POWr Social Media Icons

Saturday, February 15, 2014

ፎቶ ሪፖርተር ጋዜጣ
የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱን ግቦች መሠረት በማድረግ የተጀመሩ በርካታ የመሠረተ ልማት ግንባታዎች በመካሄድ ላይ ናቸው፡፡
እነዚህ ፈርጀ ብዙ ግንባታዎች በሚካሄዱበት አገር ውስጥ ለዓመታት አስቸጋሪ የነበሩ ኋላ ቀር የአገልግሎት ዘርፎች የሚፈጥሩትን ችግር እያየን ነው፡፡ ከኋላ ቀር አሠራርና አኗኗር ለመውጣት የሚደረገውን ጥረት መሰናክል ሲሆኑበትም ይታያል፡፡ እነዚህን መሰናክሎች እንዲህ ማየት የግድ ይላል፡፡ 
1.የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት መቆራረጥ 
ምንም እንኳን በዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ ማጠቃለያ ላይ የአገሪቱ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት አቅም አሥር ሺሕ ሜጋ ዋት ይደርሳል ተብሎ ይጠበቃል ቢባልም፣ በአገሪቱ ውስጥ ካሉ የተለያዩ የኃይል ማመንጫዎች የሚገኘውን ከሁለት ሺሕ ሜጋ ዋት በላይ ኃይል በቅጡ ማሰራጨት አልተቻለም፡፡ ለትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ መሳካት ጉልህ ሚና ይኖራቸዋል ተብለው የሚታሰቡ ትላልቅና መካከለኛ ኢንዱስትሪዎች በኃይል መቆራረጥና እጥረት ምክንያት ማምረት እየተቸገሩ ናቸው፡፡ 
ከፍተኛ ኢቨስትመንት የፈሰሰባቸው የተለያዩ የንግድ፣ የማምረቻና የአገልግሎት ተቋማት በኃይል መቋረጥ ምክንያት ለኪሳራ እየተዳረጉ ናቸው፡፡ የባንክ ብድር መመለስ እስኪያቅታቸው ድረስ ምርት እየተስተጓጐለባቸው ነው፡፡ የተመረተውን ምርት መሸጥ አልተቻለም፡፡ ሆቴሎች ለጄኔሬተርና መሰል የኃይል አማራጮች ለከፍተኛ ወጪ እየተዳረጉ ናቸው፡፡ በኢንቨስትመንት አካባቢ ከፍተኛ ጉዳት እያጋጠመ ነው፡፡
የኤሌክትሪክ ኃይል መቋረጥ በቢሮዎች፣ በመኖሪያ ቤቶችና በመሳሰሉት ከግለሰብ እስከ አገር አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ዋጋ እያስከፈለ ነው፡፡ ሕፃናትን መመገብና መንከባከብ የማይቻልበት ደረጃ እየተደረሰ ነው፡፡ በቤተሰብ ደረጃ እንኳ ቢታይ በዚህ ኑሮ ውድነት ምግቦች ለብልሽት እየተዳረጉ ናቸው፡፡ በዚህ ዘርፍ ያለውን ጫና በመቀነስ ቢቻል የተመጣጠነ አገልግሎት እንዲገኝ መንግሥት ዕርምጃ መውሰድ አለበት፡፡ ከሳምንት በላይ የኤሌክትሪክ ኃይል እየተቋረጠ ዕድገት እንዴት ይጠበቃል? ቁንጥጫው ከአቅም በላይ ሆኗል፡፡    
2.የቴሌኮም አገልግሎት አሳሳቢነት 
በዚህ ዘርፍ እየታየ ያለው ችግር እጅግ በጣም አሳሳቢ እየሆነ ነው፡፡ በሞባይል ስልክ ላይ ኑሮአቸውን ከመሠረቱ ዜጐች ጀምሮ እስከ ዓለም አቀፍ ተቋማት ድረስ እሮሮ በዝቷል፡፡ የሞባይል ስልክ ኔትወርክ ጥራት መጓደልና ጨርሶውንም መጥፋቱ የአገሪቱን ገጽታ እያበላሸው ነው፡፡ በተለያዩ ምክንያቶች የሚስተጓጐለው የኢትዮ ቴሌኮም አገልግሎት በኅብረተሰቡ ዘንድም ሆነ በዲፕሎማቶች አካባቢ ቁጣ እየቀሰቀሰ ነው፡፡ 
በተለይ አዲስ አበባ ከተማ የአፍሪካ ኅብረትና የተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት መቀመጫ መሆኗ እስኪረሳ ድረስ ችግሩ ተባብሷል፡፡ የሞባይል ኔትወርክና የኢንተርኔት አገልግሎት በአግባቡ ለተጠቃሚዎች መድረስ ባለመቻሉ አገሪቱ በከፍተኛ የመሠረተ ልማት ግንባታ ውስጥ ስለመኖሯ እያጠራጠረ ነው፡፡ የሚመለከተው ተቋም ችግሩን ከማንም በላይ ተገንዝቦ አጣዳፊ ዕርምጃ መውሰድ ካልቻለ ይህ ዘርፍ የጐን ውጋት ሆኖ መቀጠሉ አይቀሬ ነው፡፡ 
የኢትዮ ቴሌኮም አዲሱ የማስፋፊያ ፕሮጀክት በተያዘለት የጊዜ ገደብ ውስጥ ጥራቱን ጠብቆ መጠናቀቅ እንደሚገባው ሁሉ፣ ከዚህ ቀደም የተሠራው ደግሞ በአግባቡ አገልግሎቱን እንዲሰጥ የማድረግ ኃላፊነት ሊታሰብበት ይገባዋል፡፡ በጥራት ችግር ምክንያት የልማት እንቅፋት በመሆን ላይ ያለው የሞባይልና የኢንተርኔት አገልግሎት መንግሥትን፣ የግሉ ዘርፍን፣ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን፣ ዓለም አቀፍ ተቋማትንና ሌሎችንም ጭምር መከራ እያበላ ነው፡፡ እንጀራቸውን ከዚህ አገልግሎት ጋር ያስተሳሰሩ ዜጐች ደግሞ ከማንም በላይ እየተጐዱ ናቸው፡፡ አስቸኳይ የሆነ መፍትሔ የግድ ነው፡፡ ቁንጥጫው በዝቷል፡፡        
3.የውኃ አቅርቦት መስተጓጐል
የውኃ አገልግሎት መስተጓጐል እያደረሰ ያለውን ችግር ከመግለጽ በላይ በጉልህ የሚታዩ ችግሮች አሉ፡፡ በየቦታው ለበርካታ ቀናት የውኃ አገልግሎት ሲቋረጥ ከፍተኛ የሆነ ችግር ይከሰታል፡፡ በቤተሰብ፣ በሆቴሎችና ሬስቶራንቶች፣ በመፀዳጃ ቤቶች፣ በፋብሪካዎችና በተለያዩ ተቋማት ላይ የሚደርሰው ችግር የብሶት ምንጭ እየሆነ ነው፡፡ 
የውኃ አገልግሎት አቅርቦት ሽፋን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ቢመጣም፣ በተለያዩ ምክንያቶች እየደረሰ ያለው መስተጓጐል ዜጐችን ለእንግልት እየዳረገ ነው፡፡ ለተለያዩ ተግባራት ይውል የነበረው የሰው ኃይል ውኃ ፍለጋ ሲንከራተት ማየት ያሳዝናል፡፡ ኢንቨስተሮች በውኃ እጦት ምክንያት ማምረት ሲያቅታቸው፣ በከፍተኛ ወጪ የተገነቡ ሆቴሎች በውኃ ድርቅ ሲመቱ፣ ሆስፒታሎችና ክሊኒኮች ሲቸገሩ ማየት አስተዛዛቢ ነው፡፡ ምክንያቱ ምንም ይሁን ምንም የውኃ አገልግሎት መስተጓጐል መቀረፍ አለበት፡፡ ችግሩ ከሚታሰበው በላይ እየሆነ ነው፡፡ ቁንጥጫው በርትቷል፡፡   
4.የትራንስፖርት አገልግሎት መጓደል 
ለቀላል ባቡርና ለመንገዶች ግንባታ ሲባል በበርካታ ሥፍራዎች ነባር መንገዶች ተዘጋግተዋል፡፡ ወትሮም እንደነገሩ የነበረው የትራንስፖርት አገልግሎት አሳሳቢ ደረጃ ላይ ነው ያለው፡፡ በሥራ መግቢያና መውጪያ ሰዓት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ ለታክሲና ለአውቶቡስ ጥበቃ ተሠልፎ ሲታይ ያስደነግጣል፡፡ በስንት መከራ የሚገኝ የትራንስፖርት አገልግሎት በሚፈለገው ጊዜ የተባለበት ቦታ አያደርስም፡፡ መንገዶች በመዘጋጋታቸው ምክንያት ሠራተኞች በተወሰነላቸው ሰዓት በሥራ ገበታቸው ላይ መገኘት አይችሉም፡፡ 
በመንግሥት የተለያዩ ተቋማት፣ በባንኮች፣ በኢንሹራንስ ኩባንያዎች፣ በሆቴሎች፣ በንግድ መደብሮችና በተለያዩ ድርጅቶች ውስጥ የሚሠሩ ዜጐች የሚፈለግባቸውን አገልግሎት ለመስጠት ሲቸገሩ ይታያል፡፡ ሌላው ቀርቶ የትራንስፖርት አቅርቦት ያላቸው ተቋማት ሳይቀሩ በተፈለገው ሰዓት የሥራ ገበታቸው ላይ እየተገኙ አይደሉም፡፡ የሕክምና አገልግሎት የሚሰጡ ዜጐች ጭምር በሰዓታቸው ተገኝተው አገልግሎት መስጠት እየተሳናቸው ነው፡፡ የትራንስፖርት አገልግሎት የቀላል ባቡር መስመር ዝርጋታ ፕሮጀክት ሲጠናቀቅ ትልቅ ለውጥ ይታይበታል ቢባልም፣ አሁን ያለውን ችግር ለማቃለል ርብርብ መደረግ አለበት፡፡ ተገልጋዩ ሕዝብ ቁንጥጫው ጠንክሮበታል፡፡     
5.በነዳጅ ዋጋ ምክንያት ኑሮ አልቀመስ እያለ ነው 
በተለያዩ ጊዜያት ጭማሪ የሚደረግበት ነዳጅ ከምግብ ጀምሮ የተለያዩ ምርቶችና አገልግሎቶች ላይ የተጋነነ ዋጋ እያስከተለ ነው፡፡ መንግሥት ግሽበትን ለመከላከል የሚያደርገው ጥረት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የነዳጅ ዋጋ በጨመረ ቁጥር እየናረ ያለው የኑሮ ውድነት ዜጐችን እያስመረረ ነው፡፡ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪው ዓለም አቀፉን ገበያ የተከተለ መሆኑ በሚገባ መጤን ይኖርበታል፡፡ በዚህ ዘመን መንግሥት ነዳጅን ሊደጉም ይገባዋል የሚል መከራከሪያ ባይኖርም፣ መንግሥት መሠረታዊ የሆኑ አቅርቦቶች ለኅብረተሰቡ ተመጣጣኝ በሆነ ዋጋ የሚደርሱበትን ሁኔታ ማመቻቸት አለበት፡፡ ሰሞኑን በተለይ በቤንዚንና በናፍጣ ላይ የተደረገው ጭማሪ ለዋጋ ንረት የሚያጋልጥ በመሆኑ፣ ከወዲሁ ዜጐች ጭንቀት ውስጥ እየወደቁ መሆኑን በቀላሉ መገንዘብ ይቻላል፡፡ የነዳጅ ዋጋ በጨመረ ቁጥር ገበያው ውስጥ ሰው ሠራሽ እጥረቶችና የዋጋ ንረቶች ማየት የተለመደ ሆኗል፡፡ የሚመለከታቸው መንግሥታዊ አካላት ችግሩን ያስተውሉ፡፡ የነዳጅ ዋጋ መጨመር ብቻ ሳይሆን ሊፈጠሩ የሚችሉ ችግሮች ይታሰብባቸው፡፡ ቁንጥጫው ከማሳመም በላይ እየሆነ ነውና፡፡ 
በበርካታ የአገልግሎት ዘርፎች ላይ ብዙ ማለት ቢቻልም፣ በአሁኑ ጊዜ በአገልግሎቶች መስተጓጐል ምክንያት ሕዝቡ እየተንገላታ ነው፡፡ ምንም እንኳን ከፍተኛ የልማት ዕቅዶች ተይዘው ነገሮች ሁሉ አልጋ በአልጋ ይሆናሉ ተብሎ ባይታሰብም፣ ችግሮች አፍጥጠው አስመራሪ እስኪሆኑ ድረስ ዝም ማለት ወይም ‹‹መስዋዕትነት መከፈል አለበት›› በሚል ችላ ማለት አይገባም፡፡ አገሪቱ ወደ ዕድገት እየተጓዘች ነው ሲባል የዕድገቱ ፍሬ በትንሹም ቢሆን መታየት አለበት፡፡ ቁንጥጫው በበዛ ቁጥር ተስፋ ቢስነት አየሩን ይሞላዋል፡፡ ያለ ተስፋ የሚደረግ ጉዞ ውጤታማ አይሆንም፡፡ በፍርድ ቤቶች፣ በፖሊስ ጣቢያዎችና ኅብረተሰቡ አገልግሎቶችን በሚፈልግባቸው ሥፍራዎች ሁሉ ችግሮች ሲጠራቀሙ ብሶት ይፈጥራሉ፡፡ ብሶት ሲፈነዳ ደግሞ ውጤቱ ምን ሊሆን እንደሚችል ማንም አያጣውም፡፡ ቁንጥጫው ከመጠን በላይ እየበዛ ነው፡፡ ቁንጥጫው ይብቃ! 

http://www.ethiopianreporter.com/index.php/editorial/itemlist/user/58-%E1%89%A0%E1%8C%8B%E1%8B%9C%E1%8C%A3%E1%8B%8D%E1%88%AA%E1%8D%96%E1%88%AD%E1%89%B0%E1%88%AD
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 8 ፣ 2006 (ኤፍ.ቢ.ሲ.) አስራ አንደኛው ሳምንት የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ዛሬ ቀጥሎ ይካሄዳል።
ዛሬ መብራት ሃይል ከኢትዮጵያ መድን 8 ሰዓት ላይ ፤ ኢትዮጵያ ቡና ከዳሽን ቢራ 10 ሰዓት ላይ በአበበ ቢቂላ ስታዲየም ይጫወታሉ።
ከነገ በስቲያ አርባ ምንጭ ላይ አርባምንጭ ከነማ ከሃረር ቢራ 10 ሰዓት ላይ ጫወታቸውን ያደርጋሉ።
የፊታችን ማክሰኞ ደግሞ ሀዋሳ ከነማ ከቅዱስ ጊዮርጊስ ፤ ሲዳማ ቡና ከሙገር ሲሚቶ በተመሳሳይ 9 ሰዓት ላይ ይገናኛሉ።
በአፍሪካ ሻምፒየንስ ሊግና የኮንፌደሬሽን ዋንጫ ነገ ደደቢትናመከላከያ የመልስ ጫዋታቸውን ያደርጋሉ።
2 ለ0 የተሸነፈው መከላከያ የመልስ ጨዋታውን ነገ 10 ሰዓት ላይ በአዲስ አበባ ስታዲየም ያካሂዳል።
ደደቢት በበኩሉ ወደ ዛንዚባር ተጉዞ ነገ ከኬኤም ኬኤም ጋር የመልስ ጨዋታውን ያደርጋል።
በሌላ በኩል አምስተኛው ዙር የእንግሊዝ ኤፍ ኤ ካፕ ዛሬና ነገ ይካሄዳል።
ዛሬ 9 ሰዓት ከ45 ሰንደርላንድ ከሳውዝአምፕተን ሲጫወት ፤ ካርዲፍ ሲቲ ዊጋንን 12 ሰዓት ላይ ይገጥማል።
ትልቅ ግምት ባገኘው ጨዋታ ማንችስተር ሲቲ  በሜዳው ቼልሲን ምሽት 2 ሰዓት ከ15 ላይ ይፋለማል።
ነገ ደግሞ አርሰናል ሊቨርፑልን ምሽት 1 ሰዓት ላይ በሜዳው ያስተናግዳል።
አርባምንጭ የካቲት 8/2006 በደቡብ ክልል በአርባምንጭ ከተማ ከነገ ጀምሮ በሚካሄደው መላ የደቡብ ጫዋታዎች ላይ የሚሳተፉ የስፖርት ልዑካን አርባምንጭ ከተማ በመግባት ላይ መሆናቸውን የዝግጅት ኮሚቴው ገለጸ።
የዝግጅት ኮሚቴው ሰብሳቢና የጋሞጎፋ ዞን የመንግስት ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች መምሪያ ኃላፊ አቶ ጣሰው ጫቾ ዛሬ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጹት ከአራት ሺህ የሚበልጡ ስፖርተኞችና የስፖርት ቤተሰቦች የሚሳተፉበትና ለሁለት ሳምንት በ17 የስፖርት ዓይነት ውድድር ይካሄዳል። 
የጋሞ ጎፋ ዞን ከአርባምንጭ ዩኒቨርሲቲና ከተማ አስተዳደሩ ጋር በመቀናጀት ከክልሉ 15 ዞኖችና 4 ልዩ ወረዳ በጫዋታው የሚሳተፉ የስፖርት ልዑካንን ለማስተናገድ ሁሉን አቀፍ ዝግጅት አጠናቆ እንግዶችን በመቀበል ላይ መሆኑን ገልጸዋል።
እስከአሁን የአዋሳ ከተማ አስተዳደርን ጨምሮ የ12 ዞኖችና የሁለት ልዩ ወረዳ የስፖርት ልዑካን አርባምንጭ ከተማ ደርሰዋል።
በአርባምንጭ ዩኒቨርሲቲ በአባያ ካምፓስ በሚገኘው ትልቁ ስታዲዮም ነገ በድምቀት በሚጀምረው የመክፈቻ ስነ ስርአት ላይ የክልሉን ርዕሰ መስተዳድር ጨምሮ ሌሎች ከፍተኛ ባለስልጣናትና የስፖርት ቤተሰቦች እንደሚገኙ ገልጸዋል።
የሃብታቸው መጠን ይፋ የሚደረገው  ከስልጣን ሲወርዱ ይሆን? (ያመለጡን አሉ!)
በሃብት ምዝገባው ላይ የትዳር አጋርም  ሊካተት ይገባል (መነጣጠቅ ተጀምሯላ!)
“Grand corruption” አለ የሚባለው ገንዘብ ሚኒስቴር ሲዘረፍ ነው እንዴ?
የእነቴሌ “የእንኳን አደረሳችሁ” መልዕክት “ፅድቁ ቀርቶብኝ--” ያሰኛል!
ኢትዮ- ቴሌኮም በየበዓሉ የሚልከው የ “እንኳን አደረሳችሁ” መልካም ምኞት አሁን አሁን “ሙስና” እየመሰለኝ መጥቷል፡፡(ግራንድ ኮራፕሽን ሳይሆን ሚጢጢዬ ሙስና!) ለነገሩ ቢመስለኝም እኮ አይፈረድብኝም፡፡ ለምን መሰላችሁ? ዓመቱን ሙሉ በብዙ የአገልግሎት አሰጣጦች ችግር ሲያማርረን ከርሞ --- በዓል ሲደርስ እንደ ደህና አገልጋይ “እንኳን አደረሳችሁ” የሚለን ሊደልለን ካልሆነ በቀር ሌላ ምን ሊሆን ይችላል? (“ደለለኝ --- ደለለኝ” ነው ያለችው ድምፃዊቷ) ነፍሷን ይማረውና! እውነቴን እኮ ነው… ኔትዎርክ ሳይኖር፣ ኢንተርኔት ተቋርጦ፣ የቢሮና የቤት ስልክ ጠፍቶ… እንዴት ነው “እንኳን አደረሳችሁ” የሚለን? (ያውም ለእኛ አሻፈረኝ በሚለን ኔትዎርክ!) እኔ የምለው ---- እኛና ቴሌ የምንተዋወቀው በስልክ አገልግሎት አይደለም እንዴ? (ከዚያ ውጭ የት ስንተዋወቅ ነው!) ከሁሉም የሚገርመኝ ደሞ ”ከመጪው ዘመን ጋር አገናኛችኋለሁ” የሚለው ፉከራው ነው፡፡ (“ፅድቁ ቀርቶብኝ በቅጡ በኮነነኝ” አሉ!) እንኳንስ ከመጪው ዘመን… ከዛሬ ጋር እንኳን መች ተገናኘን! (ማን ነበር “አቅምን አውቆ ማደር ጥሩ ነው ታላቅ ችሎታ ነው” ያለው?!) አሁንማ ከምንፈልገው ሰው ጋር መገናኘት አይደለም--- ሂሳብ ለመሙላትም ኔትዎርክ ማግኘት መከራ ሆኗል (ቴሌኮም በነፃም እንኳን ገንዘብ አልቀበልም እያለን እኮ ነው!) እስካሁን የውሃና የመብራት መ/ቤቶች ለገና በዓል “እንኳን አደረሳችሁ” ማለት አለማለታቸውን እርግጠኛ አይደለሁም፡፡ ምናልባት ሳልሰማቸው ብለውን ከሆነ ግን የእነሱንም ከ“ሙስና” ለይቼ አላየውም፡፡ ለምን ብትሉ… ገንዘብ የምንከፍልበትን ዋናውን አገልግሎት በቅጡ ሳናገኝ በየበዓሉ “እንኳን አደረሳችሁ” ማለት ለእኔ ተራ መደለያ ነው፡፡
(የመረረው ደንበኛ አታውቁም!?) ለነገሩ እዚህ አገር እኮ ቀድመው የሚናደዱት አገልግሎት ሰጪዎቹ እንጂ ደንበኞች አይደሉም፡፡ እኛ ደህና አገልግሎት የሚሰጠን አጣን ብለን ከመናደዳችን በፊት እነሱ ቀድመውን ይናደዱብናል (“ራሱ በድሎ ራሱ አለቀሰ” አለች አስቱ!) እናላችሁ---የበዓላት ጊዜው ድለላ ቀርቶብን አንዴም ክፍያው ተቋርጦ የማያውቀውን የውሃና የመብራት አገልግሎት ሳይቆራረጥ፤ሳይጠፋ እናገኝ ዘንድ ለብዙ መቶኛ ጊዜ እንማጠናለን፡፡ (“Where is my beef?” አለ ፈረንጅ!) ምን እንደሚገርመኝ ታውቃላችሁ? ሦስቱም የመንግስት ተቋማት ለአገልግሎታቸው መቋረጥ የሚሰጡት ሰበብ ሁሌም ተመሳሳይ ነው - እንደሰነፍ ተማሪ እየተኮራረጁ፡፡ (አዲስ ሰበብ መፍጠር ሮኬት ሳይንስ ሆነ እንዴ?) እናላችሁ ---- ውሃም መብራትም ኔትዎርክም የሚጠፉትና የሚቆራረጡት በ“ልማቱ” የተነሳ ነው፡፡ መብራት ለምን ይቋረጣል? ግድቦች እየተሰሩ ስለሆነ! ኔትዎርክ ለምን ይጠፋል? ኔትዎርክ እየተስፋፋ በመሆኑ! ውሃ ለምን ትጠፋለች? አዲስ የውሃ መስመር እየተዘረጋ ነዋ! ሰላማዊ ሰልፍ ለምን ታገደ? ልማቱን ለማፋጠን! እኔ የምለው ግን ---- ነባሩ አገልግሎት ሳይቋረጥ፣ እኛም ሳንማረር --- ልማቱን ማስፋፋት እንዴት አቀበት ይሆንብናል? ሳስበው ግን አቀበት ሆኖብን አይመስለኝም፡፡ በልማት ሰበብ የስንፍናን ካባ ደርበን ለሽ ስላልን ነው፡፡
(ልማትና እንቅልፍ መቼም ተስማምተው አያውቁም!) አሁን የምፈራው ግን ምን መሰላችሁ? ለምን ሙስና ያለቅጥ ዓይን አወጣ ብለን ስንጠይቅ ---“የፀረ- ሙስና ዘመቻው ስለተጧጧፈ” የሚል ምላሽ እንዳንሰማ ነው፡፡ (ነገሩ ሁሉ እኮ ምፀት ሆኗል!) እኔ የምላችሁ ግን… ለምንድነው ግን ጦቢያን እንዲህ የጠላናት? ብንጠላትማ ነው… በየመንግስት መ/ቤቱ ቱባ ቱባ ሹማምንቶች የአገር ሀብት ዘርፈው የተያዙት! ብንጠላትማ ነው--- ከአገርና ከህዝብ ላይ እየዘረፍን የ15 ሚ.ብር ዶዘሮች ስንገዛ ቅንጣት ታህል የማይቆረቁረን! ብንጠላትማ ነው… ከመንግስትና ከባለሀብት ላይ እየነጠቅን በሚስትና በዘመዶቻችን ስም በየባንኩ ብዙ ሚሊዮን ብሮችና ዶላሮች የምናከማቸው! ብንጠላትማ ነው… በሙስና ገንዘብ መንትፈን በየቦታው ግራውንድ ፕላስ 2 ምናምን የምንገነባው! የጠላነው ግን ጦቢያን ብቻ እንዳይመስላችሁ… ራሳችንንም ነው!! ቤተሰቦቻችንንም ነው!! ልጆቻችንንም ጭምር ነው!! በሙስና ተይዘን የመገናኛ ብዙሃን ዜና መክፈቻ ስንሆን ቀድመው የሚያፍሩብን እኮ ቤተሰቦቻችን ናቸው፡፡ ልጆቻችን ናቸው፡፡ ወዳጆቻችን ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ ነው፡፡ የሾመን መንግሥት ነው። የመለመለን ፓርቲ ነው፡፡
የማታ ማታም የጠላናት ጦቢያ---- በተራዋ አንቅራ ትተፋናለች፡፡ “እኒህ ከእኔ ማህፀን አልወጡም!” ብላ ትክደናለች (“ሰው የዘራውን ያጭዳል” አለ ታላቁ መፅሐፍ!) አሁን አሁንማ ወዳጆቼ… በመዲናዋ ዙሪያ እንደ እንጉዳይ የፈሉትን አማላይ ህንፃዎች ስመለከት ልቤ ድንግጥ ማለት ጀምሯል (“ከሙስና ነፃ” የሚል ታፔላ ይለጠፍባቸው!) ምን ህንፃዎቹ ብቻ… በኢቴቪ ብቅ እያሉ ስለ ኪራይ ሰብሰባቢዎች ፀረ - ልማት እንቅስቃሴ የሚደሰኩሩንን የመንግስት ሹማምንቶችም መጠራጠር ከጀመርኩ እኮ ቆየሁ! (ከቫይረሱ ነፃ የሆነውና ያልሆነው አይለይማ!) እንዴ…አንዳንዶቹ እኮ “አገሩን የሚወድ ሰው ሙስና አይፈጽምም” ብለው በነገሩን ማግስት ነው “ቫይረሱ” እንዳለባቸው በኢቴቪ የዜና እወጃ የምንሰማው! (ዕድሜ ለፀረ - ሙስና ኮሚሽን!) እኔ የምለው ግን ---- የፀረ ሙስና ኮሚሽን በአገራችን Grand corruption የለም የሚል ነገር የተናገረው በግምት ነው እንዴ? በጥናት ላይ ተመስርቶ እንዳልሆነማ ራሱ እያሳየን እኮ ነው፡፡ (Grand corruption ቀላል አለ እንዴ!) የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ቁንጮ ቁንጮ ሃላፊዎች ሲፈጽሙ የከረሙትን ሙስና ምን ልንለው ነው? (መቼም “ግራንድ ኮራፕሽን” ነው ለማለት የገንዘብ ሚኒስቴር ሙሉ በሙሉ መዘረፍ ያለበት አይመስለኝም!) እኔ የምለው ግን----የመንግስት ባለስልጣናት ሃብት ተመዝግቦ አያልቅም እንዴ? ለነገሩ የአንዳንዶቹን የሃብት መጠን ለመመዝገብ እኮ አመትም የሚበቃው አይመስልም፡፡
ቦቴው፣ ዶዘሩ፣ ቪላው፣ በየባንኩ ያለው ገንዘብ፣ የጦር መሳሪያው፣ (የጦር መሳሪያም እንደ ሃብት ይቆጠራል እንዴ?) እኔማ አንዱ ወዳጄ “የባለስልጣናት ሃብት ተመዝግቦ አልቋል” ሲለኝ --- እንግዲያውስ ከስልጣን ሲወርዱ ይሆናል ይፋ የሚደረግልን ብዬ ጠረጠርኩ፡፡ (አንዳንዶቹ እኮ ሃብታቸው ሳይታወቅ እያመለጡን ነው!) በነገራችሁ ላይ የባለስልጣናቱን የሃብት ምዝገባ ጉዳይ ያነሳሁት ክፉ አስቤ አይደለም፡፡ ባለስልጣን ባየሁ ቁጥር “የሙስና ቫይረስ ይኖርበት ይሆን?” እያልኩ በመጠርጠር ሃጢያት እንዳልገባ ሰግቼ ነው፡፡ ከደሙ ንፁህ የሆኑ ባለስልጣናትስ ለምን ያለምግባራቸው ይጠርጠሩ? እናላችሁ ---- የባለሥልጣናቱ የሃብት መጠን ቶሎ ተጠናቆ ይፋ ቢደረግ በጥርጣሬ ዓይን ከመተያየትና መረጃ ላይ ካልተመሰረተ ሃሜትና አሉባልታ እንድናለን፡፡ ሃሜት እኮ ሃጢያት ነው! መረጃ እንደ መንፈግ ግን አይሆንም!! የሃብት ምዝገባው ገና ካልተጠናቀቀ---- ይህችን ማዳበሪያ ሃሳብ ተቀበሉኝ (መዝጋቢውን አካል ማለቴ ነው!) ምን መሰላችሁ… በሃብት ምዝገባው ላይ የትዳር አጋርም መካተት አለበት የሚል ሃሳብ ስላለኝ ነው (መነጣጠቅ ተጀምሯላ!) በመጨረሻ አንድ የቤት ሥራ ጣል አድርጌ ልሰናበት፡፡ ይሄ የሥነ ዜጋ (ሲቪክ ኤጁኬሽን) ትምህርታችን እንደገና ይቀረፅ ይሆን እንዴ? (ሙስናው ቅጥ አጣ ብዬ እኮ ነው!)
ምንጭ፦ኣዲስ ኣድማስ ጋዜጣ
  • መንግስት የነዳጅ ዋጋን ማረጋጋት አለበት” (ዶ/ር ቆስጠንጢኖስ ብሩህ ተስፋ)
  • ባለፉት 8 ዓመታት የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ከአራት እጥፍ በላይ አድጓል
  • የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ መንግስት ለዜጎቹ ግድ ማጣቱን አመላካች ነው፡፡(የከተማዋ ነዋሪ)
የስምንት ዓመት የዋጋ ንረት
    1998         2006
ቤንዚን             6.57        20.47
ነጭ ጋዝ            3.45        15.75
ታክሲ (አጭር ርቀት)        0.60ሳ        1.50
ታክሲ (ረዥም ርቀት)    1.25        3.00
አንበሳ አውቶብስ        0.50ሳ        300% ጭማሪ

አቶ መስፍን ወርቅነህ በመንግስት መ/ቤት የንብረት አስተዳደር ክፍል ውስጥ ተቀጥረው መስራት ከጀመሩ ወደ 18 ዓመት ገደማ አስቆጥረዋል፡፡ ሥራ ሲጀምሩ የወር ደመወዛቸው 720 ብር ነበር፡፡ በሥራ ዘመናቸው ለሦስት ጊዜ ያህል የደረጃ ዕድገቶችና የደመወዝ ጭማሪ ዕድሎችን አግኝተዋል፡፡ በ18 ዓመት ጊዜ ውስጥ ደሞዛቸው 1690 ብር ደርሷል፡፡
ከ15 ዓመት በፊት ትዳር የመሰረቱት በ280 ብር ከግለሰብ በተከራዩት ቤት ውስጥ ሲሆን ሦስት ልጆቻቸው የተወለዱትም እዚሁ ቤት ውስጥ ነው፡፡ የዛሬ 10 ዓመት ገደማ አከራያቸው ድንገተኛ የሃምሳ ብር ጭማሪ ሲያደርጉባቸው ክው ብለው ደነገጡ፡፡ የከተማው ዳርቻ አካባቢ አነስተኛ የኪራይ ቤት ማሰስ ጀመሩ።  በመጨረሻም አየር ጤና የተባለው ሰፈር በ200 ብር የኪራይ ቤት አገኙና ቤተሰባቸውን ይዘው ገቡ፡፡ አቶ መስፍን ከከተማ ወጣ ብለው ቤት የተከራዩት፣ወጪያቸውን በመቀነስ የሚያገኟትን ደሞዝ አብቃቅተው ሦስቱን የአብራካቸውን ክፋዮች ሳይርባቸው ሳይጠማቸው አሳድጋለሁ በሚል ነበር፡፡ ጊዜው ግን ከእሳቸው ጋር እልህ የተጋባ መሰለ፡፡ ከዓመት ዓመት ኑሮው ወደ ላይ ይተኮስ ጀመረ ይላሉ፤ አዛውንቱ፡፡   
ከአየር ጤና ካዛንቺስ ሱፐር ማርኬት አካባቢ እሚገኘው መ/ቤታቸው ለመድረስ ሁለት አንበሳ አውቶቡሶችን መጠቀም ነበረባቸው፡፡ የአንድ ቀን የደርሶ መልስ ወጪያቸው 3 ብር ሲሆን በወር 80 ብር ገደማ ለትራንስፖርት ያወጣሉ፡፡ አንዳንዴ ከረፈደባቸው ወይ ከቸኮሉ  ከ5-6 ብር ለማውጣት ይገደዳሉ - በታክሲ ለመሄድ፡፡ የቤታቸውና የመሥሪያ ቤታቸው ርቀት ለምሣ ወደቤት መሄድን ፈፅሞ የሚያሳስብ አይደለም፡፡ መ/ቤታቸው አቅራቢያ ባለች አነስተኛ ምግብ ቤት ከ8-10 ብር እያወጡ  ምሳቸውን የሚመገቡት አቶ መስፍን፤ የምሳ ወርሃዊ ወጪያቸው ከ180-200 ብር ይደርስ እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡
በልጆች ት/ቤት በኩል የተገላገሉ ይመስላሉ። ሁሉም  በመንግስት ት/ቤት ነው የሚማሩት፡፡ እንዲያም ሆኖ ግን በአመቱ መጀመሪያ ላይ ለትምህርት መሳሪያዎችና ለዩኒፎርም ማሰፊያ የሚጠየቁት ገንዘብ ወገብ ይቆርጣል። የቱንም ያህል ፈተናና ውጣ ውረድ ቢበዛባቸውም ሁሉን ተቋቁመው ወደፊት እንዲጓዙ የሚያደርጋቸው ተስፋቸው ነበር፡፡ መቼም ቢሆን የተሻለ ነገን ከማለም ቦዝነው አያውቁም፡፡ አስደንጋጩ የኑሮ ውድነት ግን ህይወታቸውን አጨለመባቸው፡፡ ህልምና ተስፋቸውን ነጠቃቸው፡፡
ለኑሮ ውድነቱ መባባስ፣ ለሸቀጦች ዋጋ መናር፣ ለትራንስፖርት ዋጋ በሁለትና ሦስት እጥፍ መጨመር፣ ለነዋሪው ኪስ መራቆት፣ ለችግርና ጉስቁል መጋለጥ፣ ወዘተ… ሰበቡ ልጓም ያጣው የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ነው። ሌላው ቀርቶ መንግስት እንኳ በሰፊ እጁ ስላለቻለው “ድጎማውን ትቼ አለሁ” ብሎ በይፋ እጅ ሰጥቷል። ከ1998 ዓ.ም ጀምሮ በነዳጅ ዋጋ ላይ የተደረገው ተከታታይ የዋጋ ጭማሪ የአቶ መስፍንን ህይወት ብቻ አይደለም ያናጋው፡፡ እንደሳቸው ያሉ ሚሊዮኖችን ኑሮ አቃውሷል፡፡ የሚሊዮኖችን ከእጅ ወደ አፍ ኑሮም አዛብቷል፡፡ አቶ መስፍን፤ ከ10 ብር በማይበልጥ ዋጋ ምሳቸውን ይበሉበት የነበረው ምግብ ቤት፤ በጥቂት ዓመታት ውስጥ ዓይናቸው እያየ 40 እና 50 ብር ገባ፡፡ የዛሬው ብቻ ሳይሆን የነገው ጭምር ያሳስባቸው ጀመር፡፡ “አንዳንዴ የምንኖረው በተአምር ነው የሚመስለኝ፤ ምኑ ተምኑ ተደርጐ ከወር ሊደርስ እንደሚችል ማሰቡም ከባድ ነው፡፡ ተዉኝ እባካችሁ… ለዜጎች ግድ ያጣ መንግስት ነው ያለን፡፡ ብናልቅስ ምን ገዶት ብላችሁ!” ይላሉ  አቶ መስፍን - የኑሮ ውድነቱ የወለደውን ብሶታቸውን ሲተነፍሱ፡፡
የአለማቀፉን የነዳጅ ዋጋ ውጣ ውረድ ተንተርሶ፣ የንግድ ሚኒስቴር በወሩ መጨረሻ የሚያወጣው የነዳጅ ዋጋ ክለሣ፣ በ8 አመት ውስጥ ከሶስት እጥፍ በላይ መጨመሩን ያመለክታል፡፡ ከሚኒስቴር መ/ቤቱ የተገኘው መረጃ እንደሚያመለክተው፤ ከግንቦት 1998 ዓ.ም ጀምሮ በፍጥነት እየጨመረ የመጣው የአለማቀፉ የነዳጅ ዋጋ፣ በኢትዮጵያ የነዳጅ አቅርቦትና የዋጋ ተመን ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ አሳርፏል፡፡ በአለማቀፍ ደረጃ የበርሜል ነዳጅ ዋጋ መጨመሩን ተከትሎ በዚያው ዓመት በተደረገው የዋጋ ክለሣ፣ የአዲስ አበባ የተራ ቤንዚን መሸጫ ዋጋ፣ በሊትር 6 ብር ከ57 ሣንቲም ገደማ የነበረ ሲሆን ታሪፉ አመት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ እንደገና ተሻሽሎ  በታህሳስ 1999 ዓ.ም 7 ብር ከ75 ሳንቲም  ሆነ፡፡ በ8 ወር ጊዜ ውስጥ በሊትር እስከ 1ብር ከ20 ሣንቲም የሚደርስ ጭማሪ ተደርጓል ማለት ነው፡፡ በወቅቱ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪው በህብረተሰቡ የእለት ተእለት ኑሮ ላይ የጐላ ጫና አሳርፏል ለማለት ባያስደፍርም፣ ጭማሪው ቀደም ካሉት አመታት አንፃር ሲታይ ከፍተኛ ነበር፡፡
ከአመት በኋላ በንግድ ሚኒስቴር በተደረገው ክለሳ፣ የነዳጅ ዋጋ ወደ 9 ብር ከ60ሣ. አድጓል፡፡ ከቀድሞው ዓመት 1 ብር ከ85 ሣንቲም ጭማሪ በማሳየት ማለት ነው። የ2001 ዓ.ም የነዳጅ ዋጋ ደግሞ ቀደም ካለው ዓመት 1 ብር ከ40 የሚደርስ ቅናሽ እንዳሳየ የሚኒስቴር መ/ቤቱ መረጃ ይጠቁማል፡፡ ሰኔ 2001 የተከለሰው የነዳጅ ዋጋ እንደሚያመለክተው፤ ቤንዚን በሊትር 8 ብር ከ95 ሣንቲም ገደማ ሲሆን ከሁለት ወር በኋላ በጳጉሜ 2001 በተደረገው ክለሳ፣ አዲስ አበባ ላይ በሊትር የ2 ብር ገደማ ጭማሪ በማሳየት ወደ 10 ብር ከ93 ሣንቲም ተመነደገ፡፡ ከአንድ አመት በኋላ በህዳር 2003 ዓ.ም በከፍተኛ ሁኔታ ያሻቀበው የቤንዚን ዋጋ፣ 14 ብር ከ87 ሣንቲም የደረሰ ሲሆን ከአምስት ወር በኋላ በአብዛኛው የክልል ከተሞች በሊትር ከ22 ብር በላይ ሲሸጥ፣ በአዲስ አበባ የ6 ብር ጭማሪ ተደርጐበት   በሊትር 20 ብር ከ94 ሣንቲም ገባ። ይህም በ8 አመት ውስጥ በጥቂት ወራት ልዩነት ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ የታየበት ወቅት መሆኑን ያመለክታል፡፡
2004 እና 2005 ዓ.ም ከሌሎቹ አመታት በንፅፅር የነዳጅ ዋጋ የተረጋጋበት ወቅት ነበር፡፡ መጠነኛ ቅናሽም አሳይቷል፡፡ በዚህ ጊዜ ከ18 ብር ከ75 ሣንቲም እስከ 19 ብር ከ45 ሣንቲም ባለው ዋጋ መካከል ሲዋልል ቆይቷል፡፡ ዘንድሮ በ2006 ዓ.ም የየካቲት ወር የቤንዚን ዋጋ በሊትር 20 ብር ከ47 ሣንቲም ተተምኗል፡፡
በዝቅተኛ ኑሮ ላይ የሚገኘው የህብረተሰብ ክፍል፣ እንደ እለት ተእለት ፍጆታው የሚጠቀምበት ነጭ ጋዝ (ላምባ)፤ በ1998 አዲስ አበባ ላይ በሊትር 3 ብር ከ45 ሲሸጥ፣ በየካቲት 2006 ዓ.ም 15 ብር ከ75 ሣንቲም እየተሸጠ ነው፤ በአምስት እጅ ጨምሮ፡፡
የንግድ ሚኒስቴር ካለፉት ጥቂት ዓመታት ወዲህ በየወሩ መጨረሻ ላይ የሚያደርገውን የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ተከትሎ የመንገድ ትራንስፖርት ባለስልጣንም የትራንስፖርት ዋጋ ማሻሻያ እያደረገ ነው፡፡ የታሪፍ ጭማሪው በህዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት ላይ የተሰማሩ ሃይገር ባሶች፣ የከተማ አውቶቡሶችና ታክሲዎችን የሚመለከት ሲሆን አንበሳ አውቶቡሶች ከ0.50 ሳንቲም ታሪፍ ተነስተው እንደየርቀታቸው ከ300% በላይ ጭማሪ አድርገዋል፡፡ በ1998 ዓ.ም የአጭር ርቀት የታክሲ ተመን 65 ሳንቲም፣ የረዥም ርቀት 1.25 ሳንቲም የነበረ ሲሆን አመት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ክፍያው ወደ 95ሣ. እና 1.65 ሳንቲም ከፍ ብሏል፡፡ በየጊዜው በሚደረገው የዋጋ ማሻሻያ መሠረትም ታሪፉ እየጨመረ ሄዶ፣ በያዝነው የካቲት ወር የአጭር ርቀቱ 1.50 ሳንቲም፣ ረዥም ርቀቱ 3.00 ብር ሆኗል፡፡
በከፍተኛ ደረጃ እያሻቀበ የመጣው የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ በአገሪቱ ኢኮኖሚና በህብረተሰቡ የዕለት ተዕለት ኑሮ ላይ የሚያስከትለውን ተፅዕኖ በተመለከተ ሙያዊ ማብራሪያ እንዲሰጡን የጠየቅናቸው በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ የድህረ ምረቃ ፕሮግራም መምህር የሆኑት ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ብሩህ ተስፋ፤ በየጊዜው በሚጨምረው የነዳጅ ዋጋ በይበልጥ የሚጐዳው በቋሚ ደመወዝ የሚተዳደረው የህብረተሰብ ክፍል ነው ይላሉ፡፡
የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ከአለም የነዳጅ ዋጋ መጨመር ጋር ተያይዞ እንደሚከሰት የጠቆሙት ዶክተሩ፤ መንግስት ሌላውን ዘርፍ እየጎዳ በነዳጅ ላይ ድጎማ ያደርግ እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡ የነዳጅ ዋጋ በጨመረ ቁጥር በሁሉም ሴክተር ላይ የዋጋ ጭማሪ መታየቱ እንደማይቀር ጠቁመው፤ በዚህ ተጎጂ የሚሆነው በተለይ በቋሚ ደመወዝ የሚተዳደረው የህብረተሰብ ክፍል እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ “በዓለም የነዳጅ ዋጋ ስለጨመረ እኛም መጨር አለብን በማለት መንግስት በየጊዜው በነዳጅ ዋጋ ላይ የሚያደርገው ጭማሪ አያዋጣም” የሚሉት ባለሙያው፤ የነዳጅ ዋጋው በጨመረ ቁጥር የዋጋ ግሽበቱ እየጨመረ መሄዱ በህብረተሰቡ ላይ የሚያስከትለው ጉዳት ምን ያህል እንደሆነ የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ተሰብስበው እንዲመክሩበትና መፍትሄ እንዲፈልጉለት ማድረግ ተገቢ ነው” ሲሉም ይመሰክራሉ፡፡ በዋናነት የነዳጅ ዋጋን የማረጋጋት ኃላፊነት የመንግስት መሆኑንም ያሰምሩበታል፡፡ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ በአብዛኛው ህብረተሰብ አቀፍ ዘርፍ በመሆኑ መንግስት ሊቆጣጠረው የሚችለው ነው ያሉት ዶክተሩ፤ የነዳጅ ዋጋ በጨመረ ቁጥር ነጋዴው በሚሸጠው ዕቃ ላይ ዋጋ ጨምሮ በመሸጥ ጭማሪውን ሊቋቋመው እንደሚችል ጠቅሰው፣ ሸማቹ በተለይም ቋሚ ገቢ ያላቸው የመንግስት ሰራተኞችና ጡረተኞች ግን ለጉዳት እንደሚጋለጡ ተናግረዋል፡፡ የመንግስት ሰራተኞች ሲባልም የጦር ኃይሎችና የፖሊስ አባላትን እንደሚያካትት፣ እነዚህ የህብረተሰብ ክፍሎችም በዋጋ ንረቱ እንደ ሚጎዱ በመግለፅ ጉዳዩ ትኩረት ተሰጥቶ ሊታይ ይገባዋል ብለዋል፡፡
አገሪቱ በዓመት ወደ ሶስት ቢሊዮን ዶላር የሚፈጅ ነዳጅ እንደምታስገባ የጠቆሙት ዶክተር ቆስጠንጢኖስ፤ በነዳጅ ዋጋ ላይ የሚደረገውን ጭማሪ ለመግታት ሌላው አማራጭ የነዳጅ ፍጆታን መቀነስ እንደሆነ ጠቁመዋል። በከፍተኛ መጠን ነዳጅ የሚጠቀሙት የመንግስት መስሪያቤቶች ሲሆኑ መኪኖች፣ ጄኔሬተሮች፣ ግድቦችና መሰል ነገሮች የሚሰሩት በነዳጅ በተለይም በናፍጣ በመሆኑ ይህንን ፍጆታ መቀነስ የሚቻልበት መንገድ ሊታሰብበት ይገባል ሲሉም አሳስበዋል፡፡ ሌላው ምሁሩ አማራጭ ነው ያሉት ጉዳይ የነዳጅ ፍለጋውን አጠናክሮ መቀጠል ሲሆን ነዳጅን እየደጎሙ መቀጠሉ አዋጪ ነው የሚል እምነት እንደሌላቸው ተናግረዋል፡፡
የነዳጅ ዋጋ ማሻቀቡ ሌላው ምክንያት ነው ያሉት የፍጆታ መጠን መጨመሩ ሲሆን አሁን አገሪቱ ውስጥ ባለው ሁኔታ እየተሰሩ ያሉት መሰረተ ልማቶች፤ ማሽኖችና መሳሪያዎች የሚወስዱት የነዳጅ ፍጆታ ከፍተኛ ነው ብለዋል፡፡ አገራችን በአብዛኛው ነዳጅ የምታስገባው ከኩዌት መሆኑን የጠቆሙት ዶክተር ቆስጠንጢኖስ፤ በአሁኑ ወቅት የሚታየውን የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ለመግታት መንግስት ሊያስብበት ይገባል ይላሉ። የልማት ስራዎች ሲሰሩም የህዝቡን ጥቅምና ፍላጎት ሳይነኩ መሆን እንዳለባቸው ጠቁመው፤ “ከአቅም በላይ የሚሰራ ልማት ጫናው በህብረተሰቡ ጫንቃ ላይ ያርፍና ህብረተሰቡ ይበልጥ እየተቀየመ ከመጣ ማህበራዊና ፖለቲካዊ ቀውሶችን ይፈጥራል” ብለዋል፡፡ በእሳቸው ዘመን ከንጉሱ ጊዜ ተቃውሞ ለለውጡ ዋንኛ መንስኤ የነበረው የታክሲ ነጂዎች በነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ምክንያት ያስነሱት ተቃውሞና ያደረጉት ሰላማዊ ሰልፍ መሆኑንም ዶክተር ቆስጠንጢኖስ አስታውሰዋል፡፡ 
http://www.addisadmassnews.com/index.php?ption=com_k2&view=itemlist&layout=category&task=category&id=1&Itemid=180

If Africa’s economies are to take off, Africans will have to start making a lot more things. They may well do so


LESS than an hour’s drive outside Ethiopia’s capital, Addis Ababa, a farmer walks along a narrow path on a green valley floor after milking his cows. Muhammad Gettu is carrying two ten-litre cans to a local market, where he will sell them for less than half of what they would fetch at a dairy in the city. Sadly, he has no transport. A bicycle sturdy enough to survive unpaved tracks would be enough to double his revenues. At the moment none is easily available. But that may be about to change.
An affiliate of SRAM, the world’s second-largest cycle-components maker, based in Chicago, is aiming to invest in Ethiopia. Its Buffalo Bicycles look ungainly but have puncture-resistant tires, a heavy frame and a rear rack that can hold 100kg. They are designed and assembled in Africa, and a growing number of components are made there from scratch, creating more than 100 manufacturing jobs. About 150,000 Buffalo bikes are circulating on the continent, fighting puncture-prone competition from Asia.
his first African workshop in South Africa and is looking at Addis Ababa and Mombasa in Kenya as possible next sites. Landlocked Ethiopia has only partially shed its Marxist heritage yet is attracting industrial companies. Huajian, a Chinese shoemaker (pictured above), has built an export factory not far from Mr Gettu’s farm.
Those who cast doubt on Africa’s rise often point to the continent’s lack of manufacturing. Few countries, they argue, have escaped poverty without putting a lot of workers through factory gates. Rick Rowden, a sceptical development pundit, says, “Apart from a few tax havens, there is no country that has attained a high standard of living on the basis of services alone.”
Yet a quiet boom in manufacturing in Africa is already taking place. Farming and services are still dominant, backed by the export of commodities, but new industries are emerging in a lot of African countries.
Thandika Mkandawire, a Malawi-born expert, and Dani Rodrik, a Princeton economist, argue that growth is bound to fizzle because of a dearth of factories. But they may be too pessimistic. Manufacturing’s share of GDP in sub-Saharan Africa has held steady at 10-14% in recent years. Industrial output in what is now the world’s fastest-growing continent is expanding as quickly as the rest of the economy. The evidence, big and small, is everywhere.
H&M, a multinational Swedish retail-clothing firm, and Primark, an Ireland-based one, source a lot of material from Ethiopia. General Electric, an American conglomerate, is building a $250m plant in Nigeria to make electrical gear. Madecasse, a New York-based chocolatier, is looking for new hires to add to its 650 workers in Madagascar already turning raw cocoa into expensively wrapped milky and nutty bars. Mobius Motors, a Kenyan firm started a few years ago by Joel Jackson, a Briton, is building a cheap, durable car for rough roads.
Domestically owned manufacturing is growing, too. Seemhale Telecoms of South Africa is planning to make cheap mobile phones for the African market. Angola says it is to build its own arms industry, with help from Brazil. African craftsmen are making inroads in fashion. Ali Lamu makes handbags from recycled dhow sails on the Kenyan coast and sells them on Western websites.
Many of these businesses are beneficiaries of growth outside the manufacturing sector. The spread of big retail shops encourages light industry. In Zambia a surprising number of goods in South African-owned supermarkets are made locally; it is often too expensive to transport bulky stuff across borders.
A construction boom is fostering access to high-voltage power. The spread of mobile telephony, including mobile banking, helps small suppliers struggling with overheads. IBM, an American computer giant with an eye on Africa, goes so far as to say that “software is the manufacturing of the future”. Consumers will still want to buy hardware, but growing local demand is creating a market for African app and software developers.
Make them learn
Underpinning all this is a big improvement in education. Charles Robertson, the chief economist of Renaissance Capital, a financial firm founded in Russia, has argued that for the first time in its history Africa now has the human capital to take part in a new industrial revolution. In the 1970s Western garment-makers built factories in places like Mexico and Turkey, where a quarter of children went to secondary school. Africa, then at 9%, has caught up.
Another spur for African manufacturing is investment by Chinese workers who stay behind after completing their contracts for work in mining and infrastructure projects. Many thousands of them have set up workshops to fill the gaps in local markets. The African Growth and Opportunity Act, signed by America’s Congress in 2000, has also boosted trade in African-made goods.
The World Bank has been suggesting for several years that Asian manufacturing jobs could migrate to Africa. Obiageli Ezekwesili, a vice-president of the bank, says that more than 80m jobs may leave China owing to wage pressures, not all to neighbouring countries with low costs; if African labour productivity continues to rise, many could go to Africa, especially if corruption and red tape, still major scourges of the continent, are curbed. In contrast to China, business in parts of Africa is becoming cheaper as infrastructure improves and trade barriers are lifted. The average cost of manufacturing in Uganda, for instance, has been falling.
Can cheetahs beat tigers?
This could mark a sea change. The rise of Asian manufacturers in the 1990s hit African firms hard; many were wiped out. Northern Nigeria, which once had a thriving garments industry, was unable to compete with low-cost imports. South Africa has similar problems; its manufacturing failed to grow last year despite the continental boom.
This is partly the fault of governments. Buoyed by commodity income, they have neglected industry’s needs, especially for roads and electricity. But that, too, may at last be changing. Wolfgang Fengler, a World Bank economist, says, “Africa is now in a good position to industrialise with the right mix of ingredients.” This includes favourable demography, urbanisation, an emerging middle class and strong services. “For this to happen,” he adds, “the continent will need to scale up its infrastructure investments and improve the business climate, and many [African] countries have started to tackle these challenges in recent years.”
Kenya is not about to become the next South Korea. African countries are likely to follow a more diverse path, benefiting from the growth of countless small and medium-sized businesses, as well as some big ones. For the next decade or so, services will still generate more jobs and wealth in Africa than manufacturing, which is fine. India has boomed for more than two decades on the back of services, while steadily building a manufacturing sector from a very low base. Do not bet against Africa doing the same.
http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21595949-if-africas-economies-are-take-africans-will-have-start-making-lot?fb_action_ids=498848066891490&fb_action_types=og.likes&fb_ref=scn%2Ffb_ec%2Fan_awakening_giant&fb_source=other_multiline&action_object_map=%5B469290276527213%5D&action_type_map=%5B%22og.likes%22%5D&action_ref_map=%5B%22scn%5C%2Ffb_ec%5C%2Fan_awakening_giant%22%5D