Nomonanoto Show

Friday, January 3, 2014

የሐዋሳ ሐይቅን ከብክነት ለመከላከል የከተማው ነዋሪም ሆነ በአካባቢ
ጥበቃ ላይ የተሠማሩ አካላት ሚናቸውን ማጐልበት ይጠበቅባቸዋል፤
ለመጥለቅ የዳዳችው ጀምበር ሙሉ ለሙሉ ከእይታ ከመሰወሯ በፊት ከአድማሱ ጥግ ሆና የፈነጠቀችው ነፀብራቅ የሐይቁን ውበት አጉልቶታል። አእዋፍ ከእንቅስቃሴያቸው እየተገቱ በሐይቁ አካባቢ በሚገኙ ትልልቅ ዛፎች ላይ መቀመጥ ጀምረዋል፤ ድምፃቸውም ብዙም አይሰማም። በነፋሱ ኃይል በሚገፋው የሐይቁ ውሃ ላይ ሆነው ጥቂት አዕዋፋት ወዲያ ወዲህ ይላሉ። በሐይቁ እምብርት ላይ በርቀት ሲታዩ የነበሩት ጀልባዎችም ወደ ሐይቁ ዳር እየተፋጠኑ ናቸው።
ወጣቶች፣ ጎልማሶችና አዛውንቶች በሐይቁ ዙሪያ ታድመዋል።
የዲላ ከተማ ነዋሪው አቶ ሳሙኤል ንጉሴ በንግድ ሥራቸው ምክንያት ወደ ሃዋሳ ከተማ ይመላለሳሉ። ቢያንስ በወር አንዴ ብቅ እንደሚሉም ነው የሚናገሩት። «ፍቅር የሆነውን የሃዋሳ ሐይቅ ሳልጎበኝ በጭራሽ አልመለስም» ይላሉ። ወሩን ሙሉ በሥራቸው ምክንያት የተፈጠረባቸውን ጫና በሐይቁ በሚያደርጉት የደቂቃዎች ቆይታ እርግፍ አድርገው አስወግደው በአዲስ መንፈስ እንደሚመለሱም ነው የሚናገሩት።
ወይዘሮ ማርታ አክሊሉም ልክ እንደ አቶ ሳሙኤል ወደ ሐይቁ ሲመጡ እፎይታ ይሰማቸዋል። «በሐይቁ ዳር ዳር ሆቴሎች መኖራቸው መልካም ነው» የሚሉት አስተያየት ሰጪዋ፤ አልፎ አልፎ የሚያስደምጡት ሙዚቃ በሐይቁ ዳርቻ ላይ እፎይ ብሎ መቀመጥ የሚፈልግን ሰው ምቾት እንደሚነሳነው የገለጹት። «በሐይቁ ዙሪያ ያለው ተፈጥሮአዊ ትዕይነት ብቻ በራሱ በቂ ነው» ባይ ናቸው።
ለከተማዋ ውበት አስተዋጽኦ ካደረጉት መካከል የመጀመሪያውን ስፍራ የሚይዘው የሐዋሳ ሐይቅ ደህንነቱን ለመጠበቅ «ተኝተን አናድርም» ይላሉ የከተማው ከንቲባ አቶ ዮናስ ዮሴፍ። ባለፈው ዓመትም በሐይቁ ላይ የመከረ ጉባዔ ተካሂዷል። በጉባዔው ላይም የተለያዩ ጥናታዊ ፅሑፎች በተለያዩ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ፕሮፌሰሮች ቀርበዋል። በመድረኩ ከተገኘውም ጥቅል ሐሳብ «ሐይቁን ከብክለት መከላከል አንዱ ነው» ያሉት ከንቲባው፤ ከከተማው ሁሉም አቅጣጫ የሚመጣውን ፍሳሽና ደለል ለማስቀረት መሥራት እንደሚያስፈልግ ይናገራሉ።
«ሐይቁ የዓለማያ ሐይቅ ዕጣ ሳይገጥመው ከወዲሁ ርብርብ ማድረግ ተቀዳሚ ተግባራችን አድርገን በመውሰዳችን በ2005 .ም የተፈጥሮ ሀብትና አካባቢ ጥበቃ ጽሕፈት ቤት በከተማ ደረጃ አቋቋመን እየሠራን ነው» የሚሉት ከንቲባው፤ በሐይቁ ዙሪያ ያሉ ተፋሰሶችን በማልማት እንዲሁም የከተማውን ፍሳሽ ለማስወገድ ሠፊ ሥራ መካሄዱንም ይናገራሉ።
አቶ ዮናስ እንደሚሉት፤ ባለፈው ዓመት 13 ሚሊዮን ብር ዘንድሮ ደግሞ ከ15 ሚሊዮን ብር በላይ ተመድቦ ለሐይቁ ስጋት ናቸው በተባሉ ችግሮች ላይ ለመሥራት እንቅስቃሴ ተደርጓል።
«እንደ ዓለማያ ሐይቅ ድንገት ከአጠገባችን ጠፍቶ የታሪክ ተወቃሽ ላለመሆን ሐይቁን ለመታደግ ጠንክረን በመሥራት ላይ እንገኛለን» ያሉት ከንቲባው፤ በድጋሜም ከኢትዮጵያ ሐይቅ ጠፋ የሚል መርዶ መደመጥ እንደሌለበትም ያስገነዝባሉ።
እንደ አቶ ዮናስ ገለጻ፤ ሐይቁን ለመታደግ የከተማው ሕዝብ ከፍተኛ ትብብር እያደረገ ሲሆን፤የክልሉና የፌዴራል መንግሥት እንዲሁም አጋር ድርጅቶችም የበኩላቸውን ድጋፍ እያደረጉ ይገኛሉ።
የሐዋሳ ከተማ አስተዳደር የተፈጥሮ ሀብትና አካባቢ ጥበቃ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ ተፈራ ማተቤ እንደሚሉት፤ ለሐይቁ ሥጋት ናቸው በሚል የተፈረጁትን በተለይ ከኢንዱስትሪዎች የሚለቀቁትን ኬሚካሎች ለመቀነስ ብሎም ለማስወገድ ከተቋማቱ ጋር በቅንጅት እየተሠራ ነው። እንደ እነ ቢ ጂ አይ እና ፔፕሲ ያሉ ዘመናዊ ቴክኖሎጂን የሚጠቀሙ ፋብሪካዎች ቢሆንም «አፈትልኮ ሊወጣ የሚችል ኬሚካል ይኖራል» በሚል በእዚህም ላይ እየተሠራ መሆኑን ነው የጠቆሙት።
ከከተማው የሚወጣው ፍሳሽ ወደ ሐይቁ እንዳይቀላቀል በሦስት አቅጣጫዎች በሐዋሳ ሪፈራል ሆስፒታልና አሞራ ገደል አካባቢ ማጥለያ ረገረግ መሬት እየተዘጋጀ መሆኑን አብራርተው፤ ሦስተኛው ደግሞ በእቅድ ላይ መሆኑን ይጠቁማሉ።
የከተማው ባህል ቱሪዝምና የመንግሥት ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች መምሪያ ኃላፊ ወይዘሮ ምህረት ገነነ «የሐዋሳ ሐይቅ ደረቀ ማለት የሐዋሳ ከተማ ማለት ነው፤ ሐይቁ የከተማው ሳምባ ነው» ይላሉ። ሁሉም ሐይቁን እንደ ዓይኑ ብሌን የሚጠብቀው የተፈጥሮ ሀብት እንደሆነም ነው የገለጹት። ሐይቁ እንደ ዓለማያ ሐይቅ ጠፍቶ ከመቆጨት በፊት «ሳይቃጠል በቅጠል» የሚለውን ብሂል ይዞ መሥራት እንደሚገባም ነው ያስገነዘቡት።
በኢትዮጵያ ስም ጥሸለቆ ውስጥ የሚገኘው ይህ ሐይቅ የተለያዩ የአሳ ዝርያዎች፣ ጉማሬዎች፣ አርጃኖዎችና የመሳሰሉት የሐይቅ ውስጥ እንስሳና የተለያዩ የተክል ዓይነቶች የሚገኙበት ሲሆን፤ ገባር ወንዙም ጥቁር ውሃ ብቻ መሆኑ ይታወቃል።
http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/addiszemen/news/7016-2013-12-26-07-12-26
በሃዋሳ ዩኒቨርሲቲ በመገንባት ላይ ባለው ህንፃ ላይ ከትናንት በስቲያ ምሽት የእሳት አደጋ ቃጠሎ ተነስቶ በአካባቢው ህብረተሰብና በተለያዩ አካላት በተደረገው ርብርብ በሰው ህይወት ላይ ጉዳት ሳያደርስ በቁጥጥር ስር መዋሉ ተገለጸ፡፡
የዩኒቨርሲቲው የኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ መልሰው ደጀኔ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ እንዳስታወቁት፤ ከትናንት በስቲያ ከምሽቱ አራት ሰዓት ገደማ በሴት ተማሪዎች ማደሪያ አካባቢ እየተገነባ ባለ አንድ ህንፃ ላይ ባልታወቀ መንስኤ የእሳት አደጋ ቃጠሎ ተነስቶ ከሁለት ሰዓታት በላይ በፈጀ ርብርብ በሰው ህይወት ላይ ጉዳት ሳያደርስ በቁጥጥር ስር ማዋል ችሏል፡፡
የአካባቢው ህብረተሰብ ከዩኒቨርሲቲው ማህበረሰብ ጋር በመተባበር አፋጣኝ እርምጃ በመውሰዱ ቃጠሎው የከፋ ጉዳት እንዳያደርስ ማድረግ ተችሏል። ዩኒቨርሲቲው ከክልሉ ፖሊስ ጋር በመሆን ተማሪዎቹን የማረጋጋት ሥራ መሥራቱን አስታውቀዋል፡፡
የደቡብ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን የወንጀልና የትራፊክ አደጋ መከላከል ዋና የሥራ ሂደት ባለቤት ኮማንደር በላይነህ በቀለ በበኩላቸው፤ እሳቱን ለማጥፋት የተለያዩ አካላት ተሳትፎ ያደረጉ መሆኑን ጠቅሰው፣ በዋናነትም ከአካባቢው ህብረተሰብ፣ ከተማሪዎች፣ ከሃዋሳ ጨርቃ ጨርቅ ፋብሪካ፣ ከፖሊስ ኮሚሽንና ከሻሸመኔ እሳት አደጋ መከላከል እንዲሁም በአካባቢው መንገድ ሥራ ላይ ከተሰማሩ አካላት ድጋፍ የተደረገ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡
የእሳት ቃጠሎ አደጋውን በቁጥጥር ስር ለማዋል ከሁለት ሰዓታት በላይ መፍጀቱን ኮማንደር በላይነህ ተናግረው፣ ይህም ሊሆን የቻለው ቃጠሎው የተከሰተበት ህንፃ በግንባታ ላይ ስለሚገኝና እሳቱን በፍጥነት በቁጥጥር ስር ለማዋል አስቸጋሪ ስላደረገው በመሆኑ እንደሆነ አመልክተዋል፡፡ በተጠንቀቅ ላይ የነበሩ የፌደራል መከላከያ ሠራዊት፣ የፌደራል ፖሊስና የክልሉ ፖሊስ ኮሚሽን አባላት በቃጠሎው ወቅት ተማሪዎችና አጠቃላይ የዩኒቨርሲቲው ማህበረሰቡ ጉዳት እንዳይደርስባቸውና የአካባቢው ፀጥታና ሰላም እንዲከበር ርብርብ ያደረጉ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡
በአሁኑ ወቅትም የክልሉ ፖሊስ ኮሚሽን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን የቃጠሎውን መንስኤና በአጠቃላይ የደረሰውን ጉዳት መጠን የማጠራት ሥራ እየሰራ ሲሆን፣ በቅርቡም ተጣርቶ ለሕዝብ ይፋ የሚያደርግ መሆኑን ኮማንደር በላይነህ አስታውቀዋል፡፡
http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/addiszemen/national-news/7148-2014-01-02-09-23-21
በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ በመማር ማስተማር፣ በምርምር ሥራዎች፣ በማሕበረሰብ አገልግሎትና የሰባ ሰላሳ ቅበላን ተግባራዊ ለማድረግ የመምህራንና ቤተ ሙከራ ቁሶችን ከማሟላት አንጻር ያጋጠሙ ችግሮች እንዲሁም በተወሰዱ መፍትሔዎችና በሌሎችም ጉዳዮች ከፕሬዚዳንቱ ዶክተር ዮሴፍ ማሞ ጋር ያደረግነውን ቃለ ምልልስ በክፍል አንድ ይዘን መቅረባችን ይታወሳል። በዛሬው እትማችን በዩኒቨርሲቲው ሌሎች እንቅስቃሴዎች ዙሪያ ያደረግነውን ቆይታ ይዘን ቀርበናል።
አዲስ ዘመን ፦ በዩኒቨርሲቲው ወጣቶችን በተለይም ሴቶችን ከትምህርታቸው የሚያሰናክሉ የተለያዩ ችግሮች እንደሚያጋጥሙ ይነገራል። ይህ ምን ያህል እውነት ነው? ምን የመፍትሔ እርምጃስ ተወሰደ?
ዶክተር ዮሴፍ፦ የሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ በርካታ ተማሪዎችን ያቀፈ ነው። ከእነዚህ ተማሪዎች መካከል እጅግ በጣም ጥቂት በሚባሉ ተማሪዎች የተነሳ የአብዛኛው ስም መነሳት የለበትም። ተቋሙ እነዚህም ቢሆኑ ለተለያዩ ችግሮች መጋለጥ የለባቸውም የሚል አቋም ይዞ እየሰራ ነው። ያለው አመለካከት በጣም የተዛባ ነው። አብዛኛዎቹ ሴት ተማሪዎችም ቢሆኑ እኛ ለመማር ነው የመጣነው፤ አላማ አለን የሚሉ ናቸው። ከዚህ ጋር በተያያዙ ጉዳዮች ሴት ተማሪዎችን ሰብስበን ለማወያየት ስንፈልግ አይመጡም። ምክንያታቸው በተወሰኑ ተማሪዎች የተነሳ ሰብዕናችንን ትነካላችሁ የሚል ነው።
ሐዋሳ ትልቅ ከተማ በመሆኑ በወሲብ ሥራ ላይ የተሰማሩ ሴቶች ሳይቀሩ ራሳቸውን ተማሪ በማስመሰል «ሹገር ዳዲ» የሚባሉትን ያጠምዳሉ። የተማሪ መታወቂያ ይዘውም ይገኛሉ። ይህን ችግር ለመፍታት ከከተማው ፖሊስ ጋር በመተባበር እየሰራን ነው። በመምህራን በኩልም ከውጤት ጋር በተያያዘ ከሴት ተማሪዎች ጋር አግባብ ያልሆነ ግንኙነት ለመፍጠር የሞከረ አንድ መምህር እንዲቀጣ አድርገናል። በዩኒቨርሲቲው ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት የሥርዓተ ጾታ ዳይሬክቶሬትና ክበባት የተለያዩ እንቅስቃሴዎችን እያደረጉ ነው።
አዲስ ዘመን ፦ የዩኒቨርሲቲውን ቅጥረ ግቢ ለማስዋብ ከፍተኛ ገንዘብ ተመድቦ ሥራው በመከናወን ላይ ይገኛል። ይህን ለማድረግ ምን አነሳሳችሁ ውጤቱስ ምን ይመስላል?
ዶክተር ዮሴፍ፦ በእርግጥ እንደተባለው የዩኒቨርሲቲውን ቅጥረ ግቢ ለማስዋብ 52 ሚሊዮን ብር መድበን ሥራው እየተከናወነ ነው። ሥራውን የሚያከናውነው ድርጅት በዘርፉ ልምድ ያለው ነው። በጨረታ ተወዳድሮ የተረከበው ቢሆንም በዝቅተኛ ዋጋ ከስሮ ነው የሚሰራው። የእኛን ሥራ ካዩ በኋላ ግን ሌሎችም እየጠሩት ነው።
እኛ እዚህ ውሳኔ ላይ ለመድረስ ከሁለት ሳምንት በላይ ተቸግረን ነበር። በግልም ይህን ያህል ከፍተኛ ብር ግቢውን ለማስዋብ ማውጣት የሚለው ሃሳብ እንቅልፍ ነስቶኝ ነበር። ይህ በእኛ ሀገር የተለመደ ባይሆንም በሌላው ዓለም የዩኒቨርሲቲዎችን ግቢ ለተማሪዎች የሚስብ ማድረጉ አዲስ አይደለም። ውሳኔውን አጽድቀን ወደ ሥራ ተገብቶ ለውጡ ከታየ በኋላ ግን ያገኘነው አዎንታዊ ምላሽ ከፍተኛ ነው። የዛሬ ዓመት የክልሉ ፕሬዚዳንት የነበሩት አቶ ሽፈራው ሽጉጤ በተማሪዎች የምረቃ በዓል ላይ በተገኙበት ወቅት ሥራው በጣም ጥሩ መሆኑን መስክረው ነበር።
ግቢውን ማስዋቡ በመማር ማስተማሩ ሥራ ላይ አዎንታዊ ሚና አለው። ከዚህ ቀደም መምህራን በምሳ ሰዓት ግቢ ውስጥ ለመቆየት አይፈልጉም ነበር። አሁን ግን ዘመናዊ ላውንጅ፣ ምቹ አካባቢና ነፃ የዋይ ፋይ ኢንተርኔት አገልግሎት ስላለ በግቢው ውስጥ ይቆያሉ። ፋውንቴን፣ መብራቶች፣ የእግረኛ መንገዶችና ሌሎችም ግንባታዎች ሲጠናቀቁ የበለጠ ውበት ይኖረዋል።
ከዚህ ጋር በተያያዘ ለሕንፃ ግንባታዎችም ከፍተኛ ትኩረትና ጥንቃቄ እናደርጋለን። በሌሎች ተቋሞች እንደሚያጋጥመው የመጓተት ችግር አይታይም። ሕንፃዎቻችንም በተቀመጠላቸው ጊዜ ግንባታቸው እየተካሄደ ነው። ለአካል ጉዳተኞች ምቹ እንዲሆኑ ተደርገው የተሰሩ ሲሆን፤ እስከ ላይኛው ፎቅ ድረስ ያለችግር እንዲወጡ ተደርገው ነው የተገነቡት።
የሕንፃዎቹን ግንባታ የሚከታተል ቡድን አለ። እኔም በየጊዜው የደረሱበትን ደረጃ አያለሁ። ለሕንፃ ግንባታ ጨረታ ስናወጣ የኮንትራክተሮቹን የኋላ ታሪክ እንመረምራለን። ዝቅተኛ ገንዘብ የሚያቀርቡትን ብቻ አናይም። ግንባታ ጀምረው የሚያቋርጡ ከሆነ አንቀበላቸውም። በእዚህም አምና ለሥራ ማስኬጃ የተመደበልን በጀት ዘጠኝ መቶ ሚሊዮን ብር አካባቢ ቢሆንም ተጨማሪ በመጠየቅ 1 ነጥብ 2 ቢሊዮን አካባቢ ነው የተጠቀምነው። በእዚህ ዓመትም 1 ነጥብ 2 ቢሊዮን ብር ተመድቦልናል። የእኛ ዩኒቨርሲቲ በፋይናንስ አጠቃቀም የተሻለ አፈጻጸም ነው ያስመዘገበው።
አዲስ ዘመን ፦ ዩኒቨርሲቲው ከሌሎች አቻ የውጭ ተቋማት ጋር ያለው ትብብር ምን ይመስላል?
ዶክተር ዮሴፍ፦ የሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ ቀድሞ በግብርና ስለጀመረ ከተለያዩ የውጭ ዩኒቨርሲቲዎች ጋር በዘርፉ ግንኙነት ነበረው። ከዚህ በተጨማሪ በሌሎችም መስኮች ከተለያዩ የአውሮፓ፣ የአሜሪካና የአፍሪካ ተቋማት ጋር ብዙ ፕሮጀክቶች አሉት። ከአላባማ፣ ኮሎራዶ ኦስሎ፣ ካስኬድና ሌሎችም ተቋማት ጋር ባለን ግንኙነት የሁለተኛና የሦስተኛ ዲግሪ መምህራንን በማሰልጠንና በሌሎችም ዘርፎች ትብብር እናደርጋለን። በገንዘብ ደረጃም ቢሆን ከፍተኛ ድጋፍ እናገኛለን። ሙራድ ከሚባለው ተቋም ጋር ለሁለት ዓመት ባለን ስምምነት 220 ሚሊዮን ብር ድጋፍ ይደረግልናል።
አንድ ዩኒቨርሲቲ ሊኖረው የሚገባው የመምህራን ስብጥር መካከል 75 በመቶ በሦስተኛ ዲግሪ ቀሪው 25 ከመቶ ደግሞ በሁለተኛ ዲግሪ የሰለጠኑ እንዲሆኑ ይጠበቃል። እኛ በሦስተኛ ዲግሪ የሰለጠኑ መምህሮቻችን ብዛት ከ10 በመቶ አልበለጠም። ትብብሮቹም ይህን በማሟላት ረገድ ትልቅ ፋይዳ አላቸው። ብዙ የምርምር ሥራዎችን ለመስራትም የገንዘብ እጥረት አለ። ከእነዚህ ተቋማት ጋር የምናደርገው ስምምነት ችግሩን አስወግዶ ምርምሮችን ለማካሄድ ከፍተኛ ፋይዳ አለው። በእዚህም ዩኒቨርሲቲውም ሆነ መንግሥት ይጠቀማሉ። አሁን ከውጭ ተቋማት ጋር የምናደርገው ትብብር እየበዛ ስለመጣ የፕሮጀክት ማስተባበሪያ ቢሮ ከፍተናል።
አዲስ ዘመን ፦ የሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ የራሱን ገቢ ለማሳደግ የሚያደርገው ጥረት ምን ይመስላል?
ዶክተር ዮሴፍ፦ ከሌሎች አገራት ከምናየው ተሞክሮ የከፍተኛ ትምህርት ብዙ ገንዘብ ተከፍሎበት የሚገኝ ነው። ዩኒቨርሲቲዎችም በራሳቸው ገቢ ነው የሚተዳደሩት። እኛም ሀገር የመንግሥት ሚና እየቀነሰ የሚሄድበት ወቅት ይመጣል። ከዚህ አንጻር የውስጥ ገቢን ለማሳደግ ብዙ ሥራ እየሰራን ነው። ሰፊ የሆነ ዘመናዊ የዶሮ እርባታ አለ። በቀን 5 ሺ እንቁላል ይመረታል። የከብት እርባታና የወተት ላም ጀምረናል። ወደፊት ፓስቸራይዝድ የሆነ ወተት የማምረት እቅድ አለን። በወርክሾፓችን ወንበር፣ ጠረጴዛና አልጋ እናመርታለን። ለተቋሞቻችን እኛ ነን የምናቀርበው። የአሳማም ርቢ ጀምረናል። ይህን የጀመርነው ከተማሪዎች የሚተርፈው ምግብ ከሚባክን በማለት ነው። ከተማሪዎች የሚተርፈው ምግብ በብዙ ዩኒቨርሲቲዎች ከፍተኛ ችግር የሚፈጥር ነገር ነው። ለሌላ አላማ ሲሸጥ ለሰዎች የሚያውሉት አሉ። ከተከማቸበት ቦታ ገብተው ለመስረቅም የሚሞክሩ አሉ። በእኛ ዩኒቨርሲቲ ከበርካታ ተማሪዎች በቀን ሦስት ጊዜ የሚወጣ ተረፈ ምግብ አለ። ይህን ለአሳማዎች ቀለብ አድርገነዋል። በአጠቃላይ ባለፈው ዓመት ከተለያዩ የውስጥ ገቢዎች 70 ሚሊዮን ብር አስገብተናል። ይህንን እያሰፋን ስንሄድ ለህብረተሰቡ በተመጣጣኝ ዋጋ ከምናቀርበው አገልግሎት ባሻገር ለዩኒቨርሲቲያችንም የገቢ ምንጭ ይሆናል።
አዲስ ዘመን ፦ ከዩኒቨርሲቲው የሚወጡ ተመራቂዎች ሥራ ፈጣሪ እንዲሆኑ የሚደረጉ ጥረቶች አሉ ?
ዶክተር ዮሴፍ፦ ተመራቂዎች ሥራ ፈጣሪ እንዲሆኑ የሚደረገው ጥረት ብዙዎቻችን ያልተሻገርነው መስመር ይመስለኛል። እኛም ጋር ይታያል። ይሁን እንጂ በአንድ ወቅት «ኢንኩቤሽን ሴንተር» አቋቁመን ተመራቂዎች ከዩኒቨርሲቲው ከመውጣታቸው በፊት የሥራ ፈጠራን ተግባራዊ የሚያደርጉበትን ሁኔታ ለማመቻቸት ሞክረን ነበር። ለምሳሌ የኮምፒዩተር ተመራቂዎች በመጨረሻው ሦስተኛና አራተኛ ዓመት የትምህርት ጊዜያቸው ቦታ ተዘጋጅቶላቸው የተለያዩ ሶፍትዌሮችን እንዲፈጥሩ ይደረጋል። ከኢንዱስትሪ ጋር ትስስር እንዲፈጥሩ በማድረግም ገቢ የሚያገኙበትና የሥራ ፈጠራ ባህልን የሚያዳብሩበት እድል ይፈጥር ነበር። ሲመረቁም በእዚሁ ሥራ ይቀጥላሉ። አሁንም ይህ እንቅስቃሴ ቢቀጥልም የተፈለገውን ያህል ግን እየተሰራበት አይደለም።
ጥሩ ፈጠራ የሚመነጨው ከዩኒቨርሲቲዎች ነው። እዚህ የፈጠራ ቀን ብለን በምናከብርበት ወቅት ብዙ አዳዲስና የሚያስገርሙ ፈጠራዎችን ተማሪዎች ይዘው ይቀርባሉ። ይሁን እንጂ በአመለካከት ደረጃ ችግሮች አሉ። በዩኒቨርሲቲው የሥራ ፈጠራ ኮርስ ቢሰጥም በቂ አይደለም። ከመምህራንም ብዙ ይጠበቃል። ይህን ችግር የግድ መሻገር አለብን።
አሁን እንደ አጭር ጊዜ እቅድ ይዘን እየተገበርን ያለነው የተለያዩ ማሽኖችን አስመስሎ በመስራት በተለይ የአርሶ አደሩን ችግር የሚያቃልሉ ተግባራትን ማከናወንና የቴክኖሎጂ ሽግግር ላይ ነው። በእዚህ በኩል በምክትል ፕሬዚዳንት የሚመራ ክፍል አቋቁመን እየተንቀሳቀስን ነው።
አዲስ ዘመን፦ ሞጁላራይዜሽን የትምህርት አሰጣጥን ተግባራዊ በማድረግ የተሻለ ጥራት ለማምጣት የምታደርጉት ጥረት ምን ደረጃ ላይ ይገኛል ?
ዶክተር ዮሴፍ፦ ሞጁላራይዜሽን የትምህርት አሰጣጥን ሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ ነው የተጀመረው። አሁን አራተኛ ዓመት ላይ ደርሰናል። በእዚህ የትምህርት አሰጣጥ የሰለጠኑ ተማሪዎች አምና ተመርቀዋል። በእዚህ የትምህርት አሰጣጥ ሥርዓት በተከታታይ ምዘና እስከ ስድስት የሚደርሱ የተለያዩ ሙከራዎች ይሰጣሉ። በፊት በተለያየ ሴሚስተር የሚሰጡ ተመሳሳይ ትምህርቶች አንድ አካባቢ ይደረጋሉ። ለምሳሌ ኮምፒዩተር ጥገና የተመለከቱ ትምህርቶች በተለያየ ወቅት ይሰጡ ከነበረ አንድ ላይ ይሆናሉ። ይህ ተማሪው በተለያየ ምክንያት ትምህርት ቢያቋርጥ ቢያንስ ስለ ኮምፒዩተር ጥገና አውቆ እንዲወጣና እንዲሰራ ያስችለዋል። ብክነንትንም ያስቀራል ከሚል የታቀደ ነው። ባለፉት ሦስት ዓመታት የነበረውን አፈጻጸምና ያመጣውን ለውጥ አስመልክቶ ጥናት አድርገናል። በእዚህም መጠነ ማቋረጥ መቀነሱን አረጋግጠናል። ስለዚህ በትክክል ከተተገበረ ለውጥ ያመጣል።
በእርግጥ የተማሪ መብዛት ተግባራዊ ለማድረግ ችግር ሊሆን ይችላል። ትምህርቶቹንም አንድ ላይ በማድረግ በሞጁል መልክ ማዘጋጀት ይቀረናል። በሞጁላር አሰራር ተማሪው አንድ ዓይነት ይዘት ያላቸው ትምህርቶችን ሲጨርስ እውቅና ማግኘት (ሰርቲፋይድ መሆን) አለበት። እያንዳንዱ ሞጁል እውቅና ይሰጠዋል። ይህ ብክነትን ለማስቀረት ይረዳል። ይህን ማድረግ አልጀመርንም።
አዲስ ዘመን፦ የትምህርት ሠራዊት በማደራጀት በኩል ምን ተግባራት ተከናውነዋል? ያጋጠሙ ችግሮችስ አሉ ?
ዶክተር ዮሴፍ፦ የአንድ ለአምስት የትምህርት ሠራዊትን በተመለከተ በተማሪ ሳይሆን በመምህሩ በኩል ቶሎ ያለመቀበል ችግር ነበር። ይህን ቀድሞም በቡድን የሚሰሩ ሥራዎች ስለነበሩ አዲስ አይደለም ይሉ ነበር። ከሌላ ነገር ጋር የሚያይዙም ነበሩ። አንዳንድ ተማሪዎችም ሌላውን ለመደገፍ ጊዜ የለንም በማለት ይሸሹት ነበር። ፎረሞች አካሂደን ጠቀሜታውን ለተማሪውም ለመምህሩም አሰልጥነናል። አሁን ለውጥ አለ። ሌሎች ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞችንም ወደእዚህ አደረጃጀት ለማስገባት እየሰራን ነው።
የትምህርት ሠራዊቱ ለተማሪውም ሆነ ለመምህሩ ጠቀሜታው የጎላ ነው። የአቻ ለአቻ ትምህርት እንደሚጠቅም ሳይንሱ ያመለክታል። አንዱ ሲያስረዳ በዚያው ለራሱም ያጠናል። አንድ ሰው ለብቻው ሲያጠና ለመገንዘብ ጊዜ ይፈጃል። ሲያስረዳ ግን ጊዜ ይቆጥባል። በቡድን ሥራ አነስተኛ አቅም ያለውም አንድ ነገር ያጋራል። በአቻ ለአቻ የመማማር ሂደት ጊዜ አይባክንም። በአጭር ጊዜ የመቀበልን ነገር ያዳብራል።
አዲስ ዘመን ፦ ወደ ፊት ለዩኒቨርሲቲው ያለዎት ራዕይ ምንድንነው ?
ዶክተር ዮሴፍ፦ ዩኒቨርሲቲያችን እየተለወጠ ነው። ወደ ፊት በአፍሪካ ተወዳዳሪ በዓለም ደግሞ ታዋቂ ዩኒቨርሲቲ ሆኖ የማየት ራዕይ አለኝ ።
http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/addiszemen/society/7208-2014-01-03-08-07-15
Ethiopia is the birthplace of Coffea arabica, the ‘mountain coffee’, and is some of the best tasting commercially produced type of coffee in the world. Now, people associated with the coffee trade in the African nation will be celebrating the start of this year in style after humanitarian groups combined in order to bring funding for a new facility near the central-southern town of Yirgachefe (also transliterated as Irgachefe), securing around two-hundred jobs in the process.
Ethiopian coffee group METAD will run the site after securing the investment from a project initiated by the East Coast Impact Angel Network (EIAN), and facilitated by the U.S Agency for International Development’s (USAID) Agricultural Growth Program which aims to secure and develop industrial growth in hard-to-reach areas where food and medical supplies are limited.
Out of the jobs created, seventy percent will go to women whilst the benefits of this project will spread to around four-hundred local coffee farmers who will see an increase in value and quality of their produce.
METAD CEO Aman Adinew stated that they ‘are eager to use this investment to continue building Ethiopia’s reputation in the speciality coffee market.’
The talks began in earnest back in June last year when RENEW, a group that brings together investors in burgeoning economies, brought together METAD and EIAN members four a tour of the prosperous coffee growing region of Hambela in order to evaluate existing and potential capacities.
RENEW is the group that initially brought together METAD and EIAN to tour the coffee growing mountainous lands of Habela back in June 2013. The group facilitates and invests on emerging economies and it was decided that a coffee drying and processing plant would be fantastic for the local community and coffee production in the country as a whole.
‘We all experience coffee from the consumer end, so this investment in Ethiopian speciality coffee has natural appeal to me,” said Dr. Andrew Umhau, a member of the EIAN financiers, ”I had the opportunity to experience the entire coffee supply chain first hand in Ethiopia—from coffee bush to macchiato. The METAD management team understands coffee in Ethiopia, so we have great confidence in this venture.’
Given that METAD’s Addis Ababa coffee laboratory was the first privately owned African centre to be certified by the Speciality Coffee Association of America (SCAA), the production of quality coffee in Ethiopia is evidently in safe hands.
The Ethiopian coffee industry looks set to go from strength to strength in 2014, which is good news for coffee loves, coffee workers and the country in general.
Preparations are underway to launch the construction work on the 4-lane dual carriageway Modjo-Hawassa highway project, Walta Information Center reported citing the Ethiopian Roads Authority (ERA).
The 210-km highway project will be implemented in four phases.
The first phase consists of the construction of Modjo-Meki new asphalt road and the second phase includes the construction of asphalt road between Meki-Zeway, according to the Ethiopian Roads Authority.
The third and fourth phases of the project consist of the construction of new asphalt road between Zeway-Arsi Negele and Arsi Negele-Hawassa.
The construction of the 56-km Modjo-Meki new asphalt road will be financed by the African Development Bank (AfDB) and the government of Ethiopia.
Financing agreement in underway between the government of Ethiopia and the Korean Exim Bank for the construction of the 37-km Meki-Zeway road, the Authority's Communication Director said.
The World Bank and the Chinese Exim Bank has also shown their interests to finance the construction of the 55-km Zeway-Arsi Negele and the 62–km Arsi Negele-Hawassa roads, he added.
Source: Walta Information Center