POWr Social Media Icons

Monday, September 10, 2012


“የፓርቲዬ ባህል አይፈቅድልኝም” የሚል ሰበብ አንቀበልም!
በሀዘን ክፉኛ የጨፈገገንን ደባሪ ዓመት ዛሬ እንሸኘዋለን - እንዲህ ያለ ዓመት ተመልሶ እንዳይመጣ እየተመኘን (ኧረ ፀሎትና ምህላም ያስፈልገዋል!) ግን በ2004 ምን መዓት ነው የወረደው? ብቻ በዚሁ በቃችሁ ይበለን! አሁን ወደ ዕለቱ ወጋችን ልመልሳችሁ፡፡በዛሬዋ የአዲስ ዓመት ዋዜማ ላይ ሆኜ ምን እንዳማረኝ ታውቃላችሁ? በቃ … መሞላቀቅ፡፡ ግን ደግሞ በወላጅ ወይም በአያት አሊያም በፍቅረኛ አይደለም፡፡ እኔ መሞላቀቅ ያማረኝ በገዢው ፓርቲ ነው፡፡ (አሞላቆን ስለማያውቅ ይሆን?) በርግጥ ይሄ ጥያቄ የእኔ ብቻ አይደለም - የህዝብ ነው፡፡ ማስረጃ ካስፈለገም ፒቲሽን አሰባስቤአለሁ፡፡ እናም ኢህአዴግ እስኪበቃን ድረስ እንዲያሞላቅቀን እፈልጋለሁ፡፡ እየቀለድኩ እንዳይመስላችሁ… ከምሬ ነው፡፡ በቃ በአዲሱ ዓመት ሙልቅቅ ማለት አምሮኛል፡፡
እንደ ቦሌ ልጆች! እኔ የምለው… ኢህአዴግ እኛን ማሞላቀቅ ያቅተዋል እንዴ? ኧረ አያቅተውም፡፡ ዋናው ነገር የልብ መሻት ነው (When there is a will, there is a way እንዲል ፈረንጅ) መቼም አውራ ፓርቲያችን ሰበብ አያጣምና “የፓርቲያችን ባህል፤ ማሞላቀቅ አይፈቅድም” ሊለኝ ይችላል (አልሰማሁም እለዋለኋ!) እርግጥ በኢህአዴግ መዝገበ ቃላት ውስጥ “መሞላቀቅ” የሚል ቃል ላይኖር ይችላል፡፡ ግን ደግሞ የህዝብ ጥያቄ ነው እያልኩት ነው (የህዝብ አጋር ነኝ ይል የለ!) ለህዝብ ጥቅም ሲል ይቸገራ! (ለህዝብ ጥቅም እያለ ስንት ነገር ያደርጋል እኮ) ደሞ እኮ 21 ዓመት ሙሉ ለገዛው ህዝብ ከዚህም በላይ ቢያደርግ አይቆጭም (ገና 30 እና 40 ዓመት ሊገዛን ያስብ የለ!) ስለዚህ ሰበብ መደርደሩን ትቶ ጭክን ብሎ ያሞላቀን - በአዲሱ ዓመት! እንዴት ነው የሚያሞላቅቀን… በሚለው ጉዳይ ላይ ግን ወደ ኋላ ላይ እመለስበታለሁ፡፡
ግን ለልብ ሰቀላ እንዳይመስላችሁ፡፡
ይሄንን ኢህአዴግ ያሞላቅቀን የሚል ፕሮፖዛል ሳዘጋጅ ኪንድል (ኤሌክትሮኒክ መፅሃፍ) የሚመስል ሞባይል የያዘና ከኢንተርኔት መረጃዎችን ሲበረብር የነበረ ወዳጄ፤ ስለቀድሞው የሰሜን ኮሪያ ፕሬዚዳንት ኪም ኢል ሱንግ ያገኛቸውን አስደማሚ እውነታዎች ያጋራኝ ጀመር - አንድ ቢሮ ውስጥ ተቀምጠን ስለነበር፡፡ (ከኢንተርኔት ላይ እያነበበ እኮ ነው!) እኔም ብዕሬን ጥዬ ማድመጥ ያዝኩኝ (እንደወሬ ሱሰኛ!) ወዳጄ እንደነገረኝ ታዲያ ፕሬዚዳንቱ በሥልጣን ላይ የቆዩት ለ59 ዓመት ነው፡፡ (የቆዩት ሳይሆን የከረሙት ቢባል ይሻላል)
እናንተ … የኛው ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ሥልጣን ላይ ተሟዘዙ የተባለው እኮ የ80ኛ ዓመት ልደታቸውን ዙፋን ላይ ሳሉ በማክበራቸው ብቻ ነው፡፡ የኮሪያው ግን ድፍን 82 ዓመት ሥልጣን ላይ ነበሩ (አይሰለቻቸውም እንዴ?) ለነገሩ “የዝንተ ዓለም መሪ” (Eternal leader ነበር የሚባሉት) መቼም እንደሳቸው ሞትን የሚጠላ የነበረ አይመስለኝም፡፡ እንዴ… ሞት እኮ ነው ከስልጣን ያወረዳቸው! (እሳቸውማ በድዴም ቢሆን እገዛለሁ ብለው ነበር) እናላችሁ … ከኢንተርኔት ላይ የተገኘው መረጃ እንደሚጠቁመው፤ ሱንግ ሥልጣን ላይ ለረዥም ዓመት በመቆየት የትኛውም የዓለም መሪ አይደርስባቸውም፡፡
በዓለም ታሪክ ስልጣንን ሙጭጭ እንዳሉ ከሚነገርላቸው አምባገነን መሪዎች እንኳን 20 እና 40 ዓመታት የበለጠ በዙፋን ላይ ተቀምጠዋል - የሰሜን ኮሪያው ኪም ኢል ሱንግ፡፡ የሶቭየት ህብረቱን ስታሊንን በ40 ዓመት ይበልጡታል - በስልጣን ላይ በመክረም፡፡ የቻይናውን ማኦ ቴሱንግን በ20 ዓመት የሥልጣን እድሜ ያጥፉታል፡፡ ይኸውላችሁ … ሱንግ ከስልጣን ሳይወርዱ እኮ በአሜሪካ 10 ፕሬዚዳንቶች ተፈራርቀዋል፡፡ በጃፓን ደግሞ 21 ጠ/ሚኒስትሮች ተቀያይረዋል፡፡ በታላቋ ብሪታንያ 17 ጠ/ሚኒስትሮች ተለዋውጠዋል፡፡ በደቡብ ኮሪያ ስድስት፤ በሶቭየት ህብረት ደግሞ ሰባት መሪዎች ተተካክተዋል፡፡ የሰሜን ኮሪያው መሪ ግን ራሳቸውን እየተኩ ለስምንት አስርት ዓመታት ገዝተዋል፡፡
ዘይገርም ነው! ምን ትዝ አለኝ መሰላችሁ! የኢህአዴግ የሥልጣን መተካካት!! ሱንግ ግን  “ራስን በራስ መተካት” የሚል ነበር ስትራቴጂያቸው፡፡ ለአዲሱ ትውልድ (New generation) ሥልጣን መስጠት… ምናምን ብሎ ነገር ፈፅሞ አይገባቸውም፡፡ ለሳቸው አዲሱም አሮጌውም ትውልድ ሥልጣናቸው ነበር፡፡ ለነገሩ የአፍሪካ አምባገነን መሪዎች ቢደላቸው እኮ 100 ዓመትም ከስልጣን አይወርዱም ነበር፡፡ የቱኒዚያው፤ የሊቢያው፣ የግብፁና የየመኑ መሪዎች የህዝብ አመፅ ባይፈነግላቸው ኖሮ መቼ ከስልጣን ይወርዱ ነበር (እባብ የልቡን አይቶ እግር ነሳው አሉ!)
በአዲስ ዓመት ዋዜማ የለየላቸውን አምባገነን መሪ ታሪክ ሳወጋችሁ ዝም ትሉኛላችሁ (ለነገሩ በመረጃ ላስታጥቃችሁ ብዬ እኮ ነው) አሁን ወለም ዘለም ሳልል በቀጥታ ወደ አዲሱ ዓመት ጥያቄዬ ልውሰዳችሁ - “ኢህአዴግ በአዲስ ዓመት ያሞላቅቀን!” ወደሚለው ማለቴ ነው፡፡
መቼም መሞላቀቅ የሚጠላበት የለም አይደል … (ካለ እጁን ያውጣ!) ለምን መሰላችሁ? ሳይፈልግ ተሞላቅቆ አመም ቢያደርገውስ (እብድ እህል ገዝቼ ሚስቴን አሳበድኳት ማለት ይመጣል) የዚህችን ተረት ታሪክ ታውቃላችሁ? ባል ለሚስቱ የሚፈነዳ በቆሎ (ፈንዲሻ) ገዝቶ ይወስድላታል፡፡ እሷ ሆዬ ሙያ የላት ኖሮ… በቆሎውን ክዳን በሌለው ድስት ልታፈነዳ ስትሞክር ተፈነጣጥሮ ጉድ ይሰራታል፡፡ በየቦታው የተፈናጠረውን በቆሎ ለመለቃቀም ስትንደፋደፍ ያየ ባል ነው የተረተው “እብድ እህል ገዝቼ ሚስቴን አሳበድኳት” እያለ፡፡
ወደ መሞላቀቁ እንመለስ፡፡ እንግዲህ ማናችንም ብንሆን መሞላቀቅን በደንብ እስክንላመደው ድረስ መቸገራችን አይቀርም (እንደ ቁርጠት ቢጤ ሊለን ይችላል!) ለወር ለሁለት ወር ፆመን ፆመን ጮማና ቅባት በበዛው ምግብ ስንፈስክ እንታመም የለ፡፡ ይሄም እንደዚያው ነው፤ ተሞላቀን ስለማናውቅ ሊያመን ይችላል፡፡ (ይሄ የቦሌና የዲታ ልጆችን አይመለከትም!)
በነገራችሁ ላይ እስካሁን የነገርኳችሁን ምስጢር ለማንም እንዳትነግሩብኝ (በተለይ ለአውራው ፓርቲ) ለምን መሰላችሁ … አጅሬ ኢህአዴግ እቺን ከሰማ “ህዝብን  ከቁርጠትና ከመጐርበጥ ለመታደግ” በሚል የማሞላቀቅ ጥያቄውን አልቀበለውም ሊለን ይችላል፡፡ አዲሱ ዓመት ጨፈገገብን ማለት አይደል (የህዝብ ነገር አይሆንለትማ!)
እንግዲህ ገዢው ፓርቲ ቁርጡን ይወቅ - ጥያቄያችን እንደማይቀር፡፡ ግን ደግሞ ይሄን  ያህልም “ሊቦካ” አይገባም፡፡ እኛ እኮ እንደ አንዳንድ የቱጃር ልጆች የባለድግሪ ደሞዝ የሚያህል የኪስ ገንዘብ አንጠይቅም (ኢህአዴግ ጠላታችን ነው እንዴ?) እንደ ቀበጥ የሃብታም ልጆች መኪና ይገዛልን፣ ውድ ት/ቤት ካልተማርን፣ ቫኬሽን አሜሪካ ካልሄድን፣ ወዘተ… ፈጽሞ ከአፋችን አይወጣም፡፡ የእኛ ጥያቄ መሰረታዊ ፍላጐቶች ላይ የሚያተኩር ነው፡፡ የናረው የኑሮ ውድነት መላ ይፈለግለት፤ በቀን ሦስቴ በልተን እንደር፤ ሁላችንም እኩል የትምህርትና የሥራ ዕድል ይሰጠን (በፓርቲ ሎሌነት ሳይሆን በችሎታ) ይሄውላችሁ … ኢህአዴግ ይሄን ሲያሟላልን ተሞላቀቅን ማለት ነው፡፡
እኔ የምለው … በEBS ቶክ ሾው የሚያቀርቡ አንዳንድ ዳያስፖራዎች ሲናገሩ ሰምታችሁልኛል? (የሚናገሩ ሳይሆን የሚሞላቀቁ እኮ ነው የሚመስሉት!) አንዳንዴማ አማርኛውን የሚያሞላቅቁት ይመስለኛል!
ሁሌም የሚገርመኝ አንድ ነገር አለ … በዓመቱ ማብቂያ ላይ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ዓመቱ እንዴት አለፈ ሲባሉ… ሁሉም መልሳቸው በእሮሮና በብሶት የተሞላ ነው፡፡ በቃ ሁሌም ኢህአዴግ በደለን ነው፡፡ ግን ለምንድነው ኢህአዴግ ተቃዋሚ ፓርቲዎችን የማይንከባከበው? (እንደ ሞግዚት ሳይሆን እንደ አባት ወይም እንደ አሳዳጊ!) ቆይ ለምን ያዋክባቸዋል? ለምንስ በሰበብ አስባቡ ያስራቸዋል? ለምን የመሰብሰቢያ አዳራሽ በነፃ አይፈቀድላቸውም? (ካልጠፋ የቀበሌ አዳራሽ?) ለምን የፖለቲካ ምህዳሩን ሰፋ አያደርግላቸውም? ለምንስ ይዘልፋቸዋል? ምናለ በአዲሱ ዓመት ቢያሞላቅቃቸው! ተቃዋሚዎችን ብቻ ግን አይደለም፡፡
ነፃ ፕሬሱንም… ቢንከባከብ ጥሩ ይመስለኛል፡፡ አንዳንዴ የውጭ አገር ጉዞ ስፖንሰር ቢያደርጋቸውስ? የመንግስት ባለሥልጣናት ለምን የኢቴቪን ጋዜጠኞች ብቻ አስከትለው ይሄዳሉ? የነፃ ፕሬስ ጋዜጠኞችም እኮ የውጭ ጉዞ አይጠላባቸውም (ወጪው እንደሆነ በህዝብ ገንዘብ የሚሸፈን ነው) ከሁሉም በላይ ኢህአዴግ ጋዜጠኞችን እንደሚያሞላቅቅ የምሻው ግን ከእስር እንዲገላገሉ ብዬ ነው፡፡ ይታያችሁ … በ21 ዓመት የስልጣን ዘመኑ ኢህአዴግ አንዴም እንኳን አሞላቆን አያውቅም ስለዚህ በ2005 በደንብ ያሞላቀን!! በቃ ሙልቅቅ..ቅ እንበልበት! እስቲ አንዳንዴ እንኳን ኢህአዴግ ወግ ይድረሰውና እንደ አያት ይሁንልን! (አያት ሊሆን ምን ቀረው?)
ነፃ ፕሬስ ሲባል ምን ትዝ አለኝ መሰላችሁ? ያ ኮሚክ ማተምያ ቤት! ሲፈልግ… “የዓይንህ ቀለም ስላላማረኝ ጋዜጣህን አላትምም” የሚለው! (የባለቤቱ ዘመድ ነው እንዴ?) የሚገርም እኮ ነው… አንዴ ደግሞ “የመንግስት ባለስልጣናት ወይም የኢህአዴግ ካድሬዎች በዘገባችሁ ስላልተደሰቱ ጋዜጣችሁን አናትምላችሁም” ብሏል አሉ፡፡
ከአሁን ቀደም የሳንሱር ክፍል ሊያቋቁም ዳድቶት ነበር እያሉ የነፃ ፕሬስ መብት ተሟጋቾች ይተቹታል (ደርግን መልሶ ሊያመጣብን!)
የሆኖ ሆኖ ኢህአዴግ ነፃ ፕሬሱን ማሞላቀቅ ሲጀምር ይሄ ሁሉ ችግር ይቀራል፡፡ ምን እናድርግ … ዘንድሮ ብቻ እኮ ሦስት የግል ጋዜጦች ተዘግተዋል!! ስለዚህ መብታችንን በዘዴ እንጠይቅ ብዬ እኮ ነው!! አዲሱ ዓመት የመሞላቀቅ እንዲሆንልን እመኛለሁ፡፡


ጊዜው በጣም ይነጉዳል፡፡ ትናንት የጀመርነው 2004 ዓ.ም ዛሬ ተጠናቋል፡፡ አንድ ዓመት እንደቀልድ እልም ይላል፡፡ መስከረም አልፎ መስከረም ሲተካ ሁሉም በየእምነቱ ለፈጣሪ እራሱን አደራ ይሰጣል፤ ‹‹ዓመት ከዓመት በሰላም አሸጋግረን›› ሲል፡፡ የተፈቀደላቸው ሲሻገሩ ያልተፈቀደላቸው ደግሞ ዓመቱን ሳይሻገሩ ይቀራሉ፡፡ ይህ የተፈጥሮ ዑደት ነው እና እንዲህ እያለ በያመቱ ይቀጥላል፡፡ ማንም ከሞት የሚቀር የለምና፡፡ ባጠናቀቅነው 2004 ዓ.ም ኢትዮጵያ ታላላቅ ሰዎቿን አጥታለች፡፡
ያሳለፍነው ዓመት ወጣት ጋዜጠኞችንም ወስዶብናል፡፡ በየሁለት ወሩ እና በየሦስት ወሩ አንዳንዴም በአንድ ወር ውስጥ የሁለት ታላቅ ሰዎች ሕይወት አልፏል፡፡ ገና በመስከረም ወር የተጀመረው ሐዘን እስከ ነሐሴ ዘልቋል፡፡ አንጋፋው ተርጓሚ፣ ጋዜጠኛና ደራሲ ማሞ ውድነህ እና አንጋፋው ደራሲ ስብሐት ገብረእግዚአብሔር በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ነበር ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት፡፡ ኢትዮጵያን ለ21 ዓመታት በጠቅላይ ሚኒስትርነት የመሩት መለስ ዜናዊ እና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያንን ለ20 ዓመታት የመሩት አቡነ ጳውሎስም በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ በጥቂት ቀናት ልዩነት ነው ሕይወታቸው ያለፈው፡፡ የእውቅና ታላላቅ ሰዎች ተከታትሎ ማለፍ የተነሳም ከዐይን የራቀ እና የታመመ ሰው ሁሉ ‹‹ሞተ›› እየተባለ ወሬ ሲናፈስበት የዘለቀ ዓመት ነበር- 2004 ዓ.ም፡፡
አርቲስት አስናቀች ወርቁ
(1927-2004)
በተጠናቀቀው የኢትዮጵያውያን 2004 ዓ.ም የመጀመሪያ ሣምንት ከግማሽ ምእት ዓመት በላይ በክራር ቅኝቷ የብዙዎችን ቀልብ ገዝታ የኖረችው አስናቀች ወርቁ ኅልፈተ ሕይወት የተሰማበት ወር ነበር፡፡ በቀድሞው ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቴአትር (በአሁኑ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር) በታላላቅ ቴአትሮች ላይ መሪ ተዋናይት የነበረችው ድምጻዊቷና ተዋናይቷ አስናቀች ወርቁ፤ ለ10 ዓመታት ያህል አልጋ ላይ ከዋለች በኋላ በመስከረም ወር ነው ሕይወቷ ያለፈው፡፡ በወቅቱም ዜና እረፍቷ ለወዳጅ ዘመዶቿ እና ለአድናቂዎቿ አስደንጋጭ እና አሳዛኝ ነበር፡፡
ከሕፃንነቷ ጀምሮ የዘፈን ፍቅር እንደነበራት ትናገር የነበረችው አስናቀች ወርቁ፤  ከዘፋኝነቷ በተጨማሪ በዳንሰኝነቷም ትታወቃለች፡፡ በቴአትሩ ዘርፍም በቀድሞው ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቴአትር (በአሁኑ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር) ‹‹ዳዊትና ኦሪየን›› እና ‹‹ሥነ ስቅለት›› እንዲሁም በ‹‹እናት ዓለም ጠኑ›› እና ‹‹ኦቴሎ›› በተሰኙት ሁለት የጸሐፌ ተውኔትና ባለቅኔ ሎሬት ጸጋዬ ገብረ መድኅን ሥራዎች ላይ ተውናለች፡፡ ለሦስት ዐሥርት ዓመታት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር ያገለገለችውና ከዚያም በጡረታ የተገለለችው አርቲስት አስናቀች፤ በአርቲስት ጌታቸው ደባልቄ በ95 ዓ.ም መፅሃፍ ተፅፎላታል ‹‹አስናቀች ወርቁ›› በሚል ርእስ፡፡ ‹‹የክራሯ ንግሥት›› አስናቀች ወርቁ የመጀመሪያ ክራሯን የገዛችው በያኔው ስሌት 25 ሳንቲም እንደነበር ይነገራል፡፡ ‹‹አልበር እንዳሞራ››፣ ‹‹የፍቅር ጮራ››፣ ‹‹እንደየሩሳሌም››፣ በ‹‹ሳብዬ›› እና በሌሎች የክራር ቅኝት ዘፈኖቿ፣ በቴአትር እና በፊልም ትወናዎቿ የምትታወቅ አርቲስት ነበረች፡፡ አርቲስት አስናቀች ወርቁ በተወለደች በ77 ዓመቷ በዓመቱ መጀመርያ ላይ መስከረም 4 ቀን 2004 ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለይታለች፡፡ ሥርዓተ ቀብሯም መስከረም 5 ቀን 2004 ዓ.ም በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል፡፡
ጋዜጠኛ ጽጌረዳ ኃይሉ
(1970-2004)
ጥቅምት ወደ ኅዳር ሲሻገር ሞትም ከአርቲስት ወደ ጋዜጠኛ ተሻገረና በድንገት ወጣቷን ጋዜጠኛ ጽጌረዳ ኃይሉን ሞት ወሰዳት፡፡ ኅዳር 7 ቀን 2004 ዓ.ም ለጋዜጠኛ ጽጌረዳ ኃይሉ ቤተሰቦች፣ ወዳጅ ዘመዶች እና የሞያ አጋሮች የኅልፈተ ሕይወቷ መጥፎ ዜና የተሰማበት ቀን ነበር፡፡ ጋዜጠኛ ጽጌረዳ ኃይሉ ላለፉት ዓሥር ዓመታት በተለያዩ ጋዜጦች እና መጽሔቶች ላይ የሰራች ሲሆን የ”አዲስ ጉዳይ” መጽሔት ም/አዘጋጅ ነበረች፡፡ ጋዜጠኛ ጽጌረዳ ልጇን በሰላም ለመገላገል ሆስፒታል ገብታ ጤነኛ ሴት ልጅ ከተገላገለች ከአምስት ሰዓት በኋላ ነበር ሕይወቷ ያለፈው፡፡ በወቅቱ ቤተሰቦቿ እንደገለፁት፤ ጽጌረዳ የእርግዝና ክትትል ታደርግ የነበረው ወሎ ሰፈር አካባቢ በሚገኘው ሜሪስቶፕስ ክኒሊክ ሲሆን በሰላም እንዲያዋልዷት የሄደችውም ወደዚሁ ክኒሊክ ነበር፡፡ ጋዜጠኛ ጽጌረዳ በወቅቱ ሴት ልጅ በሰላም ብትገላገልም ሕይወቷ ግን ሊተርፍ አልቻለም፡፡
የካቲት 25 ቀን 1970 ዓ.ም የተወለደችው ጋዜጠኛ ጽጌረዳ ኃይሉ፤ ላለፉት አምስት ዓመታት የአዲስ ጉዳይ መጽሔት መሥራችና ምክትል ዋና አዘጋጅ በመሆን አገልግላለች፡፡ ጽጌረዳ፣ በተለያዩ የፕሬስ ውጤቶች ላይ የሰራት ሲሆን፣ በተለይ በኤፍኤም አዲስ 97.1 ሬዲዮ ጣቢያ ‹‹ብራና›› በተሰኘው ሣምንታዊ ፕሮግራም ላይ የመጻሕፍት ዳሰሳ፣ በኢትዮጵያ ሬዲዮ በሥጋ ደዌ ዙርያ በየ15 ቀኑ የሚተላለፍ ፕሮግራም አዘጋጅ ነበረች፡፡ ጽጌረዳ፤ ‹‹መቶ ደስታ ፍለጋ›› የተሰኘ የአጭር ልብወለድ ደራሲ ከመሆኗም በተጨማሪ፣ ‹‹እኛ›› በተሰኘው የሴት ደራሲያን የግጥም መድበል ውስጥም ግጥሞቿ ተካተዋል፡፡ የሁለት ልጆች እናት የነበረችው ጽጌረዳ፤ ኅዳር 7 ቀን 2004 ዓ.ም ሁለተኛ ልጅዋን ከተገላገለች ከሰዓታት በኋላ ሕይወቷ አልፏል፡፡
ሙዚቀኛው ደረጀ መኮንን
(1957 -2004)
ኅዳር ወር ጋዜጠኛን እና የሙዚቃ ባለሞያን በአንድ ላይ የወሰደበት ወር ነበር፡፡ ከዳሎል ባንድ መሥራቾች አንዱ የነበረው ሙዚቃ ቀማሪው ደረጀ መኮንን፤ ባጠናቀቅነው ኅዳር ወር 2004 ዓ.ም ኅልፈተ ሕይወቱ ሲሰማ ለወዳጅ ዘመዶቹ እና ለሙዚቃ ባለሞያ የሞያ አጋሮቹ አስደንጋጭ ዜና ነበር፡፡ በወቅቱ በርካታ ብዙሃን መገናኛ ዜና እረፍቱን ባይዘግቡትም በሥርዓተ ቀብሩ ላይ ግን በርካታ አርቲስቶች እና ታዋቂ ሰዎች ተገኝተው ነበር፡፡ የታዋቂው የሙዚቃ አቀናባሪ ቴዲ ማክ (ቴዎድሮስ መኮንን) ወንድም የነበረው ደረጀ መኮንን ከታዋቂው የሬጌ አቀንቃኝ የቦብ ማርሌይ ልጅ ዚጊ ማርሌይ ጋር በተለያየ ጊዜ በመላው ዓለም ባቀረበው የሙዚቃ ኮንሰርት ላይ ተሳትፏል፡፡ በተጨማሪም ዚጊ ማርሌይ ዓለም አቀፉን የግራሚ አዋርድ ሽልማት ባሸነፈበት ሁለት አልበሞች ላይም መስራቱ ይታወቃል፡፡ ‹አንድ ኢትዮጵያ›› የተሰኘውን  የአርቲስት እጅጋየሁ ሽባባው (ጂጂን)  የመጀመርያ  አልበም  በ1970ዎቹ  ፕሮዲውስ  ያደረገው  ደረጀ፤ የአይቤክስ  ባንድ  ኪቦርድ  ተጫዋች  ነበር፡፡ አርቲስት መሐሙድ  አሕመድን በሦስት አልበሞቹ ያጀበው ደረጀ መኮንን፤ ከአንጋፋዎቹ ድምፃውያን ጥላሁን ገሠሠ፣  አስቴር አወቀና ኤፍሬም ታምሩን ጨምሮ ከበርካታ ታዋቂ አርቲስቶች ጋር ሠርቷል፡፡ አርቲስቱ ከወጣት ድምፃውያን ጋር አዳዲስ ሙዚቃዎችን በመሥራት ላይ ሳለ ነው በኅዳር ወር በ47 ዓመቱ ሕይወቱ ያለፈው፡፡ የቀብሩ ሥነ ሥርዓትም ኅዳር 14 ቀን 2004 ዓ.ም. በቅድስት ስላሴ ካቴድራል ቤተክርስቲያን ተፈጽሟል፡፡
ስብሐት ለአብ ገብረ እግዚአብሔር
(1928-2004)
የካቲት ሳይጋመስ ኢትዮጵያ አንድ አንጋፋ ደራሲዋን አጣች፡፡ ስብሐት ለአብ ገብረ እግዚአብሔር ነፃ አስተሳሰቦችን የሚያራምድ፣ መድረክ ላይ የሚያደርጋቸው ንግግሮች ሁሌም አስቂኝ እና አነጋጋሪ የነበሩ፤ ከዚያም በላይ ደግሞ የሰዎችን በነፃ የማሰብ፣ በነፃነት የመናገር መብት በይፋ የሚያውጁ ነበሩ፡፡ በትግራይ ጠቅላይ ግዛት፣ ዐድዋ አውራጃ፣ እርባ ገረድ በተባለች መንደር ከአባቱ ከቄስ ገብረ እግዚአብሔር ዮሐንስ እና ከወይዘሮ መአዛ ወልደመድኅን የተወለደው ስብሃት፤ ትምሕርቱን በስዊድን  ሚሲዮን፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተከታትሎ በትምህርት አስተዳደር የመጀመሪያ ዲግሪውን ተቀብሏል። በአስፋወሰን ትምህርት ቤት በእንግሊዝኛ መምሕርነት ለሁለት ዓመት አገልግሏል። በመቀጠልም ከየተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፤ ሳይንስ እና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮ) ባገኘው የትምህርት ዕድል አማካይነት ወደ ፈረንሳይ (ኤክስ አን ፕሮቫንስ) በመሄድ ከ1962-1964 ቆይቷል። የሄደበትን ትምህርት አጠናቆ ምስክር ወረቀት ባይቀበልም ቆይታው ከአውሮፓ  ባህል እና ሥነ-ጽሑፍ ጋር እንዲተዋወቅ ረድቶት እንደነበር በሕይወት በነበረበት ጊዜ ተናግሯል። ስብሐት ወደ አዲስ አበባ  ከተመለሰ በኋላ በመነን መጽሔት  የዝግጅት ክፍል ውስጥ ሠርቷል። በ1966 ዓ.ም ወታደራዊው ደርግ ሥልጣን ከያዘ በኋላ  ኩራዝ አሣታሚ ድርጅት  ሲቋቋም በአርታኢነት ተቀጥሮ ሠርቷል። በመንግሥት ትእዛዝም ከሌሎች ሰዎች ጋር በመሆን የካርል ማርክስ ሥራ የሆነውን  ካፒታልን (Das Capital) ከእንግሊዝኛ ወደ አማርኛ  በመመለስ ሥራ ላይ ከሌሎች ፀሃፍት ጋር ተሳትፏል። ስብሐት ገብረእግዚአብሔር ደራሲ፣ አርታኢ፣ ጋዜጠኛ ብቻ አይደለም - የልብወለድ ድርሰት ገጸባህርይም ነበር።‹ ‹ደራሲው›› የተሰኘው የደራሲ በአሉ ግርማ  ልብወለድ፤ በስብሐት ህይወት ላይ ተመስርቶ የተጻፈ ነው። ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር የሁለት ወንዶች እና የሦስት ሴቶች አባት የነበረ ሲሆን ባደረበት ሕመም ምክንያት በሕክምና ሲረዳ ቆይቶ የካቲት 12 ቀን 2004 ዓ.ም ሕይወቱ አልፏል፡፡ የቀብር ሥነ ሥርአቱም አራት ኪሎ በሚገኘው የቅድስት ስላሴ ቤተ ክርስቲያን ተፈጽሟል፡፡
አንጋፋው ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ
(1923-2004)
የካቲት ወር ስብሐትን ብቻ አልነበረም የወሰደችው፣ ወሩ ሊጠናቀቅ በጣት የሚቆጠሩ ቀናት  ሲቀሩት አንጋፋውን ጋዜጠኛ፣ ደራሲ፣ ገጣሚ፣ ተርጓሚ እና የአገር ሽማግሌውን ማሞ ውድነህ ይዛ እብስ አለች፡፡ የካቲት 23 ቀን 2004 ዓ.ም የአቶ ማሞ ውድነህ ሕይወት አለፈ፡፡ ጥቅምት 12 ቀን 1923 ዓ.ም. በዋግ አውራጃ ዐምደ ወርቅ ከተማ ከአባታቸው አቶ ውድነህ ተፈሪና ከእናታቸው ወይዘሮ አበበች ወልደየስ የተወለዱት ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ፤ በሕይወት ዘመናቸው በአምስት ዘርፎች በጋዜጠኛነት፣ ደራሲነት፣ ተርጓሚነት፣ ገጣሚነት እንዲሁም በአገር ሽማግሌነት ከፍተኛ አስተዋፅኦ አበርክተዋል፡፡ አቶ ማሞ በተወለዱ በ81 ዓመታቸው ያረፉት በዚሁ ባጠናቀቅነው ዓመት ነበር፡፡
በማስታወቂያ ሚኒስቴር የጋዜጠኝት ሥራ የጀመሩት አቶ ማሞ ውድነህ፤ የፖሊስ ሠራዊት ህትመት የነበረው ‹‹ፖሊስና እርምጃው›› የተባለው ሳምንታዊ ጋዜጣ ሲቋቋም ከማስታወቂያ ሚኒስቴር ተመርጠው የጋዜጣው ተባባሪ ዋና አዘጋጅ በመሆን ትልቅ ሚና ተጫውተዋል፡፡ በመቀጠልም በኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስቴር ተጠሪ ሆነው በመመደብ ኤርትራ ውስጥ የጣሊያንኛ (ኤልኮቲዲያኖ)፣ የዓረብኛ (ዓልዓለም)፣ የትግርኛ (ኅብረት) እና የአማርኛም ጋዜጦችና የሬዲዮ ፕሮግራሞች ስለነበሩ ለእነኝህ ሁሉ አመራር መስጠትና ሥራቸውን ማስተባበር እንዲሁም ‹‹ኢትዮጵያ›› በተባለው ሳምንታዊ የአማርኛ ጋዜጣ ዘገባዎችና ትንታኔዎች ያቀርቡ ነበር፡፡ አዲስ አበባም ከተመለሱ በኋላ መጀመሪያ በማስታወቂያ ሚኒስቴር የአማርኛ ሥነ ጽሑፍ ክፍል ቀጥሎ በ‹‹የካቲት መጽሔት›› አገልግለዋል፡፡ ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ 53 መጻሕፍት ያሳተሙ ሲሆን፣ 54ኛው ‹‹ጣጣኛው›› የተሰኘ ልብወለድ በሕትመት ላይ እያለ ነበር ሕይወታቸው ያለፈው፡፡ ሥራዎቻቸው በስለላ፣ በታሪክ፣ በልብለወድና በተውኔት ላይ ያተኮሩ ናቸው፡፡ አቶ ማሞ ከድሮ እስከ ዘንድሮ ቁጥራቸው በውል የማይታወቁ ግጥሞችንም ገጥመዋል፡፡ አቶ ማሞ ውድነህ ከዘውዳዊውም ሆነ በደርጋዊ ሥርዓት ሕዝብንና መንግሥት ለማቀራረብ ሠናይና ቀና መንገዱን የያዘ ግንኙነት እንዲኖር ለማድረግ በመትጋታቸው በታሪክ ይጠቀሳሉ፡፡ በተለይ የ1983ቱ ለውጥ በተዳረሰበት የግንቦት አጋማሽ አካባቢ አዲስ አበባን ለመታደግ ያቀረቡት ልመና ጉልህ ስፍራ የሚያሰጠው ነው፡፡ የቅንጅት አመራሮች ከእስር እንዲፈቱ ድርድር ያደረገው የሽምግልና ቡድን ውስጥም ነበሩበት፡፡ የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበርን ለ12 ዓመታት በፕሬዝዳንትነት የመሩት አቶ ማሞ፤ ከባለቤታቸው ወይዘሮ አልማዝ ገብሩ ስድስት ልጆችና 10 የልጅ ልጆችን አፍርተዋል፡፡ ባደረባቸው ሕመም ምክንያት በተለያዩ ሆስፒታሎች ሕክምናቸውን ሲከታተሉ የነበሩት አቶ ማሞ፤ ያረፉት ዓርብ የካቲት 23 ቀን 2004 ዓ.ም. ነበር፡፡ ሥርዓተ ቀብራቸውም በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል የካቲት 24 ቀን ተፈጽሟል፡፡

እጅግ የተከበሩ የዓለም ሎሬት
ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ
(1925-2004)
የሚያዚያ ወር መጀመሪያ አንድ ሌላ አሳዛኝ እና አስደንጋጭ ዜና ይዞ መጣ፡፡ እጅግ የተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ በ80 ዓመታቸው ማክሰኞ ሚያዝያ 2 ቀን 2004 ዓ.ም. ሌሊት አረፉ፡፡ ከሰማንያ ዓመት በፊት በአንኮበር ከተማ ጥቅምት 12 ቀን 1925 ዓ.ም. ከእናታቸው ከእመት ፈለቀች የማታ ወርቅና ከአባታቸው አቶ ተክሌ ማሞ የተወለዱት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ፤ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን በአዲስ አበባ ከቀሰሙ በኋላ በወጣትነታቸው በ1940 ዓ.ም ለከፍተኛ ትምህርት ወደ እንግሊዝ አምርተዋል፡፡ የማዕድን ምሕንድስና ለመማር ቢያስቡም ስሜታቸውና ዝንባሌያቸው ወደ ሥነ ጥበቡ በማድላቱ ለንደን ውስጥ በሚገኙት የሥነ ጥበብና የኪነ ጥበብ ማዕከላዊ ትምህርት ቤትና በለንደን ዩኒቨርሲቲ የሥነ ጥበብ ፋኩልቲ ገብተው ኪነ ቅብ፣ ኪነ ቅርጽና  ኪነ ሕንፃ ተምረው አጠናቀዋል፡፡ ወደ ኢትዮጵያ በ1947 ዓ.ም. እንደተመለሱም በ22 ዓመታቸው በአዲስ አበባ ማዘጋጃ ቤት አዳራሽ ለብቻቸው ያዘጋጁት ዓውደ ርዕይ ከፋሺስቱ ጦርነት ወዲህ የመጀመሪያው ዓይነተኛ የሥዕል ትርዒት ሆኖ ተመዝግቦላቸዋል፡፡ ለስልሳ ዓመታት ያህል በሥነ ጥበብ ሥራዎቻቸው ገናና የነበሩት ሎሬት አፈወርቅ፤ ከቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሽልማት ድርጅት በ1956 ዓ.ም. በሥነ ጥበብ የተሸለሙትን ጨምሮ በርካታ ዓለም አቀፍ ሽልማቶችን አግኝተዋል፡፡ ሎሬት አፈወርቅ ከሠሯቸው በርካታ ሥራዎች ውስጥ ኢትዮጵያን እና አፍሪካን የሚወክሉ አዳዲስ የሥነ ጥበብ ሥራዎች ለወርልድ ፎረም ፌዴሬሽን በዋሽንግተን ዲሲ በ2001 ዓ.ም. ሰኔ መጨረሻ ላይ አቅርበው፣ በ21ኛው ክፍለ ዘመን እጅግ ታላቅ አርቲስት በመባል ከተመረጡት መካከል የምርጦች ምርጥ ‹‹ዘ ግሬተስት ማን›› ክብርን አግኝተውበታል፡፡
የባህል ሚኒስቴር የሥነ ጥበባት ከፍተኛ አማካሪ፣ የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል የቦርድ ሥራ አስፈጻሚ የነበሩት አንደበተ ርቱዕ አፈወርቅ፤ ባጠናቀቅነው ዓመት ሚያዚያ 2 ቀን 2004 ዓ.ም ሕይወታቸው አልፏል፡፡ ዓመቱም ኢትዮጵያም ስሟን በዓለም አቀፍ መድረክ ካስጠሩት ልጆቿ አንዱን ያጣችበት ሆኗል፡፡ እጅግ የተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ የቀብር ሥነ ሥርዓት ቅዳሜ ሚያዝያ 6 ቀን 2004 ዓ.ም  በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል፡፡
አንጋፋው ጋዜጠኛ ታደሰ ሙሉነህ
(1938-2004)
ያሳለፍነው ዓመት አንጋፋ እና ወጣት ጋዜጠኞች የታጡበት ዓመት ለመሆኑ በኢትዮጵያ ሬዲዮ፣ ቴሌቪዥን እና በሌሎች ብዙሃን መገናኛ  ከ40 ዓመታት በላይ ያገለገለው ጋዜጠኛ ታደሰ ሙሉነህ ኅልፈተ ሕይወት አንዱ ማረጋገጫ ነበር፡፡ ጋዜጠኛ ታደሰ ሙሉነህ ከአባቱ ከአቶ ሙሉነህ ሽብሬና ከእናቱ ከእመት በለጠች ሰኔ 3 ቀን 1938 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ ተወልዶ የአንደኛ ደረጃ ትምህርቱን በተፈሪ መኰንን ትምህርት ቤት፣ የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ደግሞ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ የልዑል በዕደ ማርያም ትምህርት ቤት ተከታትሏል፡፡ ከ1960 ዓ.ም በኢትዮጵያ ሬዲዮ በዜና አንባቢነት ሥራ ከጀመረ በኋላ  በየጊዜው በተለያዩ አገሮች የወሰዳቸውን የሬዲዮ ፕሮግራም ኮርሶች በተግባር በመተርጎም በመጀመሪያ የቅዳሜ መዝናኛ ፕሮግራም፤ ቀጥሎም እስከዛሬም በበርካታ ኢትዮጵያውያን የሚታወስበትን እጅግ ተወዳጁን የእሑድ ፕሮግራም ከጋዜጠኛ ገዳሙ አብርሃ ጋር መሥርቶ በዋና አዘጋጅነትና ከበርካታ ታዋቂ የሥራ ጓደኞቹ ጋር በአቅራቢነት በመሥራት ከ1973 እስከ 1984 ለዓሥራ አንድ ዓመታት መርቶታል፡፡ በፕሮዳክሽን ኃላፊነት፣ በዋና ክፍል ኃላፊነትና በተጠባባቂ የመምርያ ኃላፊነት የኢትዮጵያ ሬዲዮ ፕሮግራሞች አዘጋጅና አቅራቢ በመሆን በጡረታ እስከወጣበት እስከ ጥቅምት 1986 ዓ.ም. ድረስ ለሃያ ስድስት ዓመታት አገልግሏል፡፡ ከጡረታ በኋላም ለሕይወቱ ማለፍ ምክንያት የሆነው ሕመም እስካደናቀፈው ድረስ ከ1993 እስከ 2000 የአዲስ ቻምበር ድምጽ መሥራችና የፕሮግራም መሪ በመሆን ለሰባት ዓመታት፣ የሞሐ ለስላሳ ሳምንታዊ ፕሮግራሞችን በማዘጋጀት፣ በሸገር ኤፍኤም ‹‹እሑድ እንደገና›› የተባለውን ፕሮግራምንም ከ2000 እስከ 2002 እያዘጋጀ አቅርቧል፡፡ በእነዚህ አገልግሎቶቹ የኢትዮጵያ የሥነ ጥበባትና መገናኛ ብዙኀን ተሸላሚ ለመሆን በቅቷል፡፡ ባለትዳርና የአንዲት ሴት ልጅ አባት የነበረው ጋዜጠኛ ታደሰ ባደረበት ሕመም በአዲስ አበባ፣ በጆሐንስበርግ (ደቡብ አፍሪካ) እና ባንኮክ (ታይላንድ) ሕክምናውን ሲከታተል ቆይቶ በ66 ዓመት ዕድሜው ያረፈው ባሳለፍነው ዓመት ግንቦት 17 ቀን 2004 ዓ.ም.  ነበር፡፡ ሥርዓተ ቀብሩም በገነተ ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ተፈጽሟል፡፡
ጋዜጠኛ ታደሰ እንግዳው
(1965-2004)
ሞት ከአንጋፋው ጋዜጠኛ ወደ ወጣቱ ጋዜጠኛ ተሻግሮ በሐምሌ ወር 2004 ዓ.ም ላለፉት ስምንት ዓመታት ለጀርመን ሬዲዮ ጣቢያ (ዶቼቬሌ) የአማርኛ ድምጽ ከአዲስ አበባ ይዘግብ የነበረው ጋዜጠኛ ታደሰ እንግዳው  በተወለደ በ39 ዓመቱ በመኪና አደጋ ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ፡፡ ጋዜጠኛ ታደሰ መስከረም 14 ቀን 1965 ዓ.ም በጐንደር ክፍለ ሀገር ተወልዶ የአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን እዚያው ጐንደር ካጠናቀቀ በኋላ፣ በ1991 ዓ.ም አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመግባት በውጭ ቋንቋና በጋዜጠኝነት ተመርቋል፡፡ ጋዜጠኛ ታደሰ እንግዳው በዶቼቬሌ የሬድዮ ጣቢያ ከመቀጠሩ በፊት በተለያዩ ጋዜጦች ላይ በአምደኝነት፣ በአድማስ ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ የሕዝብ ግንኙነት መምሪያ ኃላፊ፣ የፍኖተ አድማስ ወርሃዊ ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ፣ በካቶሊክ ካቴድራል የወንዶች ትምህርት ቤት የእንግሊዘኛ ቋንቋ መምሕር በመሆን አገልግሏል። ጋዜጠኛ ታደሰ እንግዳው ባለትዳርና የሦስት ወንድ ልጆች አባት ነበር፡፡ ጋዜጠኛ ታደሰ እንግዳው፤ የቀብር ሥርዓት በተወለደበት በጐንደር ከተማ ሐምሌ 9 ቀን 2004 ዓ.ም ተፈጽሟል፡፡
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ
(1928-2004)
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቀነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወእጨጌ ዘመንበረ ተክለሃይማኖት፣ የዓለም አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ፕሬዚዳንት፣ የዓለም ሃይማኖቶች ምክር ቤት ለሰላም የክብር ፕሬዚዳንት የነበሩት አቡነ ጳውሎስ በኢትዮጵያ እና በመላው ዓለም ዝነኛ እና አነጋጋሪ ፓትርያክ ናቸው፡፡ ሁሌም ከብዙሃን መገናኛ እይታ የማይጠፉት አቡነ ጳውሎስ  በጥቂት ቀናት ሕመም ነበር ዜና እረፍታቸው በድንገት የተሰማው፡፡ ነሐሴ 10 ቀን 2004 ዓ.ም ያረፉት የ76 ዓመቱ ፓትርያርክ የድንገተኛ ሕልፈታቸው መንስዔ የስኳር ሕመምና የደም ግፊት መሆኑን ቅዱስ ሲኖዶስ ይፋ አድርጎ ነበር፡፡ ጥቅምት 25 ቀን 1928 ዓ.ም በዐድዋ ከተማ፣ በመደራ አባ ገሪማ ገዳም አካባቢ ከአባታቸው ከአፈ መምህር ገብረ ዮሐንስ ወልደ ሥላሴና ከእናታቸው ከወ/ሮ አራደች ተድላ የተወለዱት አቡነ ጳውሎስ፤ በጥንታዊው አባ ገሪማ ገዳምና በአዲስ አበባ ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ መንፈሳዊ ትምህርታቸውን ተከታትለዋል፡፡ በወቅቱ ሁለተኛው ፓትርያርክ በነበሩት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ አማካይነት ለከፍተኛ ትምህርት ወደ አሜሪካ ተልከው ከሩሲያው የቅዱስ ቭላድሚር ቲኦሎጂካል ሴሚናሪ በኦርየንታልና በምሥራቅ ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት መካከል ባለው የነገረ መለኮት ይትበሐል (ትምህርት) በ1954 ዓ.ም ዲፕሎማ አግኝተዋል፡፡ ቀጥሎም በየል ዩኒቨርሲቲ በኦሪየንታል፣ በምሥራቅና በምዕራባውያን አብያተ ክርስቲያናት መካከል ስላለው የነገረ መለኮት ትምህርት አመለካከትና ልዩነት ባችለር ኦፍ ዲቪኒቲ ዲግሪን በ1958 ዓ.ም ሲያገኙ፣ ከፕሪንስተን ዩኒቨርሲቲ በክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር ማስተርስ ኦፍ ቴኦሎጂ ዲግሪን በ1964 ዓ.ም ተቀብለዋል፡፡ በዚያው ዩኒቨርሲቲ በ1980 ዓ.ም. የዶክትሬት (ፒኤችዲ) ዲግሪያቸውን አግኝተዋል፡፡ የውጭ ትምህርታቸውን አጠናቀው ከአሜሪካ ከተመለሱ በኋላ በቤተ ክርስቲያኒቱ ሁለገብ አገልግሎት ሰጥተዋል፡፡ የጎፋ መካነ ሕያዋን ቅዱስ ገብርኤል ካቴድራል የጥበበ ዕድ የካህናት ማሠልጠኛ በማቋቋም በመምራት፣ የቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ኮሌጅ ዲን፣ የታሪክ፣ የድርሰትና የስብከተ ወንጌል፣ የጋዜጦች፣ የመጽሔቶችና የሬዲዮ መምርያ የበላይ ኃላፊ፣ የሰንበት ትምህርት ቤቶችን ማዕከል በዘመናዊ መልክ በማቋቋም አገልግለዋል፡፡ ቃለ አዋዲ የተሰኘውን የመመርያ ደንብ በማውጣት ምእመናን በሰበካ ጉባዔ፣ ካህናትን በካህናት ማሠልጠኛ ትምህርት ቤቶች በሚያደራጁበት ወቅት ግንባር ቀደም በመሆን ተሳትፈዋል፡፡ እንዲሁም የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ዋና ዳይሬክተርና የስደተኞች አገልግሎት ዋና ጸሐፊ፣ የትንሣኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት የበላይ ኃላፊ በመሆን ሲሠሩ፣ ከአገር ውጭም ከ1950 ዓ.ም. ጀምሮ ቤተ ክርስቲያኒቱን በመወከል በዓለም አብያተ ክርስቲያናት ማኅበር ቀዋሚ ኮሚቴ አባል ነበሩ፡፡ በ1960 ዓ.ም. ካናዳ ላይ ተደርጎ በነበረው ዓለም አቀፍ ኤክስፖ ኢትዮጵያ ስትሳተፍ፣ የታሪክና የእምነት ክፍል ኃላፊ በመሆን ለስምንት ወራት አገልግሎት ሰጥተዋል፡፡
መስከረም 16 ቀን 1968 ዓ.ም. ብፁዕ ተብለው የተሾሙት አቡነ ጳውሎስ፤ ከሹመት በኋላ ደርግ እርሳቸውንና አብረዋቸው የተሾሙትን አቡነ ባስልዮስና አቡነ ጴጥሮስን ጨምሮ ለሰባት ዓመት አሰራቸው፡፡ በ1974 ዓ.ም. ከእስር ሲለቀቁም በግብጽ በኩል አድርገው  ወደ ባሕር ማዶ በማምራት በእስር ምክንያት ያቋረጡትን የዶክትሬት ትምህርታቸውን አጠናቀዋል፡፡ በአሜሪካ የተለያዩ ግዛቶችም ለኢትዮጵያውያን ዳያስፖራዎች ምዕመናን አገልግሎት የሚሰጡ ሰባት አብያተ ክርስቲያናትን አቋቁመዋል፡፡ የደርግ መንግሥት በ1983 ዓ.ም. መውደቁን ተከትሎ ከስደት የተመለሱት አቡነ ጳውሎስ፤ በዓመቱ በተደረገው ምርጫ አምስተኛው ፓትርያርክ ሆነው በመመረጥ ሕይወታቸው እስካለፈበት እስከ ነሐሴ 10 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ለ20 ዓመት የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን መርተዋታል፡፡ የብፁዕ ወቅዱስ ዶክተር አቡነ ጳውሎስ ፓትርያርክ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ስርዓተ ቀብርም ነሐሴ 17/2004 ዓ.ም በመንበረ ፀባዖት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል በታላቅ ሥነ ሥርዓት ተፈጽሟል።
ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ
(1947-2004)
አቡነ ጳውሎስ ከሞቱ ከአራት ቀናት በኋላ ኢትዮጵያ ለ21 ዓመታት የመራትን መሪ ስታጣ ዐድዋ ደግሞ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ሦስት ታላላቅ ልጆቿን አጥታለች፡፡ ስብሃት፣ አቡነ ጳውሎስ እና አቶ መለስ፡፡ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ሰኞ ነሐሴ 14 ቀን 2004 ዓ.ም በ57 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸው በኢትዮጵያ ቴሌቭዥን ሲነገር የዓመቱ አስደንጋጭ የሞት ዜና ነበር፡፡
በትግራይ ክልል በዐድዋ ከተማ፣ ከአባታቸው ከአቶ ዜናዊ አስረስ እና ከእናታቸው ወይዘሮ አለምነሽ ገብረልዑል ግንቦት 1 ቀን 1947 ዓ.ም የተወለዱት ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ለቤተሰባቸው ሦስተኛ ልጅ ነበሩ፡፡ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን በዐድዋ ንግስተ ሣባ ትምህርት ቤት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን ደግሞ ባሳዩት ከፍተኛ የትምህርት ብልጫ ከመላው ሀገሪቱ ከተመረጡ ተማሪዎች መካከል አንዱ በመሆን፣ በአዲስ አበባ ጄነራል ዊንጌት ትምህርት ቤት ተከታትለዋል፡፡ በ1965 የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲን በመቀላቀል ለሁለት ዓመታት በሕክምና ፋካሊቲ ትምህርታቸውን ሲከታተሉ ቢቆዩም፣ በወቅቱ የነበረውን ብሔራዊ ጭቆናን ለመታገል ሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይን በመቀላቀል በርሃ ገቡ፡፡ አቶ መለስ በ1967 የተመሰረተው ሕወሓትን ከተቀላቀሉ አንስቶ ከታጋይነት እስከ አመራርነት አገልግለዋል፡፡
በሕወሓት አመራር አባልነት የደርግን መንግሥት ለ17 ዓመታት ከታገሉ በኋላ በድል አድራጊነት አዲስ አበባ በመግባት በሽግግሩ መንግሥት አገሪቱን በፕሬዚዳንት ሲመሩ፣ ከ1988 ዓ.ም. ጀምሮ በጠቅላይ ሚኒስትርነት አገልግለዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ የመጀመሪያ ስማቸው ለገሠ ሲሆን፣ ስማቸውንም የቀየሩት በወቅቱ በነበረው ትግል በደርግ መንግሥት የተገደለውንና የትግል አጋራቸው የነበረውን ወጣት ለመዘከር  ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ላለፉት 21 ዓመታት  መንግሥትንና የኢሕአዴግ ፓርቲን ሲመሩ ቆይተዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ሥልጣን ላይ ከወጡ በኋላ ከእንግሊዙ ኦፕን ዩኒቨርሲቲ በቢዝነስ አድሚኒስትሬሽን ሁለተኛ ዲግሪያቸውን አግኝተዋል፡፡ በተመሳሳይም ኔዘርላንድ ከሚገኘው የኢራስመስ ዩኒቨርሲቲ በኢኮኖሚክስ ሁለተኛ ዲግሪያቸውን አግኝተዋል፡፡ በተጨማሪም ደቡብ ኮሪያ ከሚገኘው ሃናም ዩኒቨርሲቲና ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን ተቀብለዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ከባለቤታቸው ከወይዘሮ አዜብ መስፍን ጋር ለ25 ዓመታት በትዳር ሲቆዩ፣ በትዳር ዘመናቸውም ሁለት ሴት ልጆችንና አንድ ወንድ ልጅ ማፍራት ችለዋል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ባሳለፉት የሥራ ዘመን በአገር ውስጥም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ በርካታ ሥራዎችንን አከናውነዋል፡፡ በአገር ውስጥ ከሠሯቸው ሥራዎች በቀዳሚነት በእርሳቸው ጠንሳሽነት እየተተገበረ ያለው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ይጠቀሳል፡፡ በዚህም ፕሮጀክት የተካተተው ታላቁ የህዳሴ ግድብ በቀዳሚነት ይታወቃል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአገር ውስጥ ለዲሞክራሲ ሥርዓት መጐልበት ዳተኛ በመሆን በአንዳንድ በምዕራባዊያን ዘንድ ቢተቹም፣ በበርካታ ምዕራባዊያን መሪዎች ከፍተኛ ቦታ የሚሰጣቸው መሪ ነበሩ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ በበርካታ ዓለም አቀፍ ስብሰባዎች ላይ የተሳተፉ ሲሆን፣ በኔፓድና በአየር ንብረት ለውጥ አፍሪካን ወክለው በመደራደር የአፍሪካ ድምፅ እየተባሉ ይጠሩ ነበር፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ከትግል አጋራቸው ወይዘሮ አዜብ መስፍን ጋር በትዳር ከ25 ዓመታት በላይ ተጣምረዋል፡፡
በትዳራቸውም ሦስት ልጆች አፍርተዋል፡፡ በጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ኅልፈተ ሕይወት ምክንያትም ኢትዮጵያ ለ14 ቀናት በሐዘን ማቅ ውስጥ ሰንብታ ነበር፡፡ የ2004 ዓ.ም መዝጊያ ወር በሐዘን ተደምድሟል፡፡ መስከረም ‹‹2004››ን በአርቲስት አስናቀች ወርቁ ኅልፈተ ሕይወት የተቀበለችው ኢትዮጵያ፤ ነሐሴን በጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ኅልፈተ ሕይወት ዘግታለች፡፡ ዓመቱም ጋዜጠኞች፣ መሪ፣ የኃይማኖት አባት እና አንጋፋ የኪነጥበብ ባለሞያዎች የታጡበት ዓመት ሆኖ አልፏል፡፡ ወቅቱ ይለያይ እንጂ ከሞት የሚቀር የለም፡፡
ጠ/ሚኒስትር መለስ ዜናዊና ቀ/ኃ/ሥ በሽልማት ዙሪያ
ዶክተር ዩን - ፕዮ ሺን የሐናም ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት (ኮሪያ) የእንኳን ደስ አለዎ ደብዳቤ
የዓለም ሰላምንና ዕርቅን በመላው ዓለም ለማስፋፋት የዓለም የሰላም ጓድ (World peace Corps) ያደረገውን ክቡር ጥረት መሠረት አድረጌ የኢትዮጵያ ጠ/ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የዓለም ሰላም የክብር ተሸላሚ ሆነው በመመረጣቸው ከልብ እንኳን ደስ አለዎ እላለሁ፡፡
…ደከመኝ ታከተኝ በማይል የክርስቲያን ጽኑ መንፈስ ህይወታቸውን በ”ሙሉ ለሰላምና ለፍትሕ ላገለገሉት ለአቶ መለስ ዜናዊ ይህ ሽልማት ልዩ ትርጉም እንደሚሰጣቸው እርግጠኛ ነኝ፡፡
የዓለም የሰላም ሽልማት የሚሰጠው የሰላምን ዘር በዓለም ዙሪያ ለመዝራት ከሃይማኖት፣ ከዘር ወይም ከፖለቲካ ነፃ የሆነ መልካም ተግባር ለፈፀሙ ግለሰቦች ነው፡፡
የዓለም ሰላም ሽልማት ድርጅት የተቋቋመው የዓለምን ሰላም ሠረት ለመጣል የጥላቻና የባላንጣነት ግድግዳ ማፍረስና በየአካባቢያችን ሰላምን ማገልገልና ለሰላም መሥራት አለብን፡፡
በዚህ አንፃር የመለስ ዜናዊን የክብር ሽልማት ውሳኔ እንደተገቢና ተፈጥሮአዊ ነገር አድርጌ ነው የምቆጥረው፡፡
እንደገና እንኳን ለ2002 የዓለም ሰላም ሽልማት አበቃዎት ልል እወዳለሁ፡፡
የአምላክ በረከት በርስዎ ላይ ይረፍ፡፡ በዚህ ሽልማት አማካኝነትና በተቀባዩም ክቡር ጥረት የአለም ሰላምና ህብርነት ወደተሻሻለ ደረጃ እንዲያድግ እፀልያለሁ፡፡
በመጨረሻ መለስ ዜናዊ ይህን የክብር የፖለቲካ ሳይንስ ዶክትሬት ዲግሪ በማግኘትዎ እንኳን ደስ አለዎት እላለሁ፡
የጠ/ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ሽልማት
(ጠ/ሚኒስትር መለስ በተሸለሙበት ወቅት ካደረጉት ንግግር በከፊል የተቆነፀለ፡፡)
“…ሰላምን ማግኘት በረከት የማይሆንለት አገር ያለ አይመስለኝም፡፡ ሆኖም ከአፍሪካ ህዝቦች የበለጠ ይህን በረከት የሚፈልግ ያለ አይመስለኝም፡፡ ምክንያቱ ግልጽ ነው፡፡ የኢኮኖሚ ሁኔታችንና የምንኖርበት የድህነት ህይወት ሁሉንም ያስረዳልና!
በዚህ ረገድ ለማንኛውም የአፍሪካ አመራር በሰላምና በጦርነት ጉዳይ ላይ መወሰን የጭንቅ የምጥ አጣብቂኝ ይሆንበታል፡፡ ይህ ውሳኔ ጦርነት በሰው ህይወትና በንብረት ላይ ከሚያደርሰው ጥፋትና ውድመት ባሻገር ለአንድ የተራበ ህፃን ቁራሽ ዳቦ በማግኘትና በጥይት መካከል የመምረጥ ጥያቄን ያስከትላሉ፡፡
ከዚህ አንፃር ለህዝባችን የገባንለትን ቃል አለማጠፋችንን በንፁህ ህሊና ስናገር በመንግስት ስም ኩራት ይሰማኛል፡፡
በተቻለንም አቅም ሁሉ ሰላምን ለማስፈን የተገኘውን አጋጣሚ ሁሉ ለመጠቀም ሞክረናል፡፡ እውነቱን ለመናገር ፖለቲካ፣ ዲፕሎማሲና ዓለምአቀፍ ግንኙነቶች ሁሉ እንዳሉ እያሉ ለአንድ ለተራበ ህፃን ቁራሽ ዳቦ በማግኘትና በጥይት መካከል የመምረጥ ጥያቄ ሲባል ርህራሄ አልባነት ይመስላል፡፡ ሆኖም ጉዳዩ ሁሌ ቀላል ሆኖ አይገኝም፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ አጋሮቻቸው ትክክለኛውንና ተገቢውን ምርጫ እንዳያደርጉ እንቅፋት የሚሆኑ ወገኖች ይኖራሉ፡፡
ሰላም በፍላጐትና በምኞት ብቻ የሚገለፅ አይደለም፡፡
ሰላም ይሰፍን ዘንድ ተባባሪ አጋር ይፈልጋል፡፡ ሰላም እንዲኖርና እንዲጠበቅ አጋር አለመኖሩ (አለመገኘቱ) አንዱ ችግር ሲሆን…ከዚህም በላይ እጅግ አስጨናቂውን ውሳኔ የሚወስኑ ወገኖች ዲፕሎማሲ በሀሰት የማስመሰያ መድረክ ለከመሆኑንና አለም አቀፍ ህጉም ጠባቂ ዘብ እንደሌለው የሚገነዘቡበት ሁኔታ መከሰቱ ነው፡፡
በዚህ አንፃር የኢትዮጵያ ህዝብ ለአመታት ቅር መሰኘቱ ጥርጥር የለውም፡፡ ያም ሆኖ በማናቸውም የችግርና የመከፋት ጊዜ እንዳደረገው በትዕግሥትና በሀሞተ መራርነት ለሰላም ያለውን ጽናት አረጋግጧል፡፡
…ህዝብ ሰላምን ይፈልጋል ብሎ ማሰብ ምንም አደጋ አያስከትልም፡፡ መንግሥታትም ይፈልጋሉ የሚለው ግን ሁልጊዜ አያዋጣም፡፡
…ምክር ቤቱ በዚህ ሽልማት አማካኝነት የኢትዮጵያ ህዝብ ለሰላም ያለውን ጽናት በማረጋገጡና እውቅና ሰጥቶ አብሮ በመቆሙ አድናቆቴን ለመግለጽ እወዳለሁ፡፡
ስም :- መለስ ዜናዊ
የትውልድ ቀን :- ግንቦት 8,1955 (እኤአ)
የትውልድ ሥፍራ:- አድዋ ትግራይ ሰሜን ኢትዮጵያ
የጋብቻ ሁኔታ:- አግብተዋል ሦስት ልጆች አሏቸው
የትምህርት ሁኔታ
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት :- ንግስት ሳባ መለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት፣ አድዋ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት:- ጄኔራል ዊንጌት ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት፣ በ1972 በከፍተኛ ማዕረግ አጠናቀቁ፡፡
ዩኒቨርሲቲ:- ህክምና ፋከሊቲ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፣ ጥቅምት 1974 የሁለተኛ ዓመት ተማሪ ሳሉ ዩኒቨርሲቲውን ለቀው ከትግራይ ህዝብ ነፃነት ግንባር ጋር ተቀላቀሉ፡፡
ከእንግሊዝ አገር ኦፕን ዩኒቨርሲቲ በተልዕኮ MBA አገኙ፡፡ በአሁኑ ሰዓት ለማስትሬታቸው በኢኮኖሚክስ ማኔጅመንት በተልዕኮ እየተማሩ ይገኛሉ፡፡
ፖለቲካዊና ሙያዊ ተሳትፎ
1974:- ከትግራይ ህዝብ ነፃነት ግንባር ጋር ተቀላቀሉ
1979:- የትግራይ ህዝብ ነፃነት ግንባር ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል ሆኑ
1983:- የትግራይ ህዝብ ነፃነት ግንባር ፖሊት ቢሮ አባል ሆኑ
1989:- የኢትዮጵያ ህዝቦች አብዮታዊ ዲሞክራሲ ግንባር ሊቀመንበር ሆኑ
1991-1995 የኢትዮጵያ የሽግግር መንግስት ፕሬዚዳንትና የተወካዮች ምክር ቤት ሊቀመንበር ከላይ በተጠቀሱት ግንባሮች የነበራቸው ኃላፊነት እንደተጠበቀ ሆኖ ከ1995 ጀምሮ - የፌዴራል ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስቴር በዓለም አቀፍና በአህጉራዊ ደረጃ ያደረጉት እንቅስቃሴ
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከአፍሪካ አንድነት ድርጅትና ከኢጋድ በተሰጣቸው ማንዴት መሠረት በሶማልያ ብሔራዊ እርቅ ሂደት ላይ የላቀ ተሳትፎ አድርገዋል፡፡ በሱዳን የነበረውን ግጭት ለማቆም በኢጋድ በተደረገው ጥረት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተሳትፎ አድርገዋል፡፡ በግሬት ሌክስ ኤርያ የነበረውን ቀውስ ለመፍታት በተደረገው የአፍሪካውያን ጥረት ውስጥ ተሳትፈዋል፡፡
የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ሊቀመንበር በመሆን እ.ኤ.አ ከሰኔ 1995 እስከ 1996 ሰርተዋል፡፡
የግርማዊ ቀዳማዊ ኃ/ሥላሴ የክብር ዶክትሬት
ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ የሃያ የዓለም ዩኒቨርሲቲዎችን የክብር ዶክትሬት ተሸላሚ ነበሩ፡፡ እነዚህም የሕግ፣ የፈትሐብሔር ህግ፣ የእርሻ፣ የሥነጽሑፍና የፍልስፍና የክብር ዶክትሬትነት ማዕረጐች ናቸው፡፡
ግርማዊ ንጉሠ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ ከኬምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ ሐምሌ 11 ቀን 1916 ዓ.ም የሕግ ዶክተርነት ሲቀበሉ በኬምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ ስለ ልዑል አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን የተነገረ፡፡
ልዑል ሆይ
ባለቅኔው ሆሜር የኢትዮጵያ ሰዎች ነውር የሌለባቸው ናቸው ብሏል፡፡ ሄሮዱተስም የኢትዮጵያ ሰዎች ፈጽሞ የወይን ጠጅ አይጠጡምና ዕድሜያቸው ረዥም ነው ብሏል፡፡
የኢትዮጵያ ሰዎች ለካምባይሰሰና ለፋርስ ግብር አንገብርም ማለታቸው ርግጥ ነው፡፡
ከዚያም በኋላ ማንንም ሀገራቸውን ለመውሰድ የመጣውን ሁሉ እንዳይገባ ከለከሉት፡፡ ይህንም ሁሉ ካደረጉ በኋላ አሳባቸው ሁሉ ነጻነታቸው እንዳይነካ ነው፡፡
የሳባ ንግሥት የሰሎሞንን ዝና ሰምታ ሽቶና ቅመም ወርቅና አልማዝ ይዛ ሰሎሞንን በዋና ጥያቄ ለመፈተን በግመል እንደመጣች የማያውቅ ማነው፡፡
የነገሥታትስ ሁሉ እናት ትሆን ዘንድ ወደ ሀገሬ እንደተመለሰች የማያውቅ ማነው፡፡
ምንስ ዘመኑ ቢበዛ ከዳዊት ዘር መሆናቸውን የማያስብ ማን ነበር፡፡ የንግሥት ክንዳሲስ ወገን መሆናቸውን የማያውቅ ማን ነበረ፡፡
ይህም ሁሉ ክርስቲያንነታቸውን በሙሉ ኢትዮጵያ እንደ መሠረቱ የቀድሞ እምነት የብዙ ዘመን ታሪክ እንዳላቸው ያስረዳልና፡፡
የኢትዮጵያውያንን መጻሕፍትና የሕግ መጻሕፍታቸውን ባለፈው ዓመታት በካምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ በክርስቶስ ኮሌጅ የተማረ አንድ ሰው ለእንግሊዞች ገለፀው፡፡
አሁንም ዛሬ የኢትዮጵያ መንግሥት አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን መካከላችን አሉ፡፡ እርሳቸውም የቀድሞ ያባቶቻችንን መንገድ ይዘው የሚከተሉት ከምሥራቃውያንና ከግብጻውያን ይልቅ ዕውቀት ያላቸው ናቸው፡፡
የቀድሞውንም የዛሬውንም ጥበብና ዕውቀት ይመረምራሉ፡
የቀድሞውን የክርስቲያንን ትምህርት ሁሉ መርምረዋል፡፡ አዲሱንም ዕውቀት ለማግኘት ይጥራሉ፡፡
ከኢትዮጵያ የመንግስት አልጋ ወራሾች በመጀመሪያ ወደ አይሮፕላን ላይ የወጡ ልዑል ተፈሪ መኮንን ናቸው፡፡
ደግሞ የዮሐንስ አፈወርቅን የማር ይስሐቅን መጻሕፍት ከግእዝ ቋንቋ እያስተረጐሙ በገዛ ማተሚያቸው አሳትመዋል፡፡
እነዚህም መጻሕፍት በካምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ በመጻሕፍት ቤት ይገኛሉ፡፡
ከዚህም በቀር ለኢትዮጵያ ልጆች መመሪያ እንዲሆን ትምህርት ቤት ሠርተዋል፡፡ ስለዚህ ትልቁን የኢትዮጵያ መንግሥት አልጋ ወራሽና እንደራሴ ከጥንት ዘር የመጡትን የኢትዮጵያን ተስፋ ተፈሪ መኮንንን እናስተዋውቃችኋለን” ብሎ ጨረሰ፡፡ የልዑል አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን መልስ
ክቡር ሆይ
ለልዩ ልዩ ሕዝብ የዕውቀትና የጥበብ ምንጭ የሚመነጭበትን የካምብሪጅን ዩኒቨርሲቲ በማየቴ እጅግ ደስ ብሎኛል፡፡
እናንተም በታላቅ ደስታና በልብ ፍቅር አክብራችሁ ስለተቀበላችሁኝ አመሰግናችኋለሁ፡፡
ይልቁንም ደግሞ የኢትዮጵያን ነፃነትና የኢትዮትያን ክርስቲያንነት ከብዙ ዘመን አስቀድሞ መሆኑን አስረድታችሁ ታሪኳን በመናገራችሁ ደስታዬ ከልክ ያለፈ ሆነ፡፡
የኢትዮጵያ መንግሥት በጣም ቀደምትነት እንዳላትና ከተመሠረተች ረዥም ዘመን እንደሆነ የማያውቁ ምናልባት አንዳንድ ሰዎች ይኖራሉ፡ ነገር ግን ታሪኳን በጣም ቢመለከቱ ከግብጻውያንና ከሮማውያንም አስቀድማ ፀንታ የኖረች መሆኗን ለመረዳት ይችሉ ነበር፡፡ በዳዊትና በሰሎሞን ዘመን እንኳ በጣም የታወቀች መንግሥት ነበረች፡፡
ነገር ግን በዘመን ብዛትና በመንገድ ርቀት እስካሁን ከአውሮጳ መንግሥቶች ጋራ በጣም ሳትቃረብ በመቆየቷ እጅግ እናዝናለን፡፡
አሁን ግን በእግዚአብሔር ፈቃድ ጥቂት በጥቂት እያለች ለመቃረብና ለመገናኘት ደረሰች፡፡ ባለፈውም ዓመት ወደ መንግሥታት ማህበር ስለገባች በጣም ለመቃረብ እንደተመቻት ያስረዳል፡፡
ደግሞ የኢትዮጵያን ልጆች በአውሮጳና በሌሎችም ስፍራዎች ለትምህርት ስለ ሰደድናቸው እነርሱም ለትምህርታቸው በጣም ስለተጉ ከጥቂቶች ዘመናት በኋላ የዩኒቨርሲቲ ትምህርት ለመማር ወደ ካምብሪጅ እንዲመጡና ወደ ሀገራቸው ተመልሰው መንግሥታቸውን እንዲያገለግሉ በሙሉ ተስፋ አደርጋለሁ ብለው ጨረሱ፡፡
MARTY NATHAN
Meserat looks through her medicine supply in her streetside home.

By MARTY NATHAN

EDITOR'S NOTE: This is the second of a two-part series on street people in Hawassa, Ethiopia. The first article examined the plight of children.
We learned of Qirchu, the Beggars' Village, from a woman I'll call Miriam, whom we met in front of St. Gabriel's Church on the square in downtown Hawassa, Ethiopia.
My assistant Dagim and I had begun to interview children and women who begged on the streets of Hawassa, prompted by the stark image of homeless children sleeping in the gutters of the city's broad boulevards.
Beggars have traditionally gathered on the premises of Ethiopia's Orthodox churches, where they are given food and clothes, particularly at holiday times, and are able to appeal to the parishioners on their way to services. The church reaches back to the fourth century and has a unique, Ethiopian-centered doctrine and ritual that sets it apart from Christianity throughout the rest of the world.
MARTY NATHAN
Marta Elamura and her children.

Miriam had come eight years before from a town more than 300 kilometers from Hawassa, having been told by friends that she should get tested for HIV after her husband left her and her two children. She came and found she was HIV positive, but at that time treatment was not available for the Ethiopian poor.
She also found no home and was forced to beg and to live with her then 7-year-old son and 5-year-old daughter in a shelter constructed of sticks, burlap and cardboard in front of the church.
For seven years she was part of a community of beggars dominated by women and their children until 2011, the 50th anniversary of the founding of Hawassa by Haile Selassie. In the spirit of community pride and beautification, the St. Gabriel beggars, with their few earthly goods, were loaded into trucks one midnight and brought to Qirchu, a long tin-roofed one-story structure with straw mats hung vertically that divided it into apartments and formed the outer walls.
There they were unloaded and took up residence.
We searched for Miriam at her home in order to take her for care at the Hawassa Referral Hospital, where I was working in the Internal Medicine Department. We were surprised by the size of the development. There were probably one hundred people living in Qirchu, with up to 11 people in an apartment space. It stood on the perimeter of the smaller St. Trinity Church next to the cemetery.
There was one outhouse and no running water. People bought water from the church and most bathed in the outhouse for privacy. Otherwise, the church had little to do with the beggars and one woman said that they had been brought there so that the city as a whole could forget about them.
MARTY NATHAN
Etagu, with child, standing before her makeshift home.

Women's lives
It was here that our study of street women was most concentrated. We had previously interviewed women that we had met along the street called Menaharia, or Bus Station, named for its main feature. One was a young mother begging with her coughing 38-day-old infant and 5-year-old son, her 10-year-old daughter left to beg on her own in their nearby rural community. She had been forced to beg after making and selling the flatbread enjera could not support her family.
Another woman had suddenly been widowed when an accident in the gold mines killed her husband. She had never been notified nor compensation paid by the company, and could not afford to support herself and the new baby her husband had never seen.
She lived with the now-toddler in a makeshift shelter in the market that she rented for 3 birr (about 20 cents) per night.
But Qirchu was a beggars' community, and when we visited we were confronted and challenged by one of the men who lived there: What were we going to do for the inhabitants? Since our study was profoundly ad hoc, I had no answer at that moment, but knew that I needed to formulate one.
We asked women if they would be willing to talk to us. They agreed and our first two interviews were done in the muddy courtyard in front of the row of dwellings. Stools were set up and about 30 people gathered around (to our dismay) to hear the interview of two young mothers in their 20s - friends, neighbors and themselves former street kids.
It was in this set of interviews that I began to understand something of the continuity of street life. Zeritu had been born in a cardboard shelter on the pavement in front of St. Gabriel's Church, the daughter of two beggars, both of whom still beg there. She had two sisters and a brother, with only one sister still living, the other two having died of AIDS.
She had begged as long as she could remember: with her parents, as a lone street child and then with her own children after she married. Finally, two years ago, she was able to stop because her husband found low-paying work as a carpenter and she began to wash and cook for some of the other families in Qirchu.
She has dreams. Not only will all three of her daughters go to school and get an education, but she will build a house for herself and her elderly parents.
We visited her tiny but neat one-room home with its straw mat walls and swept dirt floor. We used it to house our clinic for sick community members that I treated or triaged.
MARTY NATHAN
Megdas, left, and Etagu.

Meselech's story
Her friend Meselech had grown up with her on the street, though she had not been born there. She had run away from beatings and neglect by her stepmother after her birth mother had died when she was two years old. She had been homeless on the streets of Hawassa since she was nine, supporting herself by begging and selling sugar cane.
She had recently married and had a child, but unlike Zeritu, she was unable financially to leave the street.
Her entrapment in begging was the norm, Zeritu's escape the exception.
In our interviews with 25 women, we found that most had little or no education, most came from the countryside and most ended up on the street when they lost husbands through death or divorce, or ran away from abusive, usually alcoholic husbands.
Some begged despite being married. Either their husbands were disabled and themselves were beggars or they worked but could not make enough to support wife and children. Most women had tried to find work but either there was none available or it paid too little for survival.
Some of the last women we interviewed were elderly.
One had been on the street for 38 years and her grown daughter was also a beggar who lived in Qirchu. The elderly said they were "always" hungry, that they were rarely able to beg more than 50 cents per day and they were sustained with one meal of bread and coffee in the morning.
Their hopes had shrunken to merely a place to live with dignity and food to eat.
A city's plans
Coincidental with our interviews, the city of Hawassa was developing plans to deal with the rising number of street people, which they had estimated to be over 600, but which others thought to be in the thousands. A written plan was drawn up to train the street people to break and lay rocks for the cobblestone streets, to shine shoes and to work as bellhops in the city's hotel industry. Children were to be sent back to their homes in the countryside and there was a vague allusion to adoption for some.
We made it a point to speak to women about their options in the Ethiopian economy. One woman stated, "I will do any job, cleaning toilets, it doesn't matter. I want to work and make a living." But women and children have looked hard for work and not found it.
The streets are filled with shoe-shine boys who must beg to stay alive since the work cannot produce a living. Unfilled bellhop jobs are not to be found. Further, hard manual labor cannot be done by children or pregnant or nursing mothers. And in the plan there was no mention of childcare for the begging mothers who are to be put to work.
The plan seems to have fallen apart long before its implementation. It budgeted several million birr to perform the trainings and education, but virtually nothing has been offered by the local businesses and NGOs that were expected to foot the bill.
'Systemic' problems
We wrote a response to the plan based on our interviews. In it we suggested that, since the problems were systemic, that even should the money be raised, the plan was unlikely to stem the tide of migrants to the city's streets.
We suggested alternatives that might start to meet the problems. We recommended that school supplies for children be funded by the government permitting more to stay in school; that food subsidies that were in place in the former regime be re-instituted; that housing for the poor be built in cities such as Hawassa; and that wages for workers be allowed to rise, so that working families need not beg.
We met with the mayor, who said he was too busy to read our report and suggested we were meddlers in affairs that did not concern us.
Did they concern us? Yes. These women and children had shared their pain and their dreams and had taught me in no uncertain terms that their aspirations and their worth were equal to mine. Their passions and concerns for their families, their humor and demand for dignity rang true and familiar.
What differed was their pain, suffering and absence of resources. I recognized that we of the global north ignore their plight at our moral peril.
I am not a development expert, but I know that my country and the World Bank it influences have demanded of developing countries that, in exchange for loans, they eliminate any social safety net for their poor. Those agencies have demanded that necessities - food, housing, medical care - be paid for by those who cannot pay, but who are supposed to benefit from the trickle down of investment. In the main it has not trickled down and despite expanding economies the poorest have become even poorer and hungrier.
This is not sustainable for Miriam, Zeritu, Meselech, Biruk, Ashenafi or Ganda. They teeter on the edge of survival in a world that can and should offer them more.
Marty Nathan, M.D., of Northampton is assistant professor of medicine at Tufts University, a family practitioner at Baystate Brightwood Health Center in Springfield, and a 2011 Fulbright Specialist at Hawassa Referral Hospital in Hawassa, Ethiopia.
A child in a beggars’ village area in Hawassa, Ethiopia.





This is the first of a two-part series on street people in Hawassa, Ethiopia. The second article examines the plight of street women and explores local efforts to help the town confront the needs of beggars and homeless people.
Early one morning I was riding my bike to work at the Referral Hospital in Hawassa, Ethiopia. My husband, Elliot Fratkin, and I had lived in the city for six months, sent on federal Fulbright grants to teach students at the University of Hawassa. He taught undergraduates at the main campus and I lectured and oversaw medical students and interns in the internal medicine department at the hospital.
As I pedaled down a broad boulevard in this, the fastest-growing city in Ethiopia and a tourist center due to its location on a beautiful Rift Valley lake, I noticed two gaunt 6- or 7-year-old boys in tattered clothes and bare feet rising from under a gutter culvert. They stretched and climbed onto the street.
No adults were to be seen. I stopped and stared.
When my husband and I first came to Hawassa, we had been moved by the plight of the hundreds of street kids and beggars found throughout this burgeoning Springfield-sized city about 100 miles south of the capital of Addis-Ababa. But soon the sheer numbers of beggars overwhelmed our compassion, and suspicion and irritation replaced empathy as our internal defense against the onslaught of need.
We rationed our giving and excused our parsimony by blaming the beggars: Children were widely said to be fronting for criminal adults; men were "known" to be alcohol- or drug-addicted; women "borrowed" others' infants in order to augment their begging.
But that morning bike ride caught me up short. Here was a real crime, not the petty chicanery ascribed to the street people. Small children were sleeping directly on the filthy, cold concrete gutter. No adults defended them, fed them or guided them. They were homeless and alone on the streets of Hawassa. The image haunted me.
Within a few days I brought my camera downtown and started taking pictures of beggars. But as I snapped pictures of a woman and her baby sitting on the sidewalk, I was confronted by an angry medical student who demanded to know why I was photographing these people.
He implied that I was supporting the embarrassing and somewhat racist stereotype of an impoverished, squalid Ethiopia, not his country of professionals and businessmen and the much-vaunted 9 percent yearly economic growth.
I was offending the dignity of middle-class Ethiopians, whose independence throughout the history of the European colonization of Africa had created a world-class pride. He made it clear to me that if I was to investigate Ethiopia's street poor I would need to contextualize it in the country's rich history and fierce struggle for development.
MARTY NATHAN
Ashenafi and Ganda, two street children, play in a gutter in Hawassa, Ethiopia.

Though mindful of his reproach, I continued to walk the streets with a university student named Dagim, inviting street kids to join us at nearby cafes where they told their stories over eggs or Ethiopian beef and the flatbread enjera.
The first three little boys we met were fishing for bugs in the gutter on a street near the university. Biruk thought he was 5, Ashenafi 6 and Ganda 7.
None was sure. None had eaten that day; all were too ravenous to be able to share a plate without a fight breaking out.
All had lost a parent, very likely to the HIV/TB epidemic that has killed millions of Ethiopian parents. Biruk's and Ashenafi's mothers were beggars in front of the large Ethiopian Orthodox Church in downtown Hawassa. They could not support their boys, so the two lived with a group of homeless youths on the cement sidewalk under a shop awning. Ganda and his father slept in a makeshift plastic- and burlap-covered shelter on the street next to the town dump. All three begged for bread to eat, peed by the roadside and bathed in the town lake.
They were threatened and beaten by "big boys" who "lived in houses" and stole their food and money. Ashenafi whispered with obvious sorrow that he had gone briefly to school until his shoes were stolen, a loss for which his mother beat him. He never went back.
In all we interviewed 27 girls and boys, aged 5 to 17. Some were literally born on the street. More were part of a flood of migrants from the countryside where low agricultural prices and decreasing farm size destroyed their parents' ability to feed, clothe or educate them. Though free public education has expanded rapidly over the last several decades, few of the children we interviewed had been able to afford the notebooks, pencils and shoes necessary to attend school.
At a cafe in another section of town, we interviewed three preteen boys near the bus station. All had come on their own or with a friend or sib from failing farms in the countryside. They came searching for jobs and all were sleeping on the sidewalk and scrambling to carry loads for bus passengers.
One child had been sent back to his village by the police, but had returned hungry and rejected by a family that could not maintain him. We discovered three others selling toothbrush sticks (raw pieces of wood cut from local trees, widely used to clean teeth) on the street by the lake. They had journeyed from farther away, one just two weeks before. He was particularly lonely, frightened and homesick, but had no options since his parents had sent him to find work.
Rural Ethiopian children as young as 8 are being directed or allowed to leave for the city to support themselves and, hopefully, their families - selling small items on the street, shining shoes, carrying burdens or washing cars - because there is not enough food at home.
But on the city streets their hunger is not appeased. Almost all we interviewed said they were "always" or "usually" hungry. Frequently they eat no more than one meal of bread a day, and almost all I saw were underweight and stunted. Further, they face the violence, fear, loneliness, cold and discomfort of homelessness.
Many of the children we met displayed a tough front, but for most profound anxiety and grief lurked below.
One boy who had come from far-off Wolayta two years before was so malnourished that, at age 12, he could not get work carrying baggage at the bus station. He collapsed in tears as he remembered his family. Ten-year-old Abatu, who still went to school and lived at home but begged and carried loads on the streets to pay for school supplies, silently wept when talking of his widowed mother's hopelessness in the face of their poverty.
The teenage son of a beggar with AIDS dedicated his life to supporting and protecting his mother, working long hours on the street so that she and his two younger sisters could survive.
The girls we met made us dizzy with their courage and vulnerability. Meskerem was the 13-year-old daughter of a widow who had been forced to beg after the death of her first husband. Meskerem herself had been begging since she was 7, had learned to fight for her own "turf" in front of the Orthodox Church on the town square, and had become the protector for her 8-year-old half-sister Tsehai. (Tsehai's father had been an abusive alcoholic and had left the family, which now lived in permanent "beggars' shelter" near the church.) When men in cars offered money to "sleep" with Meskerem (a euphemistic translation from the Amharic), she told them to go "sleep" with their money.
Some had been on the street for nearly a decade; most had arrived within the last three years. It was interesting to note that the youngest usually retained the most ambitious dreams. Ashenafi and Biruk smiled as they said they wanted to be doctors. Ganda pantomimed a flying jet and energetically brrrroooomed an appropriate sound effect when he told us he was going to be a jet pilot.
But a 15-year-old's dreams had shrunk to simply hoping "to get out of this life and to get a job." The exception to this rule was a 5-year-old girl born on the street who just wanted "to grow up."
Quick fixes
It is cities like Hawassa that are facing the consequences of the countrywide problem of profound impoverishment of the rural areas. The clamor to rid the streets of these young "eyesores" that impede tourism and hinder development has led to quick-fix schemes in Hawassa no less than in the metropolises of Addis Ababa, Harare and Nairobi.
One of the children Nathan interviewed.

But our findings indicate that local fixes can't work. The problem is systemic and the desperate poor always return because they must.
The growing numbers of these children in cities across Africa are a rebuke to development policy that focuses all attention on support for business growth at the expense of economic justice and human survival. They bear witness to its failure for millions, and beg for re-examination of the developed world's approach to aid to the global South.
Marty Nathan, M.D., of Northampton was a 2011 Fulbright specialist grantee at the Hawassa University Referral Hospital School of Medicine in Hawassa, Ethiopia. She is an assistant professor of medicine at Tufts University School of Medicine in Boston and a family practitioner at Baystate Brightwood Health Center in Springfield.


በታደሰ ገብረማርያም

“የተለያዩ ዓይነት የምግብ ሸቀጦችና የእርድ እንስሳት ሥጋ ዋጋ ከአቅም በላይ ሆኗል፡፡ በአንፃሩ ደግሞ ገንዘብ የመግዛት አቅሙ ከጊዜ ወደ ጊዜ እያሽቆለቆለ ሲሔድ እንጂ ከወቅቱ የገበያ ሁኔታ ጋር ሲጣጣም አይታይም፡፡
በዚህም የተነሳ በክርስቲያንና በሙስሊሙ ኅብረተሰብ ዘንድ የሚከበረውን የዘመን መለወጫን የሚያክል ታላቅ በዓል በጥሩ ዝግጅት ለማሳለፍ ቀርቶ የዕለት ፍጆታን ለመሸፈን በማይቻልበት ደረጃ ላይ ተደርሷል፡፡ ይህ ዓይነቱ ሁኔታም በደሀና በሀብታም መካከል ያለው ክፍተት ከመጥበብ ይልቅ እየሰፋ መምጣቱን ለማወቅ የግዴታ የኢኮኖሚ ባለሙያ መሆን አይጠይቅም፡፡”

ይህንን አስተያየት የሰነዘሩት በተለያዩ የገበያ ሥፍራዎች ለዘመን መለወጫ በዓል ቅቤና ዘይት፣ ዶሮ፣ በግ፣ እንቁላል፣ የጤፍና የስንዴ ዱቄት ሲሸምቱ ካገኘናቸው ወገኖች መካከል አንዳንዶቹ የበዓሉን ዝግጅትና የገበያውን ሁኔታ አስመልክተው በየተራ በሰጡት ማብራርያ ነው፡፡ እንደ አስተያየት ሰጪዎቹ አባባል ከሆነ በተለይ በምግብ ሸቀጦች ላይ የኢኮኖሚ አሻጥር የሚፈጽሙ ነጋዴዎች እየተበራከቱ መምጣታቸው መዘንጋት የለበትም፡፡

አሻጥር ከሚፈጽሙባቸውም የምግብ ሸቀጦች መካከል የምግብ ዘይትና ቅቤ፣ በአባይ ሚዛን የሚቸረችሩት ጥራጥሬዎችና የእህል ዱቄት፣ ሥጋ የመሳሰሉና ሌሎችም እንደሚገኙበት ጠቁመው ይህንን የሚከታተልና የሚቆጣጠር መንግሥታዊ አካል መኖሩን በመገናኛ ብዙኅን እንደሚሰሙ ይሁን እንጂ ይህ ዓይነቱ አካል በስም እንጂ በገቢር እንደማይታይና በአሻጥረኞችም ላይ ዕርምጃ ሲወስድ እንዳልተሰማ ወይም እንዳልታየ ነው ያስረዱት፡፡

ከአስተያየት ሰጪዎቹ መካከል በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ወረዳ አምስት ነዋሪ የሆኑና መርካቶ ቅቤ ተራ ያገኘናቸው ወይዘሮ ሐረገወይን አበበ “ኑሮዬ መካከለኛ ገቢ ካላቸው የኅብረተሰቡ ክፍሎች ይመደባል፡፡ ቢያንስ ቢያንስ በአንድ ኪሎ ቅቤና በአንድ ዶሮ በዓሉን መጠን ባለ ሁኔታ ከቤተሰቤ ጋር በደስታ አሳልፋለሁ ብያለሁ፡፡ ይህም የሆነበት ምክንያት የጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ሕልፈተ ሕይወት ያስከተለው የሐዘን ድባብ የበዓሉን ዝግጅት አደብዝዞታል የሚል እምነት ስላለኝ ነው፤” ብለዋል፡፡

ወይዘሮ አስቴር ደበበ የተባሉ ሌላዋ አስተያየት ሰጪ ደግሞ በወፍቻ የታሰረውን ቅቤ፣ በቀኝ እጃቸው በአየር ላይ አንጠልጥለው “ሆቼ ጉድ! እስቲ አንድ ኪሎ ትሆናለች እቺ ቅቤ? ስትነጠር ደግሞ ንጹሕ መሆኗ ቀርቶ ከሙዝ፣ ከረጋ ዘይትና ከሌላም ባዕድ አካል ጋር የተቀየጠች ሆና ትገኛለች፡፡ ይሁን እስቲ! ማን ማንን ያምናል በአሁኑ ጊዜ፤” እያሉ ሲያጉረመርሙ ሰማናቸው፡፡ ስንት ገዙት አልናቸው? “180 ብር አሉን” ቅቤ ነጋዴዎች እንደነገሩን ከሆነ አንድ ኪሎ በሳል ቅቤ 150 ብር ይሸጣል፡፡ “ተወዶም ንጹሕ ቢሆን መልካም ነው፤” አሉን ቆመው ተራቸውን ሲጠባበቁ የነበሩት ሌላዋ እናት፡፡

ፒያሳ አትክልት ተራ ቀይ ሽንኩርት በኪሎ 15 ብር ሒሳብ ሲቸረቸር ተመልክተናል፡፡ ሽንኩርቱ በጣም እርጥብና እሸት ከመሆኑም ሌላ ደረጃውን ያልጠበቀና አልፎ አልፎም የበቀለ ነው፡፡ “ውድ የሆነበት ምክንያት ወቅቱ ገና ስለሆነና ስላልደረሰ ነው፤” ያለን ሚዛን አንጠልጥሎ ሲቸረችር የነበረው ወጣት ነው፡፡ በገበያ ላይ ተፈላጊና አንገብጋቢ የሆነው ቀይ ሽንኩርት ጠፍቶ በምትኩ ድንች በብዛት ገብቷል፡፡ በርካታ ሸማቾችም በቀይ ሽንኩርት እጥረት ሳቢያ ግራ ተጋብተው ሲቸገሩ ተስተውለዋል፡፡

በአትክልት ተራ ዋጋ በመወደዱ በተያዘው ሳምንት መጀመርያም ታሽጐ ነበር፡፡ ከሁሉም በላይ ቲማቲም በቄራውም ሆነ በፒያሳው አትክልት ተራ ዋጋው ንሯል፡፡ እስከ 16 ብርም እየተሸጠ ነው፡፡ በድንገት የናረውን የአትክልት ዋጋ ለማረጋጋትም ሽንኩርት ከ8 ብር በላይ እንዳይሸጡ በመንግሥት ገደብ የተጣለባቸው መሆኑን ከአትክልት ተራ ነጋዴዎች ሰምተናል፡፡ ሆኖም አዋጭ አይደለም፡፡ በሾላ ገበያም ቢሆን የእህል ጥራጥሬና የአትክልት ዋጋ ከሌላው ጊዜ ንሮ ተስተውሏል፡፡ ነጋዴዎች ስለምክንያቱ ለማስረዳት ግን ፍላጐት የላቸውም፡፡ የሚናገሩት ቢሆኑም ስናመጣውም ውድ ነው ከማለት ውጭ ዝርዝር አይሰጡም፡፡

ልጃቸውን አስከትለው በግ ሲያማርጡ ያገኘናቸው አባወራ ዋጋው እንደማይቀመስ ነው የተናገሩት፡፡ የያዙት ገንዘብና በግ ነጋዴዎቹ የሚጠሩት ዋጋ ፍጹም አይገናኝም፡፡ ሙክት በግ 3 ሺሕ ብር፣ መካከለኛ እስከ 1,500፣ አነስተኛ ጠቦት እስከ አንድ ሺሕ ብር ይጠሩባቸዋል፡፡ ጉማሬ አለንጋ በትከሻው ላይ ጣል ያደረገ አንድ በግ ነጋዴ ወደ አጠገባችን ቀረብ ብሎ “ምን እናድርግ! አሁን ይችን አነስተኛ በግ ከገበሬው የገዛሁት በአንድ ሺሕ ብር ነው የትራንስፖርት ወጪውንና ድካሜንም አስባችሁ ስንት ብር ብሸጥ ያዋጣኛል ትላላችሁ? እስቲ ፍረዱ፣ ፍርድ ከራስ ነው፤” አለን፡፡ ይኸው ነጋዴ የጠቆመንን በግ 1,300 ብር ሲጠራባት ሰማን፡፡

ካራና ሸጎሌ ከሚገኙት የቁም እንስሳት የገበያ ሥፍራዎች ተዘዋውረን እንደተመለከትነው ከሆነ ነጋዴዎች ለአንድ አነስተኛ ሰንጋ የሚያቀርቡት የጥሪ ዋጋ የትየለሌ ነው፡፡ እስከ 20 ሺሕ ብር የሚጠራበት ሰንጋ እንዳለም አይተናል፡፡ 15ሺሕ፣ 12ሺሕ ብር የሚጠሩባቸው መካከለኛና ዝቅተኛ ሰንጋዎች እንዳሉ ነው፡፡ ጥጃ እስከ 9ሺሕ ብር ይጠየቅበታል፡፡ ከዘራ፣ ምርኩዝና ገመድ ይዘው ሰንጋ ለመግዛት ከሚያማርጡት አባወራዎች መካከል አብዛኛዎቹ ጥሪው ከአቅማቸው በላይ ሆኖ እንዳገኙት ነው የነገሩን፡፡

ወደ ዶሮ ተራም አቅንተን ነበር፡፡ በሥፍራው ያነጋገርናቸው ወይዘሮ አልማዝ አብርሃን ነው፡፡ በጉያቸው አንድ ቀይ ዶሮ አቅፈው፣ በግራ እጃቸው በሸቀጥ የተሞላ የፕላስቲክ ከረጢት አንጠልጥለዋል፡፡ ዶሮውን ስንት ገዙት? አልናቸው፡፡ “200 ብር” አሉን፡፡ “እንቁላል ውድ ስለሆነ ተውኩት፡፡ ዶሮ አለእንቁላል አይሠራም ያለው ማንነው? እኔ ከድንች ጋር በጥሩ ሁኔታ አዘጋጅቼ አቀርባለሁ፤” ብለውን ተለዩን፡፡ የዶሮና የእንቁላል ዋጋ አይቀመስም፡፡ ከፍተኛ እስከ 200 ብር መካከለኛው 180 ብር ሴት ዶሮ 120 ብር ሲሸጥ አንድ እንቁላል በሦስት ብር ሲቸረቸር ተመልክተናል፡፡ አንዳንድ የዶሮ ነጋዴዎች ይህንኑ አስመልክተው እንዳብራሩልን ከሆነ እነሱም ከገጠር የሚገዙት በውድ ዋጋ መሆኑንና የትራንስፖርትም ወጪ ለዋጋው መናር ምክንያት ሆኗል፡፡

ለዳቦ የሚሆን የስንዴ ዱቄት ነጋዴዎች ኪሎውን በ15 ብር ሒሳብ ሲሸጡ በተለያዩ ቀበሌዎች የሚገኙ የሸማቾች ኅብረት ሥራ ማኅበራት ሱቆች ደግሞ በ8 ብር ሒሳብ በመሸጥ ገበያውን ለማረጋጋት ሞክረዋል፡፡ በልደታ፣ በቂርቆስና በአራዳ ክፍለ ከተሞች በመዘዋወር ካነጋገርናቸው አንዳንድ እናቶች እንደነገሩን ከነጋዴውም ሆነ ከማኅበራቱ የሚገዙት የስንዴ ዱቄት ጥራቱን የጠበቀ አይደለም፡፡ ዱቄት ተቦክቶ ከተጋገረ በኋላ ቶሎ የመድረቅና የመፈርፈር ባሕሪ አለው፡፡ የሚቀልጥም ያጋጥማል፡፡