የጦርነት ተልኳቸው በቂ ገንዘብ ለማግኘት ይጠቀሙበት ነበር፡፡ በዚያን ዘመን መንግሥታት ከገዛ አገራቸው ለጦርነት ማፋፋሚያ ፈንድ ለማግኘት እንዲችሉ ቦንድ ይሸጡ ነበር፡፡ ከጊዜ በኋላ ግን ቦንዶቹ የሚሰጡት ጠቀሜታ እየጨመረ በመምጣት፣ በዓለም መድረክ እየተሸጡ የየትኛውም አገር ዜጎች ቦንዶቹን በመግዛት ኢንቨስት የሚያደርጉበት ሥርዓት ሆኗል፡፡ ከዚህ በመነሳት ቀድመው የነቁ አገሮች በውጭ መገበያያ ገንዘቦች ቦንዶችን በመሸጥ ጠቀም ያለ የፋይናንስ ካፒታል ማሰባሰብ የሚችሉበት መንገድ እንደሆነ ተረዱ፡፡ የኢኮኖሚ ታሪክ አጥኚዎች እንደሚሉት፣ እንዲህ ያሉት ቦንዶች የሶቨሪን ቦንድ ወይም ዩሮ ቦንድ እየተባሉ ለሚጠሩት የዚህ ዘመን መሣሪያዎች መነሻ ምንጮች ሆነዋል፡፡
ታዳጊ አገሮች በተለይም ከሰሃራ በታች የሚገኙት ከዓለም ቦንድ ገበያ ውጭ ሆነው እስከቅርብ ጊዜ የቆዩት በኢኮኖሚያቸው ደካማነት ሳቢያ ነበር፡፡ ሆኖም እ.ኤ.አ. ከ2000 አጋማሽ ወዲህ ባለው የዓለም ኢኮኖሚ ሁኔታ የተነሳ ለድሆቹ አገሮች ከጥንት ጀምሮ አበዳሪ የነበሩት አገሮች ሳይቀሩ ማጥ ውስጥ በመግባታቸው የተነሳ፣ ድሆቹ ታዳጊዎች አማራጭ ለማፈላለግ ተገደዱ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ኢንቨስተሮች እንደ አፍሪካ ያሉና ጠቀም ያሉ የብድር ወለድ ሊሰጧቸው የሚችሉ የቦንድ ምንጮችን ማነፍነፍ ጀምረው ነበር፡፡ እዚህ ላይ ‹‹ሁለቱ ተገጣጠሙ›› ማለት ይቻላል፡፡
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የድህረ ምረቃ ትምህርት ቤት መምህር የሆኑት ቆስጠንጢኖስ በርኸተስፋ (ዶ/ር)፣ የአውሮፓ ኢኮኖሚ አዘቅት ውስጥ በገባበት ሰሞን እንደኢትዮጵያ ያሉና አሁን ቦንድ መሸጥ የጀመሩ አገሮች ኢኮኖሚ ግን አወንታዊ የኢኮኖሚ ዕድገት በማስመዝገብ ላይ እንደነበር ይገልጻሉ፡፡ ይህ በመሆኑም ኢንቨስተሮች ወደ ቦንድ ገበያውና ከአደጉ አገሮች ሶቨሪን ቦንድ ውጪ ወደሌሎች የብድር ዘዴዎች እንዲመጡ፣ አፍሪካውያኑ ለዓለም አቀፍ ቦንድ ገበያ ያቀረቡትን ለመግዛት እንዲሳቡ ያደረገ እንደነበርም ምሁሩ ያብራራሉ፡፡
አቶ ዘመዴነህ እንደሚያስታውሱት፣ እ.ኤ.አ. በ2007/08 የተከሰተውን የፋይናንስ ቀውስ ተከትሎ፣ ያደጉር አገሮች መንግሥታት በትልልቅ የፋይናንስ ወይም የካፒታል ገበያዎች ውስጥ ጣልቃ እንዲገቡ ያስገደደና ዕድገታቸውን የገታ ክስተት እንዲፈጠር ምክንያት ነበር፡፡ ‹‹ሁኔታው ብድር የመሸከም አቅማቸው ከፍተኛ የሆነና በብድር ምዘና አውጪ ተቋማት ሦስት A ያገኙ አገሮች ሳይቀሩ በወቅቱ ብድር ማግኘት እንዳይቻላቸው ያደረገ ነበር፤›› በማለት ያስታውሱታል፡፡ ይህ በእሳቸው ምልክታ መሠረት ኢንቨስተሮች በሌሎች የብድር መሣሪያዎች ማለትም ከታዳጊ አገሮች ለገበያ የሚቀርቡ ሶቨሪን ቦንዶች ላይ ኢንቨስት የማድረግ ፍላጎት እንዳላቸው የሚያሳይ ነፀብራቅ መሆኑንም ይገልጻሉ፡፡ ለአቶ ዘመነዴነህ ደግሞ ክስተቱ በአሜሪካና በሌሎች መንግሥታት የተደረገውና ከገበያው ቦንድ በመግዛት ገንዘብን ወደ ኢኮኖሚው የማስገባት ተግባር፣ አገሮችን ከቀውስ ውስጥ ለማውጣት ወሳኙን ሚና ተጫውቷል፡፡ ‹‹ይህ መሆኑ የወለድ መጠንን ወይም የመበደሪያ ዋጋን በመቀነስ ታዳጊ አገሮች ርካሽ ፋይናንስ እንዲያገኙ አስችሏል፤›› በማለት ይገልጹታል፡፡ 
እ.ኤ.አ. በ2006 ሲሺየልስ ከሰሃራ በታች አገሮች(ደቡብ አፍሪካን አይጨምርም) የሶቨሪን ቦንድ በመሸጥ ቀዳሚ ሆነች፡፡ ጥቂት ቆይቶ እንደ ጋና ያሉ አገሮች የ750 ሚሊዮን ዶላር ቦንድ ለመጀመሪያ ጊዜ በመሸጥ ሲከተሉ፣ ሴኔጋል፣ ኮትዲቯርና ሌሎችም ተቀላቅለዋል፡፡ ኬንያ ከቡድኑ ዘግይታ፣ ከኢትዮጵያ ቀድማ የሁለት ቢሊዮን ዶላር ቦንድ ለገበያ አቅርባለች፡፡
ዶ/ር ቆስጠንጢኖስ እንደሚገልጹት፣ የሶቨሪን ቦንድ ገበያው የአፍሪካ አገሮች ስምንት ቢሊዮን ዶላር ገንዘብ ማግኘት የቻሉበት ተመራጭ ገበያ ለመሆን በቅቷል፡፡ ይህ ደግሞ እነዚህ አገሮች የተጎሳቆሉ መሠረተ ልማቶቻቸውን ለማደስ አስችሏቸዋል፡፡ ኢተዮጵያም ርካሹን ፋይናንስና የውጭ ምንዛሪ ለማግኘት ገበያውን ተቀላቅላለች፡፡ አቶ ኢየሱስወርቅ ዛፉ የቦንድ ሽያጩ አገሪቱ ለዘረጋቻቸው ትልልቅ ፕሮጀክቶች ወሳኝ መሆኑን ያምናሉ፡፡ ‹‹ብዙ የውጭ ምንዛሪ የሚያስገኙ ነገሮችን አልገነባንም፡፡ ያሉን እንደ ቡና፣ ቅባት እህልና የመሳሰሉት ናቸው፡፡ እነዚህ ከገበያ ዋጋ ጋር የሚዋዥቁ በመሆናቸው እስከዚህም አስተማማኝ የውጭ ምንዛሪ ምንጮች አይደሉም፤›› በማለት የቦንድ ሽያጩ አማራጭ የብድር መሣሪያ መሆኑን ያሳያሉ፡፡ 
የማክሮ-ኢኮኖሚ ባለሙያው ኢዮብ ተስፋዬ (ዶ/ር) የውጭ ቦንድ ገበያ ውስጥ መግባቱ ለአገሪቱ የውጭ ምንዛሪ እጥረት ብቻ ሳይሆን፣ የአገሪቱን ቁጠባ መጠን ከመደጐም አንፃር አስተዋጽኦ እንደሚያደርግ ይገልጻሉ፡፡ በአገሪቱ ከሚታየው መሠረተ ልማት የግንባታ አኳያ፣ ይህንን ፋይናንስ ለማድረግ የሚያችል አቅም ከአገር ውስጥ ማግኘት እንደሚከብድም አብራርተዋል፡፡ 
ይህም ሲባል ግን ሪፖርተር ያነጋገራቸው ባለሙያዎች የውጭ ቦንድ ሽያጭ የሚያስከትላቸውን የሥጋት መዘዞች መዘንጋት እንደማይገባ ያሳስባሉ፡፡ በጠቅላላው ግን ኢትዮጵያ ብድር ከምታገኝባቸው መስኮች ሁሉ አሁን ላይ፣ ከዓለም ቦንድ ገበያ የምታገኘው ብድር ውድ የሚባለው እንዳልሆነ ባለሙያዎቹ ይጠቁማሉ፡፡ በዓለም ባንክ ዋና ኢኮኖሚስትና በአፍሪካ ቀጣና የድህነት ቅነሳና የኢኮኖሚ አስተዳደር ዘርፍ ኃላፊ የሆኑት ላርስ ክርስቲያን ሞለር ኢትዮጵያ ከውጭ ቦንድ በ6.6 ከመቶ ወለድ ለመበደር መነሳቷ፣ በፊት ትበደርበት ከነበረው ሁለትና ሦስት ከመቶ የብድር ወለድ አኳያ ሲታይ ውድ ነው ይላሉ፡፡ ‹‹ከሁለትዮሽ የብድር ምንጮች ይገኝ የነበረው ብድር የሚከፈልበት ትልቁ የወለድ ምጣኔ አራት ከመቶ ነው፡፡ እስከ 13 ዓመት የሚቆይ የብድር መክፈያ ጊዜ ነበረው፣ እንደ ዓለም ባንክ ባሉ በባለብዙ ወገን የብድር ሰጭ ተቋማት ዘንድ ዳግም የብድሩ መክፈያ ጊዜ እስከ 38 ዓመት ሊራዘም ይችላል በማለት አስረድተዋል፡፡
የአርጀንቲና ቀውስ በተነሳበት ወቅት በዚያ ይሠሩ ለነበሩት አቶ ዘመዴነህ ግን ትልቁ የውጭ ቦንድ ሥጋት፣ ቦንዱን ለሽያጭ በሚያቀርበው አገር ውስጥ የሚታየው የውጭ ምንዛሪ አለመጣጣም ነው፡፡ ‹‹እ.ኤ.አ. በ1990ዎቹ አርጀንቲና ከውጭ በከፍተኛ ደረጃ ተበድራ የነበረ ቢሆንም በመጨረሻው አሥር ዓመት ግን የኢኮኖሚዋ ዕድገት መቀዛቀዝና የመገበያያ ገንዘቧ መግዛት ከሚችለው በላይ ዋጋ ተሰጥቶት ነበር፤›› በማለት አስታውሰዋል፡፡ ጥቂት ቆይቶም አገሪቱ ለተበደረችባቸው ቦንዶች ዕዳ ተገዥ መሆን እንዳልቻለች ግልጽ ከመሆኑም ባሻገር ክሶችና አቤቱታዎች እንዲያዋክቧት ምክንያት ሆኗል፡፡
በጠቅላላው የውጭ ምንዛሪ መለዋወጥ ለውጭ ብድሮች በጥቅሉ ለዩሮ ቦንድ ደግሞ በተናጠል ከፍተኛ ሥጋት ሆኖ የሚጠቀስ ነው፡፡ ለዚህ በተለይ በውጭ አገር ገንዘቦች የሚገባው ዕዳ ዋናው መንስዔ ነው፡፡ ሞለር እንዳብራሩት፣ የአገሪቱ የውጭ ምንዛሪ ተመን ሲቀንስ በብር ታሳቢ የሚደረገው የብድር መጠን ወዲያውኑ ይጨምራል፡፡ ‹‹ለአብነት የአንድ ቢሊዮን ዶላር ብድር በአሁኑ ወቅት ባለው የምንዛሬ ምጣኔ መሠረት 20 ቢሊዮን ብር ነው፡፡ ነገር ግን የምንዛሪው ተመን ወደ 22 ብር ከፍ ቢል ተመሳሳይ መጠን ላለው ብድር (የአንድ ቢሊዮን ዶላር ብድር) የሚከፈለው 22 ቢሊዮን ብር ይሆናል፤›› በማለት በምሳሌ አስረድተዋል፡፡ እርግጥ እንዲህ ያለው ተጋላጭነት እንደኢትዮጵያ ዝቅተኛ የውጭ ምንዛሪ ክምችት ባለው አገር ላይ እንደሚብስ ባለሙያዎቹ ይሞግታሉ፡፡ በአሁኑ ወቅት በአገሪቱ ያለው የውጭ ምንዛሪ ክምችት ወደ ውጭ የሚላክ ምርት ሳይኖር፣ ከውጭ ለመግዛት የሚያስችለው ከሁለት ወር ብዙም ፈቅ ለማይል ጊዜ ነው፡፡ ሞለር እንደሚሞግቱት ከኢትዮጵያ የመንግሥት ዕዳ ውስጥ ግማሽ ያህሉ በዶላር የሚከፈል በመሆኑ የምንዛሪ ችግሩን ያባብሰዋል የሚል ስጋት አለ፡፡ 
ከውጭ የሚገኘው ብድር በማክሮ-ኢኮኖሚው ላይ ሊያስከትል ስለሚችለው ፈተና ለመረዳት በዝርዝር ጉዳዩን ማየት ይመርጣሉ፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ ይላሉ ዶ/ር ኢዮብ በብድር የሚገኘው ገንዘብ የሚውልበት መስክ በቅጡ ማየት ያስፈልጋል፡፡ የግሪንክን ታሪክ ዋቢ ያደረጉት ባለሙያው፣ አገሪቱ ከውጭ ምንጮች የተበደረችውን ገንዘብ በሙሉ ያን ያህል ምርታማ ባልሆኑ የፍጆታ መስኮች ላይ በማዋሏ፣ በመጨረሻ ለአበዳራዎች ዕዳዋን መክፈል ሳትችል እንድትቀር ምክንያት ሆኗታል፡፡ 
ዶክተር ኢዮብና ዶክተር ሞለር እንደሚያሳስቡት ከሆነ፣ በብድር የሚሠሩ ፕሮጀክቶች የአፈፃፀም ሁኔታ ሌላው ጥንቃቄ ሊደረግበት የሚገባ ነገር ነው፡፡ መሠረተ ልማት ለመገንባት ፋይናንስ ማግኘቱ አንዱ ፈተና ቢሆንም፣ ማስፈጸም አለመቻል ደግሞ ሌላኛው አደጋ ነው፡፡ ‹‹ከውጭ የመጣው ብድር ሥራ ላይ ሳውል በተቀመጠ ቁጥር፣ ተጨማሪ የወለድ ወጪ እየተከማች ይሄዳል፤›› የሚሉት ዶ/ር ሞለር ናቸው፡፡ ዞሮ ዞሮ የውጭ ምንዛሪ አደጋ ወይም ሌሎች እንደሚሉት ዕዳን የመሸከም አቅም፣ ዋናው ቁም ነገር የውጭ ዕዳ የመከማቸት ችግር ነው፡፡ እንደ ዓለም ባንክ መረጃ፣ ኢትዮጵያ ስምንት ቢሊዮን ዶላር የሚሆን ብድር ከሁለትዮሽ አበዳሪዎች ያገኘች ሲሆን ከዚህ ውስጥ አብዛኛውን ቻይና ትሸፍናለች፡፡ እንደ ሶቨሪን ቦንድ የወለዱ መጠን አይብዛ እንጂ፣ እንዲህ ያሉት ብድሮች በብዛት ግዴታዎች ያስከትላሉ፡፡ ይህ እንግዲህ የዓለም ባንክ ለኢትዮጵያ የሰጠውን የሦስት ቢሊዮን ዶላር የረጅም ጊዜና የአነስተኛ ወለድ ብድርን የሚያካትት ነው፡፡
ሁሉም ባለሙያዎች እንደሚስማሙበት፣ የኢትዮጵያ አጠቃላይ የብድር ክምችት ከኢኮኖሚው አኳያ(ከጠቅላላ ምርት አኳያ) ከ50 በመቶ በታች መሆኑና በሁሉም ዓይነት መመዘዎች የዕዳው መጠን ዝቅተኛ መሆኑን ነው፡፡ ሆኖም መንግሥት ብድር በማስተዳደር ረገድ ወገቡን ጠበቅ ማድረግ እንደሚገባው ይመከራል፡፡
ብዙዎችን ያስገረመው የአርጀንቲና ስንክሳር እስካሁን ማብቂያ አለማግኘቱ ነው፡፡ ምንም እንኳ የአርጀንቲና መንግሥት በአፋጣኝ ጣልቃ ገብቶ ጉዳዩን ለመቀልበስ ቢሞክርም፣ ኤንኤምኤል ወዲያኑ አካሔዱን በመቀየር የአርጀንቲና መንግሥት ከሌሎች አበዳሪዎች ዘንድ ለኩባንያው መከፈል ያለበት ዕዳ እስካልተከፈለ ድረስ ብድር እንዳያገኝ አድርጐታል፡፡ 
በመሆኑም አርጀንቲና በአሁኑ ወቅት ከዓለም ገበያ ፋይናንስ እንዳታገኝ እጇ ተሳስሮ እንዳትቀመጥ ሆናለች፡፡ 
http://www.ethiopianreporter.com/index.php/business-and-economy/item/8151-%E1%8B%A8%E1%8B%8D%E1%8C%AD-%E1%89%A6%E1%8A%95%E1%8B%B5-%E1%88%BD%E1%8B%AB%E1%8C%A9%E1%8A%93-%E1%88%A5%E1%8C%8B%E1%89%B6%E1%89%B9

ቴላሞ የጡማኖ  መታሰቢያ

sidma tomano memoraial
የጡማኖ መካነ መቃብር እና የሃገር ሽማግሌው አቶ ሲዳሞ ቢረጋ

ከለኩ ከተማ በስምንት ኪሎ ሜትር ገደማ ርቀት ላይ የሚገኘው ቴላሞ ነው፤ ቴላሞ የሲዳማ አድባር ነው ሲሉ የሃገር ሽማግሌዎቹ ይገልጻሉ፡፡ አረንጓዴ ምድር ምን ማለት እንደሆነ በቴላሞ ቅጥር ግቢ ያሉት ሃገር በቀል ግዙፍ የዛፍ ዝርያዎች ለትውልድ የቆሙ ማስረጃዎች ናቸው፡፡ መልከአ-ምድራዊ ውበቱ ይማርካል፤ ከደኑ መሃል በአጥር የተከበበ አንድ ቅጥር አለ፤ በዚህ ቅጥር ውስጥ የሲዳማ ነገድ አባት የሆነው የጡማኖ መቃብር ይገኛል፡፡ በስፍራው በየእጽዋቱ ስር የአረብኛ ጽሁፍ ያለባቸው ድንጋዮች ይገኛሉ፤ እንደ አካባቢው ሽማግሌዎች ገለጻ እነዚህ የአረብኛ ጽሁፍ ያለባቸው ድንጋዮች መቃብሮች ናቸው፡፡
ሲዳሞ ቢራጋ የሃገር ሽማግሌ ናቸው፤ በየግዜው ለተለያየ ጉዳይ ወደ ቴላሞ ይመጣሉ፤ ይህንን ስናጠናቅር በስፍራው ያገኘናቸውም ለተመሳሳይ ዓላማ በቴላሞ ውብ ቅጥር ግቢ ለውይይት አረፍ እንዳሉ ነው፡፡ የሲዳማ የሃገር ሽማግሌዎች የሚለብሱትን ባህላዊ አለባበስ የለበሱት አቶ ሲዳሞ ቢራጋ ስፍራውን በሚመለከት አንዳንድ ጥያቄዎችን ስናቀርብላቸው በማራኪ አተራረክ ለዛ መልሰውልናል…መነሻችን ደግሞ ቴላሞ ምንድን ነው የሚል ነበር አቶ ሲዳሞ በተረጋጋ ሁኔታ ረጃጅም የቅጥሩ ዛፎች ላይ አይናቸውን ተክለው አብራሩልን….
 
ይሄ ቦታ ቴላሞ ይባላል፤ ጡማኖ የሲዳማ አባት ነው፤ እዚህ ነው የተቀበረው፤ ቦታው ብዙ ዓመቱ ነው….ማን ይቆጥረዋል ብዙ ነው፤ እዚህ የወለደ ሰው አሁን አስራ ስድስት ትውልድ ሆኗል፡፡
የቅጥሩን ዙሪያ ገባ በዓይናቸው ቃኘት አድርገው መልሰው ወደ ሽማግሌዎቹ በመመልከት የቴላሞን አካባቢ ሁለንተናዊ እሴት በወፍ በረር መተረኩን ቀጥለዋል…..
በዓመት በዓመት ኮርማ ይገባል….ማር ይጠመቃል፤ ሃገሩን ይጠራል፣ ይደግሳል…እንዲህ ነው የሲዳማ ባህል….ፍቼ አለ፤ በጨምባላላ በጣም ብዙ ኮርማ ይገባል፡፡ ሌላ ግዜ ደግሞ ሸንጎ ተቀምጠን የተጣላ ሰው፣ ሰው የገደለ ሰውም ቢሆን  እናስታርቅበታለን፣ ሽምግልና አለ…ሸንጎው ይሰበሰብበታል፣
ወደ ሌሎች ሽማግሌዎች ተመለከቱ….. ሁሉም እንደሳቸው ግርማ ሞገስን የተላበሱ፣የሲዳማ የሃገር ሽማግሌዎች የሚለብሱትን አለባበስ የለበሱ ነበሩ፣ አቶ ሲዳሞ ቀጥለዋል ስለ ቴላሞ ስለ ጡማኖ መካነ-መቃብር ቅጥር እና ስለሚከናወንበት ሥነ-ሥረዓት
ዝናብ እንቢ ሲል በኛ ባህል  ጭዳ ይደረጋል፤ እዚህ ቦታ ጭዳ ተደርጎ እርድ ይታረዳል፤ እግዜርን ይለምናል፤ ሽማግሌውም ሸንጎውም ብዙ ስራ አለው….. አካባቢውንም የሚጠብቀው ሸንጎው ነው….እኛ ነን…..ደኑ እዚህ ያለው በአጠቃላይ በአካባቢው ሁሉ ነበር ድሮ .…እኔ ሰማኒያ አመቴ ነው፤ እኔ ልጅ ሆኜ ደኑ ሌላ ነው፤ ጫካ ነበር…. አውሬ ነበር….ሰው እየበዛ ሲሄድ ደኑ ጠፋ….አውሬው ሸሸ
በደኑ ማካከለኛ ስፍራ ያለው ባለ በር የእንጨት አጥር ቅጥር የጡማኖ የመቃብር ስፍራ ነው፤ እንደሌሎቹ አካባቢዎች ቤት አልተሰራበትም ለምሳሌ ወንሾ እና ፋቂሳ ቤት ተሰርቶባቸዋል፡፡ ይሄ ምን ይሆን ብለን ለአቶ ሲዳሞ ጥያቄ አቀረብንላቸው
አዎ የመቃብር ቤት አልተሰራም…በረት ብቻ ነው፤ ቤት የመስራት ሀሳብ አለን ጉልበት አጣን የምንሰራው ቀላል ቤት አይደለም፤ ጉልበት ግን አጣን ድሮ አባቶቻችን ለመስራት እያሰቡ ጉልበት አጡ፤ አሁን እኛ ደረስን ጉልበት አነሰን የሚያግዘን እየፈለግን ነው ግን እንሰራልን
ወደ ስፍራው የሚመጡ ሽማግሌዎች ቁጥር እየጨመረ ነው…. ዛሬ በአንድ ወሳኝ ጉዳይ ላይ ይመክራሉ፤ ከዛፎቹ ጥላ ስር አጎዛ ተነጥፎ እዛ ላይ አረፍ ብለው እየተጠባበቁ ነው፡፡ ስፍራው በብዝሃ ህይወት የታደለ ነው፡፡ በአካባቢው ያለው አየር ይለያል… ሲስቡት የሚያረካ ንጹህ አየር…. ተፈጥሮ የምታሸንፍበት …..ባህል፣ተፈጥሮ፣ታሪክ….በአንድ የከተሙበት የመስህብ ስፍራ….ቴላሞ፤

ፋቂሳ
የፋቂሳ መካነ መቃብርና አካባቢው
sidma fikisa memorial  
ፋቂሳ እንደ ቴላሞ ሁሉ የሲዳማ የታሪክ አድባር ነው፡፡ ፋቂሳ የጡማኖ ልጅ ነው፤ በዙሪያው ያለው አካባቢ ቀድሞ ምን ይመስል እንደነበር  የፋቂሳ ቅጥር ግቢ እጽዋት እና መልከአ-ምድራዊ ውበቱ ማሳያ ነው፡፡ ረጃጅም ዛፎች…ሃገር በቀል እጽዋት፣ ደስ የሚል ነፋሻ አየር…. ወደ ቅጥር ግቢው ዘለቅን፣ ከእጽዋቱ ማኽል ግዙፍ ባለ ግርማ ሞገስ ቤት ቆሟል፡፡ በቅጥሩ የጠበቁን የሃገር ሽማግሌዎች መግባት የምንችልበት የቅጥሩ ክልል ድረስ ተጠግተን እንድንጎበኝ ፈቀዱልን….ማንም የሌለበት የሚመስለው ቅጥር የእንግዳ እግር እንደረገጠው ከግራና ከቀኝ ሽማግሌዎች ይሰበሰቡበታል፡፡
አቶ አሰፋ ጃሰነ የሃገር ሽማግሌ ናቸው፣ ወደ ቅጥሩ ከመግባታችን ከተፍ አሉ…ዓላማችን መጎብኘት መሆኑን ስለተረዱ  ስለአካባቢው ተጨማሪ መረጃዎችን ገለጹልን ስለ ፋቂሳ የታሪክ አድባርነት እየተረኩልን በሲዳማ ባህል የሃገር ሽማግሌ አለባበስ የለበሱ አንድ ሽማግሌ ወደ አለንበት ስፍራ መጡ በስፍራው የነበሩ ሁሉ ለሽማግሌው አክብሮት በመቸር ሰላምታ አቀረቡ፤ እኒህ ሰው ከንባታ ኢቲሶ ይባላሉ፤የሃገር ሽማግሌ ናቸው ማንን አስፈቅደን ወደ ቅጥሩ እንደገባን ቀልድ ባዘለ ቅላጼ ጠየቁን ዓላማችንን ነገርናቸው…ከፊታቸው ላይ ፈገግታ ተጻፈበት….ፈገግታውን አንብበን ጥያቄአችንን ቀጠልን…እርስዎ በዚህ ስፍራ ያለዎት ኃላፊነት ምንድን ነው ከሚለው ጀምረን……
እኔ ዙሪያውን የመጠበቅ ሃላፊነት ያለኝ ነኝ፤ ክልሉን እጠብቃለሁ፣ ይሄ ስፍራ ባህላዊ ሥረዓት የሚከናወንበት ጥብቅ ስፍራ ነው፡፡ ፍቼ የሚባል የሲዳማ ዘመን መለወጫ ባአል አለ በዚያን ግዜ ብዙ ነገር ይደረጋል፡፡ ሌላ ግዜ ደግሞ የሞሳሉ ሰዎች አሉ ስዕለታቸውን ያስገባሉ፣ በዚህ በዚህ ግዜ እርድ ይኖራል፡፡
በእጃቸው የያዙትን ብትር ትከሻቸውን አስደግፈው….ጨዋታቸውን ቀጠሉ
የተጣላ በሚኖርበት ግዜ እርቅ የሚደረገው እዚህ ነው፤ ያኔ ሸንጎው ይሰበሰብበታል፡፡ ዝናብ ሳይዘንብ ሲቆይ ከብት አርደን ፈጣሪን ምንለማመነው እዚህ ነው፤ ደኑ አካባቢው የጥንት ነው አባቶቻችን የመሰረቱት…አሁን ይሄን ዝግባ እዩት አስራ አራት አባት አስቆጥሯል፡፡
ፋቂሳ የባህል እና የትውፊት መአከል ነው›››››

ምንጭ፦ ቱባ
በዓለም ላይ ከፍተኛውን ቡና በምታቀርበው ብራዚል የተከሰተውን ድርቅ ተከትሎ ኢትዮጵያ የቡና ገበያውን ለመምራት መዘጋጀቷ እየተነገረ ነው። ለዚሁም የኣገሪቱ መንግስት እና ቡና ላኪዎች ከኣጋጣሚው ተጠቃሚ ለመሆኑ በመስራት ላይ መሆናቸው ታውቋል። ለመሆኑ የቡና ኣብቃይ ኣርሶ ኣደሮች ተጠቃሚነትን ለማሳደግ ምን ታስቧል? 

የኣገሪቷን የቡና ኣቅርቦት ለማሳደግ በመሰራት ላይ መሆኑን በተመለከተ የቀረበ ዘጋባ፦
በዓለም ላይ ከፍተኛውን ቡና በምታቀርበው ብራዚል የተከሰተውን ድርቅ ተከትሎ ኢትዮጵያ የቡና ገበያውን ለመምራት እንደተዘጋጀች የኢትዮጵያ ቡና ላኪዎች ማህበር ገለጸ።
የማህበሩ ሊቀመንበር አቶ ሁሴን አግራው እንደሚሉት በጎርጎሮሳውያኑ 2014/15 መጨረሻ ከ235 ሺህ ቶን በላይ ቡና ለውጭ ገበያ በማቅርብ 8 መቶ 62 ሚሊየን ዶላር ገቢ ለማግኘት እየተሰራ ነው።
በብራዚል የተፈጠረውን የቡና ምርት መቀነስ ምክንያት በማድርግ ኢትዮጵያ በሰፊው ለዓለም ገበያ ቡናን ለማቅረብ እንደምትሰራ ገልጸዋል።
ከለፈው ሐምሌ  ጀምሮ ባሉት አራት ወራት ኢትዮጵያ 54 ሺህ ቶን ቡናን ለዓለም ገበያ በማቅረብ ከአፍሪካ ቀዳሚዋ ሆናለች።
ከዚህም 2 መቶ 32 ሚሊየን ዶላር  ገቢ ማግኘት ችላለች፡፡ ይህ አሃዝ ከባለፈው አመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር ከ59 ሚሊየን ዶላር በላይ ብልጫ አለው።
ምንጭ፦ ኢብኮ


የሲዳማን ራስገዝ ክልላዊ መንግስት ለመመስረት በህዝብ ለቀረበው ጥያቄ ምላሽ የነፈገው መንግስት በሶማሊያ ክልላዊ መንግስታት እንድመሰረቱ በመስራት ላይ መሆኑ ተሰማ።

ወሬው የኣገሪቱ ዜና ኣውታሮች ነው፦

ፎቶ፦ ኢብኮ

በኢትዮጵያ ነጻ የወጡ የሶማሊያ አካባቢዎች የክልል መስተዳድር መሰረቱ

በአሚሶም ጥላ ስር የዘመተው የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ከአልሻባብ ነጻ ያወጣቸው የቦኮላ በይና ታችኛው ሸበሌ ግዛቶች በጋራ የደቡብ ምእራብ ሶማሊያ ክልላዊ አስተዳደር መሰረቱ::
በሶማሊያ የሚገኘው የቀጠናውና የኢትዮጵያ ሰላም አስከባሪ ሰራዊት ዋና አዛዥ ብርጋዴር ጄኔራል ገብረመድህን ፈቃዱ እንዳሉት የሶስቱን ግዛቶች ፖለቲከኞች አቀራርቦ በማወያየትና በክልላዊ የመንግስት ምስረታው የኢትዮጵያ ሰራዊት ከፍተኛ ሚና ነበረው::
የፌዴራል ስርአት እየገነባች ባለችው ሶማሊያ ሶስቱ ግዛቶች ክልላዊ አስተዳደር መመስረታቸው እየተዳከመ የመጣውን የአልሻባብን ሀይል ሙሉ በሙሉ ለማጥፋት የላቀ አስተዋጽኦ እንዳለው ተገልጿል::
ምንጭ፦ ኢብኮ

ሰሞኑን ኢትዮጵያ በሃይማኖቶች መከባበር ለኣፍሪካ ምሳሌ መሆናን በመግለጽ የመንግስት የወሬ ኣውታሮች የዘገቡ ሲሆን፤ በተቃራኒው ደግሞ  በኣገሪቷ የሃይማኖቶች የመቻቻል ባህል ኣደጋ ላይ መሆኑን የምገልጹ ወሬዎች ተሰምቷል።
በኢትዮጵያ ባለው የሃይማኖቶች መከባበር ዙሪያ የተነገሩትን ሁለት ፊት ወሬዎችን ከታች ያንቡ፦
መቀመጫውን በደቡብ አፍሪካ ያደረገው አክሽን የድጋፍ ማዕከል የተባለ የሠላም ተቋም ባካሄደው የሃይማኖት ተቋማት ጉባኤ ላይ ከአፍሪካ ሀገራት የተወጣጡ የሃይማኖት መሪዎች ተካፋይ ሆነዋል፡፡
የማዕከሉ ስራ አስኪያጅ ፒላኒ ዲዴቤሌ እንዳሉት በኢትዮጵያ ያለው የሃይማኖቶች መከባበር ለአፍሪካ ሀገራትም በምሳሌነት ሊማሩበት የሚገባ ነው፡፡ በመሆኑም  ጉባኤው በአዲስ አ,በባ እንዲካሄድ መደረጉን ነው የተናገሩት፡፡
ፒላኒ ዲዴቤሌ የአፍሪካ ሀገራት ከሠላምና ጸጥታ ባሻገር በሀገር ልማት ሃይማኖቶች እንዴት አስተዋጽኦ ያደርጉ ለሚለው ጥያቄ መልሱን የምናገኘው ከኢትዮጵያ ነው ብለዋል፡፡
የኢትዮጵያ ሃይማኖት ተቋማት ጉባኤ ዋና ጸሃፊ ፓስተር ዘሪሁን ደጉ የዕምነት ተቋማትንና 97 በመቶ ህዝብ ያቀፈው ጉባኤው የሚያደርገው የሠላምና የልማት አስተዋጽኦ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ተናግረዋል፡፡
የሃይማኖት ተቋማት በራሳቸው የሚሰሩት የሠላምና የልማት ተግባርም ለአፍሪካ ሀገራት እንደአህጉር ያለንን የሠላምና ልማት የማረጋገጥ አላማ የሚያግዝ ነው ብለዋል፡፡
በአፍሪካ ህብረት በተካሄደው ጉባኤ የአፍሪካ የህዝብ ለህዝብን መደጋገፍ በማጠናከር ለአህጉሪቱ ችግሮች አፍሪካዊ መፍትሔዎችን የመሻት አላማን ያነገበ መሆኑንም ገልጸዋል፡፡
ምንጭ፦ ኢብኮ
Several Ethiopian churches are known to have been destroyed.
ADDIS ABABA, ETHIOPIA (BosNewsLife)-- Some 100 evangelical Christians in eastern Ethiopia were without a central place for worship Friday, December 5, after local authorities destroyed their church building, a church official and rights activists said.

The Y Semay Birihan Church, or Heaven's Light Church, was demolished last week by Shenkore district police in the heavily Islamic city of Harar, said Pastor Zemach Tadesse, the 30-year-old senior pastor of the church.

Just days before the perceived attack, officials forcibly removed the church's exterior sign and warned believers not to worship there citing complaints by a local Muslim, according to Christians familiar with the case.

After Christians refused to halt worship services, police reportedly arrived November 28 to destroy the church building. Security forces were allegedly seen removing roofing materials and the church's siding while confiscating church properties. Police officials could not immediately be reached for comment.

Additionally Pastor Zemach Tadesse, his wife Aster Tadesse, 30, and 39-year-old pastor and village council member Yosefe Hailemariam were reportedly detained seven hours for trying to photograph the destroyed church.

"WRONGFUL DETENTIONS"

They were freed after community members "outraged by the wrongful detentions" called "for their immediate release," said International Christian Concern (ICC), a rights group assisting the evangelicals with advocacy.

Christians, who had been gathering in the church building for five years, are now meeting in smaller groups in homes of individual believers as they were instructed by local officials "not to gather under what remains of the church building," Pastor Tadesse said.

These are no isolated incidents, explained ICC, adding that it had documented "numerous ongoing land rights battles between churches and their local governments across Ethiopia."

In many cases, ICC said, "churches have been operating peacefully for decades on land given to them by now-deceased former congregants."

However efforts by local majority Muslim populations to "eliminate the public presence" of churches resulted in the forceful closure, destruction and demolition of several church buildings in recent years, according to ICC investigators.

LAND PUBLIC

In Ethiopia, all land is publicly, rather than privately, owned. Churches are forced to lease land for a limited period of time, after which they will have to either renegotiate the lease or vacate the premises and demolish any amendments or additions to the land,Christians said.

"In Muslim-majority areas of Ethiopia, Christians' applications to lease their individual land to the local church have been wrongfully denied on multiple occasions," complained ICC in a statement to BosNewsLife.

ICC's Regional Manager for Africa, Cameron Thomas, accused Ethiopia of violating the rights of devoted Christians. "Corrupt officials willing to defend their religion rather than the laws they've sworn to uphold, are violating Christians' rights by forcibly closing, destroying and demolishing churches across Ethiopia," the official said.

"Every member of the Heaven's Light Church holds the right, as a human being under international law and as a citizen of Ethiopia, to freely practice their Christianity."

Thomas urged authorities to extend permission for the congregation "to gather peaceably, in full compliance with Ethiopian law" and to allow "the free practice of religion."
የኣገሪቱ የመንግስት ወሬ ኣውታሮች የ''ተባለ'' ዘጋባቸውን ትተው በገሃዱ እየታየ ያለውን እና ኣልፎ ኣልፎ ለሰዎች ህይወት ህልፍት ምክንያት እየሆነ ያለውን የሃይማኖቶች የመቻቻል ባህል መሻከርን ለማስቀረት እውነታውን በማውጣት ኣገሬው እንድነጋገርበት እና መላ እንድፈልግለት ቢያደርጉ መልካም ነው። 


My first trip to a coffee-producing country was in 2008. I was traveling to Costa Rica, and right up there with surfing in Tamarindo and seeing the Volcan Arenal was what I considered a culinary must: sampling some fabled Costa Rican roast.
Imagine my dismay when, upon settling into a cozy local restaurant, and requesting a coffee, I received... Nescafe.
As I continued to travel to countries famous for their coffee - Peru, Tanzania, Rwanda - I realized that my experience in Costa Rica was no aberration. As many frustrated travelers come to find, the countries richest in coffee often produce almost exclusively for export, resigning themselves to drinking instant.
Not so in Ethiopia.
Coffee culture in Ethiopia - considered to be the drink's birthplace - dates back centuries, and continues to this day. In fact, according to the International Coffee Organization (ICO), domestic coffee consumption accounts for more than half of the country's production; unheard of in Africa.
Indeed, when I recently visited Addis Ababa, Ethiopia's bustling capital, I was overwhelmed by the abundance of good, strong coffee. And not just at "western" shops and restaurants, but on the street, at work, and in small local cafes. I tried the "macchiato"; not the kind we associate with Starbucks, but a shot of milk topped with ultra-strong espresso, served in a small glass and occasionally drizzled with cocoa.
And speaking of Starbucks, I didn't see a single one on my trip. The ubiquitous coffee store instead was TO.MO.CA, where I shamelessly purchased kilo upon kilo of coffee beans to bring back to family and friends in the U.S.
"Ethiopians are huge consumers of coffee, and around 70% of the coffee production in Ethiopia is consumed locally," says Wondwossen Meshesha, Chief Operating Officer of TO.MO.CA. "To this day traditional households consume coffee three times a day: just after church ceremonies end in the morning, afternoon, and night."
The world's appetite for Ethiopian coffee has grown steadily in recent years. Germany imports the largest amount of Ethiopian coffee - about 25% of total exports - followed by Saudi Arabia, Japan, Belgium and the U.S. According to a 2014 USDA report, coffee is Ethiopia's number one source of export revenue, generating between 25 and 30 percent of the country's total export earnings.
So why hasn't this developing country fallen into the same pattern as the rest of the continent, exporting more of its coffee to meet increasing demand and corresponding willingness to pay high premiums?
For one, unlike the rest of Africa, where coffee production has been stagnant or falling, coffee production in Ethiopia has grown on average 2.6% per year during the last 50 years, and 3.6% per year since 1990. A bigger production pie means Ethiopians can increase export production while sustaining, or even growing, domestic consumption (other exporting countries with strong domestic consumption include Brazil and Indonesia).
More broadly, countries that export coffee are starting to drink more of it; according to ICO, between 2000 and 2012 domestic consumption by exporting countries increased by 64.7%, and as of 2012 accounted for over 30% of world consumption. This trend correlates with economic development and a growing middle class in many coffee-producing countries (per capita GDP in Ethiopia has more than doubled in the last seven years).
But a lot of it just comes down to tradition, said Helen Indale, owner of Adams Morgan Cafe and Restaurant, where I was thrilled to find Ethiopian Harrar beans on a recent visit (the cafe is one of several establishments in the D.C. area - which boasts a large Ethiopian population - to carry Ethiopian beans). Indale, who emigrated from Ethiopia 18 years ago, said coffee permeated family life for as long as she could remember. Her parents drank a cup before work, a cup during lunch, and then another coffee after work. Coffee took the role of nourishment and also social interaction.
"You would go next door, call your friend and let them know that some coffee's ready," she said. "They would come and bring something, some bread for example, and you would share."
A love of coffee, instilled early, meant that for Indale it became both a prized commodity and a treat: "When we were in school, macchiato was very expensive. So we took our bus money and used it to buy machiatto, and then we would walk home."
Meshesha said the uniqueness of Ethiopian coffee culture is tied to religion; it is believed that daily consumption of coffee started in monasteries across the country. Ethiopian families traditionally roast their own coffee, on a daily or weekly basis, either in a traditional charcoal stove or in a conventional oven. During a coffee ceremony, beans are washed and roasted in front of guests, then ground with a mortar and pestle, cooked in a clay pot called a jebena, and served in traditional tiny tasting cups.
But according to Meshesha, the culture is starting to change. Urban Ethiopians, especially those in the expanding middle class, are foregoing traditional coffee ceremonies and opting for quicker fixes at coffee shops. For TO.MO.CA the trend means better business and opportunities to expand; the company has grown from a single shop five years ago, to a chain of six, and has plans to expand to 25 shops in Ethiopia and twenty more in Djibouti, Kenya and Sudan.
"Over the past decade the change is very transparent especially in urban areas," Meshesha said. "The expansion of coffee shops will definitely grow at a faster pace, as cities are becoming more populated with middle income people who are career oriented and cannot afford a traditional coffee ceremony."