Nomonanoto Show

Thursday, November 7, 2013

Addis Ababa - Ethiopia's economy has reached a crossroads and, to prevent growth rates from falling, needs to be restructured to encourage more private sector investments, the International Monetary Fund said on Wednesday.
Economic output should grow 7.5 percent in each of the next two fiscal years, to July 2014 and 2015, down slightly from the 8.5 percent in 2011/12, Jan Mikkelson, the IMF's representative in Ethiopia, told reporters.
It expects year-on-year inflation - which dipped to 6.9 percent in September from 7.0 percent in August - to remain in single digits.
The government has reported double-digit GDP growth for much of the past decade, but some economists say those figures are inflated.
It said in July it expected the economy to maintain a growth rate of 11 percent in 2013/14.
Growth has been propelled by huge public spending on infrastructure, while an expansion in services and agriculture has also boosted the economy. Ethiopia's exports include coffee, horticultural products and livestock.
“However, without policy adjustments to address the large consolidated public sector, fiscal deficit and structural bottlenecks, economic growth is projected to taper off in subsequent years,” Mikkelson said.
The World Bank says infrastructure spending required financing equivalent to 19 percent of Ethiopia's GDP in fiscal 2011-2012.
Mikkelson said Ethiopia, which is also a big aid recipient, needed to allow more private sector involvement in driving further growth of the economy.
“While Ethiopia's public sector-led development strategy has led to results, it is now at the crossroads. There is a need to carefully consider the balance between public and private sectors in the economy,” he said.
“Economic policy ... should address this by gradually reducing and streamlining the role of the public sector in the economy and developing a strong and vibrant private sector.”
In May, Mikkelsen had forecast economic growth would slow to an estimated 6.5 percent this fiscal year.
He said the new figures given on Wednesday were due to a change in the methodology used to calculate them. - Reuters

የወባ በሽታና የመከላከል ጥረቶች
የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር የ2005 .ም ሪፖርት እንደሚያመለክተው በዓመቱ የመጀመሪያ ሦስት ወራት በወባ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ይጨምራል፤


ከሁለት ሺ ሜትር በታች በሆኑ የወይና ደጋና ቆላማ አካባቢዎች ሁሉ ይተላለፋል የወባ በሽታ። በአብዛኛው ከክረምት ወራት በኋላ ከመስከረም እስከ ህዳር ባለው ወቅት ስርጭቱ የሚጨምር ሲሆን በአንዳንድ ቦታዎች ከበልግ ዝናብ ተከተሎ ባሉ ወራትም ይከሰታል።
ስለ ወባ በሽታ አጠቃላይ ግንዛቤ ለማስረጽ ይረዳ ዘንድ እንዲሁም በሽታውን በመከላከል በኩል ስለሚደረጉት ጥረቶች መረጃ ለማግኘት ወደ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ጎራ ብለን ነበር። በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ የወባ መከላከልና መቆጣጠር ቡድን መሪ የሆኑት ወይዘሪት ህይወት ሰለሞን ስለወባ በሽታና የመከላከል ጥረቱን አስመልክቶ ማብራሪያ ሰጥተውናል።
«የወባ በሽታ ፕላስሞድየም የሚባል በአይን የማይታይ ረቂቅ ጥገኛ ተህዋስ በደም ውስጥ መኖር፣ ማደግና መራባት ምክንያት የሚከሰት በሽታ ነው። ይህ በሽታ በአለም ላይ በብዙ ቦታዎች ይከሰታል። በአገራችንም ሰባ አምስት በመቶ በሚሆነው የቆዳ ስፋት የወባ በሽታ ይታያል። ስልሳ ስምንት በመቶ የሚሆነው ህዝብም ለበሽታው ተጋላጭ በሆኑ አካባቢዎች ይገኛል» ይላሉ ወይዘሪት ሕይወት።
የወባ በሽታ አኖፊለሰ በመባል በምት ታወቀው እንስት የወባ ትንኝ አማካኝነት ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፍ ተህዋስ ነው። ትንኟ የምታስተላልፈው የበሽታው መንስኤ የሆነውን ተህዋስ ነው፡፡ በሃገራችን ሁለት ዋና ዋና የወባ ተህዋስ ዝርያዎች አሉ የሚሉት ቡድን መሪዋ ፕላዝሞዲየም ፋልሲፓረም እና ፕላዝሞዲየም ቫይቫክስ በመባል እንደሚ ታወቁ ይናገራሉ።
በሽታው አኖፊለስ በመባል በምትታወቀው እንስቷ የወባ ትንኝ ንክሻ ምክንያት ከህመም ተኛ ሰው ወደ ጤነኛ ይተላለፋል። አኖፊለስ የም ትባለው ትንኝ በተፈጥሮዋ የመትመገበው ደም ነው፡፡ ደም መመገቧ ደግሞ እንቁላሏን ለማሳደግ ይጠቅማታል፡፡እግረ መንገዷንም የበሽተኛውን ሰው ደም ከተህዋስያኑ ጋር አብራ ትመገባላች። ተህዋስያኑ በትንኝዋ ውስጥ በማደግ በሌላ ወቅት ከጤነኛ ሰው ደም በምትመገብበት ጊዜ ይተላለፋሉ፡፡
የወባ በሽታ በሰውነት ውስጥ መሰራጨት እንደ ጀመረ ዋና ዋና ምልክቶች መታየት ይጀም ራሉ የሚሉት ወይዘሪት ሕይወት ምልክቶቹም ብርድ ብርድ ማለትና የማንቀ ጥቀጥ ሰሜት፣ ትኩሳትና ማላብ፣ የጀርባና የሰውነት መጋጠ ሚያዎች ቁርጥማት ፣ከፍተኛ ራስ ምታት ፣የምግብ ፍላጎት መቀነስ ፣ ማቅለሽለሽና ማስመለስ ናቸው። እነዚህ የበሽታው ምልክቶች የታዩበት ህመምተኛ በአቅራቢያው በሚገኝ የጤና ደርጅት በመሄድ መመርመር ይኖርበታል ሲሉ ይመክራሉ።
በቅድሚያ የጤና ባለሙያው የበሽታውን ምልክቶች በማየት ሊገምት ይችላል የሚሉት ወይዘሪት ሕይወት በመገመት ብቻ ሰይሆን የደም ምርመራ በማድረግ በሽታው ሰውነት ውስጥ መኖሩ ከተረጋገጠ በኋላ ፈውስ የሚሰጥና ከስቃይ የሚገላግል መድሃኒት ይታዘዛል። ህመምተኛው የታዘዘለትን መድሃኒት እንደ ጀመረ ለውጥ ስለሚታይበት ተሽሎኛል ብሎ ምድኀኒት ማቋረጥ የለበትም። ተገቢውን ህክምና በአግባቡ ወስዶ መዳን ካልቻለ ወይም በሽታው እየተጠናከረ ከሄደ በአስቸኳይ ወደ ጤና ባለሞያ በመቅረብ እራስን ከሞት መታደግ ይገባል የሚለውን አጽንኦት ሰጥተው ይናገራሉ።
በወባ በሽታ ላለመያዝ የቅድመ መከላከል ስራው ትኩረት ሊሰጠው ይገባል ይላሉ ወይዘሪት ሕይወት። በቅድሚያ የወባ ትንኝ እንዳይፈጠር ማድረግ ከመከላከያዎቹ አንዱ ነው። የወባ ትንኝ እንቁላል የምትጥለው በሰዎች መኖሪያ አካባቢ የሚገኙ የተጠራቀሙ ውሃዎች፣ ኩሬ ፣ረግራማ ስፍራ ፣የመስኖ ቦይ ፣ውሃ ለማቆር የሚችሉ ቁሳቁሶችና ሰው ሰራሽና የተፈጥሮ ጉድጓዶች ውስጥ ነው፡፡
እንቁላሎቹ በውሃ አካል ውስጥ እንደ ተጣሉ ከእስከሳምንት በሚሆን ጊዜ ውስጥ የተለያዩ የእድገት ደረጃዎችን በማለፍ በራሪ ትንኞች ይሆናሉ።ይህ ስራ ደግሞ ህብረተሰቡን በማስተማር ያቆሩ ቦታዎችን ማፅዳት፣ ለሰውና ለአንስሳት አገልግሎት የማይውሉና የማይንቀ ሳቀሱ የውሃ አካሎችን በማስወገድ እጮች እንዳይራቡ ማድረግ አስፈላጊ ነው።
በሽታውን ለምታስተላልፈው ትንኝ ንክሻ ላለመጋለጥ በምሽትና በሌሊት መላ አካልን የሚሸፍኑ ልብሶችን መልበስ፣ በመኝታ ጊዜ በፀረ ትንኝ ኬሚካል የተነከረ አጎበር መጠቀም ፣አንድ አጎበር የሚያገለግለው ለአመታት ስለሆነ የአገልግሎት ዘመኑ ከመጠናቀቁ በፊት መቀየር፣ የቤት መስኮቶችና ክፍተቶችን ትንኝ ማስገባት በማይችሉ ወንፊት ሽቦዎች በመጋረድ ተገቢውን ጥንቃቄ ማድረግ አስፈላጊ መሆ ኑንም ይመክራሉ።
ህብረተሰቡን በማስተባበርና በማስተማር ረገድ በመላው ሃገሪቱ የሚገኙ ከ38 ሺ በላይ የሚሆኑ የጤና ኤክስቴንሽን ባለሙያዎችና 16ሺ ጤና ኬላዎች ከፍተኛ ሚና እየተጫወቱ ነው የሚሉት ወይዘሪት ሕይወት ባለሙያዎቹ ከህብረተሰቡ ጋር ባላቸው ቅርበት ትምህርት በመስጠት በቂ ግንዛቤ ለመፍጠር የተቻለ ሲሆን በዚህም በፍጥነት ወደ ጤና ኬላ በመሄድ አፋጣኝ ህክምና ስለሚደረግ የሞት መጠን ቀንሷል። በወረርሽኝ መልክ እየተከሰተ የበርካታ ሰዎችን ህይዎት ማጥፋቱ ቀርቷል የሚል አስተያየት ሰጥተዋል።
የወባ በሽታን ለመቆጣጠር በ1996 .ም የተሰራጩ 47 ሚሊዮን በላይ አጎበሮች ያሉ ሲሆን የአገልግሎት ዘመናቸውን ያጠናቀቁትን የመተካት ስራና ከዚህ በፊት አጎበር ላልነ በራቸው ሙሉ በሙሉ የማሰራጨት ተግባር ተከናውኗል። የቤት ለቤት የመድሃኒት ርጭት ከመደረጉም በላይ የተረጨው መድኃኒት ለረጅም ጊዜ እንዲያገለግል ግድግዳው እንዳይለሰንና በወረቀት እንዳይሸፈን ማድረግ የቅድመ መከላከል ስራ አካል በማድረግ መተግበሩን የቡድን መሪዋ ገልጸዋል።

የሲዳማ እግር ኳስ ክለቦች የሆኑት ሃዋሳ ከነማ እና ሲዳማ ቡና በሁለተኛው ሳምንት የኢትዮጵያ ፕሪሜዬር ሊግ ጫዋታ በተገጣሚዎቻቸው በመሸነፋቸው በሊግ ያለ ምንም ነጥብ የመጨረሻ ደረጃዎችን ይዘው ይገኛሉ። በሌላ በኩል፤የስፖርት ልማቱን በማጠናከር ጤናማና አምራች ዜጋ ለማፍራት የሚደረገው ጥረት ውጤታማ እንዲሆን በየደረጃው የሚገኙ የአመራር አካላት ትኩረት ሰጥቶ ሊሠሩ እንደሚገባ የደቡብ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አሳሰቡ።
የደቡብ ክልል የስፖርት ምክር ቤት 17ኛው መደበኛ ጉባዔ ከትናንት በስቲያ በሃዋሳ ተካሂዷል፡፡
ርዕሰ መስተዳድሩ አቶ ደሴ ዳልኬ ጉባዔውን ሲከፍቱ እንደተናገሩት፤ ጤናማና አምራች ዜጋ ለማፍራት ስፖርት ያለው ጠቀሜታ የጎላ በመሆኑ የክልሉ መንግሥት ለዘርፉ ዕድገት ትኩረት ሰጥቶ እየሠራ ይገኛል፡፡
«ውጤታማ የሆኑ ተተኪ ስፖርተኞችን የማፍራት፣ በጥናትና ምርምር ሥራዎች የክልሉን የስፖርት ዕድገት የመደገፍና ለኅብረተሰቡ አስፈላጊውን አገልግሎት የመስጠት ተልዕኮ ስኬታማ እንዲሆን የአመራሩ ድርሻ ከፍተኛ በመሆኑ ጠንክሮ መሥራት ይገባል» ብለዋል።
በክልሉ የዘርፉን ዓላማ ለማስፈጸም በፋይናንስ፣ በአደረጃጀትና በአመራር የስፖርቱ ልማት ሕዝባዊ መሠረት እንዲኖረው የማድረግ፣ ከመንግሥት ድጎማ ተላቅቆ ራሱን እንዲችል ማድረግ ይጠበቃል።
ኅብረተሰቡ በሚያመቸው ሁኔታ በስፖርታዊ እንቅስቃሴ ተሳታፊ እንዲሆን ማስቻል፣ እንዲሁም የሴቶችን እኩል ተሳትፎና ተጠቃሚነት የማረጋገጥ ሥራዎች በትኩረት ሊሠሩ እንደሚገባም አቶ ደሴ ጠቁመዋል፡፡
በክልሉ የስፖርት ልማት በማፋጠን የኅብረ ተሰቡን ተሳትፎና ተጠቃሚነት ወደ ላቀ ደረጃ ለማሸጋገርና ምርጥ ተተኪ ስፖርተኞችን በብዛትና በጥራት ለማፍራት የሚያግዙ የማስፈጸሚያ ስትራቴጂዎች፣ የሕግ ማዕቀፎች፣ የልማት ዕቅዶችና ፕሮግራሞች ተዘጋጅቶ ወደ ሥራ መገባቱን ገልጸዋል።
በዘርፉ በየደረጃው የተፈጠረውን የሕዝብ ንቅናቄ የማሳደግና የተደራጀ የለውጥ ሠራዊት መገንባት የዘርፉ ውጤታማነት ዘላቂነት ባለው መልክ ለማረጋገጥ ቁልፍ ድርሻ ስላለው አመራሩ ልዩ ትኩረት ሰጥቶ መሥራት አለበት ብለዋል፡፡
የደቡብ ክልል ስፖርት ኮሚሽነር መዘረዲን ሁሴን በበኩላቸው ስፖርት ለጤንነት፣ ለወዳጅነትና ለማኅበራዊ ግንኙነት ከሚያበረክተው ጉልህ አስተዋጽኦ በተጨማሪ ከፍተኛ ገቢ ከሚገኝባቸው የቱሪዝምና የአገልግሎት ዘርፎች አንዱ በመሆኑ ዕድገቱን ለማፋጠን ከተለያዩ የባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት እየሠሩ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡
በክልሉ ባለፉት ሦስት የዕድገትና ትራንስፎ ርሜሽን ዕቅድ ዓመት ስፖርትን በማስፋ ፋትና በማጎልበት የኅብረተሰቡን ተጠቃሚነት ከፍ ለማድረግ በርካታ ሥራዎች መከናወናቸውን የገለጹት ኮሚሽነሩ፤ ባለፈው የበጀት ዓመት ብቻ ከነጥብ ሚሊዮን ብር በላይ በሆነ ወጪ የተለያዩ የስፖርት ቁሳቁስ ለክለቦች ድጋፍ ተደርገዋል፡፡
ከዚሁ በተጨማሪ ከሁለት ሺ በላይ የስፖርት ማዘወተሪያ ስፍራዎች ግንባታ፣ በቤንች ማጂና ደቡብ ኦሞ ዞኖች ሁለት የሥልጠና ማዕከል ግንባታ ሌሎችም ሥራዎች መከናወናቸውን ገልጸዋል።
በሃዋሳ ከተማ በተደረገው የክልሉ ስፖርት ምክር ቤት 17ኛው መደበኛ ጉባዔ የ2005 ዕቅድ አፈፃፀም፣ የ2006 የሴክተሩ ዕቅድና ትኩረት አቅጣጫዎች እንዲሁም የስፖርት ሴክተር የሕዝብ ንቅናቄ ማቀጣጠያና የለውጥ ሠራዊት ግንባታ ዕቅድ ቀርቦ ውይይት የተደረገ ሲሆን፤ ለ2006 የበጀት ዓመት በሴክተሩ ለሚከናወኑ የተለያዩ ሥራዎች ከ115 ነጥብ ሚሊዮን ብር በላይ በጀት ማፅደቁን ኢዜአ ዘግቧል።


በሲዳማ ዞን ቦርቻ ወረዳ በተያዘው በጀት ዓመት 48 ኪ.ሜትር የመንገድ ሥራ ለማከናወን ታቅዶ እየተሠራ መሆኑን የወረዳው መንገድ ትራንስፖርት ጽህፈት ቤት አስታወቀ፡፡ 
የጽህፈት ቤቱ ኃላፊ አቶ አበባየሁ በየነ እንደገለጹ በወረዳው 162 ኪ.ሜ ቀበሌን ከቀበሌ፣ ወረዳን ከወረዳ የሚያገናኝ መንገድ ለመሥራት ዕቅድ ተይዟል፡፡ 
በ2005 ዓ.ም 58 ኪ.ሜትር የመንገድ ሥራ በቀበሌ ተደራሽ መንገድ ኘሮግራም ለመስራት ታቅዶ ወደ ሥራ የተገባ መሆኑን ተናግረው ከዚህም፣ በ3 ኪሎ ሜትር መንገድ አፈር የማልበር ስራ በ3 ኪ.ሜትር ድንጋይ የማንጠፍ ተግባር የተከናወነ ሲሆን 15.8 ሜትር በግል ተቋራጮች በኩል በተፈጠረ ክፍተት በተያዘለት ጊዜ አለመጠናቀቁን ተናግረዋል፡፡ 


ባለፈው ዓመት ህብረተሰቡን በማሳተፍ የተሰራው የመንገድ ሥራ በገንዘብ ሲተመን ከ2 ሚሊዮን ብር በላይ የሚገመት መሆኑን  አስረድተዋል፡፡
በተያዘው በጀት ዓመት 48 ኪ.ሜትር ቀበሌን ከቀበሌ የሚያገናኝ መንገድ ለመሥራት ዕቅድ እንደተያዘ ጠቁመው ይህ ሥራም፣ ለሴቶች፣ ለሥራ አጥ ወጣቶች የሥራ ዕድል እንደሚፈጥርላቸው ተናግረዋል፡፡ 
በዚህ ሥራም 22 ሚሊዮን ብር ወጪ እንደሚደረግና ከ7 መቶ በላይ ሰዎች ያሳትፋል ተብሎ እንደሚጠበቅ ጠቁመዋል፡፡ ሪፖርተራችን አካሉ ጥላሁን ከበንሳ ቅርንጫፍ እንደዘገበው፡፡



በዘንድሮው የምርት ዘመን ከሁለት ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በመስኖ ለማልማት መታቀዱን የሲዳማ ዞን የሸበዲኖ የወረዳ ግብርና ጽህፈት ቤት አስታወቀ፡፡
በወረዳው ከሚገኙ የግብርና ባለሙያዎች ፣ የቀበሌ አመራሮችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በ2ዐዐ5 ዓ/ም የበልግና የመኸር እርሻ እንዲሁም በ2ዐዐ6 የመሰኖ ልማት ቅድመ ዝግጅት ዙሪያ ውይይት ተካሂዷል፡፡
የጽህፈት ቤቱ ኃላፊ አቶ ለጣ ለገሰ በዚህን ጊዜ እንዳሉት በወረዳው 17 ቀበሌያት የሚገኙ የውሃ አማራጮችን በመጠቀምና 89 ሺህ 958 አርሶ አደሮችን በማሳተፍ 2 ሺህ 7ዐዐ ሄክታር መሬት በመስኖ በማልማት  ከ2 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ከተለያዩ ሰብሎች ለመሰብሰብ ታቅዷል፡፡
ወረዳው የበርካታ ወንዞችና ምንጮች ባለቤት መሆኑን የጠቀሱት ኃላፊው አርሶ አደሩ የተፈጠረለትን ምቹ የውሃ አማራጭ ተጠቅሞ በዓመት ሁለቴና ከዚያ በላይ በማምረት ምርትና ምርታማነትን ማሳደግ እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡
የመሰኖ ሥራን አሰልቺ አድርጐ የማየትና፣ የግብአቶች ወቅቱን ጠብቆ አለመቅረብ ባለፉት የምርት ወቅቶች የተስተዋሉ ክፍተቶች በመሆናቸው ችግሮቹን ለመቅረፍ አርሶ አደሩና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ያላሰለሰ ጥረት ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው ተገልጿል፡፡ የወረዳው የመንግስት ኮሚኒኬሽን ጉዳዮች ጽህፈት ቤት እንደዘገበው፡፡

ጥራቱን የጠበቀ ትምህርት ለዜጎች በማድረስ የምዕተ አመቱን የትምህርት ግብ ለማሳካት ትኩረት ተሰጥቶ አየስራ መሆኑን በሲዳማ ዞን የበንሳ ወረዳ ትምህርት ጽህፈት ቤት ገለፀ፡፡
ጽህፈት ቤቱ በወረዳው ለሚገኙ ርዕሳነ መምህራናንና ሱፐርቫይዘሮች በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ዙሪያ የክህሎት ስልጠና ሰጥቷል፡፡
በዚሁ ጊዜ የወረዳው ምክትል አስተዳደርና የትምህርት ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ ዳዊት ኦዳ እንደገለፁት የምዕተ አመቱን የትምህርት ግብ ለማሳካት ጥራት ያለውን ትምህርት ለዜጎች በማድረስና የተማሪዎችን ውጤት ለማሻሻል በ2ዐዐ5 ዓ/ም በርካታ ሥራዎች ተሰርተዋል፡፡
የተማዎችን ውጤት ለማሻሻል በተሰሩ ሥራዎች በ2ዐዐ5 ዓ/ም ከ8ኛ ክፍል 8ዐ በመቶ ፣ ከ1ዐኛ ክፍል 85 በመቶ እንዲሁም ከ12ኛ ክፍል 87  በመቶ ማሳለፍ መቻሉን ገልፀ ይህም ከ2ዐዐ4 የትምህርት ዘመን ውጤት ጋር ሲነፃፀር ብልጫ እንዳለው ጠቁመዋል፡፡
የስልጠናው ተሳታፊዎች ስልጠናው ለቀጣይ ለሥራቸው ምቹ ሁኔታ እንደሚፈጥርላቸውና የተያዘውን  ግብ ለማሳካት የበኩላቸውን ድርሻ ለመወጣት መዘጋጀታቸውን ተናግረዋል፡፡ ፍፁም ታደሰ ከበንሳ ቅርንጫፍ እንደዘገበው፡፡