Nomonanoto Show

Friday, May 2, 2014

ፎቶ ከ http://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/08/sidama-people-ethiopias-kushitic-expert.html

“...እስከአሁን የማልረሳው አንድ አጋጣሚ አለኝ፡፡ አንዲት እናት በቤትዋ ሳለች ምጥ ጀምሮአታል፡፡ ከዚያም ይበልጥ ስትታመምባቸው እኔ ወዳለሁበት በሲዳማ ዞን ቦና ዙሪያ ወረዳ ባለው የጤና ጣቢያ ያመጡአታል፡፡ እኔም ስመለከታት የማህጸን መተርተር ደርሶባታል፡፡ አጋጥሞኝ ስለማያውቅ እጅግ በጣም ነበር የደነገጥኩት፡፡ በእርግጥ በኦፕራሲዮን ማህጸንዋ ይወጣል። ነገር ግን እሱም እርምጃ ቢወሰድ እና ሕይወቷ ቢተርፍ ማህጸንዋ ሲወጣ ወደፊት ልጅ መውለድ ስለማትችል ባለችበት ሕብረተሰብ አስተሳሰብ የምትገለል ትሆናለች፡፡ ምክንያቱም ልጅ ለወደፊቱ መውለድ ስለማትችል የነበራት ባልም ይፈታታል... ሌላ ባልም አያገባትም፡፡ በህብረተሰቡም ዘንድ ተቀባይነት ስለማይኖራት ዝም ብላ የምትኖር ትሆናለች፡፡ይሄንን ነገር ዛሬ ላይ ሳስበው ይቆጨኛል፡፡ ምክንያቱም እንደአሁኑ እውቀቱ ቢኖረኝ ኖሮ ወደከፍተኛ ሕክምና ጊዜ ሳልፈጅ አስተላልፌ በሴትየዋ ላይ የደረሰው ችግር ሊቃለል ይችል ነበር…” 
ከላይ ያነበባችሁት ገጠመኝ ከአንድ የጤና መኮንን የቀረበ ነው፡፡ የጤና መኮንኑን ያገኘነው በሐዋሳ በኢትዮጵያ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር እና በዞኑ የጤና መምሪያ እንዲሁም በፕላን ኢንተርናሽናል ኢትዮጵያ ትብብር WATCH (women & their child health) የእናቶችና ሕጻናት ጤናን ለማሻሻል በተነደፈው ፕሮጀክት ድጋፍ ስልጠና ሲወስድ ነበር፡፡ በኢትዮጵያ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር WATCH (women & their child health) የተሰኘው ፕሮጀክት አስተባባሪ የሆኑት አቶ ቢንያም ጌታቸው እንደሚገልጹት ድጋፍ የሚገኘው ከካናዳ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር ሲሆን በዋናነት የሚሰራውም የእናቶችን እና ሕጻናትን ሞት መቀነስ ነው፡፡ ስለዚህም ከዚህ ማህበር ጋር በመተባበር የኢትዮጵያ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር Basic emergency obstetric & new born care (መሰረታዊ የሆነ አጣዳፊ የእናቶችና የህጸናትን ሞት መቀነስ) የሚባለውን የስራ እንቅስቃሴ ስልጠና እና ለጤና ጣቢያዎች የአቅም ድጋፍ የማድረግ ስራ እየሰራ ይገኛል፡፡ የWATCH ፕሮጀክት በኢትዮጵያ ውስጥ በሶስት ክልል ውስጥ በሚገኙ 8/ ስምንት ወረዳዎች ተግባሩን እያከናወነ ሲሆን ይኼውም በደቡብ ሲዳማ ዞን፣ በኦሮሚያ ጅማ ዞን፣ በአማራ ክልል በሰሜን ወሎ ዞን ነው፡፡ 
በካናዳ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር አማካኝነት በተዘረጋው በዚህ ፕሮጀክት ከውጭ በመጡ ባለሙያዎች የኢትዮያ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር አባል ለሆኑ ከፍተኛ ሐኪሞች ስልጠና ተሰጥቶ የነበረ ሲሆን እነዚህ የሰለጠኑ ባለሙያዎችም ከተለያዩ ወረዳዎች ለመጡ የጤና ባለሙያዎች መሰረታዊ የሆነ አጣዳፊ የእናቶችና የህጸናትን ሞት በመቀነስ ረገድ ክህሎትን እያስጨበጡ ይገኛሉ ብለዋል የፕሮጀክቱ አስተባባሪ አቶ ቢንያም ጌታቸው፡፡ 
በማሰልጠን ተግባር ላይ ከተሰማሩት የጽንስና ማህጸን ሕክምና እስፔሻሊስትና በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ መምህር የሆኑት ዶ/ር ይፍሩ ብርሀን እንደሚሉት ለእናቶች ሞት ምንክያት የሚሆኑት ነገሮች በሶስት ወይንም በአራት ሊከፈሉ ይችላሉ፡፡ 
1/ እናቶችና ቤተሰቦቻቸው የጤና አገልግሎት ለማግኘት አለመፈለግ፣
እነዚህ እናቶች የጤና ችግር ሲያጋጥማቸው በአካባቢው አዋላጅ ነርሶች አማካኝነት ለመውለድ መዘጋጀት ወይንም ምንም ክትትል አለማድረግ እንዲሁም የጤና ችግር ሲገጥማቸው በአፋጣኝ ወደ ጤና ተቋም ወይንም ሆስፒታል አለመምጣት ነው፡፡ 
2/ በሚኖሩበት አካባቢ የህክምና አገልግሎት የሚሰጥ ተቋም አለመኖር ፣
3/ ወደጤና ተቋም ከመጡ በሁዋላ የጤና ባለሙያው የደረሰባቸውን ችግር ለይቶ አለማወቅ፣...ይህ በአሁኑ ወቅት እንደከፍተኛ ችግር የሚቆጠር ነው፡፡ ምክንያቱም ይህ የሚያሳየው የእውቀት ችግር መኖሩን ሲሆን በዚህም ምክንያት ለእናቶቹ በጊዜው አስፈላጊው ሕክምና የማይሰጥ እና ወደከፍተኛ ሕክምና እንዲተላለፉ አለመደረጉን ነው፡፡ አንዳዶች ሕመም ሲጠናባቸው ወደአቅራቢያው ጤና ተቋም ሲሄዱ በዚያ በሚፈጠረው አላስፈላጊ መዘግየት ምክንያት ሕይወታቸው ከአደጋ ላይ ይወድቃል፡፡ አልፎ አልፎም አግባብ ያልሆነ ሕክምና የሚሰጥበት አጋጣሚ ስለሚኖር ይህንን ክፍተት የሚሞላ አሰራር መኖር አለበት፡፡ ስለዚህም እስከአሁን ባየነው የስልጠና ሂደት ሰልጣኞቹ ሲመጡ የነበራቸው የእውቀት ደረጃ እና ሲጨርሱ የሚኖራቸው ደረጃ በጣም ይለያያል ብለዋል ዶ/ር ይፍሩ ብርሀን፡፡ 
ሌላው አሰልጣኝ ዶ/ር እንዳለ ሲሳይ ይባላሉ፡፡ ዶ/ር እንዳለ በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ የማህ ጸንና ጽንስ ሐኪምና አስተማሪ ናቸው። 
“...ይህ ሆስፒታል ሪፈራል ሆስፒታል ስለሆነ ከሌሎች የህክምና ተቋማት የተላኩ ታካሚ እናቶችን ያስተናግዳል፡፡ ነገር ግን በአብዛኛው የሚመጡ እናቶችን ለማዳን በጣም ፈታኝ የሚሆን ሲሆን ይህም ወደሆስፒታሉ የሚልኩ የጤና ተቋማት ጊዜን በአግ ባቡ አለመ ጠቀማቸው ነው፡፡ ለባለሙያዎቹ ስልጠና የሚሰጠው በሚሰሩበት ጤና ተቋማት ባላቸው አቅም ሊያክሙ የሚችሉትን እንዲያክሙና ከአቅማቸው በላይ የሆነውን ግን ጊዜ ሳይ ፈጁ ወደከፍተኛ ሕክምና እንዲልኩ የሚያስችል ነው። ምን አይነቱ የጤና ችግር በጤና ጣቢያ ሊታከም ይችላል? የሚለውን የመለየትና አቅምን የማወቅ ክህሎት አብሮ በስል ጠናው ይሰጣል፡፡ በእርግጥ ስልጠናው አዲስ እውቀትን ከመስጠት የሚጀምር ሳይሆን የነበራቸውን እውቀት እንዴት በስራ ላይ እንደሚያውሉት አቅጣጫ የሚያሳይ ነው፡፡ ነገር ግን ሰልጣኞች አንዳንድ ጊዜ በሚሰጣቸው የልምምድ ተግባር አድናቆት ሲያሳዩ ይታያሉ፡፡ ምክንያቱም በተግባር እንዴት እንደሚፈጽሙት አያውቁምና ነው፡፡ አንዲት እናት እነርሱ ወዳሉበት ጤና ተቋም ስትመጣ በምን መንገድ እንደሚረዱዋት ወይንም በፍጥነት ወደከፍተኛ ህክምና ተቋም እንደሚልኩዋት ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ ያለውን አሰራር በሚያዩበት ጊዜ እንደ አዲስ ትምህርቱን ሲቀበሉ ይታ ያሉ፡፡ ይህ ማለት ቀደም ብሎ የነበራቸው ልምድ ምን ያህል እንደነበርና አሁን ምን ያህል እውቀት እንዳገኙ የሚያሳይ ስለሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ክፍተት እንደነበረ የሚያ ረጋግጥ ነው፡፡ ልምምድ የሚያደርጉት በሞዴልነት በተሰሩ የሰውነት ክፍሎች ሲሆን ወደሰው ከመቅረባቸው በፊት ተገቢውን ያህል ስራ እንዲሰሩ ይደረጋል። ከዚያም ወደሆ ስፒታሉ በመግባት ከባለሙያዎች ጋር በመሆን ሰዎችን እንዲረዱ ይደረጋል፡፡ በዚ ህም ከቀን ወደቀን የመስራት ፍላጎትና ብቃታቸው እያደገ ሲሄድ ይስተዋላል፡፡ ስለ ዚህ ስል ጠናው የብዙ እናቶችና ሕጻናት ሕይወት እንዲተርፍ ያስችላል የሚል እምነት አለ ብለዋል ዶ/ር እንዳለ ሲሳይ፡፡ 
ከሲዳማ ዞን ሸበዲኖ ወረዳ የመጣ ክሊኒካል ነርስ ቀደም ሲል በስራው አለም የገጠ መውን ሲያስታውስ፡-
“...እኔ በምሰራበት ጤና ተቋም አንዲት እርጉዝ ሴት ከእግር እስከራስዋ እየተንቀጠቀጠች እራስዋን ስታ በሰዎች ሸክም ትመጣለች፡፡ እርግዝናው ቀኑን የገፋ ነው፡፡ አብረዋት የመጡ ቤተሰቦችዋ እርስ በእርስ አልተስማሙም፡፡ ገሚሱ የቤት ጣጣ ነው ይላል፡፡ ገሚሱ ደግሞ ለጸበሉ ይደረስበታል መጀመሪያ ሐኪም ይያት ይላል፡፡ እኔ ግን እንደዚያ አይነት ነገር አይቼ ስለማላውቅ ግራ ገባኝ፡፡ ነገር ግን ለማንኛውም ብዬ... ግፊትዋን ስለካ ደምዋ በጣም ከፍ ብሎአል፡፡ በጊዜው ለእሱ የሚሆን መድሀኒትም አልነ በረኝም፡፡ ጊዜ ወስጄ...ያለውን ነገር ፈላልጌ እንደምንም ሰጥቼ በስተመጨረሻው እጄ ላይ ሳትሞትብኝ ወደሆስፒታል ይዘው እንዲሄዱ አደረግሁኝ፡፡ ነገር ግን ሆስፒታል ስትደርስ ሁኔታው እጅግ አስቸጋሪ እንደነበር አውቄአለሁ፡፡ አሁን እንደተማርኩት ቢሆን ኖሮ ...ሁኔታው ከእኔ አቅም በላይ ስለሆነ ምንም ጊዜ ሳልፈጅ በአስቸኳይ ወደከፍተኛ ሕክምና እልካት ነበር፡፡ ወደፊት ግን በሰለጠንኩት መሰረት የምችለውን ሕክምና እሰጣለሁ...እኔ የማልችለውን ግን አላስፈላጊ መዘግየትን አስወግጄ ቶሎ ወደ ከፍተኛ ሕክምና እልካለሁ...” ብሎአል፡፡ 
ደቡበ ሲዳማ ዞን ሐዋሳ ውስጥ ስልጠና ሲወስዱ ከነበሩት መካከል አቶ ሳምሶን ሰንበቶ ከቦና ዙሪያ ወረዳ እንደገለጸው የእናቶችን ጤንነት በተመለከተ በሐዋሳ ሪፈራል ሆስፒታል እየ ሰለጠኑም ተግባሩንም ከቀደምት ሐኪሞች ጋር በመሆን በመስራት ተገቢውን ልምምድ እያደረጉ ነው፡፡ በተለይም የእናቶችንና የህጸናትን ጤንነት በተመለከተ የተሰጠው ስልጠና መሰረታዊና ህብረተሰቡንም ለማገልገል የሚያስችል ነው እንደ አቶ ሳምሶን ሰንበቶ አስተያየት፡፡ እኔ ባለሁበት አካባቢ እናቶችም ሆኑ ጨቅላ ሕጻናቶች ብዙውን ጊዜ የሚሞቱት ከወሊድ ጋር በተያያዘ ሲሆን በዚህ ምክንያት የሚፈጠረውን ክፍተት ለመዝጋት ሙሉ በሙሉ ባይሆንም በተቻለ መጠን የሚያግዝ እውቀትን ጨብጠናል ብዬ አምናለሁ ብሎአል አቶ ሳምሶን ሰንበቶ፡፡
የWATCH ፕሮጀክትን ተግባራዊ በማድረግ ረገድ ከESOG ጋር በትብብር የሚሰራው የፕላን ኢንተርናሽናል ኢትዮጵያ የደቡብ ማስተባበሪያ ጽ/ቤት የፕሮጀክቱ አስተባባሪ ገዳምነሽ ደስታ ትባላለች፡፡ ፕላን ኢንተርናሽናል ኢትዮጵያ ከፕላን ካናዳ እና ከሲዳ ያገኘውን ብር Berehan integrated community development organization በመስጠት ይህ ፕሮጀክት በተያዘለት አላማ መሰረት በሲዳማ ዞን በሶስት ወረዳ ላይ በትክክል በመሰራት ላይ መሆኑን ይቆጣጠራል፡፡ የኢትዮያ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበርም ቴክኒካል አማካሪ በመሆን በሶስቱ ወረዳዎች ለሚገኙ እና በዞኑ የጤና መምሪያ ክትትል ምርጫው ተካሂዶ ሰልጣኞች ሲላኩ የስልጠናውን ሂደት በማከናወን የድርሻውን ይወጣል፡፡ በተጨማሪም ሰልጣኞቹ ወደሚሰሩበት ጤና ጣቢያ በሚመለሱበት ጊዜ ስራ ላይ የሚያውሉትን የህክምና መገልገያ መሳሪያና መድሀኒትን ግዢ በሚመለከትም ESOG ያማክራል፡፡ ስለዚህም ፕሮጀክቱ በአሁኑ ወቅት የሚሰራው ሁለት ነገር ላይ ሲሆን አንደኛው አቅም ማጎልበት እንዲሁም ሌላው ደግሞ በመንግስት ተዘርግቶ ባለው የጤና ስርአት ውስጥ ያሉ ክፍተቶችን ማሟላት ነው። ስለዚህም እናቶችና ሕጻናት የሚገጥ ማቸውን የጤና ችግር ለማቃለል በትብብር መሰረታዊ ስራ እየተሰራ ያለበት ደረጃ ላይ ነን ብለዋል ከፕላን ኢንተርናሽናል ኢትዮጵያ ገዳምነሽ ደስታ፡፡
ይቀጥላል

“...ክፍተቱን ማጥበብ ትልቅ ነገር ነው...”
የኢትዮጵያ የጽንስና ማህጸን ሐኪሞች ማህበር (WATCH) ዋች ከተሰኘ ግብረሰናይ ድርጅትና ሌሎች አጋር ድርጅቶች ጋር በመተባበር በሚወለዱ ጨቅላ ሕጻናትና እናቶች ዙሪያ አፋጣኝና መሰረታዊ የሆኑ ሕክምናዎችን ለመስጠት የሚያስችል ስልጠና በተለያዩ መስተዳድር አካላት ለሚገኙ የጤና ባለሙያዎች መስጠቱ ይታወሳል፡፡ ከዚህ ስልጠና አስቀድሞ በየመስ ተዳድር አካላቱ የሚገኙ የዞን ...የወረዳ... አካላት እና  ሌሎች መሰል ተቋማት ውስጥ በኃላፊነት የሚሰሩ አባላትን ስለጉዳዩ በቂ እውቀት እንዲያገኙ ከጤና ባለሙያዎቹ አስቀድሞ ስልጠና ሰጥቶአል፡፡ ከስልጠናው በሁዋላ ያለው የስራ እንቅስቃሴ ምን ይመስላል? በሚል በደቡብ ብሔር ብሔረ ሰቦች ሐዋሳ ዙሪያ ከጤና ባለሙያዎች ጋር ያደረግነውን ቆይታ ለዚህ እትም ንባብ እነሆ ብለናል፡፡
...አንድ አባት ከመኪና ውስጥ አጠገቤ ተቀምጠዋል። በምናልፍበት አካባቢ ከርቀት አንድ ጤና ጣብያ ተመለከትን፡፡ የምንመለከተው ጤና ጣቢያ ማን ይባላል? አልኩና ጠየቅ ሁዋቸው፡፡ እሳቸውም እኔም ለአገሩ እንግዳ ስለሆንኩ አላውቀውም የሚል ነበር መል ሳቸው፡፡ ቀጠል አድርገውም ...ምን...ጤና ጣብያ በየቦታው ተሰርቶ እያለ ነገር ግን ተጠ ቃሚው በተለይም እናቶች እምብዛም ናቸው... ብዙዎቹ የሚወልዱትም በቤታቸው ነው ...አሉኝ፡፡ ለምንድነው ብዬ ስጠይቅ ...ይህንን እኔም አላውቅም...እራሳቸውን ብታገኝ ያቸው እና ብትጠይቂ ጥሩ ነው አሉኝ ...እና ተለያየን፡፡
በኢትዮጵያ በተለያዩ ብሄረሰቦች ዘንድ የተለያዩ ጎጂና ጎጂ ያልሆኑ ልማዳዊ ድርጊች እንደነበሩ እና አልፎ አልፎም አሁንም እንደሚፈጸሙ እሙን ነው፡፡ አንዲት የሲዳማ ሴት እንዳወጋችን ከሆነ...
“...በደቡብ ሲዳማ አካባቢ ሐሜሳ የሚባል ከእንጨት መሰል የባህል መድሀኒት የሚሰራ መጠጥ አለ፡፡ አንድ ሕጻን ሲወለድ በሳምንት እድሜ ውስጥ ሐሜሳ እንዲጠጣ ይደረ ጋል፡፡ ይህ መጠጥ ሕጻኑን ማንኛውም አይነት ሕመም ወደፊትም እንዳይገጥመው መከ ላል የሚችል ተደርጎ የሚታሰብ ነው፡፡ ማንኛዋም እናት ልጅዋን ገና ሲወለድ ካላጠጣች ልጅዋ ጎበዝ እንደማይሆን ወደፊትም ታማሚ እንደሚሆን ስለሚገመት ለዚህ ሲባል በቤት ውስጥ መውለድን የሚመርጡ ብዙ ናቸው፡፡ አሁን አሁን ግን በጤና ጣቢያ ያሉ ባለሙያዎች በተደጋጋሚ ትምህርት የሚሰጡ ስለሆነ እየቀረ የመጣ ይመስለኛል፡፡ ነገር ግን አሁንም ይህንን የሚጠቀሙ ይኖራሉ...” ብላለች፡፡
ገ/ክርስቶስ ጤና ጣብያ ከሐዋሳ 29 ኪ/ሜትር ይርቃል። ጤና ጣብያው በባለሙያዎች የተሟላ ይመስላል። እንደማንኛውም ጤና ጣብያ የተደራጀ ነው፡፡ እስከ አምስት ሰአት ድረስ በነበረን ቆይታ ግን ለህክምና የመጣች እናት አላጋጠመንም፡፡ ከዚያም በመቀጠል ያመራነው ወደ ሞርቻ ነጋሻ ነው፡፡ በጤና ጣቢያው ስንደርስ ብዙ ታካሚዎች ይስተናገዱ ነበር፡፡ በሞርቻ ነጋሻ ያለው አሰራር ምን ይመስላል ስንል ሲ/ር የኔነሽን አነጋግረናል  ሲ/ር የኔነሽ በማዋለድ ስራ ላይ የተሰማራች ነች ፡፡ 
ጥ/    ምን ያህል እናቶች በጤና ጣብያው ይስተናገዳሉ?
መ/    ብዙ ወላዶች ወደ ጤና ጣብያው ይመጣሉ፡፡ አሁን በቅርቡ ማለትም በስድስት ወር ውስጥ ወደ 156/አንድ መቶ ሀምሳ ስድስት ያህል እናቶችን አዋልደናል፡፡ ለሌሎችም ክትትሎች እናቶች በብዛት ይመጣሉ፡፡ የቤተሰብ እቅድ አገልግሎትንም በስፋት እንሰጣለን፡፡ እናቶች የሚመጡት ከከተማው ሳይሆን እንዲያውም ከገጠር ነው፡፡
ጥ/    ህብረተሰቡ በጤና ተቋሙ እንዲገለገል የዘረጋችሁት አሰራር አለ? 
መ/    እኛ በአብዛኛው ህብረተሰቡ እስኪመጣ መጠበቅ ሳይሆን ወደህብረተሰቡ እየሄድን እንሰራለን። ሁልጊዜ በጤናኬላዎች አንዳንድ ባለሙያ ይመደባል። ከዚያም ህብረተሰቡ መካከል በመግባት እናቶች በጤና ተቋም መገልገል ምን እንደሚጠቅማቸው እና ባይገለገሉ ግን ሊያጋጥማቸው የሚችለውን ችግር እንገልጽላቸዋለን። በሰለጠነ ሰው መውለድ ምን ጥቅም እንዳለው እያስተማርንም እንቀሰቅሳለን፡፡ በአካባቢው ያሉ እርጉዝ እናቶች ወደጤና ኬላ እንዲመጡና የእርግዝና ክትትል እንዲያደርጉ እንመክራለን፡፡ ከዚያም የመውለጃ ጊዜያቸው ሲደርስ ወደጤና ጣብያ እንዲመጡ ምክር እንሰጣለን። የጤና ኤክስ..ንሽን ሰራተኛዋ አንዲትን እርጉዝ ሴት ቤት ለቤት ተከታትላ ወደ ጤና ጣብያ እንድትመጣ ታደርጋለች፡፡ 
ጥ/     ይህ አሰራር ምን ያህል የተቀናጀ ነው?
መ/    ይህ አሰራር በምንም ምክንያት የማይቋረጥ ተከታታይ የሆነ ስራ ነው፡፡ ለዚህም ነው በጤና ጣብያችን ብዙ እናቶች እየወለዱ የሚገኙት፡፡ በእርግጥ የከተማው እናቶች ወደለኩ ሆስፒታል ቢሄዱም የገጠሩ እናቶች ግን ጥቅሙን አውቀው ወደ ሞርቻነጋሻ ጤና ጣብያ እየመጡ ነው፡፡ 
ጥ/    የእርግዝና ክትትል ካደረጉ በሁዋላ በቤታቸው የሚወልዱ አሉ?
መ/    አልፎ አልፎ ካልሆነ በቀር በብዛት በጤና ጣብያ እንዲወልዱ የምክር አገልግሎት እየሰጠን ስለሆነ ከቤታቸው ለመውለድ አይቀሩም፡፡ 
ጥ/    ጤና ጣብያው የማዋለድ አቅሙ እስከምን ድረስ ነው?
መ/    በእርግጥ በእጃችን ካለው የማዋለጃ መሳሪያ እና ከእኛ እውቀት በላይ ካልሆነ በስተቀር ብዙዎችን እኛ እናዋልዳለን፡፡ እንደ ደም መፍሰስ...ኢክላምፕሲያ...በመሳሰሉት ምክንያቶች ግን መድሀኒትም ለጊዜው ስላልነበረን ወደለኩ ሆስፒታል ሪፈር ብለናል፡፡ ወደፊትም አንዳንድ ያልተሟሉ ነገሮች ካልገጠሙን በስተቀር እኛ የምንችለውን እናዋልዳለን፡፡
ለእናቶችና ጨቅላ ሕጻናት ተገቢውን የጤና አገልግሎት መስጠት የሚያስችለውን ስልጠና  ከወሰዱት መካከል በገ/ክርስቶስ ጤና ጣቢያ ያገኘነው ሰንበቶ ሳሰሞ ይገኝበታል፡፡ ሰንበቶ ለእናቶች ስለሚሰጠው አገልግሎት የሚከተለውን ብሎአል፡፡
ጥ/    ከስልጠና በሁዋላ የማዋለድ ተግባርህ ምን ያህል አድጎአል? 
“...አንዲት እናት ሕይወት ለመስጠት ስትል ሕይወቷን ማጣት የለባትም በሚለው መሰረት እናቶች ለወሊድ አገልግሎት በሚመጡበት ጊዜ አስፈላጊውን ሙያዊ እርዳታ እሰጣለሁ፡፡   ከአሁን ቀደም ከስልጠናው አስቀድሞ በነበረኝ ልምድ ብዙውን ነገር ወደሌላ የህክምና ተቋም አስተላልፋለሁ እንጂ በድፍረት እራሴ አላዋልድም ነበር፡፡ ነገር ግን ለ18/አስራ ስምንት ቀን ያህል በተሰጠን ስልጠናና ተግባራዊ ልምምድ ምክንያት አሁን ብዙዎችን ሴቶች እኔ እራሴ እያዋለድኩኝ እገኛለሁ፡፡ እስከአሁን በስራዬ የገጠመኝ... አንዲት እናት በጣም የተራዘመ ምጥ ላይ ስለነበረች ወደለኩ ሆስፒታል ተልካ በቀዶ ሕክምና እንድትገላገል አድርገናል፡፡ እንደዚሁም ሌላዋ እናት ብዙ የወለደች ስለነበረች እና የተሻለ የህክምና እርዳታ ልታገኝ ስለሚገባት እሱዋንም ወደለኩ ሆስፒታል ሪፈር አድርገናታል፡፡ እንዲሁም የደም መፍሰስ ሲያጋጥምም ወደሆስፒታሉ እንልካለን፡፡ ከዚህ በተረፈ ግን ከስልጠናው በፊት ሪፈር የምናደርገውን ሁሉ አብዛኛውን በዚሁ አገል ግሎቱን መስጠት ችለናል፡፡ 
ጥ/    ከጤና ባለሙያዎቹ ስልጠና አስቀድሞ የሰለጠኑ የኃላፊዎች ድጋፍ ምን ይመስላል?
መ/    በዞን ወይንም በወረዳ እንዲሁም በሆስፒታል አካባቢ የሚገኙ ኃላፊዎች ምላሽ በጣም ጥሩ ነው፡፡ለሕክምናው አገልግሎት የሚያስፈልጉ ማንኛቸውንም ነገሮች በተጠየቁ ጊዜ ምላሻቸው አይዘገይም፡፡ ለስልጠናውም ተገቢውን ሰው በመላክ እንዲሰለጥን በማድረ ጋቸው ስራው በትክክል እንዲሰራ እገዛ አድርጎአል፡፡ እነዚህ ኃላፊዎች የእናቶ ችንና የኅጻናቱን ጤንነት ለመጠበቅ ያስፈልጋል የሚባሉትን ነገሮች ልክ እንደእኛ /ማለትም በስራው ላይ በቀጥታ እንዳለነው ሰዎች የሚገነዘቡ ስለሆነ አቅም የፈቀደውን ሁሉ ለማድረግ ወደሁዋላ አይሉም፡፡ ስለዚህ ስልጠናው ለእኛ ብቻ አለመሆኑ ትልቅ አስተዋጽኦ አለው። እነዚህ የበላይ አለቆች ማን ...በምን እንደሰለጠነ ወይንም ለምን እንደሰለጠነ ስለሚያውቁ እና እንዲሁም የእናቶች እና የጨቅላ ሕጻናት ጉዳይ የአገር ወይንም የአለም አቀፍ ጉዳይ በመሆኑ ስልጠናው እኛን ብቻ ሳይሆን እነርሱም በትክክል ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ ረድቶአቸዋል ብዬ አምናለሁ። ባጠቃላይም በስራው ላይ በቀጥታ የተሰማራነውም ሆንን በኃላፊነት ቦታ ያሉት ሰዎች በመሰልጠናቸው የታለመውን እቅድ ከግቡ ለማድረስ ረድቶአል የሚል እምነት አለ።    
ዶ/ር ይፍሩ ብርሀን በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ ሌክቸረር እና በሐዋሳ ሆስፒታል የጽንስናማህጸን ሕክምና እስፔሻሊስት እንዳብራሩት ለኃላፊዎቹ የተሰጠው ስልጠና አላማ በየጤና ጣብያው ላሉ የጤና ባለሙያዎች የሚሰጠው ስልጠና ምንን የሚመለከት እንደሆነ አስቀድመው እንዲያውቁ ለማድረግ ነበር፡፡ 
በስልጠናው የተካተቱት ኃላፊዎች የሆስፒታል ሜዲካል ዳይሬክተሮችን ጨምሮ የጤና ጣብያ ኃላፊዎች፣ በዞን ጤና መምሪያ እና በወረዳ ያሉ ኃላፊዎችን የሚመለከት ነበር፡፡ የጤና ባለሙያዎቹ ስልጠና የእናቶችንና የጨቅላ ህጻናቱን ሞት ለመቀነስ እናቶች በጤና ተቋማት እንዲወልዱ ማበረታታትን የሚመለከት ሲሆን ኃላፊዎችም ሁኔታውን እንዲያግዙና እንዲከታተሉ የሚያስ ችል ስልጠና ተሰጥቶአል፡፡  
እንደ ዶ/ር ይፍሩ እምነት የእናቶችንና የጨቅላ ሕጻናቱን ሞት መቀነስ የሚቻለው ግን የጤና ባለሙያዎቹ በጤና ተቋም ቁጭ ብለው በመጠበቅ አይደለም፡፡ እናቶች በጤና ተቋም እንዲወልዱ ለማድረግ በጤና ኤክስቴንሽን ሰራተ ኞች አማካኝነት ወደህብረተሰቡ ወርዶ ክፍተቱን ማጥበብ ትልቅ ነገር ነው፡፡ 
አሁን አልፎ አልፎ የሚታየው ክፍተት ችግሩ ያለባቸው የህብረተሰብ ክፍሎችና ጤና ባለሙያዎቹ ያለመገናኘታ ቸው ሲሆን የዚህም ውጤቱ እናቶች ወደጤና ተቋም በመሄድ የወሊድ አገልግሎት እንዳያገኙ ማድረግ ነው፡፡ ስለዚህ ችግሩን ለመፍታት ለጤና ባለሙያዎቹ ስልጠና መስጠቱ ብቻ በቂ ስለ ማይሆን ስራውን  የሚመለከተው ሁሉ በትብብር ህብረተሰቡ ውስጥ ዘልቆ በመግባት ማስተ ማርን የምክር አገልግሎት መስጠት ጭምር የሚያስፈልግ በመሆኑ የብዙ ተቋማትንም ትብብር የሚጠይቅ ነው...” ብለዋል፡፡
ኣዲስ ኣድማስ
Addis Ababa (HAN) May 2, 2014. The Oromo demonstrations (OPDO & elemnts of OLF) erupted in Addis Ababa against plans by the Ethiopian government to incorporate part of Oromia into the capital. Oromia is Ethiopia’s largest region and Oromos are the country’s largest ethnic group, willing to win the next election.
Oromos say the government wants to weaken their political power. They say expanding the capital threatens the local Oromo language, which is not taught in Addis Ababa schools; under the rule of Federal juridictions, such as Dire-Dawa and Addis Ababa.
Ethiopian Spokesman, denied the killings and said the master plan for expansion in Addis Ababa was publicized long ago and would bring the Capital Addis Ababa services to remote areas, inside Oromo National Regional State.
They accuse those they call “anti-peace forces” of trying to destroy Ethiopia’s ethnic harmony.
The African tour: U.S. Secretary of State John Kerry, while he is in Addis Ababa had raised concerns about Ethiopia’s detentions. But the Ethiopian Foreign Minister Tedros Adhanom, rejected and said the charges relate to “serious criminal activities” and have nothing to do with muzzling the media.
Kerry, whose government is a major donor to Ethiopia, said he raised the arrests during meetings with Prime Minister Hailemariam Desalegn and Foreign Minister Tedros Adhanom in Addis Ababa, where he kicked off an African tour.
He said “When I raised him by name in my comments today I am raising a very legitimate concern. We are concerned about any imprisoned journalist, here or anywhere else,” said Kerry.
“We believe that it is very important that the full measure of the constitution be implemented and that we should not use the anti-terrorism proclamations as mechanisms to be able to curb the free exchange of ideas,” he told a news conference.
Critics say Ethiopia – sandwiched between volatile Somalia and Sudan – regularly uses security concerns as an excuse to stifle dissent and clamp down on media freedoms. Sources, ENA, VOA and HAN reporters.
Picture: Oromo costume ride to the Prime Minister’s Palace in Addis Ababa, Ethiopia
- See more at: http://www.geeskaafrika.com/ethiopia-spokesman-said-anti-peace-forces-are-trying-to-destroy-ethnic-harmony/2816/#sthash.eE9Mat6p.dpuf
Photo: Addis Ababa University Students Urge John Kerry to condemn the police violence against fellow students in Ambo -- a town located in the Oromia region of Ethiopia. (Picture: Twitter.com May 1, 2014 ) - See more at: http://www.tadias.com/05/02/2014/deadly-protests-in-ambo-ethiopia-over-plans-to-expand-capital-17-killed/#sthash.R2GfovTw.dpuf

ከአዲስ አበባና የኦሮሚያ ልዩ ዞን የተቀናጀ ማስተር ፕላን ጋር በተገናኘ ተማሪዎች ተቃውሞ አሰሙ

-የኦሮሚያ ክልል የታሰረም ሆነ የተደበደበ ተማሪ የለም አለ
በአዲስ አበባና በዙሪያዋ ያሉ የኦሮሚያ ክልል ልዩ ዞንን በአንድ የማስተር ፕላን ማቀናጀት ምክንያት፣ በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች በሚገኝ የመንግሥት ከፍተኛ ትምህርት
ተቋማት የሚማሩ የኦሮሚያ ተማሪዎች ተቃውሞ ማድረጋቸውን ምንጮች ገለጹ፡፡ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ስለ ተማሪዎቹ ተቃውሞ በግልጽ ያለው ነገር ባይኖርም፣ በፀጥታ ኃይሎች ድብደባና እስራት ተፈጽሞባቸዋል መባሉን ግን አስተባብሏል፡፡
ለአዲስ አበባና ለኦሮሚያ ልዩ ዞኖች የተዘጋጀው የተቀናጀ ማስተር ፕላን ካለፉት ጥቂት ሳምንታት ጀምሮ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የኦሮሚያ ክልል አመራሮች ሲወያዩበት መቆየታቸውን፣ ይህንን ተከትሎ ሕገ መንግሥታዊ ጥያቄዎች ማስነሳቱንም ጨምሮ መዘገባችን ይታወሳል፡፡ 
ካለፈው ሳምንት ጀምሮ ግን የኦሮሞ ተወላጆች ናቸው በተባሉ ተማሪዎች በአገሪቱ በተለያዩ ቦታዎች የሚገኙ በተለይም በጂማ፣ በአምቦ፣ በወለጋና በሀረማያ ዩኒቨርሲቲዎች የሚማሩ ተማሪዎች አዲሱ የተቀናጀ ማስተር ፕላን የኦሮሚያን ጥቅም ‹‹ለማሳጣት እንጂ ለክልሉ ታስቦ አይደለም›› በማለት፣ መጠነኛ ተቃውሞ ማድረጋቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ 
በተለይ በአምቦ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎቹ ወደ ከተማ በመውጣት በአደባባይ የተቃወሙ ሲሆን፣ አዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልል ብቻ መሆኗን የሚያሳዩ መፈክሮችንም አሰምተዋል፡፡ እንደዚሁም በወለጋ ዩኒቨርሲቲ ሚያዝያ 18 ቀን 2006 ዓ.ም. ለተቃውሞ በወጡ ተማሪዎች ላይ ፖሊስ ተማሪዎቹን ሲበትን የተወሰኑ ተማሪዎች ከግቢው በመውጣት መሸሻቸውን ምንጮች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡
ነገር ግን በአንዳንድ ድረ ገጾችና ማኅበራዊ ሚዲያዎች የፀጥታ ኃይሎች የተማሪዎችን ሰላማዊ ተቃውሞ በጉልበት ማፈናቸውን፣ እስራትና ድብደባ በተማሪዎች ላይ መፈጸሙን እየዘገቡ ይገኛሉ፡፡
በተማሪዎች ተፈጸመ የተባለውን ድብደባና እስራት አስመልክቶ ከሪፖርተር ለቀረበላቸው ጥያቄ አጭር ምላሽ የሰጡት የክልሉ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አብዱላዚዝ መሐመድ፣ ‹‹አንድም የታሰረም ሆነ የተደበደበ ተማሪ የለም፣ መረጃውም አልደረሰንም፤›› ብለዋል፡፡
መንግሥት በበኩሉ የአዲስ አበባና የፊንፊኔ ዙሪያ የኦሮሚያ ልዩ ዞን የጋራ የልማት መሪ ዕቅድ የእርስ በርስ ትስስር ያላቸውን ከተሞች የልማት ጥያቄ ለመመለስ ያለመ ነው ሲል አስታውቋል፡፡ ‹‹… የጋራ የልማት መሪ ዕቅዱ ሕገ መንግሥቱ ለብሔር ብሔረሰቦች ያረጋገጠውን በጋራና በፍትሐዊነት የመልማት መብት የሚያረጋግጥ እንጂ ከወሰንና ከመሬት ጋር የሚያያዘው አንዳችም መሠረት የለውም፤›› በማለት የጠቅላይ ሚኒስትሩ የፖሊሲ ጉዳዮች አማካሪ የሆኑትና የቀድሞ የአዲስ አበባ ከንቲባ አቶ ኩማ ደመቅሳ ለኢቲቪ ገልጸዋል፡፡ 
በተጨማሪም አቶ ኩማ ጉዳዩን አጀንዳ በማድረግ ሕዝቡን የሚያሳስቱ አሉባልታዎች ተጨባጭነት እንደሌላቸውም ጨምረው ገልጸዋል፡፡ አቶ አብዱላዚዝ በበኩላቸው፣ የጋራ ልማት መሪ ዕቅዱ የልማት ጥያቄን የሚመልስ እንጂ ከአስተዳደራዊ ጉዳዮች ጋር የሚገናኝ እንዳልሆነ አስረድተዋል፡፡     
VOA News
May 01, 2014
Witnesses say Ethiopian police have killed at least 17 protesters during demonstrations in Ethiopia’s Oromia region against plans to annex territory to expand the capital, Addis Ababa.
Authorities put the protest-related death toll at 11 and have not said how the demonstrators were killed. The main opposition party says 17 people were killed while witnesses and residents say the death toll is much higher.
Residents say that an elite government security force opened fire on protesters at three university campuses.
The demonstrations erupted last week against plans by the Ethiopian government to incorporate part of Oromia into the capital. Oromia is Ethiopia’s largest region and Oromos are the country’s largest ethnic group.
Oromos say the government wants to weaken their political power. They say expanding the capital threatens the local language, which is not taught in Addis Ababa schools.
Ethiopian officials say the master plan for expansion was publicized long ago and would bring city services to remote areas.
They accuse those they call “anti-peace forces” of trying to destroy Ethiopia’s ethnic harmony.
- See more at: http://www.tadias.com/05/02/2014/deadly-protests-in-ambo-ethiopia-over-plans-to-expand-capital-17-killed/#sthash.R2GfovTw.dpuf