POWr Social Media Icons

Sunday, March 2, 2014

አርባምንጭ የካቲት 23/2006 በደቡብ ክልል በዕድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዘመን የስፖርቱን መስክ ከሌሎች የልማት ፕሮግራሞች ጋር አቀናጅቶ በማስኬድ ውጤታማ ስራ መከናወኑን የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ዳሴ ዳልኬ ገለጹ።

ባለፉት 2 ሳምንታት በአርባምንጭ ከተማ ሲካሄድ የቆየው የመላው ደቡብ ክልል የልዩ ልዩ ስፖርቶች ውድድር በሲዳማ ዞን አጠቃላይ አሸናፊነት ትናንት ተጠናቋል።
የክልሉ ርዕሰ መስተዳድርና የስፖርት ምክር ቤት ሰብሳቢ አቶ ዳሴ ዳልኬ በስፖርት ውድድሩ ማጠቃለያ ላይ እንደገለጹት የክልሉ መንግስት በእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዘመን በስፖርቱ መስክ ባስቀመጣቸው ግቦች መሰረት ስኬታማ ውጤቶች አስመዝግቧል፡፡
በእግር ኳስ በአገር አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ አስተዋጽኦ የሚያደርጉ ተተኪ ስፖርተኞች ለማፍራት የሚያስችሉ ተግባራት ተከናውነዋል፡፡
ስፖርት የአምራቹን ኃይል የአካል ብቃት ለማጎልበትና ጤንነቱን ለመጠበቅ ከፍተኛ ፋይዳ እንዳለው የገልጹት ርዕስ መስተዳድሩ  የብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ህዝቦችን ባህል ልውውጥ በማሳደግና ገጽታን በመገንባት የክልሉን ብሎም የሀገሪቱን ህዳሴ ለማረጋገጥ እንደሚያግዝም ተናግረዋል፡፡
ዘርፉ ለሁለንተናዊ ልማትና እድገት ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያለው በመሆኑ ይበልጥ ለማጠናከር በየደረጃው የሚገኘው አመራር የስፖርት ቤተሰቦችን በማቀናጀት ትኩረት ሰጥቶ እንዲሰራም አሳስበዋል።
የክልሉ ስፖርት ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ መዝርድን ሁሴን በበኩላቸው ላለፉት 2 ሳምንታት በተለያዩ ድማቅ ስነስርዓቶች ታጅቦ ሲካሄድ የቆየው የመላው ደቡብ ስፖርቶች ውድድር ተተኪ ስፖርተኞችን ለይቶ ለማዘጋጀት ማስቻሉን ገልጸዋል።
በውድድሩ ሀዋሳ ከተማን ጨምሮ ከ14 ዞኖችና ከ4 ልዩ ወረዳዎች የተወጣጡ ከ3ሺህ500 በላይ  ስፖርተኞች የተሳተፉ ሲሆን በዚህም  የክልሉ ብሄሮች ፣ብሄረሰቦችና ህዝቦች ቋንቋ ፣ባህልና ሌሎች እሴቶችን ለመለዋወጥ አስችሏል፡፡
በትናንቱ የፍጻሜ ፕሮግራም ላይ በወንዶች እግር ኳስ ለዋንጫ ያለፉት ሲዳማና  ወላይታ ዞኖች ተጫውቶ ወላይታ 3 ለባዶ በማሸነፍ የዋንጫ ባለቤት ሆነዋል።
በሴቶች እግር ኳስ ሲዳማ ዞን ጌድኦን 4 ለ3 ፣በቅርጫት ኳስ በወንዶችና ሴቶች ጉራጌ ዞን አሸንፈው ዋንጫ ተበርክቶላቸዋል፡፡
በቦሊቦል ወንዶች ቤንቺ ማጂና ከምባታ ጣምባሮ ፣ በሴቶች ደግሞ ከምባታ ጣምባሮና ሐዋሳ ከተማ አስተዳደር እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአንደኛ እስከ ሁለተኛ በመውጣት ተሸልመዋል፡፡
በቼስ ውድድር በሁለቱም ጾታ ሐዋሳ ከተማ አሸንፎ የዋንጫ ባለቤት ለመሆን ችሏል፡፡
በብስክሌት ውድድር በወንዶች ስልጤ፣ ሐዋሳና ጉራጌ ከ1ኛ እስክ 3ኛ በመውጣት የወርቅ፣ የብርና የነሐስ ሜዳሊያ ሲያገኙ በሴቶች ሐዋሳና ስልጤ አሸንፈዋል፡፡
በአትሌቲክስና ቦክስ ጋሞ ጎፋ ፣ሐዲያና ወላይታ ዞኖች ከ1ኛ እስከ 3ኛ በመውጣት እንደ ቅደምተከተላቸው የወርቅ፣ የብርና ነሐስ ሜዳሊያ  ተሸላሚ ሆነዋል፡፡
በአጠቃላይ በተካሄደው 17 ዓይነት የስፖርት የስፖርት ውድድሮች ሲዳማ ዞን 32 ወርቅ፣ 23 ብርና 18 ነሐስ በድምሩ 73 ሜዳሊያዎችን በመሰብሰብ ውድድሩን በበላይነት አጠናቅቀዋል።
ሐዋሳ ከተማ አስተዳደር 18 ወርቅ፣ 19 ብርና 10 ነሐስ በድምሩ 47 ሜዳሊያ በማግኘት 2ኛ ደረጃና ሀዲያ ዞን ደግሞ 10 ወርቅ 5 ብርና 17 ነሐስ በማግኘት 3ኛ ደረጃ ወጥቷል።
በባህር ዳር ከተማ በቅርቡ  በሚካሄደው የመላ ኢትዮጵያ ስፖርቶች ውድድር ላይ የደቡብ  ክልሉን ወክለው የሚሳተፉ ስፖርተኞችም ተመርጠዋል።
በፕሮግራሙ  መዝጊያ ስነ ስነርዓት ላይ የክልሉ ምክር ቤት ዋና አፈ ጉባኤ ወይዘሮ ህይወት ኃይሉን ጨምሮ ከፍተኛ የክልሉና የፈዴራል የስራ ሃላፊዎች ተገኝተዋል፡፡
http://www.ena.gov.et
-በተጭበረበረ ሰነድ የተላከ ቡና የተሸጠበት ዶላር የደረሰበት እየተመረመረ ነው
በቡና የወጪ ንግድ አፈጻጸም ችግሮች ላይ ለመምከር በተጠራው ስብሰባ ላይ ስድስት ታዋቂ የቡና ላኪዎች የችግሩ መስንዔዎች ናቸው በሚል የመጨረሻ ማስጠንቀቂያ ተሰጣቸው፡፡
ባለፈው ሐሙስ በንግድ ሚኒስትሩ አቶ ከበደ ጫኔ ሰብሳቢነት በተካሄደው ስብሰባ 86 ከፍተኛ ቡና ላኪዎች ብሶት የተሞላበት ግልጽ ውይይት ማካሄዳቸውን ስብሰባውን የተካፈሉ ምንጮች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡
የቡና የወጪ ንግድ አፈጻጸም ደካማነት መንስዔ ናችው የተባሉት ስድስት ታዋቂ ቡና ላኪዎች በግልጽ ጣት እንደተቀሰረባቸውና በመጨረሻም ይቅርታ መጠየቃቸውን ምንጮች አስረድተዋል፡፡
ስድስቱ ቡና ላኪዎች ሙለጌ፣ ሆራ ትሬዲንግ፣ ትራኮን ትሬዲንግ፣ ከማል አብደላ ቡና ላኪ፣ ለገሰ ሸሪፍ ቡና ላኪና አልታ አግሪ ቢዝነስ ናቸው ተብሏል፡፡ 
እነዚህ ቡና ላኪዎች ላይ የቀረበው ቅሬታ ከኢትዮጵያ ምርት ገበያ በውድ ዋጋ ቡና እየገዙ በዓለም ገበያ በርካሽ ይሸጣሉ የሚል ነው፡፡ እነዚህ ኩባንያዎች ይህንን የሚያደርጉት በውድ ገዝተው እየከሰሩ የሚሸጡት ከውጭ የሚመጣውን የውጭ ምንዛሪ ወደ አገር ውስጥ ለሚያስገቡ  ሸቀጣ ሸቀጦች እንዲጠቀሙበት ስለሚፈቀድ ነው ተብሏል፡፡ ነጋዴዎቹ በዚህ አካሄድ በቡናው ንግድ የከሰሩ ቢመስልም፣ ከውጭ በሚያስገቧቸው የተለያዩ ሸቀጣ ሸቀጦች እንደሚያካክሱ ተገልጿል፡፡
ሚኒስትሩ አቶ ከበደ እነዚህን ጉዳዮች በስብሰባው ላይ ሲያነሱ ከቡና ላኪዎች ቅሬታ ቀርቦላቸዋል፡፡ ምክንያቱም እነዚህ ስድስት ቡና ላኪዎች ቡና በውድ ዋጋ እየገዙ በርካሽ ሲሸጡ ዓመታት ተቆጥረዋል፡፡ በዚህም በርካታ የቡና ነጋዴዎች ትክክለኛ ዋጋ በጨረታ አቅርበው ማሸነፍ ባለመቻላቸው ለኪሳራ ተዳርገዋል፡፡ ነገር ግን መንግሥት የወሰደው ዕርምጃ የለም፡፡ ዕርምጃ ባለመውሰዱም የቡና ንግድ በትክክለኛው መንገድ ለመሥራት አስቸጋሪ ሁኔታ መፈጠሩንና በዚህም ተጠያቂው ንግድ ሚኒስቴር ነው የሚል ነው፡፡ 
ባለፉት ሰባት ወራት  የቡና አፈጻጸም በደካማነቱ ተመዝግቧል፡፡ መንግሥት በዚህ ዓመት 200 ሺሕ ቶን ቡና ተልኮ ከአንድ ቢሊዮን ዶላር በላይ ለማግኘት አቅዷል፡፡ ነገር ግን ባለፉት ሰባት ወራት ይላካል ተብሎ ከታቀደው ገቢ 40 በመቶ ክፍተት አለ፡፡ በመጠን ደግሞ 30 በመቶ ጉድለት ታይቷል፡፡ በየጊዜው የቡናን ንግድ ከማሻሻል ይልቅ እየተበላሸ ነው የሚሉት የዘርፉ ተዋናዮች፣ ኢትዮጵያ በቡና ብትታወቅም፣ በየጊዜው ከደረጃ በታች የሆነ ቡና ለገበያ እየቀረበ የዘርፉ ገጽታ እየተበላሸ ይገኛል ይላሉ፡፡ 
ከዚህ በተጨማሪ የኢትዮጵያ ቡና ጣዕሙ በዓለም  ተወዳዳሪ የሌለው ቢሆንም፣ በዋጋ ግን ከቡና አቅራቢ አገሮች የመጨረሻው ርካሽ እንዲሆን ተደርጓል ሲሉ ቅሬታቸውን ገልጸዋል፡፡ በተለይ ከውጭ የተለያዩ ሸቀጦችን ኢምፖርት የሚያደርጉ ነጋዴዎች ከቡና ንግድ የሚገኘው የውጭ ምንዛሪ፣ ከውጭ ለሚያስገቡት ሸቀጣ ሸቀጥ ግዥ የሚጠቀሙበት በመሆኑ ትኩረታቸው ወደ አገር ለሚያስገቡት ሸቀጣ ሸቀጥ መሆኑ እየተነገረ ነው፡፡ የንግድ ሚኒስትሩ ከዚህ በኋላ ይህንን አሠራር እንደማይታገሱትና ሚኒስቴሩ ፈቃድ ከመንጠቅ ጀምሮ የተለያዩ ዕርምጃዎችን እንደሚወስድ  ማስጠንቀቃቸው ታውቋል፡፡
በዚህ ስብሰባ ላይ ከዚህ በተጨማሪ በተጭበረበረ ሰነድ ቡና ከአገር እንደሚወጣ እንደተደረሰበትና የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን ይህንን ጉዳይ እየመረመረ መሆኑ ተወስቷል፡፡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ እንደሰጠ ተደርጐ በተዘጋጀ ፎርጂድ ሰነድ 120 ሺሕ ኩንታል ቡና ወደ ውጭ ተልኳል፡፡ ቡናው የተሸጠበት ዶላርም ወደ ኢትዮጵያ እንዳልገባና እዚያው እንደቀረ ተገልጿል፡፡ ይህን ወንጀል የፈጸመውን አካል የፀረ ሙስና ለማወቅ ኮሚሽኑ ምርመራውን እያካሄደ ነው ተብሏል፡፡
የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን በስድስት ወራት ሪፖርቱ ቡናን በማስተዳደር በኩል ንግድ ሚኒስቴር ችግር እንዳለበት ጠቅሷል፡፡ ኮሚሽኑ እንዳለው በቡና ላኪ ድርጅቶች ላይ በቂ ክትትልና ቁጥጥር አለማድረግ፣ ከብሔራዊ ባንክ ፈቃድ ሳይሰጥ ቡና ወደ ውጭ አገር ለመላክ፣ በድርጅቶች ላይ ወቅቱን የጠበቀ የቡና ክምችት ቆጠራ አለማካሄድ፣ ለውጭ ገበያ የተዘጋጀ ቡና ኤክስፖርት በማያደርጉ ድርጅቶች ላይ ዕርምጃ አለመውሰድ፣ ወዘተ የሚሉት ችግሮች ይገኙበታል፡፡ ሚኒስትሩ ይህ ዓይነቱ ግልጽነት የተሞላበት ስብሰባ በየሁለት ወሩ እንደሚደረግ ማረጋገጫ መስጠታቸውን ምንጮች ገልጸዋል፡፡ 
በዚህ ስብሰባ ላይ 86 ቡና ላኪዎች፣ የክልል ባለሥልጣናት፣ የብሔራዊ ባንክ፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክና የኢትዮጵያ ጉምሩክ ባለሥልጣን ኃላፊዎች ተገኝተዋል፡፡  ከስድስቱ ቡና ላኪዎች በተጨማሪ ሁለት ቡና ላኪዎች ታግደዋል፡፡ የታገዱት ቡና ላኪዎች አልፎዝና ሙሉነህ ካሳ ቡና ላኪ ናቸው፡፡