Nomonanoto Show

Sunday, June 30, 2013

ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ በመጪው ጥቅምት 2006 ዓ.ም. በሐዋሳ በሚካሄደው የመጀመርያው የኃይሌ ገብረሥላሴ ማራቶን አሸናፊዎች ለእያንዳንዳቸው 340 ግራም ወርቅ እንደሚሸልም አስታወቀ፡፡
ታላቁ ሩጫ ከአሜሪካው ሞሬ ማውንቴን ስፖርት ጋር በመተባበር ጥቅምት 10 ቀን 2006 ዓ.ም. በሐዋሳ ከተማ ስለሚያካሂደው የማራቶን ውድድር በሰጠው መግለጫ፣ በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ታሪክ ትልቁን ሽልማት ለአሸናፊ ወንድና ሴት አትሌቶች ያቀረበ መሆኑንና አሸናፊዎቹ እያንዳንዳቸው 340 ግራም ወርቅ (12 አውንስ) ወርቅ ተሸላሚ ይሆናሉ ብሏል፡፡

‹‹ኃይሌ ገብረሥላሴ ማራቶን›› ተብሎ በየዓመቱ የሚካሄደው ውድድር የመጀመርያው ሕዝባዊ ማራቶን እንደሚሆንና ከዋናው ማራቶን በተጨማሪ ግማሽ ማራቶን፣ የ5 ኪሎ ሜትር ሩጫና የልጆች ሩጫንም ያካትታል፡፡ ይህን ልዩ የሩጫ ዝግጅት አሸናፊዎች ብቻ ሳይሆኑ 12 ዕድለኛ ተሳታፊዎችም በልዩ ዕጣ እያንዳንዳቸው አንድ አውንስ (28 ግራም) ወርቅ ይሸለማሉ፡፡

ተባባሪ አዘጋጁ ሞሬ በሐዋሳው ውድድር ከመላው ዓለም ተሳታፊዎች እንዲመጡ ለማድረግ በበርሊን፣ ቺካጎ፣ ኒው ዮርክ ማራቶኖች የቅስቀሳ ሥራ ማድረጉም እስካሁን ባለው ምዝገባ ከ20 አገሮች ከ100 በላይ ተሳታፊዎች መመዝገባቸውንም አስታውቋል፡፡

እንደመግለጫው፣ ሐዋሳ ከተማ ባሏት ሰፋፊ መንገዶችና መልክአ ምድራዊ አቀማመጧ ዳገት ቁልቁለት ያልበዛባትና ለጣማነት ስላላት ከባሕር ወለል በላይ ያላት አቀማመጥ ለማራቶን ተመራጭ አድርጓታል፡፡

በተያያዘ ዜና የ2006 ዓ.ም. ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ የ10 ኪሎ ሜትር ዓለም አቀፍ ውድድር ምዝገባ ሰኔ 22 ቀን 2005 ዓ.ም. መጠናቀቁን አዘጋጁ ክፍል አስታውቋል፡፡ ተሳታፊዎች ትጥቃቸውን የሚረከቡት ውድድሩ አራት ቀን ሲቀረው ከኅዳር 11-14/2006 ዓ.ም. በኤግዚቢሽን ማዕከል በሚካሄደው የስፖርት ኤክስፖ ላይ መሆኑ ታውቋል፡፡

Saturday, June 29, 2013

 የኢህአዴግ ከፍተኛ አመራር ዛሬ ግምገማ ያካሂዳል
የኢህአዴግ 36 ከፍተኛ መሪዎችን ያካተተው የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አመታዊ ግምገማ ለማካሄድ ዛሬ የሚሰበሰብ ሲሆን የስምንት ሚኒስትሮች ሹም ሽርና ሽግሽግ በሚቀጥለው ሳምንት ለፓርላማ ቀርቦ እንደሚፀድቅ ይጠበቃል፡፡ ለሹመት የሚቀርቡት ባለስልጣናት፤ የፍትህ ሚኒስትር፣ የከተማና ኮንስትራክሽን ልማት ሚኒስትር፣ የግብርና ሚኒስትር፣ የትራንስፖርት ሚኒስትር፣ የገቢዎች ሚኒስትር የደህንነትና መረጃ ሚኒስትር፣ የደንና አካባቢ ጥበቃ ሚኒስትር እንዲሁም በፓርላማ የመንግስት ተጠሪ ሚኒስትር ናቸው ተብሏል፡፡ አንዳንዶቹ ሹምሽር እርምጃዎች ሲሆኑ፤ አንዳንዶቹ ደግሞ ወደ አዲስ አበባ አስተዳደር እንዲዛወሩ በተደረጉ ባለስልጣናት ምትክ የሚካሄድ ሽግሽግ ነው፡፡
ይሁን እንጂ የእጩ ተሿሚዎችን ማንነት ለማወቅ ያደረግነው ሙከራ አልተሳካም፡፡ ዛሬ የሚካሄደው የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ስብሰባ ከሹምሽሩ ጋር የተያያዘ እንደሆነ ቢታሰብም፣ የሰብስባው ዋና ርዕሰ ጉዳይ አመታዊ ግምገማና አመታዊ እቅድ እንደሆነ ተነግሯል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚመሩት አስፈፃሚ አካል የመቆጣጠር ስልጣን ያለው የአገሪቱ ፓርላማ ጠንካራ የቁጥጥር ሃላፊነቱን በተግባር ማሳየት እንደጀመረ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ጭምር ቢናገሩም፤ በሚኒስትሮች ሹመት ዙሪያ ግን የቀድሞው አሰራር አልተሻሻለም፡፡ በተለያዩ ዲሞክራሲያዊ አገራት ውስጥ የእጩ ሚኒስትሮች ማንነት በይፋ ታውቆ ለበርካታ ሳምንታት በፓርላማና በዜጐች ዘንድ ውይይት የሚካሄድበት ቢሆንም፣ በኢትዮጵያ ግን የተሿሚዎች ማንነት የሚገለፀው ሹመታቸው በሚፀድቅበት እለት ነው፡፡
የስራ አስፈፃሚው ኮሚቴ ዛሬ ስብሰባ እንደሚያካሂድ የገለፁት የኢህአዴግ ጽ/ቤት ሃላፊ አቶ ሬድዋን ሁሴን፤ የስብሰባው ዓላማ የዓመቱን የስራ አፈፃፀም በመገምገም ድርጅቱ በኪራይ ሰብሳቢነት ላይ የሚያካሂደውን ትግል አጠናክሮ ለመቀጠል በእቅዶች ላይ መወያየት ነው ብለዋል፡፡ የህዝቡን ተጠቃሚነትና ተሳትፎ በማጐልበት የኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከትን፤ የህዝብ፣ የመንግስትና የድርጅት አቋሞች እንዲጠናከሩ፣ ችግሮች ያሉባቸውን ደግሞ አንጥሮ ለማውጣት ያለመ ስብሰባ ነው ብለዋል፡፡ በነባር ፖሊሲዎችና አሰራሮች ላይ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው መክሮባቸው አቋም ከወሰደባቸው በኋላ፤ የማስፋት፣ የማጠናከርና የማጐልበት እንዲሁም ተጨማሪና አዳዲስ ዝርዝር የአሰራር አቅጣጫዎችን በመተለም በመጪው አመት እቅድ ላይ ውሳኔ ያሳልፋል ብለዋል - አቶ ሬድዋን፡፡

Friday, June 28, 2013

የብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ደንብን ተላልፈው በመስራት አራት የፖለቲካ ፓርቲዎች ላይ እርምጃ መውሰዱን  አስታወቀ፡፡
ቦርዱ የ 11 ወራት የስራ አፈጻፀም ሪፖርቱን  ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረበበት ወቅት ነው የፖለቲካ ድርጅቶቹ ህግን ተላልፈው አግኝቻቸውለሁ በሚል  ቦርዱ እርምጃ መውሰዱን ያስታወቀው፡፡

በዚህ መሰረትም የኦሮሞ ነጻነት ፓርቲ( ኦነፓ)፡የኢትዮጵያ ፓን ዴሞክራሲ ፓርቲ (ኢፖኦፓ)፡የኢትዮጵያ ሱማሌ ልማት ዴሞክራሲ ፓርቲ (ኢሱልዴፓ) የታገዱ ሲሆን የሸኮና አካባቢው ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ሾአህድድ) የመጨረሻ ማስጠንቀቅያ እንደተሰጠው የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ገልጿል፡፡

የቦርዱ ሰብሳቢ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና እንደተናገሩት ሶስት አዳድስ የፖለቲካ ፓርቲዎች  እውቅና ተሰጥተዋል፡፡አንድ የግንባር እና የውህደት ጥያቄዎችም አዎንታዊ ምላሽ እንዳገኙም ገልጸዋል፡፡

በ2005 በተካሄደው የአካባቢ፣ የአዲስ አበባና የድሬደዋ ከተሞች ምክርቤቶች ምርጫ የሴቶች ተሳትፎ 48 በመቶ መደርሱም በሪፖርቱ ቀርቧል፡፡

ቦርዱ ለምርጫው ማስፈጸሚያም ከአራት መቶ ሚሊዮን ብር በላይ ጥቅም ላይ አውሏል፡፡

ከቀረበው ሪፖርት በመነሳትም የህዝብ ተወካዮች ምክርቤት  አባላት ለነሷቸው  የተለያዩ ጥቄዎች ቦርዱ ምላሽ ሰጥል፡፡ በዚህም ቦርዱ በአመቱ ለመስራት አቅዶ ያልተገበረው  የዳታ ቤዝ መረጃ አያያዝ ስርአት በአፋጣኝ ሊተገበር እንደሚገባ  ምክርቤቱ አሳስቧል፡፡

Thursday, June 27, 2013

Abstract

The Ethiopian rift is characterized by a chain of lakes of various sizes and hydrological and hydrogeological settings. The rift lakes and feeder rivers are used for irrigation, soda extraction, commercial fish farming, and recreation, and they support a wide variety of endemic birds and wild animals. The levels of some of these lakes have changed dramatically over the last three decades. Lakes that are relatively uninfluenced by human activities (Langano and Abaya) remain stable except for the usual inter-annual variations, strongly influenced by rainfall. Some lakes have shrunk due to excessive abstraction of water; others have expanded due to increases in surface runoff and groundwater flux from percolated irrigation water. Lakes Abiyata and Beseka, both heavily impacted by human activities, show contrasting lake level trends: the level of Abiayata has dropped by about 5 m over three decades because of the extraction of water for soda and an upstream diversion for irrigation. Beseka has expanded from an area of 2.5 to 40 km2 over the last three decades because of increased groundwater inputs from percolated irrigation water. Lake Awassa has risen slightly due to land use changes resulting in increased runoff in its catchment. This paper addresses these lake level changes and their environmental repercussions, based on evidence from hydrometeorological records, hydrogeological field mapping supported by aerial photography and satellite imagery interpretations, water balance estimation, and hydrological modeling. A converging evidence approach is used to reconstruct the temporal and spatial variations of lake levels. The results reveal that the major changes in the rift valley are mainly related to anthropogenic factors. These changes appear to have grave environmental consequences for the fragile rift ecosystem. These consequences demand the very urgent implementation of integrated basin wide water management practice.

The routine is a familiar one at Lake Hawassa. At around six o’clock every morning, people line the shore of the lake, watching as the fishing boats return. The faces of the fishermen coming back to shore are tired after a long night’s work, but they also bear disappointment.
Most days start this way – with locals counting the cost of another poor haul. The problem isn’t immediately obvious - the lake swarms with tilapia and catfish and fishing in the lake has grown massively in the last 30 years.
In the early 1980s, there were fewer than 20 registered fishermen earning a living from the lake; this grew to more than 100 in the 90s and the number has stayed high, alongside many more who are unregistered.
Even more dramatic is the rise in the average number of fish caught during the same period – during the early 80s, the catch was below 200 nets per day. Today it ranges between 1,000 and 1,500. 600 to 700 tonnes are landed per year and therein lies the problem – sustained over-fishing is having a devastating impact on supplies.
One of the best indicators of the problem is the tilapia catch – 20 years ago, tilapia accounted for 25 to 30 fish caught per net. Today, that number has dropped to five per net.
“Before, we used to go out to the lake with 40 nets on each boat. We would come back with all the nets full. Now we’re lucky if we’re able to fill five nets,” said Zelalem, a young fisherman, struggling to support his family.
Zelalem is not alone. Many young men like him depend on the fish caught every day, but nowadays, it’s not uncommon for the total catch among all the boats on the lake to be no more than 500 fish, well short of the number needed to support all those reliant on the lake and its fish.
It’s not just fishermen who are affected – the many small restaurants on the shores of Lake Hawassa are also suffering.
On one side of the lake alone, there are more than 25, selling fresh fish in just about every way imaginable – raw, fried or in soup.
“It’s a huge problem we’re facing: Since the catch has fallen we haven’t been able to serve as many customers. Sometimes, we run out of fish and we have to send customers away. We’ve had to start serving other types of food, even though most people come for fish,” said Senayit, who has run her lakeside restaurant for more than six years.
Fishermen say things got really bad a year and a half ago. Before then, tilapia stocks were in decline, but now, they say, koroso (catfish) is also more scarce.
“We started a trend of catching the very small catfish, so restaurants can use them in soups that have become famous in the area. We didn’t foresee the consequence of that. Nobody did. And now we are in this difficult situation,” said a frustrated fisherman.
Overfishing is not the only problem affecting Lake Hawassa. Even though Hawassa is one of Ethiopia’s cleanest cities, waste pollution is an issue. The lakeside restaurants are popular with locals and tourists and waste has an impact on water quality.
Locals also believe waste from nearby hospitals is a factor. There are allegations of toxic waste dumping, which many people suspect is affecting the lake.
The problem is not confined to Lake Hawassa – catfish has overtaken tilapia as the most populous species in Ziway, reversing a long-term trend.
Fish diversity at Abiyata is under threat from a big increase in water abstraction, high silt levels and changes in the chemical balance of the water.
The authorities at Hawassa have started taking steps to tackle the problem – restrictions have been placed on the size of nets that fishermen can use and on the size of landing areas.
Many people in the area will be watching closely to see whether these measures have an effect.
Fishermen like Zelalem and restaurateurs like Senayit will have a particular interest, as their futures may well depend on it.

http://www.capitalethiopia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3163:lake-hawassa-disturbed&catid=49:feature&Itemid=48
The Ethiopian Commodity Exchange (ECX) is looking to expedite the process of developing technology for an online trading system, by the end of the second quarter of 2013.  After developing the technology, it is expecting to launch online trading on the exchange floor and six other remote trading sites, by the end of June 2014. The project is estimated to cost 4.1 million dollars.
The 2013 deadline is part of the conditions that the Investment Climate for Africa Fund (ICF) requires the ECX to meet, in order for it to sign a revised financing agreement for the project.
In a rush to meet these conditions, the ECX has started working on the technology in-house, and has extended the contract of Solomon Edossa – part of the original Ethiopian Diaspora management team that served as chief information officer for five years and had stayed back to serve as an advisor until mid 2013. Now his contract has been extended until 2014, in order for him to head the project.
The ECX is also looking to hire more staff, including capacity building consultants, for which it floated a Terms of Reference (ToR), two weeks ago. Furthermore, it is in the process of preparing a training session for exchange actors, on the concept of online trading, according to a senior expert at the ECX, who is working closely on the issue.
Since the Commodity Exchange – where Coffee, Seasame, Haricout beans, Maize and wheat are traded – was founded, in 2008, trading has been manual. On the octagonal trading floor present at the ECX, both sellers and buyers move around calling the price of the commodities until they find a matching offer and seal the deal with a high five. It is then that their contract is registered on the ECX database and receipts are issued.
This manual trading has shortcomings, including the restricted ability for sellers and buyers to communicate, amidst everybody shouting prices all at once, according to the executive.
Meeting face to face on a constant basis may also lead to price fixing outside, for both buyers and sellers. Moreover, in the context of the ECX, there is only one trading floor requiring faraway traders to either travel or use an intermediary, in order to participate in the Exchange.
All of these restrictions will be eliminated when using an online system, according to the ECX expert. A trader would not have to strain to hear prices, amidst the shouts and calls of other ECX members on the trading floor, when using online trading, as all the price offers will be visible online.
Moreover, as the online trading technology will be set up both at the ECX and at six remote trading sites, it will cut back on the hassle that faraway traders face. The Ethiopia Commodity Exchange Authority (ECXA) is also keen on the project, as it believes it will reduce the number of traders that collude outside, in order to fix prices inside, according to a high level official within the ECXA.
Considering such benefits, the ECX signed an agreement with the ICF, in November 2011. The ICF, established in Africa by several donors, including the British Department for International Development, the African Development Bank and the International Financial Corporation, was interested in the project, because it “falls within the mandate of removing barriers for doing business,” according to Veronica Moorhead, Projects Officer for the ICF.
In the original agreement, the ICF was expected to contribute 74pc and ECX the rest. The project also includes the training and capacity building of technical and end users, which is an area supported by ICF.
A series of changes to this original agreement, however, has led to delays and prompted the ICF to set new deadlines and cut back on its contributions.
The first setback was the fact that the initial project aimed to set up online both spot and futures trading contracts. Futures trading, whereby sellers and buyers agree on prices before the commodity is harvested, did not have the support of policymakers, who thought it would lead to speculation, so it was taken out of the agreement, which was again signed, in August 2012. After the agreement was revised, the ECX floated a tender to procure the technology for online trading, in which two companies participated, according to a source within the ECX. When the ECX was evaluating the bids, it claimed that both failed to provide enough information for the minimum requirement, Fortune learnt.
Following the delay in procurement of the technology, the ECX again designed another variation of the  agreement, in which it suggested that the technology be developed locally. When this was presented to the ICF, around four months ago, they set several conditions before signing it. Furthermore, it rolled back its contributions – from the 74pc, in the original agreement, to 57pc, stating that all technology production that the ECX will do in-house ought to be covered by its own finances. The ICF also stated that it will finance remote trading centres only after the technology stated was developed, and set the deadline at mid-2013 for the ECX to make advanced progress.
Following this, the ECX decided to accept the conditions, although it is now looking for additional financing from extra donors, in order to make up for the shortfall.
Manual trading will not be completely scrapped once online trading is launched, if the current deal goes through.
“Both will be available for use, and who will get chosen to use online trading is yet to be determined,” according to an ECX expert.
Some involved in the project have expressed concerns that most of the ECX members may not have the technological know-how to trade online.
“We are designing the technology in a way that it is simple and easy to understand,” the expert at the ECX told Fortune. “We will also carefully train members, before requiring them to use the online trading system.”
Despite the ECX’s rush to meet the deadlines set by the ICF, they have still yet to sign the variation agreement, Fortune learnt.
The ICF also supports setting up an e-tax filing system in Ethiopia, for which it is working closely with the Ethiopian Revenues & Customs Authority (ERCA).
ዶ/ር ነጋሶ የመጀመሪያው ፈራሚ ሆነዋል
“የአገሩን በሬ በአገሩ ሰርዶ እንጂ በውጭ ተቋማት መተማመንይቅር” - ዶ/ር ያዕቆብ ኃ/ማሪያም
አንድነት ለፍትህና ለዴሞክራሲ ፓርቲ (አንድነት) ከትላንት በስቲያ በይፋ የጀመረው ህዝባዊ ንቅናቄ የፀረ-ሽብር አዋጁን ማሰረዝ ዋነኛ አላማው እንደሆነ ገለፀ፡፡ ለዚህ ዓላማውም የአንድ ሚሊዮን ሰዎችን የድጋፍ ፊርማ (ፒቲሽን) በዕለቱ ማስፈረም የጀመረ ሲሆን የመጀመሪያው ፈራሚ የፓርቲው ሊቀመንበር ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ሆነዋል፡፡ ፓርቲው የፀረ-ሽብር ህጉን ለማሰረዝ ከሚንቀሳቀስባቸው ምክንያቶች አንዱ ህገ-መንግስቱን በእጅጉ የሚጥስና የኢትዮጵያን ዜጐች በማጥቃት የሚጀምር በመሆኑ ነው ብሏል - የህዝባዊ ንቅናቄው ኮሚቴ በሠጠው ጋዜጣዊ መግለጫ፡፡
ፓርቲው “የሚሊዮኖች ድምፅ ለነፃነት” በሚል መሪ ቃል የጀመረው የሶስት ወር ንቅናቄ የአንድ ሚሊዮን ህዝቦችን ድምፅ በማሰባሠብ የአገሪቱን ዜጐችና ተቋማትን በማጥቃት፣ በሀይማኖት ጣልቃ በመግባት፣ ከአባትና እናት የተወረሠን ንብረትና ሀብት በሽብርተኝነት ስም የሚገፈውን አዋጅ ለማሰረዝ ጥረት እናደርጋለን፤ ወደ ክስም እንሄዳለን” ብሏል፡፡ “ይህ ማለት ግን ኢትዮጵያ ካላት ተፈጥሯዊ ሀብትና መሠል ጉዳዮች ጋር በተያያዘ የፀረ-ሽብር ህግ አያስፈልጋትም ማለት እንዳልሆነ የገለፁት የንቅናቄው ኮሚቴ አባል አቶ ትዕግስቱ አወል፤ አሁን ስራ ላይ ያለው የፀረ ሽብር አዋጅ ግን ሰዎችን እና ተቋማትን የሚያጠቃ ነው ብለዋል፡፡
ከተጠቁት ተቋማት ውስጥ አንድነትና መድረክ ዋነኞቹ እንደሆኑ፣ ጋዜጠኞችና የፖለቲካ ሰዎችም የዚሁ አዋጅ ሠለባ መሆናቸውን፣ እንዲሁም ከህገ መንግስቱ ጋርም በከፍተኛ ሁኔታ ስለሚቃረን ትኩረት አድርገንበታል ሲሉም አክለዋል፡፡ “ምንም እንኳን በፍትህ ተቋማቱ ላይ ያለን እምነት የተሸረሸረ ቢሆንም አሁንም መብታችንን ከመጠየቅ የሚያግደን የለም” ያሉት የንቅናቄው ኮሚቴ አባል አቶ ዳንኤል ተፈራ፤ መንግስት የ1 ሚሊዮን ሠው ድምፅና ጥያቄ አልቀበልም ካለ የፓርቲውን ሳይሆን የህዝቡን ጥያቄ አልመልስም እንደማለት እንደሆነ አብራርተዋል፡፡
ፓርቲው በሶስት ወሩ ህዝባዊ ንቅናቄ ውስጥ ሰላማዊ ሰልፍ እንደሚካተት ገልፆ፤ በዋናነት ህገ-መንግስቱን የሚፃረረውን የፀረ ሽብር አዋጅ ማሰረዝ፣ በአገር አቀፍ ደረጃ እየተካሄደ ያለውን በገጠርና በከተማ የዜጐች መፈናቀልና የመሬት ቅርምት ማስቆም፣ የስራ አጥነትና የኑሮ ውድነት እንዲቀረፍ ማድረግ፣ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ማሻሻያ እርምጃ እንዲወሠድና የንግዱ ማህበረሠብ ከወንጀለኝነት ስምና ስግብግብ ከመባል ወጥቶ ጤናማ ውድድር እንዲኖር፣ እንዲሁም ማጥላላትና ማዋከብ እንዲቆም ማድረግ የሚሉት በዋናነት ተቀምጠዋል፡፡ የንቅናቄው ኮሚቴ አባል የሆኑት አቶ ተክሌ በቀለ፤ ንቅናቄው አሁን የተጀመረበትን ምክንያት ሲያብራሩ፤ “እስከዛሬ ንቅናቄውን ያልጀመርነው ፓርቲው በአየር ላይ የተንጠለጠለ እንዳይሆን በእግሩ እንዲቆም በማድረግ ስራ ላይ እና በውስጥ አደረጃጀት ተጠምደን ስለነበር ነው” ብለዋል፡፡
“እስከዛሬ እግር ሲያወጡ እንቆርጣቸዋለን እየተባለን፣ እግር ስናወጣና ስንቆረጥ ቆይተናል” በማለት ያከሉት አቶ ተክሌ፤ አሁን ግን በኢህአዴግ የሚደርስብንን ብቻ ሳይሆን የውስጥ ህመማችንንም ስናክም ቆይተን ከጨረስን በኋላ በእውቀት ላይ የተመሠረተ የህዝብ ንቅናቄ ለመጀመር ጊዜው አሁን እንደሆነ ውሳኔ ላይ ደርሰናል ብለዋል፡፡ “በፍ/ቤቶች ላይ እምነታችን ቢሸረሸርም ፍትህ መጠየቃችንን አናቆምም” ያሉት አቶ ዳንኤል፤ የአንድ የሚሊዮኖችን ድምፅ የምናሠባስበውም ለዚሁ ነው ብለዋል፡፡
ዶ/ር ሀይሉ አርአያ በሠጡት አስተያየት አንድ አካል አጥፍቶ ያለመጠየቅን ነገር ፈረንጆቹ (Impunity) ይሉታል” ካሉ በኋላ “እዚህ አገርም አጥፍቶ የሚጠየቅ የለም፤ ስለዚህ በአገራችን ፍ/ቤት ካልተሳካ ወደ አለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት የሚኬድበት አማራጭም መዘንጋት የለበትም” ብለዋል፡፡ ነጋዴዎችን በተመለከተ ለተነሳው ጥያቄ “የዚህን አገር ነጋዴዎች ለማወቅ የግድ የመጫኛ ነካሽ ልጅ መሆን አያስፈልግም” በማለት ምላሽ መስጠት የጀመሩት የንቅናቄው ኮሚቴ አባል አቶ አቶ ዳዊት ሰለሞን፤ በአሁኑ ሰዓት ነጋዴው ሌባ፣ ዘራፊ፣ ሙሰኛ እየተባለና እየተብጠለጠለ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ “ገዢውን ፓርቲ የተጠጉ አካላት በአንድ ጀምበር የሀብት ማማ ላይ ሲወጡ፣ በህጋዊ መንገድ የሚንቀሳቀሱ ነጋዴዎች በስቃይ ላይ ናቸው ያሉት አቶ ዳዊት፤ የጥሬ እቃ እጥረትና መሠል ችግር ሲፈጠር መንግስት ጣቱን በነጋዴ ላይ እንደሚቀስር ጠቁመው፣ ነጋዴው በአገሩ አንገቱን ደፍቶ እንዲኖር የሚደረግበት አካሄድ እንዲቆም እንጠይቃለን ብለዋል፡፡

Tuesday, June 25, 2013

የስታዲየሙ ግንባታ በአሁኑ ወቅት 23 በመቶ ያህል የተጠናቀቀ ሲሆን ከተያዘለት የጊዜ ገደብ አስቀድሞ እንዲጠናቀቅ ሥራው እየተፋጠነ ይገኛል፤

በቀድሞ አጠራሩ «ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ስታዲየም» በአሁኑ ደግሞ «አዲስ አበባ ስቴዲየም » የአፍሪካ የፖለቲካና የዲፕሎማሲ መዲና ለሆነችው አዲስ አበባ የአገሪቱንና የክለቦችን ዓለም አቀፍ ውድድሮች የምታስተናግድበት ብቸኛው ስፍራ ሆኖ በማገልገል ላይ ይገኛል።
ሠላሳ አምስት ሺ ተመልካቾችን የመያዝ አቅም እንዳለው የሚነገርለት የአዲስ አበባ ስቴዲየም በአውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1940 እንደተገነባ የተለያዩ መረጃዎች ያመለክታሉ። ስታዲየሙ በአውሮፓውያኑ 1962፣ 1968ና 1976 የተካሄዱ ሦስት የአፍሪካ ዋንጫ ጨዋታዎች ተስተናግደውበታል። ኢትዮጵያ ካስተናገደቻቸው ከእነዚህ ሦስት የአፍሪካ ዋንጫዎች መካከል ሦስተኛውን የአፍሪካ ዋንጫ ባለድልም ሆናበታለች።
አዲስ አበባ ስታዲየም የአፍሪካ የወጣቶች ሻምፒዮናና 16ኛው የአፍሪካ አትሌቲክስ ሻምፒዮናም በብቃት ተስተናግደውበታል።
ይህ ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ እድሜ ያስቆጠረውና በመዲናዋ በብቸኝነት ደከመኝ ሰለችኝ ሳይል ከአገር ውስጥና ዓለም አቀፍ የእግር ኳስ ውድድሮች በተጨማሪ ልዩ ልዩ ዝግጅቶች የሚካሄዱበት ስታዲየም «አንድ ለእናቱ » እየተባለ የሚጠራበት ጊዜ ማብቂያ የተቃረበ ይመስላል።
ለዚህ ማሳያው ደግሞ በአማራ፣ በትግራይ፣ በኦሮሚያና በደቡብ ክልሎች በባሕር ዳር፣ በመቀሌ፣ በነቀምትና በሐዋሳ ከተሞች በመገንባት ላይ የሚገኙት ዓለም አቀፍ ደረጃቸውን የጠበቁ ስታዲየሞች ማሳያ ሊሆኑ ይችላሉ። ከእነዚህ ስታዲየሞች መካከል ግንባታው ከተጀመረ የአንድ ዓመት እድሜ ያስቆጠረው የሐዋሳ ስታዲየም ግንባታ በመፋጠን ላይ ይገኛል። የጋዜጣው ሪፖርተር በከተማዋ በነበረው ቆይታም ይህንን አስተውሏል።
የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል መንግሥት ለግንባታው በመደበው 548 ሚሊዮን ብር በሳትኮን ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሥራ ተቋራጭነትና በኤምኤች ኢንጂነሪንግ አማካሪነት በመሠራት ላይ የሚገኘው የሐዋሳ ስታዲየም ግንባታ 23 ነጥብ አምስት በመቶ ተጠናቅቋል።
ግንባታው ሙሉ ለሙሉ ሲጠናቀቅ 40ሺ ተመልካቾችን በመቀመጫ እንደሚይዝ የሚጠበቅ ሲሆን ፤ ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀና የኦሊምፒክ ደረጃ ያለው እንደሆነ የፕሮጄክቱ ሥራ አስኪያጅ አቶ ያሬድ ጉተማ ለጋዜጣው ሪፖርተር ነግረውታል። ሥራ አስኪያጁ እንደሚሉት የሐዋሳ ስታዲየም እግር ኳስን ጨምሮ የአስራ አንድ ስፖርቶች ማዘውተሪያ ስፍራዎችን ይዟል።
ግንባታው ያለበትን ደረጃ ሲገልጹም በአሁኑ ሰዓት የተመልካቾች መቀመጫ ሥራ መጠናቀቁንና ሌሎች ስራዎችም በፍጥነትና በጥራት እንዲሁም በወጣለት የጊዜ ገደብ በመካሄድ ላይ እንደሆነ ነው የሚናገሩት ።
የሐዋሳ ስታዲየም ፕሮጄክት በስኬት እንዲጠናቀቅ የክልሉ መንግሥትና ስፖርት ኮሚሽን በየቀኑ በግንባታው ስፍራ እየተገኙ የሞራል ድጋፍ ከማድረግ ባለፈ ለሥራው አስፈላጊ የሆኑ ግብአቶችን በወቅቱ በማቅረብ ያልተቆጠበ ድጋፍ በማድረግ ላይ እንደሚገኙ አቶ ያሬድ ገልጸዋል።
በሥራ ሂደቱ እስካሁን የጎላ ችግር እንዳላጋጠመ የሚገልጹት አቶ ያሬድ፤ የክልሉን መንግሥት፣ የክልሉን ስፖርት ኮሚሽን፣ የሥራ ተቋራጩንና የአማካሪውን ተባብሮና ተግባብቶ መስራት የስታዲየሙ ግንባታ ከታለመለት ጊዜ በፊት ሊጠናቀቅ እንደሚችል አመላካቾች እንደሆኑም አስረድተዋል።
የሐዋሳ ስታዲየም ተቆጣጣሪ መሐንዲስ አቶ አብነት ኃይሌ ድርጅታቸው ከስታዲየሙ ዲዛይን ጀምሮ በማማከር ተሳትፎ በማድረግ ላይ እንደሚገኝ ተናግረው፤ ግንባታው በተቀመጠለት ጊዜና የጥራት ደረጃ በመገንባት ላይ እንደሚገኝ አብራርተዋል።
ድርጅታቸው በባሕርዳር፣ በነቀምትና በሐዋሳ ስታዲየሞች ግንባታ ላይ በአማካሪነት በመስራት ላይ እንደሚገኝ ጠቅሰው፤ የሐዋሳው ስታዲየም ከቀድሞዎቹ በርካታ ልምዶች የተቀሰሙበትና በርካታ አዳዲስ ነገሮች የተጨመሩበት መሆኑን ነው የሚናገሩት። ለአብነትም የሐዋሳው ስታዲየም የክብር እንግዶች መግቢያና መቀመጫ የተለየ እንዲሆን መደረጉን ይገልጻሉ።
የግንባታውን ጥራት በተመለከተም ለግንባታው የሚውሉትን ግብአቶች በቤተ ሙከራ ከመቆጣጠር አንስቶ የሚጠበቅበትን በመወጣት ላይ እንደሚገኝ ነው የሚገልፁት። ፕሮጄክቱ አሁን ባለው ፍጥነት የሚሄድ ከሆነ ከተያዘለት የጊዜ ገደብ በፊት ሊጠናቀቅ እንደሚችል በመግለጽም የአቶ ያሬድን ሃሳብ ይጋራሉ።
የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ስፖርት ኮሚሽነር አቶ መዘረዲን ሁሴን በበኩላቸው የክልሉ መንግሥት የሐዋሳ ስታዲየም ግንባታ በታቀደለት የጊዜ ገደብ እንዲጠናቀቅ አስፈላጊውን ሁሉ በማድረግ ላይ እንደሚገኝ ተናግረዋል።
በግንባታው ሂደት ሊያጋጥሙ የሚችሉ ችግሮች ቢኖሩ ችግሮቹን የሚፈቱና አፋጣኝ መፍትሔ የሚሰጡ የቴክኒክና የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አቋቁሞ ሥራውን በመምራት ላይ ይገኛል ባይ ናቸው።
ኮሚቴዎቹ ለግንባታው የሚውል የፋይናንስ እጥረትና የግብአት ችግሮች ሲከሰቱ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር እየተነጋገሩ አፋጣኝ መፍትሔ በመስጠት ግንባታው በታቀደለት ጊዜ ወይም ከዚያ ቀድሞ እንዲጠናቀቅ በመስራት ላይ እንደሚገኙ አብራርተዋል።
የክልሉ መንግሥት ለግንባታው መጠናቀቅ ለሥራ ተቋራጩም ሆነ ለአማካሪው ድርጅት የቅርብ ድጋፍ ከማድረግ ባለፈም በየጊዜው ክትትል እንደሚያደርግ አቶ መዘረዲን ተናግረዋል። ከግንባታ ግብአቶች ዋጋ ንረትና ተያያዥ ችግሮች ጋር በተያያዘ የስታዲየሙ ግንባታ ፈጽሞ እንደማይስተጓጎልም አረጋግጠዋል።
የስታዲየሙን ግንባታ ሲጎበኙ ካገኘናቸው መካከል ዶክተር ይልማ በርታ «ግንባታውን ሲመለከቱ ከፍተኛ የመደመም ስሜት ተሰምቶኛል » ይላሉ።
እርሳቸው እንደሚሉት የሐዋሳውን ስታዲየም ጨምሮ በክልሎች በመገንባት ላይ የሚገኙት ስታዲየሞች የአገሪቱ የስፖርት ዘርፍ እያደገ ነው የሚለው አባባል ማሳያ ናቸው ።
በመገንባት ላይ የሚገኙት አራት ታላቅ ስታዲየሞች ግንባታ በፍጥነት መካሄዳቸውና በኢትዮጵያውያን ባለሙያዎች መገንባታቸው ልዩ ደስታ እንደፈጠረባቸው ተናግረዋል። ስቴዲየሞቹ ሲጠናቀቁ ኢትዮጵያ ታላቅ ውድድሮችን እንድታዘጋጅ እድል እንደሚፈጥርላትም አብራርተዋል።
በክልሎች ደረጃቸውን የጠበቁ ስቴዲየሞች መገንባታቸው ብቁና ጥራት ያላቸው ስፖርተኞችን ለማፍራት ያላቸው ጠቀሜታ ከፍተኛ እንደሆነም ኮሚሽነሩ ገልጸዋል።
በዓለም ዋንጫ ማጣሪያው በመሳተፍ ላይ ከሚገኘው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን አባላት መካከል አብዛኛዎቹ ሐዋሳ ከተማ የሚገኘው የኮረም ሜዳ ያፈራቸው ናቸው። ስታዲየሙ ከሁለት ዓመት በኋላ ሙሉ ለሙሉ ሲጠናቀቅ ከአሁን በተሻለ መልኩ በርካታ ተጫዋቾችን ለማፍራት እንደሚያስችለው ይጠበቃል።
በሲዳማ የጊዜ አቆጣጠር መሰረት የሳምንቱ ቀናት በስም አራትናቸው። እነሱም ቃዋዶ፣ ቃዋላንካ፣ ዴላ፣ዲኮ በሚል መጠሪያ ተለይተው የታወቃሉ። እንዲሁም አንድ ወር አጋና (ጨረቃ) እና ቱንሲቾ(ጨለማ) ተብሎ በሁለት ይከፈላል። እያንዳንዱ ወር በቋንቋው ተለይቶ የሚታወቅበት የራሱ መጠሪያ (ሥያሜ) ያለው ሲሆን ፤ ወራቱ አስራ ሁለት ናቸው። በነባሩ የሲዳማ ባህላዊ የጊዜ አቆጣጠር ውስጥ ጷግሜ ፎቃ የሚል ስያሜ ተሰጥቶቷል።
    በነባሩ የሲዳማ የጊዜ ቀመር አቆጣጠር መሰረት በዓመት ውስጥ ያሉት አስራ ሁለት ወራት በአራት ወቅቶች የተከፈሉ ናቸው። ከዚሁ አንጻር ወቅቶቹ አሮ(በጋ)፣ሀዋዶ(ክረምት)፣በዴሳ (በልግ) እና ቢራ (መኸር) የሚል መጠሪያ አላቸው። በባህሉና በጊዜ ቀመሩ መሰረት ሲዳማ የራሱ ዘመን መለወጫ ቀን አለው።ይህም ፍቼ በሚል መጠሪያ ይታወቃል።
     የዘመን መለወጫ( ፍቼ) በአል አከባበር
    ፍቼ በሲዳማ ባህል በዓመት አንዴ በድምቀት የሚከበር የዘመን መለወጫ በዓል ነው። በባህሉ መሰረት አከባበሩ እስከ ሁለት ሳምንት ይዘልቃል። የፍቼ በዓል ቅደም ተከተላዊ የአከባበር ሂደቱ ከመጀመሩ በፊት ለአከባበሩ መነሻና መድረሻ የሚሆኑ ክንውኖች አሉ። ከእነዚህ ክንውኖች የመጀመሪያው ላኦ(ምልከታ) ነው። ላኦ ፍቼ መቼ እንደሚውል አያንቶዎች (የስነክዋክብት ተመልካቾች አረጋውያን) የጨረቃንና የከዋክብትን አካሄድ ጥምረት ተመልክተው የሚለዩት ሲሆን፤ አያንቶዎች ፍቼ ቀኑ መቼ እንደሚውል በከዋክብት ምልከታ ከለዩ በኋላ ለጎሳ መሪዎች ይገልጻሉ። የጎሳ መሪዎች ቀኑ ተገልጾ ለህብረተሰቡ እንዲለፈፍ ሲያዙ በገበያ ስፍራዎች በላላዋ (በልፈፋ) ይገለጻል። ላላዋ (ልፈፋ) የጎሳ መሪዎች ስር ባሉ ስፍራዎች የሚከወን ሲሆን ፤ ለፋፊዎች በገያ ቀን የበግ ቆዳ ረዠም ዘንግ ላይ ሰቅለው በመያዝ ገበያ ውስጥ ለህብረተሰቡ ቀኑ (ፍቼ) መቼ እንደሚውል ያበስራሉ።
    ከልፈፋ ቀጥሎ ያለው ክዋኔ ሳፎተ ቄጤላ (የቡራኬ ባህላዊ ጭፈራ) ነው። በባህሉ መሰረት ጭሜሳዎች (ብቁ ብጹዕ አረጋውያን) ፍቼ ሲቃረብ ለአስራ አምስት ቀናት በመጾም፤ ፍቼ (ዕለተ ቀኑ )ዘጠኝ ቀን ሲቀረው ሳፎቴ ቄጣላ (የቡራኬ ቄጣላሥበመጨፈር በዕለቱ ጾም ይፈታሉ። ቀጣዩ ክዋኔ አዲቻ ቄጣላ  (እውነተኛ ቄጣላ) የሚባለው ሲሆን ከአረጋውያኑ የቡራኬ ቄጣላ ቀጥሎ ባሉት የገበያ ቀናት ጎልማሶችና ወጣቶች በገበያው ለፍቼ አራት ቀን እስከሚቀር ድረስ አዲቻ ቄጣላ (እውነተኛ ቄጣላ) የሚባለውን ጭፈራ ይያያዙታል።
    በዋነኛው በፍቼ እለተ ቀን የሚከናወነው የአከባበር ሂደት የሚጀምረው ፀሀይ ከመሃል አናት ዘንበል ካለች በኋላ (ከቀኑ ዘጠኝ እስከ አስራ አንድ ሰዓት) ባለው ጊዜ የሚከናወን የሁሉቃ ስርአርት ነው። ለዚህም እያንዳንዱ አባወራ ከቤቱ ፊት ለፊት በሚገኝ ገላጣ መስክ ላይ ረዥም እርጥብ እነጨት ጫፉን መሬት ላይ በመውጋት ሁሉቃ (ቅስት) ሰርቶ በቅድሚያ እራሱ አባውራው በቅስቱ ውስጥ በመሹለክ ቤተሰቡንና ከብቱን በተራ ያሾልካል። ይህ ስርዓት  በባህሉ መሰረት ከዘመን ዘመን የመሸጋገር ተምሳሌት ነው። ሁሉም በየቤቱ አስቀድሞ ለበአሉ ዝግጅት ስለሚያደርግ በፍቼ እለት ቀን ከአመሻሽ ጀምሮ ከአንዱ ቤት በመሄድ በአሉ ለሊቱን  በጋራ በመብላት ይከበራል። እለቱም ፈጣሪ በመባል ይታወቃል።
    በየቤቱ በዕለቱ የሚቀርበው ዓይነተኛ ምግብ ቡርሳሜ(በቅቤ የራሰ ቆጮ) እና ወተት ነው። የቡርሳሜ  (በቅቤ የራሰ ቆጮ) ማቅረቢያ ገበታ ቁመቱ አንድ ከንድ ስፋቱ ግማሽ ሜትር የሚሆን ከሸክላ የተሰራ ካብ ውስጥ ጎድጓዳ ሻፌታ  ነው። ከቤት ቤት በመሄድ በጋራ መብላቱ የሚጀምረው በቅድሚያ በአካባቢው በተለያዩ ማህበራዊ ደረጃዎች በባህሉ ትለቅ ወደሚባለው አረጋዊ ቤት በመሂድ ነው። ይህም ሳፎ(መጀመር) ይባላል።
    የአመጋገብ ሥርአቱ የሚጀምረው በእድሜ ወይንም በማህበራዊ ደረጃ ታላቅ የሆነ ሰው በሻፌታ ከተሞላ ቡርሳሜ(ምግብ) ቆንጥሮ በመበተን ፍቼ ዲርዲሮ እሊሺ (ፍቼ ከዘመን ዘመን  አድርሺን) በማለት ከባረከ  በኋላ ነው። በእንዲህ ከአንዱ ቤት ወደሌላው በመሄድ ሌሊቱን ሙሉ  የታረደ ሲበላ፤ የተረፈ ስጋ እቤት ውስጥ ካለ ስጋው ውጪ እንዲያድር ይደረጋል።ይህ የሚሆነው አዲስ ዓመት ለከብቶችም መልካም ዘመን እንዲሆን ከማሰብ አንጻር ነው።
    ለፍቼ በአል ህብረተሰቡ ትልቅ ክበር ስላለው ቀደም ሲል በልዩ ልዩ ምክንያት የተጣለም  ካለ ፍቼ ሲቃረብ እርቅ ይካሄዳል። በባህሉ ተኳርፎ ወደ አዲሱ ዘመን መሸጋገር ነውር ነው። እንዲሁም በፍቼ ዕለተ ቀን ከቤት ውጪ ሌላጋ ማደር በባህሉ ስለማይደገፍ ለጉዳይ ወደተለያየ አካባቢ እርቆ የሄደ ሁሉ ለፍቼ ወደመኖሪያው ይሰበሰባል። የፍቼ ማግስት(ሁለተኛው ቀን) ጫምባላላ ይባላል። ጫምባላላ በቋንቋው እንኳን አደረረሳችሁ እንደማለት ሲሆን ፤ በባህሉ መሰረት በጫምባላላ እለት መሬት የማረስና እንጨት የመስበር ተግባር  አይከናወንም። በእለቱ ልጆች በእረኝነት ተግባርም ሆነ በሌላ በማንኛውም ሥራ አይሰማሩም። በጫምባላላ እለት ልጆች ተሰባስበው ከአንዱ ቤት ወደሌላው ቤት በጋራ በመሄድ ኤይዴ ጫምባላላ(እንኳን አደረሳችሁ) በማለት በየቤቱ ቡርሳሜ (በቅቤ የራሰ ቆጮ) እና ወተት እየተመገቡ እማውራዎች አናታቸው ላይ ቅቤ ይቀቧቸዋል። በእለቱ አባውራው ከብቶቹን ለእዚህ እለት ባዘጋጀው የለመለመ መሥክ አሰማርቶ ቦሌ(ከሀይቅ ዳርቻ የሚወጣ ጨዋማ አፈር ) የለመለመ መስክ ላይ በመነስነስ ከብቶቹን  አጥግቦ እያበላ ያውላል።
    በባህላዊ የጊዜ አቆጣጠሩ መሰረት ፍቼ( ዋነኛው ዘመን መለወጫ እለተ ቀን) ከሳምንቱ ቀናት በዕለተ ቀዋዶ የሚውል ሲሆን፤ ጫምባላላ (የፍቼ ማግስት) ሁሌም የሚውለው ከሳምንቱ ቀናት በዕለተ ቃዋላንካ ነው።
   ከጫምባላላ ቀጥሎ ያለው የአከባበር ሂደት በጥቅሉ ሻሺጋ የሚባል ሲሆን፤ ሻሺጋ  በአሉን በጋራ በገበያ  እንዲሁም በጉዱማሌ (በባህላዊ አደባባይ) በድምቀት የማክበር ሂደት ነው። በአከባበሩ ከታዳጊ ወጣቶች ጀምሮ እስከ አረጋውያን ያለው ህብተረሰብ በቄጣላ(በጋራ ባህላዊ ጭፈራ) ልጃገረዶች ሀገሬ (ባሀላዊ ዘፈን) ያላገቡ  ወጣት ወንዶችና ልጃገረዶች በፋሮ (ባህላዊ ጭፈራ) የሚሳተፉበት ከመሆኑም በተጨማሪ  የፈረስ ግልቢያ የንጉስ ስረአት የሚታይበት ነው።
   ከላይ በጥቅሉ ከተገለጠው በተጨማሪ ሻሺጋ በውስጡ ፋቂቂቾና ፍቺፋሎ የተሰኙ አበይት የአከባበር ክንውኖችን  ያካትታል። ከዚሁ አንጻር ሻሺጋ በገበያ በድምቀት የሚከበርበት ሂደት እስከሚገባደድበት ዕለት ቆይቶ በሻሺጋ መገባደጃ ዕለት ባለው የገበያ ቀን ወጣት ወንድ ለሚወዳት ሴት ልጃገረድ ፍቂቂቾ በልጅ ይልክላታል።የመፋቂያው ተምሳሌት ወይም ትርጉም ወድጄሻለው ወዳጅ ሁኚኝ የሚል ነው። መፋቂያው የተላከላት ሴት ከማን እንደተላከላት ጠይቃ ላኪውን ካልፈቀደችው መፋቂያውን አትቀበልም። የተላከውን ልጅ መልስለት ትለዋለች። ተስፋ ሳይቆርጥ በመልክተኛው ልጅ በኩል የመማጠኛና ማማለያ  ቃላት መላልሶ ይልክላታል። ልቧ ከፈቀደ ትቀበለዋለች። አልያም የወዳጅነት ጥያቄውን ካልተቀበለች መፋቂያው ለላኪው ተመላሽ ይሆናል።
    የመፋቂያው ልውውጥ ጥያቄ አንዳንዴ መፋቂያሽን ላኪልኝ የሚል ሊሆን ይችላል። ፍቄበታለሁ ላንተ አይሆንም ልትለው ትችላለች ። ይሄኛው አባባል መፋቂያ የለኝም ከማለት የተሻለ ስለሆነ የፋቅሺበተን ያንቺ ጥርስ የነካውን ፈልጌ ነው ይላታል። ወስደህ ልትጥለው ነው ከልብህ አይደለም ካለችው እንደነፍሴ እይዘዋለሁ እያለ መልሶ ይልክባታል። አባባሉና ማንነቱ  ካማለላት መቼ ትመልስልኛለህ በማለት በአንዴ የእሽታ መልስ ላለመስጠት ትግደረደራለች። ቀኑን ነግሮ ሲልክባት የትጋ የሚል ጥያቄ ልታስከትል ትችላለች። ይሄኛው ጥያቄዋ የት እንገናኝ የማለት አይነት ነው። በእንዲህ ምልልሱ ከሰመረና መፋቂያውን እንዳትጥለው እንደነፍስህ  ያዘው ብላ ከላከችለት  የወዳጅነት ጥያቄው እሽታ አገኘ ማለት ነው።
    ቀጣዩ የአከባበር ሥርአት ፍቺፋሎ(ለፍቼ በአል በጋራ ወደአደባባይ  መውጣት) የሚል መጠሪያ ያለው ነው። የፍቺላሎ እለት የአካባቢው ህብረተሰብ በጎሳ በጎሳው ሆኖ  በቄጣላ (ባህላዊ ጭፈራ ) ወደጎዱማሌ  የፍቼ በአል በጋራ ወደሚከበርበት ባህላዊ አደባባይ በመውጣት ፤ በጉዱሌ ውስጥ ባለ ማዕከላዊ ስፍራ በጎሳ በጎሳው በየተራ ገብቶ በመቀመጥ በጎሳው አረጋውያን፣ በጎሳው መሪ እና በጎሳው የባህላዊ እምነት መሪዎች ተመርቆ ተመክሮ በተመሳሳይ ቄጣላ ( ባህላዊ ጭፈራ ) በአሉን የማክበር ስርአቱን ይያያዘዋል።
ፍቺ ፋሎ ቀደም ሲል ከላይ ከተጠቀሱ የበአሉ አከባበር ሂደቶች ሁሉ የላቀ ብዙ ጎሳዎች ጉዱማሌ በመውጣት በጋራ የሚያከብሩት ደማቅ የአከባበር ስርአት የሚታይበት የፍቼ በአል ማሳረጊያ ነው። ከዚሁ አንጻር በእለቱ ቄጣላ ( የጋራ ባህላዊ ጭፈራ) የፈረስ ጉግስ ግልቢያ ትርኢት፣ ሆሬ (የልጃገረዶች ባህላዊ ዘፈን) እና ፋሮ  (ልጃገረዶችና ያላገቡ ወጣት ወንዶች በጋራ የሚሳተፉበት ባህላዊ ጭፈራ ) የሚከወንበት ደማቅ የማሳረጊያ በአል  ነው። በዚህ እለት በርካታ ሙሽሮች አምረውና ደምቀው በባሎቻቸው እናቶችና በጎረቤት ሴቶች ታጅበው ወደጉዱማሌ ይወጣሉ። በባህሉ መሰረት አንዲት ሙሽራ የሙሽርነት ጊዜዋ የሚያበቃው ተሞሽራ ከቆየችበት በእንዲህ አምራና ደምቃ ወደ ጉዱማሌ በመውጣት ነው።

http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/addiszemen/society/2804-2013-06-24-07-43-51
በዘንድሮው የትምህርት ዓመት ከከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ተመርቀው የሚወጡ መምህራን የብቃት ማረጋገጫ ፈተና እንደሚሰጣቸው የትምህርት ሚኒስቴር አስታወቀ፡፡
 ሚኒስቴር ዴኤታው አቶ ፉአድ ኢብራሂም እንደተናገሩት የትምህርተ ጥራትን ለማረጋገጥ በሚደርገው ጥረት የመምህራን የሞያ ብቃት ከፍተኛውን ድርሻ ይይዛል፡፡
ምዘናው እጩ ተመራቂዎቹ ወደ ስራ ዓለም ከመግባታቸው በፊት እንዲሰጥ መደረጉ የትምህርት ጥራትን ለማምጣት የተዘረጋውን ፓኬጅ ውጤታማ በማድረግ ረገድ የበኩሉን አስተዋጽኦ እንደሚያበረክት ተናግረዋል፡፡
በስራ ላይ ያሉት ነባር መምህራንም ምዘናውን እንዲወስዱ በማድረግ ወደሚፈለገው ደረጃ ለማምጣት ተከታታይ የሞያ ስልጠና ይሰጣል ማለታቸውን የዘገበው የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ነው፡፡
አዲስ አበባ፣ ሰኔ 18 ፣ 2005 (ኤፍ ቢ ሲ) የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ኤጀንሲ በሚኒስቴር መስሪያ ቤት ደረጃ እንደገና ሊቋቋም ነው። የኤጀንሲው በአዲስ መልክ  መቋቋም ተልዕኮውን በላቀ ብቃት ለመወጣት ያስችለዋል የተባለ ሲሆን ተቋሙ  ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ነው ፥የሚመራውም በጠቅላይ ሚንስትሩ  በሚሾም ዳይሬክተር ጄኔራል   ይሆናል።
ጥራት ያለው መረጃና አስተማማኝ የደህንነት አገልግሎት በመስጠት የአገሪቱን ደህንነት የመጠበቅ ሃላፊነት ለዚህ ተቋም ተሰቶታል፡፡ በአገር ውስጥና በውጭ ሃገር የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ስራን በሃላፊነት በመምራት፤አስፈላጊ ሁኖ ከተገኘ ከውጭ ሃገር አቻ ተቋማት ጋር በትብብር መስራትና በጋራ ኦፕሬሽን ማካሄድም ለዚህ ተቋም ከተሰጡት ስልጣንና ተግባር ውስጥ ተጠቃሾች ናቸው።
በአገሪቱ የኢኮኖሚ፣ እድገትና የልማት እንቅስቃሴዎች ላይ ሊቃጡ የሚችሉ ጥቃቶችንና የመልካም አስተዳደር አሻጥሮችን ተከታትሎ መረጃና ማስረጃ በማስባሰብ ለሚመለከታቸው አካላት እንዲያቀርብም አዲስ የሚቋቋመው ተቋም በአዋጁ ሃላፊነት ተጥሎበታል።
የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ዛሬ መስሪያ ቤቱን በሚኒስቴር መስሪያ ቤት ደረጃ ለማቋቋም የተዘጋጀውን ረቂቅ አዋጅ ተመልክቶ ለዝርዝር እይታ ወደ ሚመለከታቸው የምክር ቤቱ ቋሚ ኮሚቴዎች መርቶታል።
መስሪያ ቤቱ እንደገና እንዲቋቋም መደረጉም በሁሉም የምክር ቤቱ አባላት ዘንድ ድጋፍ  አግኝቷል ። ከዚህ በተጨማሪ በአዋጁ መሰረት የመረጃና የደህንነት ሙያ የስልጠናና የምርምር ተቋምም የሚቋቋም ይሆናል።

Sunday, June 23, 2013

ውዝግብ ያስነሳው የአማራ ክልል ሕዝብ ቁጥር ከአምስት ዓመት በኋላ ተስተካከለ

ኮሚሽኑ የአማራ ክልል ሕዝብን ይቅርታ ይጠይቅ ተባለ
•ኮሚሽኑ ስህተቱን የፈጠርኩት እኔ አይደለሁም ብሏል
በ2001 ዓ.ም. ይፋ በተደረገው ሦስተኛው የሕዝብና ቤት ቆጠራ ውጤት መሠረት የአማራ ክልል ሕዝብ ብዛት ከተገመተው በሁለት ሚሊዮን አንሶ በመገኘቱ የፈጠረውን ውዝግብና ኢተዓማኒነት ለመቅረፍ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በክልሉ ሕዝብ ብዛት ላይ በድጋሚ ጥናት እንዲካሄድ በወቅቱ በወሰነው መሠረት ጥልቅ ጥናት ተካሂዶ፣ የክልሉ ሕዝብ ቁጥር በ2.1 ሚሊዮን ከፍ ብሎ እንዲስተካከል የሚያስችል የዕድገት ምጣኔ ተገኘ፡፡ 

የሕዝብ ቆጠራ ኮሚሽን በፓርላማው ውሳኔ መሠረት በሁለት ቆጠራዎች መካከል የሚደረግ ‹‹ኢንተር ሴንሳል›› ጥናት በ2004 ዓ.ም. በማካሄድ ያገኘውን ውጤት ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባለፈው ሐሙስ አቅርቧል፡፡
የኮሚሽኑ ሊቀመንበር ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን፣ የኮሚሽኑ ጽሕፈት ቤት ኃላፊና የስታትስቲክስ ባለሥልጣን ዳይሬክተሯ ወ/ሮ ሳሚያ ዘካሪያ ለምክር ቤቱ ባቀረቡት ሪፖርት፣ በ1999 ዓ.ም. እና በቀጣዩ ቆጠራ አጋማሽ ላይ በተደረገው ጥልቅ ጥናት በተገኘው ውጤት መሠረት የአማራ ክልል ሕዝብ ዓመታዊ የዕድገት ምጣኔ ከሌሎች ክልሎችና ከአገር አቀፍ ምጣኔው በታች 1.73 በመቶ መሆኑ ስህተት ነበር ብለዋል፡፡ ትክክለኛው የክልሉ የዕድገት ምጣኔም ከአገር አቀፍ ምጣኔው ጋር ተቀራራቢ የ2.3 በመቶ ዕድገት እንዳለው በጥናቱ መረጋገጡን ለምክር ቤቱ አስረድተዋል፡፡ 
በዚህ መሠረት በተስተካከለው የ2.3 ዓመታዊ የዕድገት ምጣኔ ሲሰላም የአማራ ክልል ሕዝብ በ2004 ዓ.ም. 19.2 ሚሊዮን መሆኑን ጥናቱ ማመልከቱን፣ ከዚህ በኋላም በዚህ ምጣኔ መሠረት እንደሚሰላ በሪፖርታቸው ገልጸዋል፡፡ 
ሪፖርቱ ከቀረበ በኋላ ከምክር ቤቱ የተለያዩ ጥያቄዎች የቀረቡ ሲሆን፣ አንድ የአማራ ክልል ተወካይ የክልሉ ሕዝብ በተሳሳተ ምጣኔ ላለፉት አምስት ዓመታት ሲሰላ በመቆየቱ፣ ከፌደራል መንግሥት የሚያገኘው የበጀት ድጐማ እንዲቀንስ ምክንያት በመሆናችሁ ልትጠየቁ ይገባል ሲሉ ጣታቸውን በኮሚሽኑ ኃላፊዎች ላይ ቀስረዋል፡፡ 
የፌደራል መንግሥት በየዓመቱ ለክልሎች ለሚያደርገው የበጀት ድጐማ የክልሎች ሕዝብ ብዛት አንዱ መለኪያ በመሆኑ ነው የምክር ቤቱ አባል ይህንን ጥያቄ ለማንሳት የተገደዱት፡፡ ‹‹ቀደም ሲል የክልሉ ሕዝብ ዓመታዊ ዕድገት ሲሰላበት በነበረው የ1.7 በመቶ ምጣኔና አሁን በቀረበው የ2.3 በመቶ ምጣኔ መካከል ያለው ልዩነት ሲሰላ፣ በዓመት 500 ሺሕ ሕዝብ በመሆኑ ስህተቱ በፈጠረው ልዩነት ሳቢያም የተጠቀሰውን ያህል ሕዝብ ያለ በጀት ቀርቷል፡፡ ቢያንስ የዘጠኝና የአሥር ወረዳዎች ሕዝብ ማግኘት የሚገባውን በጀት እንዳያገኝ ኮሚሽኑ አድርጓል፤›› ሲሉ የምክር ቤቱ አባል ጠንከር ብለው ተናግረዋል፡፡ 
‹‹የተጠቀሰውን ያህል ሕዝብ ቁራሽ ዳቦ አሳጥታችኋል፡፡ በመሆኑም የአማራ ክልል ሕዝብን ይቅርታ ልትጠይቁ ይገባል፤›› ብለዋል፡፡ 
ለቀረቡት ጥያቄዎች ምላሽ መስጠት የጀመሩት ወ/ሮ ሳሚያም የተፈጠረው ስህተት በእርሳቸው ተቋም እንዳልሆነ፣ ችግሩ የመነጨው ከአገሪቱ የመረጃ ግብዓት እጥረት መሆኑን አስረድተዋል፡፡ 
የ1999 ዓ.ም. የሕዝብና የቤት ቆጠራ ከመካሄዱ ከአሥር ዓመት በፊት ተካሂዶ በነበረው ቆጠራ ውጤትና በሌሎች የሥነ ሕዝብ ናሙና ጥናቶች አማካይነት የክልሉ ሕዝብ ብዛት ተሰልቶ ሲተነበይና ውጤቱም ለተለያዩ ተግባራት በግብዓትነተ ሲውል እንደነበር አስታውሰዋል፡፡ 
ሲሰላበት በነበረው የክልሉ ዓመታዊ የሕዝብ ዕድገት ምጣኔ መሠረት የአማራ ክልል ሕዝብ በ1999 ዓ.ም. 19 ሚሊዮን ይሆናል የሚል ትንበያ እንደነበር፣ ነገር ግን በዚያው ዓመት በተካሄደው የሕዝብ ቆጠራ የተገኘው ውጤት 17.1 ሚሊዮን መሆኑ ኮሚሽኑንም ግራ ያጋባ በመሆኑ፣ በተደጋጋሚ የፍተሻ ሥራ እንደተከናወነና በወቅቱ የነበረውን ሁኔታ አስታውሰዋል፡፡ 
የውጭ ባለሙያዎችን ጭምር በማስመጣት መረጃዎች ተበትነው ቢገመገሙም፣ ለውጥ ባለመምጣቱ ችግሩ ለምክር ቤቱ እንዲቀርብ እንደተወሰነ አስረድተዋል፡፡ የውጭ ባለሙያዎች አምስት ነጥቦችን በመፍትሔ ሐሳብነት ሰጥተው የነበረ መሆኑን፣ ከዚህ ውስጥም ድጋሚ ቆጠራ መካሄድ የለበትም የሚል እንደነበር አስታውሰዋል፡፡ 
ባለሙያዎቹ ለተፈጠረው ችግር በዋነኝነት የቀድሞው የዕድገት ምጣኔ ላይ በማተኮር በሰጡት ሐሳብ አገር አቀፍ የውስጥ ፍልሰት መረጃ መሥራት፣ የወሳኝ ሁነቶች መረጃ ማለትም የወሊድና ሞት አኅዝ፣ የሥነ ጤና መረጃ ዳሰሳና በሁለት ቆጠራዎች መካከል ጥናት ማድረግ የሚሉ መሆናቸውን፣ በዚህም መሠረት ይህንኑ ለምክር ቤቱ በማቅረብ ተጨማሪ ጥናት እንዲካሄድ ተወስኗል፡፡ በዚህም መሠረት ተጨማሪ ጥናት ተካሂዶ በ2004 ዓ.ም. ማለትም የቀጣዩ ቆጠራ አጋማሽ ላይ ጥልቅ ዳሰሳ ተሠርቶ፣ የክልሉ የሕዝብ ዕድገት ምጣኔ 1.7 በመቶ ሳይሆን 2.3 መሆኑ መረጋገጡን አስረድተዋል፡፡ 
ይህ ጥልቅ ጥናት በ1999 ዓ.ም. የተደረገውን የሕዝብ ቆጠራ ውጤት አይቀይረውም ያሉት ወ/ሮ ሳሚያ፣ በቆጠራው መሠረት የአማራ ሕዝብ ብዛት ዓመታዊ የዕድገት ምጣኔው 1.7 በመቶ ሳይሆን 2.3 በመቶ መሆኑን ተጨማሪ ጥናቱ ያስገኘው መረጃ አረጋግጧል ብለዋል፡፡ በዚህም ምጣኔ ላለፉት አምስት ዓመታት የአማራ ክልል ሕዝብ ቁጥር ሲሰላ በ2004 ዓ.ም. 19.2 ሚሊዮን እንደደረሰ አስረድተዋል፡፡ 
ችግሩ የተፈጠረው የቀድሞው ትንበያ ሙሉ ባልሆነ መረጃ ላይ ተመሥርቶ በመሠራቱ እንደሆነ ወ/ሮ ሳሚያ ተናግረዋል፡፡ 
የቀድሞው ትንበያ የተሠራው የውልደት ምጣኔን መሠረት በማድረግ እንደነበር፣ በወቅቱ የነበረው አገራዊ የውልደት ምጣኔና የአማራ ክልል የውልደት ምጣኔ ሲነፃፀር የአማራ ክልል በጣም ዝቅተኛ የነበረ መሆኑን በመረጃ አስደግፈው ያቀረቡ ሲሆን፣ የአማራ ክልል ሕዝብ ብዛት ሲተነበይ የነበረው ግን በ2.6 በመቶ ያድጋል በሚል መሆኑን፣ ነገር ግን የተደረገው ቆጠራ ይህንን ማረጋገጥ አልቻለም ብለዋል፡፡ 
‹‹ትንበያ የሚደረገው ባለው መረጃ ነው በወቅቱ የነበረው ምጣኔ የተገኘው የውልደት ምጣኔን መሠረት በማድረግ ነው፡፡ አሁን ግን የፍልሰት፣ የሞትና የውልደት መረጃዎችን በግብዓትነት መጠቀም የሚያስችል አገራዊ አቅም በመፈጠሩ ስህተቱን ለማረም ተችሏል፤›› ብለዋል፡፡ በመሆኑም ይቅርታ እንዲጠይቁ የቀረበውን ጥያቄ ስህተቱ የመነጨው በእነሱ ምክንያት አለመሆኑን በማሳየት አልፈውታል፡፡ 
የ1999 ዓ.ም. የሕዝብ ቆጠራ ውጤት ውዝግብ የተፈጠረው በአማራ ክልል ላይ ብቻ እንዳልነበር፣ የአዲስ አበባ የሕዝብ ብዛት 2.68 ሚሊዮን ሆኖ መገኘቱም በተለያዩ አካላት ተቀባይነት ሊያገኝ አለመቻሉን አስታውሰዋል፡፡ 
በመሆኑም አጋጣሚውን በመጠቀም የአዲስ አበባ ሕዝብ ብዛትን በተመለከተ በተጠቀሱት አዳዲስ መረጃዎችና በቀጣዩ ቆጠራ አጋማሽ ላይ በተሠራ ጥልቅ ጥናት፣ የአዲስ አበባ የሕዝብ ዕድገት ምጣኔ ከ1999 ዓ.ም. ውጤት ጋር ተመሳሳይ መሆኑ በመረጋገጡ፣ በ2004 ዓ.ም. የአዲስ አበባ ሕዝብ ብዛት 2.99 ሚሊዮን መሆኑን ገልጸዋል፡፡ በአጠቃላይም በ2004 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ሕዝብ ብዛት 82.2 ሚሊዮን እንደደረሰ አስረድተዋል፡፡ 
ይሁን እንጂ በተደጋጋሚ በተለያዩ ተቋማት የአዲስ አበባ ሕዝብ ብዛትን እስከ አምስት ሚሊዮን አድርጐ የማየት ችግር አለ፡፡ በመሆኑም በዚህ ሊስተካከል ይገባል ብለዋል፡፡ 
አዲስ አበባ ውስጥ የሕዝብ ቁጥር ከፍ ብሎ የሚታየው ውሎ ገብ ነዋሪዎች በየዕለቱ ከተለያዩ አካባቢዎች በአዲስ አበባ ውለው የሚመለሱ በመሆኑ ነው ብለዋል፡፡ የቀረበውን ማብራሪያ ተከትሎ የምክር ቤቱ አፈ ጉባዔ በመግባባት መቀበል ይገባል ብለው በመጠየቃቸው በዚሁ መሠረት ፀድቋል፡፡ 

Saturday, June 22, 2013

This is a traditional split bamboo plaited roundhouse by the Sidama people of Ethiopia. The dome, with its pointy top, is designed to shed heavy rainfall where a circular dome would have a flat region prone to leaks. Bamboo once played an important role in the rural economies of East Africa but indiscriminate clearing of natural bamboo forests have resulted in losing natural resources and many of the traditional building skills. You can find out more about traditional bamboo construction at The International Network for Bamboo and Rattan.
http://naturalhomes.org/timeline/ethiopianroundhouse.htm

Thursday, June 20, 2013

አዲስ አበባ ሰኔ 13/2005 ዛሬ በይፋ የተቋቋመው የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ የአገሪቱን ልማት የሚያግዝ ስኬታማ ምርምርና ጥናቶችን እንዲያደርግ ለማስቻል መንግሥት አስፈላጊውን ድጋፍ እንደሚያደርግ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ገለፀ። በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስብሰባ አዳራሽ በተካሄደው የአካዳሚው ይፋዊ የማቋቋሚያ ጉባዔ ላይ የተገኙት የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር አቶ ደሴ ዳልኬ እንዳስታወቁትአካዳሚው በአገሪቱ ችግር ፈቺ የምርምርና የጥናት ስራዎችንና የሳይንስና ቴክኖሎጂ ልማትን ለማሳደግ ትልቅ አቅም ይፈጥራል። የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ፕሬዚዳንት ፕሮፌሰር ደምሴ ኃብቴ በበኩላቸው አካዳሚው ለአገሪቱ ልማት ጠቀሜታ ያላቸውን የተለያዩ የምርምር ስራዎች ለመስራት የአካዳሚው አባላት በአምስት የተለያዩ መስኮች ተከፍለው የጥናትና ምርምር ስራዎችን እየሰሩ መሆናቸውን ተናግረዋል። አካዳሚው እስካሁን በኢትዮጵያ በጤናው ዘርፍ የሚሰሩ የምርምር ተቋማትን ግንኙነት፣ በመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ጥራት፣ በግብርና እና በጤና መካከል ያለው የፖሊሲ ቅንጅት ምን እንደሚመስል ጥናት አድርጓል። አካዳሚው የሚያወጣቸው የምርምርና የጥናት ስራዎች የኅብረተሰቡን ኑሮ የመለወጥ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ ስራዎቹ ወደ ተግባር የሚሸጋገሩበትን አሰራር እንደሚከተልም ፕሬዚዳንቱ አስታውቀዋል። ፕሮፌሰር ደምሴ እንዳሉት አካዳሚው በመጪው ኅዳር ወር በአዲስ አበባ የሚካሄደውን የአፍሪካ የሳይንስ አካዳሚ ጉባዔን ለማስተናገድ የሚያስችሉ የተለያዩ ዝግጅቶችን እያደረገ ይገኛል። በሥነ-ሥርዓቱ ላይ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት፣ ሚኒስትሮችና ሌሎች የመንግሥት ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎችና የአካዳሚው መስራች አባላት ተገኝተዋል። የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ከተለያዩ የሙያ ዘርፎች በሳይንስ ማህበረሰቡ በተመረጡና ፈቃደኛ በሆኑ 49 መስራች አባላት የተመሰረተው ከሦስት ዓመታት በፊት ነው። በርካታ ምሁራን እንደሚያምኑበት በዓለም ቀዳሚው የሳይንስ አካዳሚ በኔፕልስ እኤአ በ1560 ዓ.ም የተመሠረተው ሲሆን የወቅቱ መሥራቾች ፍላጎት በአስማትና በሳይንስ መካከል ያለውን ልዩነት እንዲሁም ሃይማኖቶች ዓለምን የሚያዩበትንና ተጨባጩ ዓለም ያለበትን ሁኔታ በሚስጥር ለመፈተሽ ነበር።

Wednesday, June 19, 2013

2.The Ireland Aid - Sidama Development Programme - An Area Based Integrated Rural Development Approach

2.1 The Development Programme

The Ireland Bilateral Aid Programme for the Sidama province known as the Sidama Development Programme (SDP) was established in May 1994 after a feasibility study conducted by the team of development experts from the Embassy of Ireland in Addis Ababa, led by Mr. Joseph Feeney identified three areas for development assistance in the country. These were (a) Sidama and Gurage provinces in Southern Ethiopia and the Tigray province in Northern Ethiopia. During this period the Ireland aid followed a non-conventional development assistance approach that was based on equal partnership with the local people with funding support provided to projects directly identified as development priorities by the people on the ground.

The Ireland Aid –Sidama Development Programme was an integrated rural development program with interventions in wide range of areas including:

a) Education – building and renovating primary and secondary schools, building libraries and provisions of books, primary school teacher training, etc..

b) Health - building health posts, and clinics, and supply of pure drinking water through spring protection in the highlands and sustainable rain water harvesting in low land districts,

c) Rural roads: construction of labour intensive all weather rural roads with the objective of both creation of employment to hundreds of thousands of redundant rural labour force and expanding access to remote poor rural villages in the province,

d) Provision of electricity to emerging rural towns including the district capital towns,

e) Supply of grinding mills to small rural towns to reduce the burden of women who travel tens of kilometers looking for grinding mill services,

f) Microfinance services: access to rural credit was a critical development challenge in the Sidama province. The programme's second core project was ensuring sustained access by poor rural households primary women to saving and credit facilities.

Ireland Aid's philosophy of the early 1990s was radically different from an age old conventional western aid philosophy. Their development philosophy was guided by the following core principles:

1) Poverty focus: strictly assisting development projects in poorer areas of the region first,

2) Gender sensitivity: strictly ensuring that women have been involved from consultation up to implementation and management of any development project in the area,

3) Community participation: strictly ensuring that the community members have been involved from the initial stage of development problem identification, up to implementation and management of the project. Rapid Rural Appraisals and Participatory Rural Appraisals were part of all major project implementation phases. At the same time, community members had to voluntarily contribute at least 20% of the project cost either through voluntary labour or material supplies to ensure sense of ownership.

4) Sustainability: to ensure sustainability of the development initiatives supported by Ireland Aid, the programme encouraged establishment of rural village development committees known as KDCs as a well as a coordinating development institution at regional level.

2.2 The Development Programme Funding and Implementation Mechanism

On top of the above radical development policy measures, the Ireland Aid made sure that funding to all development projects are managed directly by the stakeholders without any interference from the central government. Funds were directly transferred to the Development Programme account from Ireland Aid and were managed jointly by the staff of Ireland Embassy and officials of the Sidama Development Programme who were accountable both to the donor and the local Sidama government structures. The funds were then transferred directly to the local government structures responsible for the implementation of a given project. This made sure that there were no delays in acquiring inputs required for the implementation of the projects. Financial utilization reports were prepared on monthly basis by the staff of the development programme at the local level and monitored by the staff of the Embassy and by the staff of Department of Foreign Affairs in the donor country.

The programme initially started in two remote and poor districts of Sidama- Bansa and Arbegona on a pilot basis. The pilot programme operated in these districts for one year and was expanded to the rest of the province after the successful completion of the pilot phase.

The projects were implemented in partnership with the local government departments. Health projects were implemented by the Sidama Provincial Health Department while education projects were implemented by the Provincial Education Department and so on.

This ensured the efficient use of the available human resources which would otherwise sit idle due to limited resources and saved massive administrative cost on the Ireland Aid –Sidama Development Programme. This not only created a strong foundation for the sustainability of the future development efforts in the region but also enhanced the local capacity for development.

On top of this, Ireland Aid was 100 percent development grant with no future debt implications for the Sidama region or the country at large and no other strings were attached.

In addition to funding development projects identified as priorities by the poor rural community members, the Ireland Aid provided continued training in upgrading local skills in all government institutions in the area. It also provided awareness education to thousands of local government officials as well as politicians on the importance of participatory approaches in rural development. Hundreds of local government officials and politicians have travelled to other developing countries such as Bangladesh, Philippines and South Africa to share their experiences on rural development. These created a complete sense of ownership of the development activities by the Sidama people and have increased local staff commitment, quality of service delivery, and speed of development project implementation.

During this period, the Ireland Aid followed an innovative approach to tackling the development problem in Africa. First and foremost, Ireland Aid was accountable to the local people for delivery of the services it promised and any future collaboration with the community members were dependent up on the fulfillment of the previous commitments. Second, the Aid programme improved the local government capacity thorough continued training and exposure programmes. Third, direct funding of projects made sure that aid fungibility and corruption at the central government level were eliminated. Corruption at local was checked by the active participation of the community members, continued training and awareness creation that created full sense of programme ownership. Project implementation by the government departments in charge was regularly monitored by the local development programme office and representatives of the donor based in the country.

The Ireland Aid area based development programme in Sidama was therefore a resounding success.

2.3 The Achievements of the Ireland Aid in Sidama – People Centered Aid Can Work In Africa

The Ireland Aid-Sidama development programme between 1994-2002 was a typical case of development Aid success in Africa and a living proof that properly funded, managed and monitored, development aid can work in Africa.

Within less than 8 years of the implementation the development programme achieved the following in Sidama:

A) Primary school participation rate: after about 8 years of Ireland Aid intensive education sector development in Sidama, primary school participation rate increased from about 47% in early 1990s to about 67% in 2002. The programme built over 250 low cost primary schools, built and upgraded over 8 high schools and provided teacher training for over 2000 primary school teachers,

B) Ensured access to savings and credit scheme by over 30, 000 rural households, primarily women to savings and credit scheme and established a sustainable Sidama Microfinance Institution which continued to operate until today, 8 years after the end of Ireland Aid support for the Sidama region,

C) Created jobs for over 500,000 rural unskilled labourers through labour intensive rural road construction connecting several rural districts, the total length of new all weather rural roads built by Ireland Aid was over 700 kms.

D) About 200 low cost rural health posts and 4 large Health Centers were built and supported by the programme while over 4000 high land springs were protected ensuring access to pure water by almost 800,000 rural dwellers.

E) Rural electrification including building a micro hydro electric power for one of the rural district capital town and generator electrification for over 5 rural towns. Rural small businesses expanded rapidly after the electrification of these rural towns.

F) Built an institute of development studies and education, one of the first of its kind in participatory development studies in the country. The center is upgraded to a college level and continues to operate with own sources of income 8 years after suspension of support by Ireland Aid.

G) In addition, the programme established a network village or Kebelle Development Committee (KDCs) which acted as a voice of the rural communities for issues relating to the development of their areas.

All in all, over 2 million Sidama people have benefited from the Ireland Aid Integrated Rural Development Programme in Sidama between 1994-2002 with two key projects continuing to operate 8 years after the discontinuation of the aid funds.

Why was the Ireland Aid in Sidama unique in Africa? There are some key lessons to be learnt here. Ireland Aid followed a radically different aid philosophy in the early 1990s in Ethiopia. First, the bilateral aid funds were channeled directly to the project areas instead of the central government through establishment of local integrated development programmes which were genuine partnership arrangements with the local administration and the community. Second, the locals were not only treated as equal partners but were allowed to take the lead. The Irish did not impose "development" on the Sidama people. Third, the aid funds were purely development grants and no strings were attached to them. And finally a radically different aid philosophy generated radically different local responses: the local government and community members felt complete sense of ownership which ensured commitment to the development programme. The combination of these factors created a unique case of bilateral development aid that made an enormous difference to poverty alleviation in the province.

2.4 The Withdrawal of the Ireland Aid from the Sidama Region

Continued dependence on aid is not desirable. However, an abrupt discontinuation of an aid programme without a clear exit strategy is also a disaster. This was what happened to the Sidama progamme. After about 8 years of funding, the Ireland Aid made a U-turn in its development aid philosophy and decided to unilaterally withdraw the direct funding to the Sidama area based programme.

Pressures from two sources have been mentioned as the forces behind the sudden shift in Ireland's genuine aid philosophy. First, they were seen as anti status quo and anti-conventional aid model among their EU member states which threatend to alienate them diplomatically from their EU partners. And second and equally important, the Ethiopian government did not like the idea of direct funding to the programme areas and openly asked the Ireland government to channel the bilateral funds to the central government treasury as other donors do.

It seemed therefore that being under pressure from the two formidable forces which care less about the development on the ground, the Ireland Aid had no choice but ignore its commitment to the local people and run away from the region. At present, Ireland Aid is one of the key donors to the Ethiopia central government but all development projects commenced by them have been suspended in the Sidama province. Ireland Aid has now become one of Dambisa Moyo's Dead Aid in Africa.

3. Concluding remarks

Development aid channeled to the central government treasuries of the poor African countries has made little difference to poverty alleviation and economic growth during the past 50 years. According to Moyo, it has in fact worsened the economic performance of the recipient African countries as the poverty rates in these countries continue to escalate and growth rates have steadily declined. She underscores that aid has been, and continues to be, an unmitigated political, economic and humanitarian disaster for most parts of the developing world - and Africa in particular.

The main reasons for the failure of the development aid are limited or no role by the local people, corruption, aid fungibility, lack of institutional capabilities, and non altruistic motives by the donors.

However, not all foreign assistances are doomed to fail. A people centered bilateral development aid that involves the local people from project identification through its implementation, operation and management in Africa can make a real difference on the ground. A typical example of bilateral aid that was people centered and that worked in Africa is an Ireland Aid -Sidama Development Programme in Ethiopia. In less than 8 years, this programme led to improvements in primary school participation rates , access to clean water, health facilities, electricity, and credit facilities by millions of the rural poor in the province.

However, this success story was cut short before it could serve as a fully fledged development aid model in Africa due to hostilities from conventional donor model and the central government.

Now that the failure of development aid is widely acknowledged by the international community and there is little or no will to change the conventional aid model to make aid work, the only alternative to the development problems in Africa are to attract more foreign direct investment, regional economic integration with more inter regional trade, removal of agricultural subsidies by the donor countries, improved governance and the rule of law and respect for property rights. Africa must forget about development aid and begin to think!

Reference


  • Esterly, William .2006. The West Can't Save Africa. Locals Must Take the Lead. Washingtonpost.com, February 13, 2006.



  • Edemariam, Aida, 2009. Everyone Knows it does not work. The Guardian , 19 February 2009, www.guardian.co.uk



  • Moyo, Dambisa 2009. Dead Aid- Why Aid Is Not Working And How There Is A Better Way For Africa. New York: Farrar, Straus and Giroux.


  • [Part I of Article]

    Article Source: http://www.afroarticles.com/article-dashboard