Nomonanoto Show

Tuesday, November 11, 2014

The Ethiopian Federal Democratic Unity (MEDREK) elected new Chairperson in its 10th General Assembly here yesterday.
Prof. Beyene Petros was elected Chairperson while the outgoing Chairperson Dr. Merara Gudina was elected as Party's External Relations Head.
“We never give up. We peacefully and continuously struggle to bring about all-inclusive democracy in Ethiopia,” said the newly elected Chairperson.
Prof. Beyene said that the MEDREK has a 'principle' difference with the ruling party, not hostility. “We are ready to participate in the upcoming general election with a view to quenching thirst of our people to exercise their democratic rights,” he added.
Prof. Beyene said that MEDREK has informed Andinet party that it is expected to announce its stance until November 25 as National Electoral Board scheduled on same day to select election symbol.
Source: http://www.ethpress.gov.et/herald/index.php/herald/news/8530-medrek-elects-new-chairperson
ከጥቂት ወራት በፊት ስለ ለምለሚቷ የሲዳማ ወረዳ_ወንዶገነት የተፈጥሮ  ሃብት ኣያያዝን በተመለከተ የሪፖርተር ጋዜጣ ልዩ ዘጋብ አስፋው ብርሃኑ  እንደምከተለው ተዘግቦ ነበር። በዘገባውም በ1970ዎቹ የተካሄደውን የወንዶገነት የኣረንጓዴ ዘመቻ ኣስታኮ የወረዳውን የደን ገጽታን ኣስታውሷል። ኣክሎም ኣሁን ያለበት ሁኔታ ገልጿል። ለመሆኑ በተፈጥሮ ሃብት ኣያያዝ ይታያል ያላቸውን ጉድለቶች ተቀርፈው ይሁን? ለማንኛውም ስለ ወንዶገነት ደን እና የተፈጥሮ ሃብት ኣጠቃላይ ግንዛቤ ይኖራችሁ ዘንድ ሙሉ ዘጋባውን ከታች ኣቅርበዋለሁ። መልካም ንባብ!


ከአዲስ አበባ 250 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ወደምትገኘው ሻሸመኔ ከተማ ሲደርሱ ቀኙን ትተው ወደ ግራ ሲታጠፉ አንድ አረንጓዲያማ አካባቢ የሚያደርሰውን አስፋልት  ያገኛሉ፡፡
ከዚያም 11 ኪ.ሜ እንደተጓዙ በአገራችን የመጀመሪያው በደን የተሸፈነ ስፍራና በአገሪቱ ብቸኛው  የደንና ተፈጥሮ ሀብት ኮሌጅ ይደርሳሉ፡፡

ቀጥሎም በርካታ የሀገር ውስጥና የውጭ ቱሪስቶች መዳረሻ ወደሆነው ዋቢሸበሌ መዝናኛ ሆቴል ከሦስት ኪ.ሜ ጉዞ በኋላ ያገኛሉ፡፡ በአሳብ ይዤአችሁ  የምወስዳችሁ ሥፍራ ወንዶ ገነት ይባላል፡፡ እነዚህን ከላይ የዘረዘርኳቸው ስፍራዎች ከ30 ዓመታት በፊት በነበሩበት ማራኪ የተፈጥሮ ውበታቸው ጋር ማየት በእርግጥ የማይቻል በመሆኑ የሰነድና የስው አስረጅ ካላገኙ የቀድሞውን ታሪክ ማወቅ አስቸጋሪ ይሆንቦታል፡፡ በአገሪቱ በደን ሽፋንና በተፈጥሮ መስህብ የማንንም ቀልብ የመግዛት አቅም የነበረው ስፍራ ዛሬ ትዝታ የመሆኑ ምስጢርና ተያያዥ የሥነ ምህዳር ችግሮች ሰለባ ሆኗል፡፡

ወንዶገነትና የአረንጓዴው ዘመቻ 
በ1970ዎቹ መጀመሪያ በደርግ የሥልጣን ዘመን የአረንጓዴው ዘመቻ ደን ሠርቶ ማሳያ ማዕከል የነበረው ወንዶገነት ከተፈጥሮ ጫካ በተጨማሪ የባሕር ዛፍና ጥድ እንዲሁም ሌሎች ዛፎች የተሸፈነ እጅግ ማራኪ ስፍራ ነበረ፡፡ በወቅቱ  በስዊድናውያን ዕርዳታ የተቋቋመው የደን ኮሌጅ ዓላማም ከአካባቢው ባለፈ በአገሪቱ የደን ሀብትን ማስፋፋት ስለነበረ የወረዳው ዙርያ በዛፎች እንዲሸፈን ተደርጓል፡፡ ከነዚህም አካባቢዎች ዛሬ የጫት ማሳ ሆነው የቀሩትንና የቀድሞውን መላጌ ወንዶ ሥጋ ፋብሪካ (አሁኑ ኤልፎራ) የሚገኝባቸው ቀበሌዎችን ያካትታል፡፡ የደን ኮሌጅ ከሚገኝበት ሆሻ ከተማ ዙሪያውን ስድስት ኪ.ሜ ርቀት ላይ የሚገኘውን ሌላ ትንሽ ከተማ ኬላና በለጬ አካባቢዎች እንዲሁም የወረዳው ዋና ከተማ ጩኮ (በቀድሞ ስሙ ባሻ) የላይኛው መረቦና ባጃ አካባቢዎች ታይቶ የማይጠገብ ደንና በአስገራሚ የዱር እንስሳት የተሞሉ ስፍራዎች ነበሩ፡፡ በአረንጓዴው ዘመቻ አረንጓዴ ሆነው የቆዩት ዛሬ በትዝታ የሚነሱ አካባቢዎች ሆነዋል፡፡

የወንዶገነት የቀድሞ ደን ፀጋዎች ሲታወሱ 
 ወንዶገነት ከሃያ አመታት በፊት በሰው ሠራሽ ደንና የተፈጥሮ ጫካዎች የተሸፈነ አካባቢ ስለነበረ ዱኩላ፣ ሚዳቆ፣ ቀበሮ፣ ከርከሮ፣ የጦጣና ዝንጅሮ መንጋዎች፣ እጅግ አስገራሚ ተፈጥሮ ያላቸው አዕዋፋት፣ ጅብና የነብር ዝሪያዎች ጥሪኝና ሌሎች የዱር እንስሳት በስፋት ይገኙበት ነበር፡፡ በተለይ በወረዳው ዋና ከተማ በባሻ አካባቢ የቀድሞው ሥጋ ፋብሪካ የእንስሳት እርድ ያደርግ በነበረ ጊዜ ተረፈ ምርት ለጅብ ይጣል ስለነበረ የቤት እንሳስትና ሰውን ያን ያህል አይተናኮልም፡፡ ዛሬ የጅብ መንጋ ጨለማን ትቶ በቀን  እየወጣ ሰውን መተንኮስ ከጀመረ ዓመታት ተቆጥረዋል፡፡

ከወንዶገነት ጥቅጥቅ ደን ጋር ከሚነሱ ፀጋዎች ከያቅጣጫው የሚፈሱ ምንጮችና ወንዞች ተጠቃሾች ነበሩ፡፡ ይሁንና ደኑ ሲመናመን የምንጮቹ ቁጥር መቀነስ፣ ወንዞቹ መጠን በእጅጉ ወርዶ በትዝታ ቀርተዋል፡፡ ይህን እውነታ ወንዶገነት ዋቢ ሸበሌ መዝናኛ ሆቴል በተለያዩ ጊዜያት የመጎበኘት ዕድል የነበረው ሰው ማስታወስ ይቻለዋል፡፡ ከወንዶገነት ደንና ተፈጥሮ ሀብት ኮሌጅ ተንስተው ወደ ወረዳው ድንበር እስከሚደርሱ ለጆሮ በሚሰብ ድምፅ የሚፈሱት የኪላ፣ ጩኮ፣ ቡሳ (ወዲሳ) አቦሳ ወንዞች የሚነሱባቸው ተራራማ አካባቢዎች በደን ፈንታ በጫት ተክል በመሸፈናቸው መጠናቸው በክረምት እንኳን ዝቅተኛ ነው፡፡ ላይኛው መርቦ ለኤልፎራ እርሻ የመስኖ አገልግሎት የሚሰጥ  ከበጃ ቀበሌ የሚነሳው ወዴሳ ወንዝ መጋቢ የቁላባ ወንዝ ነው፡፡ አካባቢዎቹ በጫት ምርት ገቢ የሚተዳደሩ በመሆናቸው በበጋ ከሌላ አዝመራ ይልቅ ለጫት መስኖ ይጠቀማሉ፡፡ የፈረቃ አጠቃቀም እምብዛም ባለመለመዱ አንዳንድ ጊዜ የፍጥጫ ምክንያት ይሆናል፡፡

የወንዶገነት የደን ልብሷ የት ገባ?
 የወረዳው ሕዝብ ቁጥር ዕድገትን ተከትሎ የመሬት እጥረት ቀዳሚው ለደን ጥፋት መንስኤ መሆኑን የወረዳው የልማት ሠራተኛ አቶ ሽንኮሩ ተሰማ ይናገራሉ፡፡ ‹‹የተላጨ ፀጉር እንኳን ይበቅላል፣ የወንዶገነት ደን ግን እንዳያቆጠቁጥ ሆኖ ነው የጠፋው፤ ሁለተኛው መንስኤ የጫት ዋጋ በየጊዜው እየናረ መሄድ የደን መሬቱ በጫት ማሳ መተካቱ ነው፤ ሌላው ይቅርና ለአካባቢው የምግብ ዋስትና ትልቅ ፋይዳ ያለውን የእንሰት እርሻ ጫት እየያዘው ነው፡፡›› በአንድ ወቅት የተከሰተው ሰደድ እሳት በተለይ ለዋናው ደን መራቆት አስተዋዕፆ እንዳለውም ባለሙያው ይጠቅሳሉ፡፡ የእርሻ መስፋፋትና የቤት መሥሪያ እንጨት ፍላጎት መጨመር ለወንዶገነት ደን መሳሳት ምክንያት ነው፡፡ ያለምትክ መቆረጡ አሉታዊ ሚና እንዳለው የአካባቢው ነዋሪዎች ይናገራሉ፡፡

የደኑ መመናመን ያስተከተለው የሥነ ምህዳር ተፅዕኖ
የሰው ልጆች መጠለያ ቤት እንደመሆኑ የዱር አራዊት ቤታቸው ደን መሆኑ አሌ አይባልም፡፡ እናም መኖሪያቸውን ያጡ ብርቅዬ እንስሳት ከመጥፋት ሌላ አማራጭ አይኖራቸውም፡፡ በእርግጥ ደኑ መኖሪያቸው ብቻም ሳይሆን የመኖ ምንጫቸውም ስለሆነ እነዚያ የሚማርክ ተፈጥሮ ያላቸው እንስሳት ታሪክ ሆነው እየቀሩ ነው፡፡ ወንዶገነት በደንና የተፈጥሮ ጫካ ተሸፍና በነበረች ጊዜ እንደዛሬው የውሃ እጥረት አልነበረባትም፡፡ ምክንያቱም ክረምቱ ወቅቱን ጠብቆ ይከሰታል፣ በበጋም እርጥበትና የወንዞች መጠን ከክረምቱ ብዙም አያንስም፡፡ መሰል ሁኔታ አካባቢው አረንጓዴና ለምለም ሆኖ እንዲቀጠል አድርገውት ነበር፡፡ በዛሬዋ ወንዶገነት በጋና ክረምት ተዘበራርቀዋል፡፡ ሚያዝያና ግንቦት ሐሩር ጥቅምትና ኅዳር ደግሞ የሐምሌና ነሐሴ ዝናብ ይከሰትበታል፡፡ ይህም የሥነ ምዳህር እና የአየር ንብረት ለውጥ መከሰቱን አመላካች ነው፡፡

ወንዶገነት ዋቢሸበሌ መዝናኛ ሆቴል አካባቢ /ወሻ ከተማ/ ነዋሪ የሆኑ አቶ መተኪያ ሰይፉ ከአስርና አስራ አምስት ዓመት በፊት ይመጡ የነበሩት የውጭና የአገር ውስጥ ጎቢኚዎች ቁጥርን ከዛሬው ጋር ማወዳደር አይቻልም ይላሉ፡፡ ‹‹በሳምንቱ የዕረፍት ቀናት እንኳን በጣት የሚቀጠሩ ቱሪስቶችን ማየት ዘበት ነው፤›› በማለት የሚገልጹት አቶ መተኪያ ‹‹አይፈረድባቸውም ዛሬ ምን ሊያዩ ይመጣሉ? ወንዶገነት ታሪካዊ የውበቷ መገለጫ የነበረው አረንጓዴ ሽፋን ላይበቅል ተላጭቷልና›› ሲሉ በቁጭት ይናገራሉ፡፡

የቀድሞዋን ወንዶገነት ማየት ይቻል ይሆን?
በእርግጥ የወንዶ ገነት ደንና የተፈጥሮ ጫካ ከመጥፋት ጋር አብረው ታሪክ የሆኑ በርካታ የዛፍ ዓይነቶች ነበሩ፡፡ እነሱን መተካት ምናልባት ለኮሌጁም የቀለለ አይመስልም፡፡ በርካታ የዱር እንስሳትና አዕዋፋት ዛሬ የሉም፡፡ በጣም የሚገርመው ለወንዶገነት መታወቂያ በመሆኑ እስከ ዛሬ ድረስ ለመዲናችን አዲስ አበባ ነዋሪዎች የሚቀርበው የአቮካዶ ዛፎች እንኳን ተገንድሰው አልቀዋል፡፡ በተለይ በኤልፎራ እርሻ ልማት ዙሪያ ያሉት የላኛው መርቦ ነዋሪዎች በጥፍጥና የሚታወቀው ምርት የአቮካዶ ዛፎችን ለማገዶ ሸጠው ጨርሰዋል፡፡ መሸጣቸው አልከፋም ደግመው አለመትከላቸው እንጅ፡፡ እና ይህ ዛፍ በብዛት የሚገኘው በኤልፎራ እርሻ ውስጥ ብቻ ነው፡፡

ኩባንያው ከአቮካዶ በተጨማሪ በርካታ የዛፍ ዓይነቶችን በመትከል የሥነ ምህዳር ሚዛን ለመጠበቅ ጥረት እያደረገ ይገኛል፡፡ በእርግጥ በኮሌጅ አካባቢ የባሕር ዛፍ ደን ቢወገድም ሌሎች ዛፎች በስሱ አሉ፡፡ ጥቅጥቅ ደን የሚባል አይደለም፡፡ በመሠረቱ በረሃን እንኳን አረንጓዴና ለምለም ለሰውና ለአራዊት ምቹ ማድረግ እየተቻለ ነው፡፡ የቀድሞው ወንዶ ገነት ሙሉ በሙሉ ማምጣት ባይቻልም የሥነ ምህዳር ቀውሶች እንዳይበረክቱ የዛፍ ተከላ ፕሮጀክቶችን በማስፋፋት ችግሩን መቅረፍ ይቻላል፡፡ ለዚህ ደግሞ ትልቁ ኃላፊነት ያለው የወንዶገነት ደንና ተፈጥሮ ሀብት ኮሌጅና ማኅበረሰብ ላይ ነው፡፡

ወንዶገነት ዛሬ እንደቀድሞዋ አይደለችም፡፡ የውበቷ አካል የሆኑ በርካታ የተፈጥሮ ፀጋዎቿ የሉምና፡፡ ምናልባትም ከሃያ ዓመት በፊት የነበረችው ወንዶገነት መልሶ ለማየት ሌላ የአረንጓዴ ዘመቻ ወይም የዛፍ ተከላ ፕሮጀክት ያስፈልግ ይሆናል፡፡ ምንጮችና ወንዞች እንዲሁም የደን ሥፍራዎች በቀድሞ ይዞታቸው ማየት ከባድ ነው፡፡ የዱር እንስሳት ተሰድደዋል፤ ዕፀዋት ከጫካ ጠፍተዋል፡፡ ይልቅ ኑሮው በጉድጓድ ውስጥ የተመሰረተው ጅብ ብቻ ነው ማታ ማታ ወደ ባሻ ከተማ ቄራ አካባቢ እየተሯሯጠ ሕይወቱን ያስቀጠለው፡፡ ወንዶገነት የደን ልብሷ ዛፎች መሆናቸው ቀርቶ በጫት እየተሸፈነ ይገኛል፡፡ ጫት ለአካባቢው ማኅበረሰብ ዓይነተኛ የገቢ ምንጭ ነውና፡፡

ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ለመጀመሪያ ጊዜ ወንዶ ገነትን ሲጎበኟት ‹‹ወንዶ›› ትባል እንደነበረና ለምለምነቷን አይተው ‹‹ምን ወንዶ ብቻ ገነትም ነው እንጅ›› ማለታቸውን ተከትሎ ወንዶ ገነት መጠሪያዋ መሆኑ ይነገራል፡፡ ዛሬ ያንን ስሟን ከነውበቷ ማየት ከባድ ነው፡፡

ኢትዮጵያ ከካርቦን ልቀት ነፃ የሆነ ኢኮኖሚ ለመገንባት ማቀዷ ምናልባት ለወንዶ ገነት ዳግም ትንሣኤ ሊያመጣ የሚችልበት አጋጣሚ ስለሚኖር ለደን ኮሌጁና ለአካባቢው ማኅበረሰብ መልካም ዜና ነው ማለት ይቻላል፡፡

A feeling of homeliness is typical of villages in the Sidama zone, Ethiopia, where oval-shaped huts are scattered all around a small area adorned with lush indigenous trees and expansive green meadows.
This is where Médecins Sans Frontières/Doctors without Borders (MSF) runs a maternal health project in the Chire and Mejo divisions (known as woredas), providing essential care to expectant mothers and their children.
Expectant mother Widinesh Legabo’s village is 20 kilometres from the administrative town of Mejo. Widinesh, 32, has already gone through five challenging pregnancies, with long hours of labour, extensive bleeding and extreme shock during child birth.

Mother’s difficulty in childbirth

From the age of 16, when she had her first child, each delivery has always been a tormenting time for Widinesh.
“Once I even went through a terrible six-day labour. I was suffering day and night. The cheerful voices of children playing out in the open and the sound of mooing cows outside that I always liked became unbearable.
"I wanted to lie still and forget that I was alive. The pain was unbearable,” Widinesh says.
Widinesh has given birth to three sets of twins and two babies in five pregnancies. She had all the deliveries at home with traditional birth attendants.
MSF teams travel by horseback in the Mejo woredas of Sidama zone, Ethiopia.

MSF helping expectant mothers

Widinesh’s story is echoed in the tales of women at the Mothers’ Waiting Houses in Chire and Mejo. Most of these women are referred to the waiting houses by MSF outreach teams that go to remote villages in the region to conduct medical consultations and provide treatment, including vaccinations, as well as offer health education to women of childbearing age.
“The maternity waiting houses have two major purposes; to bring expectant mothers living in distant villages closer to health facilities before delivery, and to closely monitor women with a history of complications in the later stages of pregnancy in order to respond quickly to any complications before or during delivery,” explains Girma Fikru, an MSF nurse in Sidama.
In collaboration with the Ministry of Health, MSF has set up a 24-hour ambulance service to help curb the arduous travel to the nearest health centres during emergencies.

Improvement in care

Access to antenatal and postnatal care services is crucial to preventing infant and maternal mortality. Since the inception of the project, a total of 12,027 antenatal and postnatal consultations have been conducted.
1,248 deliveries have been successfully conducted at the health centre in Mejo and 771 in Chire. Overall, the total number of women in the two locations seeking institutional delivery services has improved.
Source: MSF