Nomonanoto Show

Thursday, August 8, 2013

አዋሳ ነሐሴ 1/2005 በሲዳማ ዞን በተጠናቀቀው በጀት ዓመት በጥቃቅንና አነስተኛ ንግድና በተለያዩ የስራ ዘርፎች ለተደራጁ ከ30 ሺህ በላይ አባላት ከ193 ሚሊዮን ብር በላይ የገበያ ትስስር መፈጠሩን የዞኑ ንግድና ኢንዱስትሪ መምሪያ ገለጸ፡፡ በመምሪያው የኢንተርፕራይዝ ልማት የስራ ሂደት አስተባባሪ አቶ ደበበ ተገኝ ሰሞኑን ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጹት የገበያ ትስስሩ የተፈጠረው ማህበራት ሰፊና ቀጣይነት ያለው የገበያ ትስስር እንዲኖራቸውና ምርትና አገልግሎታቸውን በወቅቱ ለገበያ እንዲያቀርቡ ለማስቻል ነው፡፡ አባላቱ ከተሰማሩባቸው የስራ ዘርፎች መካከል ማንፋክቸሪንግ፣ ኮንስትራክሽን፣ ምግብ ማቀነባበር፣ አገልግሎት ሰጪ ተቋማት፣ ንግድ፣ የከተማ ግብርና፣ ኮብል ድንጋይ ማንጠፍ እንደሚገኙበት ገልጸዋል፡፡ ባለፉት አስራ ሁለት ወራት የገበያ ትስስር የተፈጠረው በዞኑ ባሉት ሁለት የከተማ አስተዳደሮችና 19 ወረዳዎች መሆኑን አመልክተዋል፡፡ በዞኑ 30 ሺህ 620 አባላት በተለያዩ የስራ ዘርፎች የተሰማሩ ሲሆን ከእነዚህ መካከል ከ8 ሺህ በላይ የሚሆኑት ሴቶች መሆናቸውን ገልጸዋል፡፡ የማህበሩ አባላትም ከ14 ነጥብ5 ሚሊዮን በላይ ገንዘብ መቆጠባቸውን ጠቁመዋል፡፡ ማህበራት በተደራጁበት የስራ ዘርፍ ውጤታማና ተወዳዳሪ እንዲሆኑ ለማስቻል የምክር፣ የንግድ ስራ አመራር ስልጠናና ሌሎችም ድጋፎች እየተደረገላቸው መሆኑን አስረድተዋል፡፡ በአዲሱ ስትራቴጂ ማዕቀፍ መሰረት አዲስ ማህበራት ለመበደር ከሚፈልጉት ገንዘብ ውስጥ 20 በመቶ መቆጠብ እንዳለባቸው መመሪያ የተቀመጠ ሲሆን በበጀት ዓመቱ 13 ሚሊዮን ብር የሚጠጋ ብድር መሰራጨቱን ተናግረዋል፡፡ በተለያዩ የእድገት ደረጃ ለሚገኙ ማህበራት በዞኑ ከሚገኙ አምስት የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስልጠና ተቋማት ጋር በመተባበር በርካታ የተስማሚ ቴክኖሎጂ አቅርቦት መደረጉን የጠቀሱት የስራ ሂደት አስተባባሪ የመስሪያና የመሸጫ ቦታ በተመለከተም ከ300 ሺህ ካሬ ሜትር በላይ ቦታ መመቻቸቱን ተናግረዋል፡፡ ከማህበሩ አባላት መካከል አንዳንዶቹ በሰጡት አስተያየት በተፈጠረላቸው የስራ ዕድልና የገበያ ትስስር ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነታቸው ይበልጥ እያደገ መምጣቱን ገልጸዋል፡፡
http://www.ena.gov.et/Story.aspx?ID=10601
የሲዳማ ብሔር ባህል፣ ቋንቋና ታሪክን ጠብቆ በማስተዋወቅ የቱሪዝም ኢንዱስትሪውን ለማሳደግ በሚደረገው ጥረት ሁሉም ባለድርሻ አካላት ድርሻቸውን መወጣት እንዳለባቸው የደቡብ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አስገነዘቡ፡፡
የሲዳማ ብሔር ዘመን መለወጫ ፍቼ ጫምባላላና የብሔሩ 19ኛው የቋንቋና ባህል ሲምፖዚየም ትናንትናና ከትናንት በስቲያ በሃዋሳ በድምቀት ተከብሯል፡፡
የሲዳማ ብሔር የዘመን መለወጫ ጫምባላላ ባህላዊ የአከባበር ሥነ ሥርዓትን በተባበሩት መንግስታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮለማስመዝገብ የቅድመ ዝግጅት ሥራ በመጠናቀቅ ላይ መሆኑም ተገልጿል፡፡
ርዕሰ መስተዳድሩ ደሴ ዳልኬ እንደገለጹት፣ የሲዳማ ህዝብ ለረጅም ዓመታት ማንነቱ፣ ባህሉና ቋንቋው ተረስቶ መቆየቱን በማስታወስ ባለፉት 21 ዓመታት ሥርዓቱ ባመጣው መልካም አስተዳደር ባህሉና ቋንቋው ተክብሮ የመናገር፣ የመዳኘትና የመማር ዕድል ባለቤት ለመሆን በቅቷል፡፡
የብሔሩን ባህል፣ ቋንቋ፣ ታሪክና ቅርስን በማጥናትና በማልማት የበለጸገና ያደገ ህብረተሰብ ለመፍጠርና የቱሪዝም ኢንዱስትሪውን ለማሳደግ በትኩረት እየተሰራ ነው ብለዋል፡፡
የሲዳማ ብሔር ከሌሎች የሀገሪቱ ብሔረሰቦች ጋር አምባገነኑን ሥርዓት በመገርሰስ ልማት፣ መልካም አስተዳደርና ዴሞክራሲ እንዲሰፍን ባደረገው ትግል ያስገኘው ጣፋጭ ውጤት ለብሔሩ ቋንቋ፣ ባህልና ማንነት መከበር ጉልህ ድርሻ ማበርከቱን ተናግረዋል፡፡ በዚህ የልማት ተሳትፎና ተጠቃሚነት ከጊዜ ወደ ጊዜ በከፍተኛ ፍጥነት እያደገ መጥቷል ብለዋል፡፡
የዞኑ ህዝብ ከሌሎች የክልሉና የሀገሪቱ ብሔር ብሔረሰቦች ጋር በመቀናጀት የተጀመረውን የልማት፣ የመልካም አስተዳደርና ዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ አጠናክረው እንዲቀጥሉ አሳስበዋል፡፡
ቀደምት የሲዳማ አባቶች ባህላቸውን ለዚህ ትውልድ ሳይሸራረፍ ያስተላለፉት በባህላቸው ለመኖርና ቋንቋቸውን ለመጠቀም ምቹ ባልሆነበት ሁኔታ ውስጥ ነው።የብሔሩ ተወላጆች ይህን ባህል በመጠበቅና የሌሎችን በማክበር በድህነት ላይ የተጀመረው ትግል ውጤታማ እንዲሆን ጠንክረው ሊሰሩ ይገባል ብለዋል፡፡
የሲዳማ ዞን ዋና አስተዳዳሪ አቶ ሚሊዮን ማቴዎስ በበኩላቸው የሲዳማ ብሔር የበርካታ ባህልና የራሱ ቋንቋ ባለቤት ቢሆንም በሀገሪቱ በነበረው መጥፎ ሥርዓት በቋንቋቸው ሳይጠቀሙ ለብዙ ዘመናት መቆየታቸውን በማስታወስ ከ1983 ወዲህ አስከፊው ሥርዓት በመገርሰሱና መልካም አስተዳደር በመላ ሀገሪቱ በመስፈኑ በቋንቋው የመጠቀም ፣ ባህሉን የማሳየት አኩሪ ድል መጎናፀፋቸውን ተናግረዋል፡፡
የሲዳማን ቋንቋና ባህል ለማሳደግ ባለፉት 21 ዓመታት በተሰሩ ሥራዎች ከ1ኛ ደረጃ ትምህርት ጀምሮ እስከ ከፍተኛ ትምህርት መልቀቂያ ፈተና የሲዳምኛ ቋንቋ እንደ አንድ ትምህርት መስጠት ከመቻሉም በላይ በኮሌጅና በዩኒቨርሲቲ ደረጃ ሲዳምኛ ቋንቋ በዲፕሎማና ዲግሪ ፕሮግራም በመሰጠት ላይ ይገኛል ብለዋል፡፡
የፍቼ ጫምባላላ በዓልን በተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮለማስመዝገብ ዝግጅት እየተደረገ እንደሚገኝ የጠቆሙት አቶ ሚሊዮን የዞኑ ተወላጅ የሆኑ ከፌዴራልና ከክልል ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ አምባሳደሮች፣ የሀገር ሽማግለዎችና ከ19 ወረዳና ሁለት የከተማ አስተዳደር የተውጣጡ ነዋሪዎች ፊርማቸውን የማኖር ሥራ ይካሄዳል ብለዋል፡፡
የሲዳማ ብሔር ዘመን መለወጫ ጫምባላላና 19ኛው የቋንቋና የባህል ስምፖዚየም ለሁለት ቀናት በሃዋሳ ከተማ ሲዳማ ባህል አዳራሽና ጉዱማሌ አደባባይ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎችን ጨምሮ አምባሳደሮች የሃይማኖት መሪዎችና ነዋሪዎች በተገኙበት በድምቀት ይከበራል፡፡
የሲዳማ ቋንቋና ባህል ዕድገትና ታሪካዊ አመጣጥ የሚያሳዩ ጥናታዊ ጽሁፎች ቀርበው ውይይት እንደሚደረጉ እንዲሁም የሲዳማ ቋንቋ ድረ ገፅ ምረቃ እንደሚከናወን ከወጣው መርሀ ግብር ለማወቅ ተችሏል፡፡
የወራንቻ ኔዎርክ የኣገሪቱን ትላልቅ ጋዜጦችን እና የሚዲያ ኣውታሮች ዌይብ ሳይቶች ላይ ባደረገው ቅኝት መረዳት እንደተቻለው የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን፤ ሬዲዮ ፋና፤ ዋልታ፤ እና የኢትዮጵያ ዜና ኣገልግሎት የፊቼ በኣልን በተመለከተ በእለቱ ምንም ዘገባ ኣለማቅረባቸው ታውቋል።

የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት ኣካል የሆነው ኣዲስ ዘመን ጋዜጣ ግን የጫንባላላን ኣከባበር በተመለከተ በፎቶ የተደገፈ ዜና እለቱ ይዞ ወጥቷል።

ለሲዳማ ህዝብ ብቻ ሳይሆን ለመላው የክልሉ ህዝብ ትልቅ ባህላዊ እሴት የሆነውን የፊቼን በኣል በተመለከተ ስለ በኣሉ ኣከባበር የምገልጹ እና በኣሉን የምያስተዋውቁ ዜናዎችን ብሎም ፕሮግራሞችን እነዚህ ትላልቅ የኣገሪቱ የዜና ኣውታሮች ኣለማቅረባቸው፤ የፊቼን በኣል በዩኔስኮ በኣለም ቅርስነት ለማስመዝገብ የምደረገውን ጥረት የዜና ኣውታሮቹ እየደገፉ ኣለመሆናቸውን ያሳያል ተብሏል።


የፊቼን በኣል በኣለም ቅርስነት ለማስመዝጋብ የሲዳማ ዞን ኣስተዳደር እንድሁም የክልሉ መንግስት ከኢትዮጵያ ባህል እና ቱርዝም ሚኒስቴር ጋር በመሆን የምያደርገውን ጥረት የተሳካ ለማድረግ የኣገሪቱ የሚዲያ ኣውታሮች ባህሉን ለኣለም ህዝብ በማስተዋዎች የበኩላቸውን ልወጡ ይገባል።