POWr Social Media Icons

Saturday, February 1, 2014

የፌደራል የኀብረት ሥራ ኤጀንሲ መረጃ እንደሚጠቁመው በአገራችን እስካለፈው ዓመት መጨረሻ ድረስ 26ሺ 672 የኀብረት ሥራ ማህበራት አሉ፡፡ እነዚህ ማህበራትም በድምሩ ከነጥብ89 ሚሊዮን በላይ አባላት እንዳሏቸው መረጃው ይጠቁማል፡፡ ይህም ማለት ከአጠቃላዩ የአገሪቱ ህዝብ 13 በመቶ ገደማ ያህሉ ቢያንስ የአንድ ማህበር አባል ሆኗል ማለት ሲሆን፣ በጾታ ተዋፅኦ ሲታይም 85 በመቶ ወንዶችና 15 በመቶ ሴቶች በእነዚህ ማህበራት ተሳታፊ ሆነዋል፡፡ በድምሩ ቢሊዮን ብር የሚጠጋ ካፒታል ያላቸው የኀብረት ሥራ ማህበራቱ ከነጥብ 1ሚሊዮን በላይ ለሚሆኑ አባላትና ሌሎች ዜጐች የሥራ ዕድል መፍጠራቸውንም መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ የኀብረት ሥራ ማህበራቱ ተደራጅተው 177 ያህል ዩኒየኖችን መሥርተዋል፤ ዩኒየኖቹ በበኩላቸው የአባል ማህበሮቻቸውን ጥቅም ለማሳደግ የሚያስችሉ የተደራጁ ሥራዎችን እያከናወኑ ይገኛሉ፡፡
በተለይም በግብርና ግብይት ዘርፍ ዩኒየኖች እያደረጉት ያለው እንቅስቃሴ ከፍተኛ አገራዊ ጠቀሜታ እያስገኘ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡ ከዛሬ አምስት ዓመት ወዲህ የግብርና ኀብረት ሥራ ዩኒየኖች ማዳበሪያ ከውጭ በማስመጣት ተግባር ላይ ተሠማርተው የአገሪቱን የማዳበሪያ ፍላጐት 70 በመቶ ያህል የሚሸፍን ግብይት ሲያካሂዱ ቆይተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅትም ከሞላ ጐደል የአገሪቱ የማዳበሪያ ፍጆታ ሙሉ በሙሉ በማህበራትና ዩኒየኖች አማካይነት ከውጭ እየተገዛ በመቅረብ ላይ ነው፡፡
በቡና ምርትና ግብይት ዘርፍም እንዲሁ ጠንካራ የቡና ገበሬዎች የኀብረት ሥራ ማህበራትና ዩኒየኖች ተመሥርተው የአባሎቻቸውን ጥቅም የሚያሳድጉ ተግባራትን እያከናወኑ ይገኛሉ፡፡ በአገሪቱ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ ያላቸው ድርሻም ቀላል በማይባል ደረጃ ዕድገት እያሳየ ሲሆን ባለፈው የምርት ዘመን ከቡና የወጪ ንግድ የ21 በመቶ ድርሻ የነበራቸው ኦሮሚያ፣ ሲዳማ፣ ይርጋጨፌና ካፋ የጫካ ቡና አርሶ አደሮች የኀብረት ሥራ ዩኒየኖች ነበሩ፡፡ ኦሮሚያ፣ ሲዳማ፣ ይርጋጨፌና ካፋ የጫካ ቡና አርሶ አደሮች የኀብረት ሥራ ዩኒየኖች በዘርፉ የአገሪቱን ንግድ ሩብ ያህል ድርሻ ይዘው በመንቀሳቀስ ዓለም አቀፍ ልምዳቸውን እያዳበሩ የአባሎቻቸውንም ጥቅም ማስጠበቅ ችለዋል፡፡ እነዚሁ ዩኒየኖች ዓለም አቀፍ ሰርቲፊኬት ያገኙ ሲሆን፣ የተፈጥሮ ጣዕም ቡናና የልዩ ቀጥተኛ ሽያጭ ዓለም አቀፍ ሰርቲፊኬታቸው ከመደበኛው ግብይት በላይ የገቢ ድርሻ እንዲኖራቸው የሚያስችልና የአገሪቱን የቡና ምርትም ዓለምአቀፋዊ ዕውቅና እንዲኖረው ለማድረግ ዕድል ፈጥሮ ላቸዋል፡፡ ዩኒየኖቹ በዓለም አቀፍ ቡና ገዥ ኩባንያዎች ዘንድ አስተማማኝ አጋርና በስፋት የሚያቀርቡ ሆነው ተመዝግበዋል፡፡ የቡናን ተፈጥሯዊ ምንጭ በላቀ ደረጃ የዘርፉ ተጠቃሚ ከማድረግ ባሻገር የቡና እውነተኛ ጣዕም እውቅና እንዲያገኝ አስችለዋል፡፡
በዓለም አቀፍ የንግድ መድረክ በአርአያነት ሊጠቀስ ከሚችለው ከዚህ ተግባር በተቃራኒው ግን በአገር ውስጥ ግብይት ሠፊው አርሶ አደርና ማህበራት በኋላ ቀሩ የገበያ መዋቅር ምክንያት ተጐጂ ሆነው መኖራቸው ግልፅ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለስልጣን ባካሄደው ጥናት መረጃ የሰጡ መሠረታዊ ማህበራትና ዩኒየኖች በልማዳዊው ግብይት እንደሚያጋጥሟቸው ከጠቀሷቸው ችግሮች መካከል ወቅታዊና ትክክለኛ የገበያ መረጃ አለማግኘት፣ ከነጋዴዎች ጋር የግብይት ውል አለመከበር ችግር፣ ከፍተኛ የዋጋ መዋዠቅ፣ የምርት ጥራት መጓደልና ከግሉ ዘርፍ ነጋዴዎች በኩል የሚታይ ተገቢ ያልሆነ የገበያ ውድድር ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡ የገበያ መረጃ እጦት የአካባቢ ነጋዴዎች እንደፈለጉ ዋጋና የምርት መጠኑን እንዲወስኑ በማድረግ አምራቹ የድካሙን ዋጋ ለሌላ ወገን አሳልፎ እንዲሰጥ አስገድዶት ቆይቷል፡፡ የምርት ሰብሳቢዎችና ነጋዴዎች በተሳሳቱና ህገወጥ ሚዛኖች በመጠቀምም የአርሶ አደሩን ምርት ያለአግባብ እንደሚገዙ ነው ጥናቱ ያረጋገጠው፡፡ ልማዳዊው ገበያ ያልተደራጀና በአነስተኛ የግብይት ተግባራት የተወሰነ እንደመሆኑ በተራዘመው የግብይት ሰንሠለት ዋነኞቹ ተጠቃሚዎች ደላሎች ናቸው፤ የግብይት ሂደቱ ለጥራት መጓደል መንስኤ መሆኑም የሚታወቅ ነው፡፡ ይልቁንም በቡና ግብይት ዙሪያ ህገ ወጥ ንግድ ጐልቶ ይታይ እንደነበር አስተያየት ሰጪዎቹ ይገልፃሉ፡፡
በልማዳዊው ገበያ ማህበራትና ዩኒየኖች ከግለሰብ ነጋዴዎች ጋር ተወዳድረው ምርት ለመገበያየት ይቸገራሉ፡፡ ምክንያቱም ግለሰብ ነጋዴዎች አርሶ አደሮችን የሚያማልሉባቸው የተለያዩ መደለያዎች ስላሏቸውና የተሳሳተ የገበያ መረጃ በመስጠትም ስለሚቆጣጠሯቸው መሆኑን ይነገራል፡፡ ግለሰብ ነጋዴዎቹ ያላቸው የገበያ ትስስር ጠንካራ ከመሆኑ ጋር ተያይዞም ከማህበራት የተሻለ የገበያ መረጃ የማግኘትና ቀጣይ ለውጦችን የመገመት ዕድል መጠቀም ይችላሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ማህበራትና ዩኒየኖች እንደግለሰብ ነጋዴዎች በውሳኔ አሰጣጥ ላይ ቀልጣፋና ተለዋዋጭ (Flexible) አይደሉም፤ የጋራ ውሳኔና የተጠና ህጋዊ ግብይት ለማድረግ ይገደዳሉ፡፡ ይህም ግለሰብ ነጋዴዎች ዋጋ ሰብሮ ለማግባት ሲያስችላቸው ማህበራትና ዩኒየኖችን ግን ፈጣን ውሳኔን በሚጠይቁ ጉዳዮች እንዲቸገሩ ያደርጋቸዋል፡፡ ይሁንና ማህበራትና ዩኒየኖች ደግሞ ከግለሰብ ነጋዴዎች የተሻለ የግብይት ተጠቃሚ የሚሆኑባቸው አዎንታዊ ጐኖችም አሏቸው፡፡ ከነዚህም መካከል፡-
ማህበራትና ዩኒየኖች የተሻለ የምርት አቅርቦት ምንጭ አላቸው፤ አባሎቻቸው ከሽያጭ ተገቢ ዋጋ ለማግኘትና የትርፍ ተካፋይ ለመሆን ጭምር ምርታቸውን ለማህበራቸው መሸጥን ይመርጣሉና
ለአባሎቻቸው የመጋዘን አገልግሎት ስለሚሰጡ ተጠቃሚ ናቸው
ከአካባቢ ነጋዴዎች ጋር ሲነፃፀርም የተሻለ የካፒታል ክምችት አላቸው፡፡
ከአካባቢ ነጋዴዎች የተሻለ ለምርት ጥራት ትኩረት ሰጥተው ይንቀሳቀሳሉ፡፡
በተለይ በቡናና ሰሊጥ አምራች አካባቢዎች ያሉ ማህበራትና ዩኒየኖች ምርት በዱቤ ለመግዛት የሚችሉበት ሁኔታ ስላለ ከፍተኛ የምርት ክምችት እንዲኖራቸው ያስችላቸዋል፡፡
በቡና ግብይት ከአካባቢ ነጋዴዎች የተሻለ ዋጋ ለማቅረብ የሚችሉበት ዕድል አለ።
በቡና ምርት ግብይት ውስጥ ዩኒየኖች በቀጥታ ለውጭ ገበያ የማቅረብ፣ የተፈጥሮና የዝርያ ቡናን የመሸጥ፣ ፍትሐዊ ግብይት ከሚያካሂዱ ድርጅቶች ጋር የመሥራት ዕድል አላቸው፡፡
በአጠቃላይ አብዛኞቹ ማህበራት የካፒታል እጥረት፣ የትራንስፖርት መሠረተ ልማት ማነስ፣ ከግሉ ዘርፍ ጠንካራ ፉክክር፣ የመጋዘን እጥረት፣ ወዘተ የተጠናከረ እንቅስቃሴ እንዳያደርጉ ያስገደዷቸው መሆኑን ሲገልፁ፣ ይኸው ሁኔታ በዘመናዊው የምርት ገበያ ለመሳተፍም አስቸጋሪ እንዳደረገባቸው ነው የሚጠቁሙት፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ስለዘመናዊ የምርት ግብይት ሥርዓት ጠቀሜታ ተገቢውን ግንዛቤ አለማግኘትና ግንዛቤው ያላቸውም በተግባር የሚገለጽ እንቅስቃሴ ያለማድረግ ችግር ይጠቀሳል፡፡ ይህም ማለት ዩኒየኖቹ በሥራቸው ለሚገኙ አባል ማህበራት ዕውቀታቸውን በማካፈል ረገድ ክፍተት መኖሩን ይጠቁማል፤ የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለስልጣንም የግንዛቤ ማስጨበጥ ተግባሩን በስፋት ማዳረስ እንዳለበት ያመለክታል፡፡ ከግንዛቤ ማነስ ባሻገር በምርት ገበያው ግብይት የሚካሄድባቸው የግብርና ምርቶች በዓይነት አነስተኛ መሆን፣ የምርት ገበያው መጋዘን ርቀት፣ የምርት ገበያው የአባልነት መስፈርቶች መብዛትና ጠንካራነት፣ የአንዳንድ ዩኒየኖችና ማህበራት ምርት በግዥ አለመሰብሰብ፣ ወዘተ ጉዳዮችም ይጠቀሳሉ፡፡
ይሁንና የምርት ገበያው አሠራር ለማህበራትና ዩኒየኖች አመቺና ጠቃሚ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ የምርት ገበያው ከፍተኛ የምርት ክምችት (አቅርቦትየሚፈለግ መሆኑ፣ የካፒታልና ዋስትና መጠንን በመስፈርትነት መጠየቁ፣ የምርት ማከማቻ መጋዘኖችን መጠቀሙ፣ የውክልና (አገናኝነትአሠራርን መከተሉና የመሳሰሉት ሁኔታዎች ማህበራትና ዩኒየኖች ከምርት ገበያው ይበልጥ ተጠቃሚ እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል፡፡
http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/addiszemen/economy
Of late, The Ethiopian Herald had a brief while with President of Hawassa University, Dr. Yosef Mamo regarding a number of issues. Here under follows part of the discussion.


Herald: Let us begin our discussion with the university's performance in relation to teaching-learning process, academic research as well as its community development engagements?
Dr. Yosef: I shall start with the performance evaluation result that was piled up in 2005. The result has shown that Hawasa University stands second outranked by Jimma University, according to a preview criteria which consisted over two hundred elements. Among the criteria, teaching-learning process, academic research, community development service and good governance were the major ones.
Coming to the teaching and learning process, as it is known the university has five campuses: The main campus, College of Wondo Genet Forrest and Natural Resource Conservation, College of Agriculture, College of Health Science Campus and Awada Business and Economics. The aggregate number of students enrolled in all campuses is around 18,000 undergraduate students. Together with those in the postgraduate programme, the number grows to twenty one thousand and four hundred. Even this figure is excluding extension programme students.
The university has around 64 undergraduate and 43 postgraduate programmes. There is also one technology institute. We are running these six programmes in collaboration with Norwegian and Canadian universities. After four or five years of collaboration, we will be fully running these programmes by our own. With regard to the 70/30 ratio of the academics, Hawasa University enrolls 43 per cent of its students in the areas of technology and engineering while the rest is in other natural science streams and social science streams.
We are also working to provide further infrastructural facilities for the technology institute. Hence, a standard building is under construction and it would be completed by next year. Concerning the academic research, Hawasa University has gone through different directions in this case. Previously the trend had been a given researcher came up with their topic, carried it out and the university used to keep it on a shelf.
This was totally ineffective. When the college of Agriculture was evaluated on the bases of its researches it conducted so far, the change it brought about was almost insignificant. We have formed six technology villages as areas where research should be conducted. These are areas found within a 100 kms. radius of the university. We have a number of problems to tackle in this circumference. After making a baseline survey, it has been decided that no researcher should go beyond this scope. We also encourage this by providing finance to researchers only after we make sure that it is conducted in said areas. To this effect, we are confined in conducting research in these six technology villages for the last five years.
If one goes and visits these areas and ask the farmers what Hawasa University has contributed to them, they will tell him/her far better than we do. We have farmers training centres and most farmers are getting adequate knowledge regarding better farm practices. The other point is as technology transfer is a priority given issue, we have recently launched a structure of research and technology transfer vice president.
In the past times research activities were treated under education department. Now it has got its separate office aiming at enforcing research and technology transfer. In due course, strengthening out university-industry linkage, it is planned to design and produce a prototype of various equipment to the micro and small-scale industries as well as to medium and heavy ones. The university also provides a consultancy service to the community for instance, in supervising building construction and testing soil. Herald: You said earlier that you are contributing a lot to the community. Is there any innovation which is ascribed for your university which helped the community?
Dr. Yosef: Yes, in technical aspect, we are currently modifying and providing various technological products to the micro and small-scale enterprises found here. In agriculture, we have introduced a system that helped much to sow Teff in a row. We have also introduced a modern way of making Kocho, a staple food particularly in the Southern Ethiopia. Above all, we also have introduced a system to treat acidic soil in Sidama which farmers in some states are producing a good barley used in beer production.
Herald: Inadequacy of required teachers is the main hindrance to the application of 70:30 academic ratio for many universities in our country. What is you experience in this regard?
Dr. Yosef: Well, the problem persists in all universities. And Hawassa is no exception. At the beginning we were skeptical about the fact that we could not find enough teachers in technology (natural) science stream. But, due to our excelled commitment to overcome this challenge, we have invited and hired teachers from India as well as from other foreign universities with an agreement in a block form. There are professors and other lecturers who come and teach for free. Secondly, as matter of comparative advantage prevailing in Hawassa, there are teachers who work as part timers. This is the advantage that come in tandem with the suitability of the location of Hawasa.
Another critical problem is employee turnover. We employed about sixty lecturers and ten of them left six month later. In any case, what is important is to access education to many students despite such problems. Every thing may not be suitable. Besides, every knowledge cannot be exclusively acquired in a university education. University is rather a place to be guided, the rest they will practice it more in real life when they start working in their areas of interest.
Herald: Some students complained as equipment in your laboratories are outdated ones. They also indicated that there is shortage of materials to carry out practical studies. What is your comment on that?
DR. Yosef: Yes, there are old laboratory equipment and old machines that house of peoples' representatives had urged us to use these machines. Recently we have imported laboratory equipment and machines worth 52 million birr. Hence, the construction of a building is under way to fix the equipment. When the building construction will be completed by the coming year, the equipment and machines will start service. So these old laboratory equipment and machines will be disposed.
Herald: There is what we call a one to five bondage in many universities. Do you have it here and is it politically driven as many are accusing it?
Dr. Yosef: There is a wrong perception about a-one-to-five bondage that some people hold. This is even evident in some teachers of ourselves, they have a sort of problem that is relating it directly with politics. But, it is by far different from that. Science, for instance, advocates peer learning is crucial. I can study something while discussing it with you ... when it comes to reading activity, you do it for yourself, i.e., individually. The former certainly needs group work than the latter. This is an exact science. So students, through this peer learning mechanism, are more beneficial and share knowledge one from another. Some say why do I waste my time in helping others. But, it is not only helping others, it is largely helping oneself. This is a system that come into being after critical studies have undergone. It is an instrument that students use it to help each other.
Herald: As Hawassa is a hub of tourism, what are you doing to protect female students from various problems that emanates from this? I ask you this question because some statistical data are heard pertaining to female students of the university.
Dr. Yosef: We orient female students most of the time. And they (female students of the university) also say the acts of few ill mannered females seem shadowing the majority. They are right. Let me raise one amazing phenomenon here that is affecting our university. If one stands at the main gate of the university, they would find a bar lady waiting for anybody to pick her. When a certain man comes close to her and asks who and from where she is, she definitely tell him that she is a third year economics student of this university. But, the reality is otherwise. She is using our university wrongly to attract her customers. To make matters worse, such ladies may speak English well [which may not be a big deal] and also own fake Identification Card. But in practice, our students have goals to meet and anyone can come and prove the fact. Some newspapers without a valid data simply feed the public with distorted information. I know a person who said “65 per cent of our students are HIV carriers.” What does it mean? Media people should also relay on statistically proven figures. I want to tell that the media should feel responsibility. Any way, we have a gender directorate which carries out various forums that female students willingly participate. And we are working hard on various matters.
Herald: How about gender harassment in the university?
Dr. Yosef: We cannot say there is no female harassment here. But, the gender directorate also works to avoid gender harassment. Sometimes, it happens from both genders. You might have heard what happened here some time ago. Once, a certain female student who was not academically good to pursue her education set a trap to a lecturer. She scored two F's in two courses. And she was sure that her grade for the course he had been giving also another F. Calculating this, she dated him somewhere. And she deceived him acting as if she was sick. Actually, he could have taken her to a nearby hospital. Sadly he took her to a hotel room. She was “smart” enough to call the police, then he was caught red handed. A court set this man free after investigating the case. Whatever the court case, we penalized him for his unethical deed.
Source@http://www.ethpress.gov.et/herald/index.php/herald/editorial/5411-university-working-toward-fostering-technology-transfer-community-development

ምንጭ፦ ኢዜኣ
ልጣድና ሚስ ፌስ በአንድ መስሪያ ቤት የሚሰሩ ባለደረቦች ናቸው። ሁለቱም የቅጽል ስማቸውን ያገኙ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በተለከፉበት ሱስ ሳቢያ ነው። በአንድ ተቋም በመምህርነት የሚያገለግሉት ቲቸር ፌስ በተመሳሳይ የሱሱ ሰለባ ናቸው። 
ብዙዎች ከአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪ አንስቶ እሰከ ከፍተኛ ትምህርት ተቋም ያሉ ተማሪዎች ፣ነጋዴዎች ፣የመንግስትና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ሰራተኞችና ሌሎችም  በዚህ ሱስ የመለከፋቸው ጉዳይ የአደባባይ ሚስጢር ነው ። 
ከሁሉም ግን የሰማሁት የሚስፌስና ልጣድ የከፋ ሳይሆን አይቀርም። እነዚህን ሁለት ሰዎች ለማግኘት ስል ወደሚሰሩበት መስሪያቤት አመራሁ። 
አንድ የልጣድን የቅርብ ጓደኛ አገኘሁና ስለ ልጣድ የሚያውቀውን እንዲያጫውተኝ ነገርኩት ምን እባክህ በተደጋጋሚ ብንነግረውም አልሰማ አለን ማህበራዊ ህይወቱ እየቀጨጨ መጥቷል። በፊት ከስራ ሰዓት ውጪ ተገናኝተን የምንጨዋወትባቸው ጊዜያት ዛሬ እየናፈቀኝ ነው። 
ልጣድ ጨዋታ አዋቂ በመሆኑ እሱ ባለበት ቦታ ብዙ ሰዎች ተሰባስበው ማየት የተለመደ ነበር ዛሬ ይህ የለም ማለት ይቻላል። ልጣድን ለማግኘት አጋጣሚን መጠበቅ ግድ ይላል።
 አንዳንዴ በአጋጣሚ ስንገናኘው ሁለተኛ ማቆም አለብኝ እስከመቼ እንዲህ እንደምሆን ግራ ይገባኛል ከዛሬ ጀምሮ አልደርስበትም ይላል ግን ተመልሶ ያው ነው።
 ቅጽል ስሙ ከምን ተነስቶ ተሰጠው አልኩት ከዚሁ ከሱሱ ነው በሎ ተመልሶ ይጣድበታል፡፡ በዚህ ሳቢያ ልጣድ ዋና ስሙን ተክቶ መጠሪያው ሆኖ አረፈው። 
በሁኔታው እየተገረምኩ ልጣድ ጋር እንዲወስደኝ ጠየኩትና ይዞኝ ሄደ። ልጣድ ጋር ስንደርስ በትኩረት ስራውን እየሰራ ነው። አይኖቹ ከኮምፒውተሩ ሞኒተር ላይ ተተክለዋል። አንዳንዴ ፈገግ እያለ። ያለማቋረጥ እጆቹን ኪቦርዱ ላይ አድረጎ ጣቶቹን ያራውጣል።
 ላነጋግርህ ፈልጌ ነው አልኩት። ዞር ብሎ ተመልክቶኝ ወደ ኮምፒውተሩ አተኮረና በኋላ አለኝ። ስራ ላይ ስለሆነ ልረብሸው አልፈለግኩምና ትቼው ወደ ሚስ ፌስ አመራሁ። 
ሚስ ፊስ እንደ ልጣድ ሁሉ እሷም በስራ ላይ ትኩረቷን አድርጋለች እንደ ልጣድ ባይሆንም ሙሉ ትኩረት ለስራዋ የሰጠች ትመስላለች ሰላምታ አቅርቤላት ከጎኗ ካለ ወንበር ላይ ተቀመጥኩና ይቅርታ አንዴ ባነጋግርሽ አልኳት ስራዋን አቁማ ምን ነበር አልችኝ። 
እንደው የስምሽ ነገር ይገርማል ሚስ ፌስ ዋና ስምሽ ነው እንዴ አልኳት ፈገግ አለችና ይሄውልህ ከዚህ እኮነው ስሙን የሰጡኝ እኔ ግን እወደዋለሁ አልከፈኝም አለችኝ በጣቷ ወደ ኮምፒውተሩ እያሳየችኝ። 
ነገሩ ገባኝ የልጣድና የሚስፌስ ሱስ ለካ ፌስቡክ ኖሯል።

ዛሬ ዛሬ በሁሉም ተቋማትና ኢንተርኔት ካፌዎች ኮምፒውተሮች ያለ እረፍት በሚባል ሁኔታ በፌስቡክ ተወጥረው ማየት የተለመደ ሆኗል። ከሰኞ እስከ አርብ ያሉት ቀናት አልበቃ ብሎ ቅዳሜና እሁድ ሳይቀር ለፌስ ቡክ ሲባል ቢሮ የሚገቡ ሰራተኞች ቁጥር እየበዛ መጥቷል። 
ከተላላኪ እስከ ኃላፊ ድረስ በፌስ ቡክ ቢዚ ሆነው የሚታዩበት ሁኔታ እየተለመደ መጥቷል፡፡ አንድ ወዳጄ ስለስራ ስጠይቀው የሰጠኝ ምላሽ መቼም አይረሳኝም እንዴት ነው ስራ አልኩት እንደተለመደው ወደ ጨዋታ ለማምራት ይመስገነው በጣም ቆንጆ ነው ስራ በፌስ ቡክ ከሆነ ወዲህ ሁሉም አሪፍ ነው። 
በአንድ ወቅት ለስራ ጉዳይ ከአንድ ተቋም ገብቼ ያጋጠመኝ ከአንድ ክፍል ወደ ሌላ ክፍል መልዕክት ለመለዋወጥ በተላላኪ መሆኑ ቀርቶ በፌስ ቡክ ቻት በማድረግ ሆኖ ተመልክቼ ግርም አልኝ።
 ሌላ አንድ ገጠመኜን ላውጋችሁ አንድ ኃላፊ ዛሬ ለትምህርት ውጪ ሀገር ሄደዋል ፡፡ ቃለመጠይቅ ላድርግላቸው ቀጠሮ ይዤ በቀጠሮዬ ሰዓት ከቢሯቸው ስገባ በተቀመጡበት አንድ እጃቸውን ለሰላምታ ዘርግተው አንድ አጃቸው የኮምፒውተሩን ማውስ ይዞ አትኩረው በሞኒተሩ ላይ ሰላም አሉኝና ቁጭ አልኩ።
 በቀጠሯችን መሰረት ቃለ መጠይቁን ለማድረግ መዘጋጀታቸውን እንደነገሩኝ መቅረጸ ድምጼንና ማስታወሻዬን አዘጋጅቼ በቅድሚያ ስማቸውንና የስራ ድርሻቸውን እንዲገልጹልኝ ጠየቅኳቸው።
 ራሳቸውን እንዳስተዋወቁ በሩብ አመቱ የተከናወኑ ጉዳዮችን ገልጹልኝ፡፡ ሁለተኛ ጥያቄ አቀረብኩ ኧ....በሩብ አመቱ ኧ....ትኩረታቸው ሁሉ በኮምፒውተር ላይ ነው የሳቸው እንዲህ መሆኑ ትኩረቴን ስለሳበው ቀስ ብዬ ወደ ኮምፒውተሩ ሳይ ፌስ ቡክ ላይ ተጥደውል።
 የተቀመጥኩት ከኮምፒውተሩ ሲስተም ዩኒት አጠገብ ነበርና ቀስ በዬ የኢንተርኔት ኬብሉን ነቀልኩት። ውይ ተቋረጠ አሉ ምኑ አልኳቸው ኢንተርኔት ከዛ በኋላ የሄድኩበትን ጉዳይ ያለምንም መቆራረጥ አጠናቅቄ እንደጨረስኩ አመስግኜ ለመሄድ ተነሳሁ ከመቀመጫቸው ብድግ ብለው ለሰላምታ እጃቸውን ዘረጉልኝ።
 የዘረጉትን እጅ ጨብጬ ይቅርታ ቅድም ኢንተርኔት ተቋርጦ ሳይሆን ከዚህ ነቅዬው ነው ብዬ የነቀልኩትን ኬብል መልሼ ሰካሁና አመስግናለሁ በማለት እጅ ነስቼ ልሄድ ስል እየሳቁ ሰራህልኝ አይደል ሲሉኝ እኔም ምን ይደረግ ስራ አይደል ብዬ ስወጣ መልካም ስራ አሉኝ እኔም መልካም ፌስ ቡክ ብያቸው ተሰናበትኩ።
 ከዛን ጊዜ ወዲህ ከእኝህ ሰው ጋር የጠበቀ ወዳጅነት መሰረትን ዛሬ ለትምህርት ወደ ቻይና ከሄዱ አመት አለፏቸው። እባክዎ ወዳጄ ይህን ጽሁፍ ካነበቡ አደራ ከቻይና ሲመለሱ ለፌስ ቡክ የሚሆን አንድ ሰከንድ አንድ ላፕቶፕ ያምጡልኝ።
 እንደው የኔነገር ፌስ ቡክ ውል እያለኝ ነው መሰለኝ የመምህሩን ነገር ዘነጋሁት። መምህሩ ያስተማሩትን አመት ሙሉ የደከሙበትን ምርት ለመሰብሰብ ፈተና አዘጋጅተው ተማሪዎቻቸውን ለመፈተን በቦርሳቸው ፈተናና የማይለያቸውን ላፕቶፕ የዘው ወደ ክፍል ይገባሉ። 
የተማሪዎቹን አቀማመጥ አስተካክለው ፈተናውን አደሉና ትንሽ ጎርደድ ጎርደድ አያሉ ቆይተው መከረኛ ላፕቶፓቸውን አውጥተው ይከፍቱና ሲዲኤማቸውን ሰክተው ፌስቡክ መጎርጎር ይጀምራሉ። 
ቁጭ ብድግ አያሉ ዞር ዞር መልከት አይደረጉ ቆይተው ሙሉ በሙሉ ትኩረታቸው ፌስ ቡክ ላይ ሲያተኩሩ ተፈታኝ ተማሪ ስራውን ሰርቶ ጨረሰና መምህሩን ይጠበበቅ ጀመር። በመጨረሻ ወረቀቱን ሰብስበው ላፕቶፓቸውን ዘጋግተው ከክፍል ወጥተው ይሄዳሉ። 
ከቀናት በኋላ የፈተና ወረቀቱን ይዘው ወደ ተማሪዎቹ ያመሩና እንዴት ሊሆን ቻለ ይላሉ ሁላችሁም እንዴት ልትደፍኑ ቻላች ተናገሩ። ከቆይታ በኋላ አንድ ተማሪ እጁን ያወጣና ቲቸር ሁላችንም የደፈንነው በፌስ ቡክ ነው ብሎ አረዳቸው የፈተና ወረቀቱን ለአለቃው ሰጥተው ወጡ። 
ከዛን ቀን ወዲህ ቲቸር ፌስ  ስማቸው ሆነ። ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ስራችንን ቀልጣፋ እያደረገልን የመጣ ቢሆንም ሙሉ በሙሉ በቁጥጥሩ ስር አውሎ ስራችንን እያዘናጋን ከመጣ ሰንበትበት ብሏል።
 ፌስቡክ የማንበብ ባህላችንንም እየሸረሸረ መጥቷል። ሚስ ፌስ ከስራ ላለማርፈድ ዘወትር ብትጥርም የባጃጅ ጉንዳን በሚርመሰመስባት ሀዋሳ የትራንስፖርት ችግር እንዴት ሊያስብል ይችላል። 
ግን ሚስ ፌስ ዘወትር አርፍዳ ገብታ ፌስቡከን ስትከፍት የምትፈልገውን ሰው ኦን ላይና ባለማግኘቷ ምክንያት አይ ሚስ ሂም ስትል በመደመጧ ሚስ ፌስ መባሏን ሰማሁ ልጣድም ለራሱ ያወጣው ስም መሆኑን ተረዳሁ። ይህ ፌስ ቡክ ለኛስ ማን የሚል ስያሜ አሰጥቶን ይሆን?  
ኧረ አንድ ትናንት የሰማሁትን ዜና ረስቼው ኖሯል። ካለን ትንሽ ሀብት ላይ ሸልመንና መርቀን ወደ ደቡብ አፍሪካ የቻን ዋንጫን ይዘው እንዲያመጡ የላክናቸው ዋሊያዎቹ ለውጤት ማጣታችን ምክንያቱ ፌስቡክ ያመጠው ጣጣ ድርሻ ያለው ይመስለኛል፡፡ 
እናም ይህ " ልጣድ" እና "ሚስ ፌስ" የተባለው የፌስቡክ ጉዳይ ይዞን ገደል እንዳይገባ ፈራሁ።  ቸር ይግጠመን።
https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=1449985302016269437#editor/target=post;postID=5461017431107284044