POWr Social Media Icons

Saturday, September 8, 2012


ፎቶ ኢንተርኔት

በሰለሞን ጎሹ
ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ባረፉ በሁለት ሳምንታቸው ግብዓተ መሬታቸው ተፈጽሟል፡፡ ላለፉት ሁለት ሳምንታት በተለያዩ መንገዶች ሐዘን ከመግለጽ ጋር በተያያዙ እንቀስቃሴዎች ተወጣጥሮ የነበረው መንግሥት ወደ መደበኛው ሥራው እንደሚመለስ ይጠበቃል፡፡ የሥራዎቹ ሁሉ መጀመርያ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀጣዩን ጠቅላይ ሚኒስትር እንዲመርጥ ወይም የተመረጠውን ጠቅላይ ሚኒስትር እንዲያፀድቅ ማድረግ ነው፡፡

በቀጣዩ ጠቅላይ ሚኒስትር ምርጫ ዙሪያ እየተደረጉ ያሉት የሐሳብ ልውውጦች ከጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የግል ሰብዕናና የፖለቲካ አመራር ብቃት፣ ከኢሕአዴግ የፖሊሲ ለውጥ የማምጣትና ያለማምጣት ጥያቄ፣ ከፓርቲ ፖለቲካውና ከዓለም አቀፍ ግንኙነት ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ ባለፉት 21 ዓመታት ኢትዮጵያን በፈለጉት መንገድ የቀረጿት ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ፣ የአገሪቱን ፖሊሲዎች በመንደፍ፣ አመራራቸውን ማዕከላዊ በማድረግ፣ በዓለም አቀፍ ግንኙነት ነጥረው በመውጣታቸው የተነሳ የተተኪውን ጠቅላይ ሚኒስትር ሥራ ከማክበዳቸውም በላይ፣ ኢትዮጵያውያን፣ የውጭ ዜጎችና መንግሥታት በቀጣይ ሥራዎች ላይ ጥያቄ እንዲያነሱ አድርጓል፡፡

የመለስ የአመራር ዘዬ

መለስ ከልጅነታቸው ጀምሮ ብልህና ጎበዝ ተማሪ እንደነበሩ ስለእሳቸው የተጻፉ ሰነዶች ሁሉ ይመሰክራሉ፡፡ በአድዋም ሆነ በአዲስ አበባ ዊንጌት ትምህርት ቤት ያሉ መዛግብትም ይህን ያስተጋባሉ፡፡ ያቋረጡትን የሕክምና ትምህርትም በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ሲማሩም ጉብዝናቸው ተከትሏቸዋል፡፡ የ1960ዎቹ የተማሪዎች እንቅስቃሴ ከሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውና ከዩኒቨርሲቲ ተማሪነታቸው ጋር አብሮ በመሄዱ፣ የንባብ ፍላጎታቸው ከመደበኛው የትምህርት ጥናት ውጪ ወደ ፖለቲካው እንደተሸጋገረ ይነገራል፡፡ በትምህርታቸው ባስመዘገቡት ትልቅ ውጤት የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሽልማት ድርጅት የዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን ለመከታተል የሚረዳቸውን የገንዘብ ሽልማት ሲሰጣቸውም፣ የተለየዩ መጻሕፍት በመግዛት የንባብ ባህላቸውን ማዳበራቸውን አብርዋቸው የተማሩ ይመሰክራሉ፡፡ በዩኒቨርሲቲ ሳሉ በተቋቋመው የትግራይ ብሔር ተራማጆች ማኅበር (ማኅበረ ገስገስቲ ብሔር ትግራይ/ማገብት) ውስጥ ተሳታፊ መሆናቸው የፖለቲካ ፍላጐታቸውን ጨምሮታል፡፡

መለስ ሕወሓትን በ1967 ዓ.ም. ሲቀላቀሉ ይህን የዳበረ የንባብ ባህላቸውን ይዘው ነበር፡፡ በአንፃሩ በ1967 ዓ.ም. በዚያው ዓመት ተጋድሎ ሓርነት ሕዝቢ ትግራይ (ተሓሕት) በሚል ስም የተቋቋመው ሕወሓት በጽሑፍ ደረጃ ግልጽ የሆነ የፖለቲካ ፕሮግራም እንኳ አልነበረውም፡፡ በዚያው ዓመት የትጥቅ ትግል የጀመረው ሕወሓት በጽሑፍ ደረጃ የነደፈው ፕሮግራም አጠቃላይ ኢትዮጵያን ከማየት ይልቅ ጠበብ አድርጎ ትግራይን የሚያይ ነበር፡፡ በአሠራር ደረጃም ዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት ዋነኛው እምነት እንዲሆን ፓርቲው አስምሮበት ነበር፡፡

እስከ የካቲት 1971 ዓ.ም. ድረስ ከወታደርነት እስከ ልዩ ልዩ ክፍሎች አገልግሎት ከሰጡ በኋላ በወቅቱ የመጀመርያው ድርጅታዊ ጉባዔ ሲካሄድና ፓርቲው ስሙን ከተሓሕት ወደ ሕወሓት (ሕዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ) ሲለወጥ ከመረጣቸው የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት መካከል መለስ ዜናዊ ይገኙበታል፡፡ በሁለተኛው ድርጅታዊ ጉባዔም በ1975 ዓ.ም. የፖሊት ቢሮ (ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ) አባል ሆነው ተመረጡ፡፡

በ1977 ዓ.ም. መጨረሻ ላይ ማርክሳዊ ሌኒናዊ ሊግ ትግራይ (ማሌሊት) ተቋቁሞ የድርጅቱ ርዕዮተ ዓለም ከመቀረፁም በላይ በሕወሓት የ10 ዓመት ጉዞ ላይ ግምገማ ተካሂዶ ነበር፡፡ ግምገማው አመራሩን ለሁለት የከፈለው ሲሆን፣ አቶ መለስ በአንፃራዊነት ወጣትና በአብዛኛው የተማሩ ከተባሉት ወገኖች ጋር ቆመው ነበር፡፡ የሐሳብ ልዩነቱ የትግራይ ሕዝብ ትግል ከኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል መለየት አለበት የለበትም? ከሌሎች ድርጅቶች ጋር ዲሞክራሲያዊና ስትራቴጂካዊ ግንባር መፍጠር አለብን የለብንም? ከኤርትራ ድርጅቶች ጋር በምን መልኩ እንሥራ? በሚሉ ጉዳዮች ላይ ያተኮረ ነበር፡፡ ይሁንና እንደ አረጋዊ በርሄና ግደይ ዘርዓፅዮን ካሉ አንጋፋ ታጋዮችና ከፍተኛ አመራሮች ጋር የተፈጠረው የፖለቲካ ልዩነት እነ አቶ ግደይ ማርክሳዊ ሌኒናዊ አመለካከት የላቸውም የሚል ነበር፡፡ እነ አቶ ግደይ በወቅቱ ማርክሳዊ ሌኒናዊ ነን ብሎ መናገር ዕርዳታ ሊያስከለክል ይችላል የሚል መከራከሪያ ነበራቸው እንጂ የማሌ ርዕዮተ ዓለም ተከታይ ነበሩ፡፡ ያን ጊዜ እነ ግደይ ለጥቅም ብለው አቋም የሚወስዱና ከእጅ ወደ አፍ ለሚውል ጥቅም የሚቆሙ ‹‹ፕራግማቲስቶች›› ነበር የተባሉት፡፡ ተቃዋሚዎቹ የሚያቀርቡት ሐሳብ ማርክሲስት ለዕርዳታ ብሎ ማንነቱን ደብቆ አይቀርም፣ አይለማመጥም፣ አያጎበድድም፣ አይንበረከክም የሚል ነበር፡፡ ለዚህም ዋናው ተከራካሪ አቶ መለስ ዜናዊ ነበሩ፡፡

የማሌሊት ዋና ጸሐፊ የነበሩት አቶ መለስ በአቶ ታምራት ላይኔ ዋና ጸሐፊነት ይመራ ከነበረውና በኢሕዴን ሥር ከተመሠረተው የኢትዮጵያ ማርክሲስት ሌኒኒስት ኃይል (ኢማሌኃ) ጋር ሥራ የጀመሩትም ያኔ ነበር፡፡ ሕወሓት በሚያራምዳቸው ጉዳዮች ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ማድረግ የጀመሩት አቶ መለስ ተቀባይነታቸው ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ በመምጣቱ በ1981 ዓ.ም. ላይ የድርጅቱ ሊቀ መንበር ሆነዋል፡፡ የሊቀ መንበርነት ቦታውን ከያዙ በኋላ የድርጅቱን አጠቃላይ አካሄድ መንደፍ ከመጀመራቸውም በላይ ከኢሕዴን ጋር በመሆን ኢሕአዴግ የተሰኘ ግንባር እንዲፈጠር ያደረጉ ሲሆን፣ የግንባሩ ሊቀመንበርም በመሆን ተመርጠዋል፡፡ በአቶ ኩማ ደመቅሳ ይመራ ከነበረው ኦሮሞ ማርክስ ሌኒናዊ ንቅናቄ ጋርም አብረው ይሠሩ ነበር፡፡

ከፍተኛ የንባብ ፍቅር እንዳላቸው የሚነገርላቸው አቶ መለስ ፖለቲካና ኢኮኖሚ ተኮር ጽሑፎችን ከማርክሳዊ ሌኒናዊ ርዕዮት አንፃር እየተነተኑ ያሰራጩ ነበር፡፡ ከፍተኛ የማሳመን ችሎታ የነበራቸው አቶ መለስ፣ ሕወሓት በትግሉ ዘመን የተለያየ ርዕዮተ ዓለም ካላቸው አገሮችና ቡድኖች ዕርዳታ እንዲያገኝ ያደርጉ ነበር፡፡ ገና ኢሕአዴግ በደርግ ላይ ድል ሳይቀዳጅ በዓለም ዙሪያ ሶሻሊዝም እየወደቀ መሆኑን ተረድተው ከነአሜሪካ ጋር ለመሥራት ዝግጁነታቸውን የገለጹበትም መንገድ ነበር፡፡ ከ1983 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 1987 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፕሬዚዳንት እንዲሁም ከ1987 ዓ.ም. እስከ ሞቱበት ነሐሴ 14 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት መለስ ዜናዊ፣ ኢትዮጵያ የሆነችውንም ሆነ ያልሆነችውን በመወሰን ረገድ ትልቁን ድርሻ ወስደዋል፡፡ ለዚህም ነው ያለፉት 21 ዓመታት ኢትዮጵያ ‹‹የመለስ ኢትዮጵያ›› የምትባለው፡፡

አሁንም በሥራ ላይ ያለው የፓርቲው ትልቁ ምዕላድ አብዮታዊ ዲሞክራሲ የመለስንና አብረዋቸው የታገሉትን ሶሻሊስቶች እምነት ዕርዳታ በመስጠት ከፍተኛ ገንቢ ሚና ከሚጫወቱት የምዕራባውያን ዲሞክራሲና ነፃ ገበያ ጋር ለማጣመር የሞከረ ነው፡፡ ዋነኛ የሐሳቡ አመንጪ ደግሞ አቶ መለስ ናቸው፡፡ አገሪቱን በዋነኛነት በበላይነት የሚገዛው የኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት ሲረቀቅ እንደ ክፍሌ ወዳጆ ያሉ ምሁራን ቢሳተፉበትም የመጨረሻው የሕገ መንግሥቱ ቅርጽና ይዘት ለዓመታት በአቶ መለስ አዕምሮ ውስጥ የተመላለሱትን ሐሳቦች ይዟል፡፡ በሽግግር መንግሥት ወቅት ከኤርትራ መገንጠልና ከኦነግ ጋር በተፈጠረው ልዩነት አመራራቸው የተፈተነ ሲሆን፣ በ1985 ዓ.ም. ከፓርቲው አባላት ከፊሎቹ በልዩነት የለቀቁ ሲሆን፣ በዚያው ዓመት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ 42 የሚጠጉ መምህራንም እንዲባረሩ ተደርገዋል፡፡

ከሁሉም የባሰውና አመራራቸው ጋር ከፍተኛ ተግዳሮት የመጣበት በቅድሚያ በ1993 ዓ.ም. የሕወሓት ከፍተኛ አመራሮች ለሁለት ሲሰነጠቁ ነው፡፡ የልዩነታቸው ምክንያት እስካሁንም አወዛጋቢ ቢሆንም፣ አቶ መለስ በአሸናፊነት ወጥተዋል፡፡ ልዩነቱን ለመፍታት ከሌሎች አባላት ጋር በጽሑፍ ጭምር ክርከር ሲቀርብ አቶ መለስ፣ ‹‹በትክክል አልተረዳሁትም ነበር››፣ ‹‹አሁን ተረድቼዋለሁ››፣ ‹‹ተሳስቼ ነበር›› የሚሉ ቃላትን እንዲጠቀሙ የሚያስገድዱ ክርክሮች ነበሩ፡፡ ሆኖም በኢትዮ ኤርትራ ጦርነት (ከ1990-92 ዓ.ም.) የተነሱት እነዚህ ልዩነቶች የሌሎች አመራሮችን መባረር ካስከተሉ በኋላ ግን አቶ መለስ አመራራቸው በጣም እየተጠናከረና ተቀናቃኝ እያጣ መጥቷል፡፡

ሁለተኛው ትልቁ የአቶ መለስ አመራር ተግዳሮት የመጣው ምርጫ 97ን ተከትሎ ነው፡፡ በምርጫው ውጤት ላይ በተነሳ አለመግባባት ወደ 200 የሚጠጉ ሰዎች ሕይወት የጠፋ ሲሆን፣ እሱን ተከትሎ የተቃዋሚ ፓርቲ አመራሮች፣ ጋዜጠኞችና የሲቪል ማኅበራት አመራሮች የታሰሩ ሲሆን፣ በርካታ ዜጎችም ለእስርና ለእንግልት ተዳርገዋል፡፡ አብዛኛው ታሳሪ በይቅርታ ቢፈታም ከ1997 ዓ.ም. በኋላ የወጡት ሕጎች የፖለቲካ መጫወቻ ሜዳው የአቶ መለስን ፓርቲ ኢሕአዴግን ተጠቃሚ እንዳደረገና መንግሥት በሰብዓዊ መብትና ዲሞክሪሲ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ እየፈጠረ ነው በሚል እንዲተች አድርጓል፡፡ በምርጫ 2002 ኢሕአዴግ የ99.6 በመቶ ውጤት ማስመዝገቡም በመድብለ ፓርቲ አምናለሁ ለሚሉት አቶ መለስ ዓለም አቀፍ ትዝብት ነው ያተረፈላቸው፡፡

በያዝነው ዓመት በሃይማኖት ዙሪያ በተለይ ከእስልምና እምነት ተከታዮች ጋር የተፈጠረው አለመግባባት ለአቶ መለስ አመራር ሦስተኛው ትልቁ ተግዳሮት ቢሆንም፣ መጨረሻውን ሳያዩት ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል፡፡ ልዩነቱን ለመፍታት የእምነቱ ተከታዮች ያቋቋሙት ኮሚቴ አባላት ወደ እስር የሄዱት አቶ መለስ በሕክምና ላይ እያሉ ነው፡፡

በእነዚህ ሁሉ ችግሮች ተከበው አስደናቂ የኢኮኖሚ ዕድገት ያስመዘገበውን መንግሥት ሲመሩ ኢትዮጵያ ያቋቋመቻቸው ተቋማት፣ የአሠራር ዘዴዎች፣ ሕጎችና ፖሊሲዎች አፍላቂ መለስ ዜናዊ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ የኢኮኖሚ፣ የመሬት አስተደደር፣ የግብርና፣ የውኃ ልማት፣ የትምህርት፣ የጤና ፖሊሲዎች በተለይ በአቶ መለስ የፈለቁ ውጤታማ የሆኑ ፖሊሲዎች ናቸው፡፡

ነፃ ፕሬስና የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት የተጀመረው በአቶ መለስ አመራር ሲሆን፣ የሃይማኖት ነፃነትና የሴቶች መብትም በደርግ ዘመን ቢጀመርም በተሻለ ሁኔታ የተተገበረው ግን በአቶ መለስ አመራር ዘመን ወቅት ነበር፡፡ አቶ መለስ በነፃ ፕሬስና በመድብለ ፓርቲ ሥርዓቱ መስፋፋት ዙሪያ ግን ከሠሩት ሥራ ይልቅ ትችቱ ይበልጥ ይጎላባቸዋል፡፡

አቶ መለስ አመራራቸው እሳቸውን የሚያገዝፍና ሌሎችን የሚያገል ነው ተብለው ቢተቹም፣ በዓለም የፖለቲካ መድረክ ያላቸው የዲፕሎማሲ ብቃት ግን አስደናቂ ነው፡፡ ለዓለም ሰላም ባደረጉት አስተዋጽኦ የዓለም ሰላም ሽልማት አሸናፊ ሲሆኑ፣ በኢኮኖሚ ዘርፍ ባስመዘገቡት አስተዋጽኦም የዓለም አቀፍ አመራር ሽልማት አሸናፊ ነበሩ፡፡ የያራ አረንጓዴ አብዮት ሽልማትንም ያሸነፉ ሲሆን፣ ሽልማቱ በግብርናው ዘርፍ ላደረጉት አስተዋጽኦ ነው የተሰጣቸው፡፡ ከሽልማት በተጨማሪ የዓለም አቀፍ ተቋማት፣ ኮንፈረንሶችንና ፎረሞችን በመምራት የኢትዮጵያን ስም ለማስጠራት የቻሉ ሲሆን፣ እንደ ጆሴፍ ስቲግሊዝና ጄፍሪ ሳችስ ካሉ ዓለም አቀፍ ዕውቅና ካላቸው ኢኮኖሚስቶች ጋር የፈጠሩት ወዳጅነት ኢትዮጵያ ከዓለም አቀፍ የገንዘብና የልማት ተቋማት ጋር ያላት ግንኙነት የተሻለ እንዲሆን የራሱ ሚና ነበረው፡፡ አቶ መለስ በአፍሪካ ኅብረትና በአፍሪካ ጉዳዮችም ከፍተኛ ሚና ስለነበራቸው የምሥራቅ አፍሪካን ሰላም ለመጠበቅ ኢትዮጵያ ከምዕራባውያን ጋር በመተባበር ትልቅ ሚና እንድትጫወት አድርገዋል፡፡

መለስ ስለራሳቸው
አቶ መለስ በ1982 ዓ.ም. በአሜሪካ ከፖል ሄንዝ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ማርክሲስት ስለመሆን አለመሆናቸው ሲጠየቁ፣ በፓርቲያቸው ውስጥ ማርክሲስቶች መኖራቸውን፣ እሳቸውም በአንድ ወቅት ጥብቅ ማርክሲስት እንደነበሩ፣ ነገር ግን ርዕዮተ ዓለሙን ተግባራዊ ማድረግ አስቸጋሪ መሆኑን እንደተማሩ ተናግረዋል፡፡ በተጨማሪም አዲሷ ኢትዮጵያ ግራና ቀኝ ዘመሞችን እንደምታስተናግድ ተናግረው ነበር፡፡

በያዝነው ዓመት ግንቦት ወር ላይ ከሪቻርድ ዶውደን ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ በየትኛውም የዓለም ክፍል ዲሞክራሲ ፍፁም እንዳልሆነ ገልጸው፣ በለውጥ ላይ ያለው የኢትዮጵያ ዲሞክራሲ ከቀደሙ መንግሥታት በተለየ በሁሉም የኢትዮጵያ ክፍል ባሉ መንደሮች ተደራሽ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የኢትዮጵያን ተቃዋሚ ፓርቲዎችንም ለሁለት እንደሚከፍሉና ‹‹አንዱ ወገን የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ትልቁ ወንጀል እንደሆነና ኢትዮጵያውያንን እንደሚከፋፍል የሚያስብ ሲሆን፣ ሌላው ወገን ግን ሰይጣናዊ የሆነ ክልሎች የራሳቸውን ግዛት እንዳይመሠርቱ የሚያቅድ ድብቅ ሴራ እንዳለን ያስባል፡፡ ሁለቱም ስህተት ናቸው፡፡ ዋነኛው ሐሳብ የአገሪቱ ትልቁ ተጠቃሚ ሕዝቡ እንዲሆን ማድረግ ነው፤›› ብለዋል፡፡ የጦሩን አስዋጽኦ በተመለከተም የሕወሓት የቀድሞ ታጋዮች ቁጥር ከከፍተኛ የአመራር ደረጃ ውጪ በጣም አናሳ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ለዶውደን ሌላ የነገሩት ነገር በ2007 ዓ.ም. ከሥልጣን ሲለቁ የአመራር አካዳሚ ውስጥ ሊያስተምሩ ወይም ደግሞ መጻሕፍትን ለመድረስ ማሰባቸውን ነው፡፡

በታይምስ መጽሔት ላይ ከአሌክስ ፔሪ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ የኋላ ታሪክን በኩራት የአሁኑን ግን በድህነትና በመጥፎነት እንደምትወክል የገለጹ ሲሆን፣ ከአሜሪካ ጋር በምሥራቅ አፍሪካ ላይ እየሠሩ ያሉት ከአገራቸው ብሔራዊ ደኅንነት ጋር በተያያዘ መሆኑን ገልጸው ነበር፡፡

በኒውስዊክ መጽሔት ላይ ከጄሰን ማክሉር ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ መንግሥታቸው ያለበትን ድክመት ለመቅረፍ ጥረት እያደረገ መሆኑን ጠቁመው፣ እየመጣ ያለው የፕሬስ ሕግ በዓለም ላይ ካሉ የተሻሉ አሠራሮች ጋር አብሮ የሚሄድ መሆኑን ተናግረው ነበር፡፡

ከአፍሪካ ኮንፊደንሺያል ሃናህ ጊልክስ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ በሥልጣን ላይ ብዙ የቆዩት በፓርቲያቸው በኢሕአዴግ ጥንካሬ ወይም በተቃዋሚ ፓርቲዎች ድክመት የተነሳ ስለመሆኑ ሲጠይቃቸው፣ ሁኔታው በሁለቱም ምክንያቶች እንደተከሰተና በፓርቲያቸው ራሱ አመራሩ ለብዙ ጊዜ ስለቆየ እሱን ለመለወጥ እየሠሩ መሆናቸውን ተናግረው ነበር፡፡

የኢትዮጵያ ቀጣይ ጉዞ ከአዲስ ወራሾች ጋር
አሁን ጠቅላይ ሚኒስትሩ በማረፋቸው የተነሳ የኢትዮጵያ ቀጣይ ጉዞ ካለፉት 21 ዓመታት የተለየ ይሆናል ወይ በሚለው ጥያቄ ዙሪያ ነው የውጭ ዜጎች፣ ዜጎችና እንዲሁም ፓርቲው ራሱ ሐሳብ እየሰጡ ያሉት፡፡

የውጭ ሚዲያ

ኒውዮርክ ታይምስ ላይ ‹‹Meles Zenawi and Ethiopia’s Grand Experiment›› በተሰኘ ርዕስ አብዱል ሞሐመድና አሌክስ ዲዋል በጻፉት ጽሑፍ፣ መለስ ከትግል ዘመን ጀምሮ ሥልጣን በመርህና በዕውቀት ላይ እንዲመሠረት አድርገው መምራታቸውን ጠቁመው፣ በዓለም አቀፍ መድረክ የሚፈልጉትን ለማግኘት የነበራቸውን የመደራደር ብቃት ኢትዮጵያ እንደምታጣው ገልጸዋል፡፡

በኢንተር ፕሬስ ሰርቪስ ላይ ‹‹Death of Ethiopian Leader Meles Brings ‘Opportunity for Peace’›› በተሰኘ ርዕስ ኬሪ ቢሮን በጻፉት ጽሑፍ፣ አሜሪካ የምትሰጠው ዕርዳታ በአቶ መለስ የሥልጣን ዘመን ትኩረት ባልተደረገባቸው እንደ ብሔራዊ እርቅ፣ ሰብዓዊ መብትና ፕሬስ ዙሪያ ላይ እንዲያተኩር ጠይቀዋል፡፡

ኬቨን ብሉም የተሸኑ ጸሐፊ በዴይሊ ማቭሪክስ ላይ ‹‹The Legacy of Meles Zenawi: What might have been›› በተሰኘ ርዕስ በጻፉት ጽሑፍ የአቶ መለስ ብሩህ አዕምሮና የኢኮኖሚ ራዕይ በምድረ አፍሪካ ያልታየ እንደነበር መስክረው፣ ከአሜሪካና ከቻይና ጋር በጋራ መሥራት የቻለውን መሪ ኢትዮጵያ እንደምታጣ ይገልጻሉ፡፡

ሌሎች እንደ ጋርዲያን፣ ቪኦኤ፣ ዩኤን ዲስፓች፣ ዘ ዋሽንግተን ታይምስ፣ ዘ ዋሽንግተን ፖስት የመሳሰሉት የውጭ ሚዲያዎች ደግሞ በኢትዮጵያ የጠቅላይ ሚኒስትሩን ሞት ተከትሎ የሥልጣን ሽኩቻ መጀመሩንና ይህም በቁጥጥር ሥር ካልዋለ አገሪቱ ወደ ብጥብጥ ልታመራ እንደምትችል የገለጹ ሲሆን፣ በአብዛኛው ዋቢ ያደረጉት ተቀማጭነታቸው ውጭ አገር የሆኑ ኢትዮጵያዊ የፖለቲካ ተንታኞችንና ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር ሁሌም የማይስማሙትን አምኒስቲ ኢንተርናሽናልና ኢንተርናሽናል ክራይሲስ ግሩፕን ነው፡፡

የዜጎች አስተያየት
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የፍልስፍና መምህር የሆኑት ዶ/ር ዳኛቸው አሰፋ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ በሕይወት እያሉ ያለያዩት ሕዝብ፣ ሲሞቱ ግን እርስ በርስ ሳይለያይ በሞታቸው እንዳያያዙት ገልጸዋል፡፡ ዶ/ር ዳኛቸው አሁን በአመራር ደረጃ ያሉት ባለሥልጣናት ሥርዓቱን እንዳለ እንደሚያስቀጥሉት ያላቸውን ግምት ተናግረዋል፡፡ በመጨረሻም አዲሱ አመራር በኢትዮጵያ ሙስሊሞችና በመንግሥት መካከል የተነሳው ውዝግብ እልባት አለማግኘትና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ፓትሪያርክ የመምረጥ ሒደት እንደሚያሳስበው ግን ጠቁመዋል፡፡

ፕሮፌሰር መሳይ ከበደ በማንም ላይ የበላይነት መውሰድ የሚችለውን መለስን መድገም እንደማይቻል አመልክተው፣ አቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ለአጭር ጊዜ በተረጋጋ ሁኔታ መምራት ቢችሉም በኢሕአዴግ ሥር ባሉ ፓርቲዎች መካከልና በተቃዋሚ ፓርቲዎች መካከል ያለውን አለመግባባት ለመቅረፍ እንደሚቸገሩ ግን ገልጸዋል፡፡

ኪሩቤል ታደሰ የአሶሼትድ ፕሬስ ጋዜጠኛ ሲሆን፣ አቶ ኃይለ ማርያም የኋላ ታሪካቸው ጠንካራ ቢሆንም ቀጣዩ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር መሆናቸው ገና ያልተረጋገጠና በመስከረም ወር 2005 ዓ.ም. በሚደረገው የፓርቲው ሊቀመንበርነት ውድድር እንደሚወሰን ያለውን ግምት አስፍሯል፡ ይህ የኪሩቤል አስተያየት የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ በረከት ስምኦን ከሰጡት አስተያየት ጋር ፈጽሞ የሚቃረን ነው፡፡ አቶ በረከት ለመጪዎቹ ሦስት ዓመታት አቶ ኃይለ ማርያም ጠቅላይ ሚኒስትር እንደሚሆኑ መግለጻቸው ይታወሳል፡፡

በአይኤስኤስ ተመራማሪ ሆኖ የሚሠራው ሃሌሉያ ሉሌ አቶ መለስ የኢትዮጵያን መንግሥትና የዜጎችን የፖለቲካና የማኅበራዊ ሕይወት ለብዙ አሥርት ዓመታት ሲገለጽ ሊኖር የሚችል መሠረታዊ ለውጥ ማምጣታቸውን በመጠቆም፣ የኢኮኖሚ ራዕዩን አጥብቆ በመያዝ አገሪቱ መለስ ባላሳኩት የዲሞክራሲና የፍትሕ ፕሮጀክት ላይ መሥራት እንዳለበት ገልጸዋል፡፡

በስዊዘርላንድ የፒኤችዲ ተማሪ የሆኑት አቶ ተሰማ ስማቸው፣ ‹‹የጠቅላይ ሚኒስትር መለሰን ሞት ተከትሎ በሐዘን ያሳየነው አንድነት የማንስማማባቸውን ዝርዝሮች ችላ ያልንበትን መንገድ፣ መለስ በዲሞክራሲና በሰብዓዊ መብት መስመር የነበረባቸውን ድክመትና እንደ አገር ያለብንን ችግር ለሚያውቁና ለሚረዱ የኢትዮጵያ ልጆች የተሳሳተ መልዕክት ቢያስተላልፍም፣ አለመረጋጋታችን ለሚፈልጉ ጠላቶቻችን ግን አንጀት የሚያሳርር ነው፡፡ አዲሱ አመራር የተሻለ ዲሞክራሲያዊ፣ ፍትሐዊ፣ የበለጠ አሳታፊ ለመሆን ከብልሁ ሕዝብ አመራር መማር አለበት፤›› ብለዋል፡፡

የኢሕአዴግ ምላሽ

ኢሕአዴግ አዲሱ አመራር የፖሊሲም ሆነ የአሠራር ለውጥ እንደማያደርግ ገልጿል፡፡ የጠቅላይ ሚኒስትሩን ሚና በአንድ ሰው መወጣት የሚያስቸግር በመሆኑ በቡድንና በርብርብ ለመወጣት የፓርቲው አመራሮች አንድነት እንዳላቸውም ገልጿል፡፡ ኢትዮጵያም በአፍሪካና በዓለም አቀፍ ጉዳዮች ላይ በጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ አማካይነት ያገኘችውን ቦታ ለማስጠበቅ ተግተው እንደሚሠሩ የፓርቲው አመራሮች ገልጸዋል፡፡ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ሞት ድንገተኛ ቢሆንም፣ በ2007 ዓ.ም. ሥልጣን ለመልቀቅ አስቀድመው አስበው ስለነበር ሰላማዊና ሒደቱን የጠበቀ የሥልጣን ሽግግሩ ያለምንም ችግር እንዲፈጸም ፓርቲው ሥራውን መሥራቱንም እየገለጹ ይገኛሉ፡፡


አዲስ አበባ፣ ጳጉሜን 2 (ኤፍ ቢ ሲ)አገር አቀፍ የትምህርት ምዘናና ፈተናዎች ኤጀንሲ በ2005 የትምህርት ዘመን ወደ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የሚገቡ ተማሪዎችን የመግቢያ ነጥብ ይፋ አደረገ፡፡

ሃገር አቀፍ የትምህርት ምዘናና ፈተናዎች ኤጀንሲ ለፋና ብሮድካስቲነግ ኮርፖሬት እንዳስታወቀው በ2005 የትምህርት ዘመንበከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ትምህርታቸውን የሚከታተሉ ተማሪዎች 116, 651 ሲሆኑ ፥ ከእነዚህም መካከል 75 ሺህ 69 (64.35%) ወንዶች እና 41,582 (35.64%)  ያክሉ ደግሞ ሴቶች ናቸው።

በተፈጥሮ ሳይንስ የትምህርት መስክ ለሁሉም መደበኛ ወንድ ተማሪዎች የመግቢያ ነጥብ 294 ሲሆን ፥ ለሴት ተማሪዎች ደግሞ 290 ሆኗል።

ለታዳጊ ክልልና ለአርብቶ አደር ልጆች ወንድና ሴት ተማሪዎች 285 እና ከዚያ በላይ ሲሆን በተመሳሳይ ለግል ተፈታኞች ወንዶች 299 ለሴቶች 297 እና ከዚያ በላይ መሆኑን ገልጿል።

በማኀበራዊ ሳይንስ የትምህርት መስክ ሁሉም ለመደበኛ ተማሪ ወንዶች 275 ፥ ለሴት ተማሪዎች ደግሞ 270 እና ከዚያ በላይ ሲሆን ፥ በዚሁ የትምህርት መስክ ለታዳጊ ክልልና ለአርብቶ አደር ልጆች ወንድ ተማሪዎች 270  ለሴት ተማሪዎች ደግሞ 268 እና ከዚያ በላይ ሆኗል።  መስማት ለተሳናቸው ተማሪዎች 270 እና ከዚያ በላይ እንዲሁም ለዓይነ ስውራን ተማሪዎች ደግሞ 230 እና ከዚያ በላይ እንደሆነም ኤጀንሲው አስታወቋል።

እንዲሁም ለግል ተፈታኝ ወንድ ተማሪዎች 299 ለሴት ተማሪዎች ደግሞ 297 እና ከዚያ በላይ ውጤት ያስመዘገቡ ወደ ከፍተኛ ተቋማት እንዲገቡ መወሰኑን ገልጿል።

በተመሳሳይም ወደ መሰናዶ የትምህርት መስክ የመግቢያ ነጥብ ለመደበኛና ለማታ ወንድ ተማሪዎች 2.57 ሲሆን ፥ ለሴት ተማሪዎች ደግሞ 2.14 እና ከዚያ በላይ ሆኗል።  ለታዳጊ ክልልና ለአርብቶ አደር ልጆች ተማሪዎች 2.29  እንዲሁም በግል ለተፈተኑ ወንድ ተማሪዎች 2.71 ለሴት ተማሪዎች ደግሞ 2.43 መሆኑን ኤጀንሲው አስታውቋል።  

በቴክኒክና ሙያ የትምህርት ስልጠና ተቋማት ለሚሰለጥኑ ሰልጣኞች ለወንድ ተማሪዎች 2.43 ፤ ለታዳጊ ክልል ወንድ ተማሪዎች ደግሞ 2.00 ሲሆን ፥ ለሴት ተማሪዎች 2.00 እነዲሁም የከፍተኛ ትምህርት መግቢያ ብቃት መመዘኛ ፈተና ወስደው 249 እና በታች ውጤት ያስመዘገቡ ተማሪዎች በደረጃ 1 እና 2 መሰልጠን ይችላሉ።


2.43 ና ከዛ በላይ ውጤት ያስመዘገቡ ወንዶች ፤ ከ2.00 እስከ 2.14 ያስመዘገቡ የታዳጊ ክልል ወንድ ተማሪዎች ፤ 2.00 እና ከዛ በላይ ያስመዘገቡ ሴት ተማሪዎች እና የከፍተኛ ትምህርት መግቢያ ብቃት መመዘኛ ፈተና ወስደው ከ250 እስከ 275 ውጤት ያስመዘገቡ ተማሪዎች በደረጃ 3 እና 4 መሰልጠን እንደሚችሉ የኤጀንሲው መግለጫ ያመለክታል።


የከፍተኛ ትምህርት መግቢያ ብቃት መመዘኛ ፈተና ወስደው ከ276 በላይ ውጤት ያስመዘገቡ ተማሪዎች በደረጃ 5 መሰልጠን እንደሚችሉ ያመለከተው መግለጫው ፥ በደረጃ 1 እና 2 እንዲሁም በደረጃ 3 እና 4 መካከል የመግቢያ ነጥብ ልዩነት ማድረግ ክልሎች አስፈላጊ ሆኖ ካገኙት በራሳቸው መወሰን እንደሚችሉ ኤጀንሲው ለፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት በላከው መግለጫ አስታውቋል።

የቤተመንግስቱ በር ተከፈተልን፤ የመንግስት ልብስ?
ዘንድሮ አሪፍ ዓመት አልነበረም፡፡ ታላላቆቻችንን በሞት የነጠቀንና ህዝቡንም የሀዘን ማቅ ያለበሰ ክፉ ዓመት ነበር፡፡ በተለይ ደግሞ የጠ/ሚኒስትሩ ድንገተኛ ህልፈት እጅግ አስደንጋጭና ልብን የሚሰብር ነበር፡፡ ለዚህም ነው አገር ሙሉ ህዝብ በሀዘን የሰነበተውና የአገሪቱ ባንዲራ ዝቅ ብሎ የተውለበለበው፡፡ “ኖሮ ኖሮ ወደ አፈር” እንዲሉ ባለፈው እሁድ የጠ/ሚኒስትሩ የቀብር ሥነስርዓት በታላቅ ክብር በአስደማሚ የህዝብ አጀብ ተፈጽሟል፡፡ ከዚያ በኋላ ኢህአዴግ የእስካሁኑ ሀዘን በቂ ነው በሚል በማግስቱ “ሀዘን አብርድ” በሚል ስሜት ሁሉም ወደ ወትሮው ሥራ እንዲመለስ ማድረጉን ወድጄለታለሁ፡፡
የሀዘን ብዛት አቶ መለስን ከሞት እንደማይመልሳቸው እያወቅን ከዚህ በላይ ሥራ ፈትተን ሃዘን ብንቀመጥ አንዳችም ትርፍ - የለውም፤ ኪሳራ እንጂ፡፡ የእሳቸው አጥንትም ቢሆን እኮ ይወቅሰናል፡፡ እኔማ ሳስበው እሳቸው በእስካሁኑም ሀዘን ቢሆን ደስተኛ የሚሆኑ አይመስለኝም፡፡ በድህነት አበሳዋን የምትበላ አገር በሀዘን ሰበብ ሥራ ፈትታ መቀመጥ የለባትም እንደሚሉ ቅንጣት ጥርጣሬ የለኝም፡፡
ግን ግዴለም ይሁን፡፡ መሪ ሞቶብን በቅጡ አዝነን በክብር ስንቀብር የመጀመሪያችን ነውና የሀዘን ጊዜው በዝቷል ላይባል ይችላል፡፡ ይልቅስ በሃዘኑ ወቅት ጐጂ ባህል ነው ተብለው የተከለከሉ እንደ ደረት መደለቅ ያሉ የሃዘን ሥርዓቶች ሲከናወኑ ታይተዋል፡፡
አንዳንድ ታዛቢዎቹ እንደሚሉት፤ በአሁኑ ጊዜ በለቅሶ ወቅት እንዲህ ያሉት ጐጂ ባህሎች አይፈቀዱም፡፡ ሲደረጉ ከታየም የሰፈር ዕድሮች ድንኳናቸውን ነቅለውና እቃቸውን ሸክፈው እብስ ነው የሚሉት አሉ፡፡ ይሄኛው ግን ብሔራዊ  ሀዘን ስለነበር “ግዴለም ይሁን” ሊባል ይችላል፡፡ (ለጥምቀት ያልሆነ ቀሚስ ይበጣጠስ እንደሚባለው) የእኔ ፍራቻ ግን ምን መሰላችሁ? በዚህ ሰበብ በጐጂ ባህልነት የተፈረጀው የለቅሶ ልማድ ተመልሶ እንዳይመጣ ነው፡፡ (እድሮች ይበርቱዋ!) አያችሁ… ሞት መቼም ለማንም የማይቀር ተፈጥሮአዊ ክስተት ነው አይደል፡፡ ስለዚህ ከልክ በላይ መሪር ሀዘን አይገባም - በተለይ በቁም ያለውን የሚጐዳ!!
በነገራችሁ ላይ የጠ/ሚኒስትሩን ህልፈት ተከትሎ በተፈጠረው ብሄራዊ ሀዘን በህዝቡ ዘንድ የታየው አንድነትና አገራዊ መግባባት ለኢትዮጵያ ህዝብ ቀስቃሽ ካድሬ እንደማያስፈልገው ማረጋገጡን እውቅ የፖለቲካ ተንታኞች እየተናገሩ ነው፡፡ መቼም ኢህአዴግም ሆነ ሌላ ወገን በዚህ ጉዳይ ክርክር አይገጥመኝም ብዬ አምናለሁ (የፈጠጠ ሃቅ ነዋ!) እርግጠኛ ነኝ ያ ሁሉ ጐርፍ ህዝብ ከያለበት ነቅሎ በመውጣት ጐዳናዎቹን የሞላው በካድሬ ቅስቀሳ ወይም በ1ለ5 የአደረጃጀት ስትራቴጂ አይመስለኝም፡፡ ካድሬ ይሄን ያህል አቅም ቢኖረውማ ኢህአዴግ የትናየት በደረሰ ነበር፡፡
ትዝ ይላችኋል… አዲሱ የመሬት ሊዝ አዋጅ የወጣ ጊዜ የተፈጠረውን ንትርክና ተቃውሞ! መሬት ይቅለላቸውና ራሳቸው ጠ/ሚኒስትሩ ብዥታውን ለማጥራት በሚል በፓርላማ ማብራሪያ መስጠታቸውን የምንዘነጋው አይመስለኝም፡፡ ያኔ ታዲያ ብዥታው የተፈጠረው በዋናነት በካድሬዎች የአቅም ማነስ መሆኑን ጠ/ሚኒስትሩ ተናግረው ነበር እኮ!
እናላችሁ… በዚህች አጋጣሚ ህዝብ ካድሬዎቹን እንደሚበልጥ አረጋገጠ ተብሏል፡፡ እውነቴን እኮ ነው …ህዝብ የሚፈልገውና ያመነበት ጉዳይ ከሆነ አንዳችም የካድሬ ቅስቀሳ አያስፈልገውም (እንደ ሀዘኑ ግልብጥ ብሎ ይወጣል) በ97 ምርጫ ወቅት ያ ሁሉ ማዕበል ህዝብ የወጣው እኮ በካድሬ ቅስቀሳ አልነበረም፡፡ በዓለም አቀፍ መድረክ በድል ያንበሸበሹን ወርቅ አትሌቶች ወደ አገር ውስጥ ሲገቡ ከቦሌ አየር ማረፍያ ጀምሮ ህዝቡ በአጀብ የሚቀበላቸው በካድሬ ተቀስቅሶ ነው እንዴ? (ካድሬና አትሌቲክስ የት ይተዋወቁና!) እናላችሁ… ኢህአዴግ ከሰሞኑ ሁኔታ የኢትዮጵያ ህዝብ ካድሬ እንደማያስፈልገው አውቆ ለካድሬዎች ቦታ ቦታ ቢሰጣቸው ሳይበጀው አይቀርም፡፡ እንዴ…ከህዝቡ ጋር በቱርጁማን ከመገናኘት በቀጥታ መነጋገር፤ ስሜት ለስሜት መናበብ አይሻለውም; (ቱርጁማን ያልኩት ካድሬውን እንደሆነ ይታወቅልኝ) በእርግጥ የተነሳውን ጉዳይ ወይም አጀንዳ ህዝቡ አይቀበለውም ብሎ ካሰበና በውዴታ ሳይሆን በግዴታ መጐስጐስ ካማረው ሌላ ምርጫ የለም - ከካድሬ ውጭ!
ችግሩ ግን ካድሬ ሲያጐርስ በፍቅር አይደለም፡፡ እንደ ባህላችን በሞቴ ብሎ አያጐርስም፡፡ አንድም “ብትጐርስ ጉረስ ያለዚያ ገደል ግባ” ይላል አሊያም ደግሞ በግድ ይጐሰጉስሃል፡፡ ያኔ ደግሞ የጐረስነው ገና ስንውጠው ይተናነቀናል፤ ፈጽሞ አይስማማንም (ያልወደድነው ምግብ እንደሚጣላን ማለት ነው) እናም ኢህአዴግ በአዲስ ዓመት ውለታ ይዋልልን - ከነዝናዛ ካድሬዎች እኛን በማላቀቅ፡፡ ፓርቲውንም እኮ አልጠቀሙትም፤ ከህዝብ አራራቁት እንጂ!
አንድ ወዳጄ በጠ/ሚኒስትሩ የሀዘን ወቅት ስለ ኢህአዴግ ካድሬዎች የታዘበውን ሲነግረኝ ምን አለኝ መሰላችሁ; “አንቀሳቃሽ ሳይሆን ተንቀሳቃሽ ነው የሆኑት” (ካድሬዎቹን የመራው ህዝቡ ነው ሊለኝ ፈልጐ ነው) አይገርማችሁም…የወዳጄን ሃሳብ ዝም ብዬ ከመቀበል ውጭ ልከራከረው አልቻልኩም (ሃቅ ነዋ!)
ምናልባት ኢህአዴግ ካድሬዎቹን ምን እንደሚያደርጋቸው ይጨነቅ ይሆናል፡፡ ግን ከሰማኝ መፍትሔ ልጠቁመው፡፡ አቅም ያለውን በህብረት አደራጅቶ ኮብልስቶን ያስነጥፍ፡፡ ስለ ኮብልስቶን ገና ሳይጠየቅ ይንጣጣ የነበረው ካድሬ ሁሉ ሰርቶ ያሳየን (ከበሮ በሰው እጅ ሲያዩት ያምር …ይባል የለ!) አቅም የሌለውን ደግሞ በሴፍቲኔት እንዲታቀፍ ያድርገው (ችግሩ ተቃለለ አይደል)
ያን ጊዜ በተለይ አንጀታችንን እርር ድብን ከሚያደርጉን የጋዜጠኛ ካድሬዎችም እንገላገልና ከጨጓራ ህመምም እንፈወሳለን ብዬ አስባለሁ (ምህላ እንግባ ይሆን እንዴ;)
እኔ የምለው… በሰሞኑ ሃዘን ሰበብ ለስንት ዘመን ተደፍሮ የማያውቀው ቤተመንግስት በህዝብ መደፈሩን አያችሁልኝ አይደል (ፍቅር የማይበጣጥሰው አጥር የለም!) አንዳንዶች ምን እንዳሉ ታውቃላችሁ; “አባይን የደፈረ መሪ ቤተመንግስትን የደፈረ ህዝብ ፈጥሯል” (በጠብመንጃ ሳይሆን በፍቅር!) ይገርማል እኮ…እንኳንስ ህዝብ በሰልፍ ቤተመንግስት ሊገባ ቀርቶ በአካባቢው እንኳን ዝር ማለት አይፈቀድለትም ነበር፡፡ (ኧረ ፎቶ ማንሳት ሁሉ ክልክል ነበር!) ዘንድሮ ግን ህዝቡ እንደልቡ ገባበት - በጠ/ሚኒስትሩ ህልፈት የተሰማውን ሀዘን ለመግለጽ (የቤተመንግስቱ በር እንደተከፈተልን ሁሉ የመንግስትም ልብ ይከፈትልን!)
በጽሑፌ መግቢያ ላይ እንዳልኩት መንግስት “ሀዘን አብርድ!” ብሎ ህዝቡ ወደ ሥራ እንዲገባ የመሪነቱን ሚና መውሰዱን ወድጄለታለሁ፡፡ (አንዳንዴ እንኳ ይመስገን እንጂ!) ህዝቡ በአገሩ መሪ ህልፈት ላሳየው የጋራ ሀዘንም ምስጋናውን መግለፁን ሳላደንቅ አላልፍም (ኢህአዴግ ልብ ገዛ ልበል?) ሌላው ያደነቅሁት የጠ/ሚኒስትሩ ባለቤት ወ/ሮ አዜብ በቀብሩ ሥነስርዓት ላይ የተናገሩትን ንግግር ነው፡፡ በተለይ ደግሞ መለስ በህይወት ቢኖሩ ኖሮ በሀዘኑ ሰበብ በየአደባባዩ የተለጠፉት ፖስተሮች እንዲለጠፉ እንደማይፈልጉ የተናገሩት አስደምሞኛል፡፡ (በእርግጥ የኢህአዴግ ባህል አለመሆኑንም እናውቃለን) በነገራችሁ ላይ ራሳቸው ጠ/ሚኒስትሩ ከውጭ ጋዜጠኛ ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ “አምልኮተ -ሰብ” (ፈረንጆቹ Cult የሚሉትን) እንደማይፈልጉ መግለፃቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ ጠ/ሚኒስትሩ ካሸለቡበት ዘላለማዊ እንቅልፍ በተዓምር ለአፍታ ቀና ብለው የህዝቡን እንባ ቢያዩ ህዝቡ ላሳያቸው ክብርና ልባዊ ሀዘን ልባቸው እንደሚሰበር ቅንጣት ታህል አልጠራጠርም፡፡ ነገር ግን ተመልሰው ከማሸለባቸው በፊት “እንባችሁን ሳይሆን ራዕያችሁን አሳዩኝ” የሚሉን ይመስለኛል፡፡ ባለቤታቸው እንደተናገሩት የእሳቸውን ምስል የያዘ ፖስተር መለጠፍና ሃዘን መቀመጥ ለእሳቸው ቁምነገር አይደለም፡፡ ለእሳቸው ትልቁ ጉዳይ ድህነትን ታግሎ ለማሸነፍ ቀን ተሌት መትጋት መታተር ይመስለኛል፡፡ ኢህአዴግ ሳይረፍድ “ሀዘን አብርድ” ብሎ ወደ ሥራ እንመለስ ማለቱን የወደድኩለትም ለሌላ ሳይሆን ለዚህ ነው፡፡
ይኸውላችሁ…በፍጥነት ወደ ሥራ እንመለስ (back to business እንዲሉ) ባይባል ኖሮ አብዛኛው ካድሬ ፖስተር እየለጠፈና “የጠ/ሚኒስትሩን ራዕይ እናሳካለን” የሚለውን መፈክር እንደበቀቀን እየደገመልን ዓመቱን ማገባደዱ አይቀርም ነበር (ካድሬ ሌላ ምን ስራ አለው?) በፖስተርና በመፈክር ደግሞ የእሳቸው ራዕይ ፈጽሞ እውን ሊሆን እንደማይችል ይታወቃል፡፡
ስለዚህ የኢህአዴግ ውሳኔ ካድሬውን ቢያስከፋም እኛን እንዳስደሰተን ልገልጽ እወዳለሁ፡፡ እሳቸውን “ጀግና” እያልን ማወደስና ዕውቅና መስጠት ተገቢ መሆኑን ባልክድም ይሄን ማለት ግን እኛን “ጀግና” እንደማያደርገን መዘንጋት የለብንም፡፡ ልብ በሉ…ከዚህ በኋላ “መለስ ላይ መንጠላጠል አይቻልም”
አሁን ጊዜው የፈተና ጊዜ ይመስለኛል፡፡ በተለይ ደግሞ አገር ለሚመራው አውራው ፓርቲ ለኢህአዴግ፡፡ አንዳንድ የኢህአዴግ ባለስልጣናት የአገር አመራር የአንድ ሰው (ግለሰብ) የአዕምሮ ውጤት ሳይሆን የቡድን ውጤት መሆኑን በተደጋጋሚ ሲነግሩን ነበር አይደል፡፡ ከጠ/ሚኒስትሩ ህልፈት በኋላ ግን ብዙዎቹ ራዕዮች የፓርቲው ሳይሆን የእሳቸው ተደርገው ሲቀርቡ ነው የሰነበተው፡፡ ነገሩ እውነት እንደዚያ ከሆነ ግን “የኢህአዴግ ራዕይስ ምንድነው;” (መጠየቅ የዜግነት መብቴ ነው አይደል?!)
የጠ/ሚኒስትሩ ትልቅ ራዕይ ድህነትን ማሸነፍ እንደሆነ የሚያከራክረን ጉዳይ አይመስለኝም፡፡ ሌሎች ሃሳቦችና ህልሞችም እንደነበሯቸው ግን እሳቸው ካለፉ በኋላ ከአንዳንድ ወገኖች እየሰማን ነው፡፡ ሰሞኑን ከኢቴቪ የMeet Etv ፕሮግራም አዘጋጅ ተፈራ ገዳሙ ጋር ቃለምልልስ ያደረጉት ፕ/ር ኤፍሬም ይስሃቅ፤ ጠ/ሚኒስትሩ በየዓመቱ በዘመን መለወጫ የተወሰኑ እስረኞችን በምህረት ለመፍታት ቃል እንደገቡላቸው ጠቅሰው፤ ዘንድሮም በመስከረም ወር ተመልሰው እንዲመጡ እንደነገሩዋቸው አስታውሰዋል፡፡
የኢትዮጵያ ሽማግሌዎች ቡድንን የመሰረቱት ፕሮፌሰሩ፤ መንግስትን ከተለያዩ የተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር በማደራደር ብሔራዊ እርቅና ስምምነት ለመፍጠር ዕቅድ እንደነበራቸውና ጠ/ሚኒስትሩም “ሁልጊዜ አንኳኩ፤ ምንጊዜም ከማንኳኳት አትቦዝኑ” የሚል ተስፋ ሰጪ ምላሽ እንደሰጧቸው ለጋዜጠኛ ተፈራ ገዳሙ ነግረውታል - በ Meet Etv፡፡
አሁን የእኔ ጥያቄ (የፕ/ር ኤፍሬምም ይመስለኛል) ኢህአዴግ ለእኒህ የሽማግሌ ቡድኑ ጥያቄዎች መልሱ ምን ይሆን የሚል ነው፡፡
እንግዲህ ጠ/ሚኒስትሩ ህያው እንዲሆኑ የሚሻ ከሆነ፣ የእሳቸውን ሃሳብና ህልም እውን ያደርጋል ብዬ አስባለሁ - የፖለቲካ እስረኞችን በመፍታትና ከተቃዋሚዎች ጋር እርቅና ድርድር በመፈፀም፡፡ ከሁሉም ከሁሉም ግን አቶ መለስ ጠንካራ ተቃዋሚ ፓርቲ እንዲፈጠርና ኢትዮጵያ ፓርቲዎች እየተፈራረቁ ሥልጣን የሚይዙባት አገር እንድትሆን የማድረግ ህልም ነበራቸው፡፡
ይሄን ህልም አውራው ፓርቲ “ሳይበርዝ ሳይከልስ” እውን ያደርገዋል የሚል ጽኑ እምነት አለኝ፡፡ ይሄ ደግሞ ለእዚህ ጨዋና ታላቅ ህዝብ ሲያንሰው እንጂ ፈጽሞ አይበዛበትም፡፡
እናም የእሳቸውን ራዕይ ሙሉ በሙሉ በመተግበር ለዚህ መሪውን ለሚያከብር ክቡር ህዝብ ውለታውን ይመልስ ዘንድ ለኢህአዴግ የማስታውሰው በታላቅ ትህትና ነው (ህገመንግስታዊ መብቴ እንደሆነም አልዘነጋሁትም!) መልካም አዲስ ዓመት ለሁላችንም እመኛለሁ!!


የስልጣን ክፍተትና አለመረጋጋት እንዳይፈጠር የአቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ሹመት ከሁለት ሳምንት በፊት በፓርላማ እንዲፀድቅ ቀጠሮ ተይዞለት የነበረ ቢሆንም፤ የአገሪቱን መረጋጋትና የህዝቡን ስሜት በማየት እንዲሁም የፕሮቶኮልና የአሰራር ደንቦችን ለማሟላት ሲባል ወደ መጪዎቹ ሳምንታት እንደተሸጋገረ ምንጮች ገለፁ።የጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ህልፈተ ህይወትን በተመለከተ የመጀመሪያ መግለጫ በተሰጠበት ማክሰኞ እለት፤ በህገመንግስቱ መሰረት ምክትል ጠ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ መንግስትን የመምራት ሃላፊነቶችን በሙሉ እንደተረከቡ መገለፁ ይታወሳል። የሚቀር ነገር ቢኖር፤ የክረምት እረፍት ላይ የሚገኘው ፓርላማ ለአስቸኳይ ስብሰባ ተጠርቶ የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ሹመት ማፅደቅ እንደሆነም የመንግስት ኮሙኒኬሽን ፅ/ቤት ሃላፊ ሚኒስትር በረከት ስምኦን በእለቱ ተናግረዋል። የአቶ በረከት መግለጫ ሁለት አላማዎች እንደነበሩት የሚገልፁ ምንጮች፤ ሁሉም ነገር በህገመንግስቱ መሰረት እንደሚቀጥል መተማመኛ መስጠት አንዱ አላማ ሲሆን፤ የስልጣን ክፍተትና ሽኩቻ እንደማይኖር ማረጋገጫ በመስጠት አለመረጋጋት እንዳይፈጠር በር መዝጋት ሁለተኛው አላማ ነበር ብለዋል። የጠቅላይ ሚኒስትር ሹመት በፍጥነት እንዲፀድቅ ታስቦ እንደነበር የሚገልፁት ምንጮች፤ ሃሙስ ነሐሴ 17 ቀን የፓርላማ አባላት ለአስቸኳይ ስብሰባ ተጠርተው እንደነበር ይጠቅሳሉ።
በእለቱ የአቡነ ጳውሎስ የቀብር ስነስርዓት በሚፈፀምበት የቅድስት ስላሴ ቤተክርስትያን አጠገብ በሚገኘው ፓርላማ ውስጥ ስብሰባውን ማካሄድ አመቺ ስላልነበረ ለአርብ ቀን መተላለፉንም ያስታውሳሉ ምንጮቹ። ይሁንና አርብ ነሐሴ 18 ቀን በተካሄደው የፓርላማ ስብሰባ የጠቅላይ ሚኒስትር ሹመት ጉዳይ አልተነሳም፤ የህሊና ፀሎት በማካሄድና የሃዘን መግለጫ በማውጣት ስብሰባው ተጠናቋል። እንደምንጮቹ አባባል፤ የጠቅላይ ሚኒስትር ሹመት በፍጥነት ለማፅደቅ የሚገፋፋ ነገር አለመኖሩ በመረጋገጡና የአሰራር ደንቦችን ለማሟላት በመመረጡ ነው። ከማክሰኞ ነሐሴ 15 ጀምሮ በህዝቡ ዘንድ የተፈጠረው የሃዘን ስሜት ከፍተኛ ከመሆኑም በተጨማሪ፤ የአለመረጋጋት ፍንጭ አለመታየቱ፤ ተተኪ ጠቅላይ ሚኒስትር በፍጥነት የመሾም ጉዳይ ቸል እንዲባል አስተዋፅኦ አድርጓል ይላሉ ምንጮቹ። የተተኪ ጠቅላይ ሚኒስትር ሹመት አጣዳፊ ጉዳይ እንዳልሆነ በመንግስት ቃል አቀባይ በኩል የተገለፀው በዚሁ ወቅት እንደነበር ምንጮቹ ጠቅሰው፤ ይሁንና ምንም አይነት ሽኩቻና የስልጣን ክፍተት እንደማይፈጠር የመንግስት ቃል አቀባይ በሰጡት መግለጫ በድጋሚ መናገራቸውን ያስታውሳሉ። የስልጣን ሽግግርና የመተካካት ጉዳይ፤ ከአንድ አመት በፊት ያለቀለትና የተወሰነ ጉዳይ ስለሆነ አንዳችም ክፍተት አይፈጠርም በማለት ነበር የመንግስት ቃል አቀባይ የተናገሩት። ከዚህም በተጨማሪ፤ ከቀብር በፊት የተተኪ ሹመት ማፅደቅ ኦፊሴላዊ አሰራርን (ፕሮቶኮልን) ሊያጓድል ይችላል የሚል ጥያቄ ተነስቶ እንደነበር የገለፁት ምንጮች፤ ሹመቱን ማዘግየት የፓርቲ የአሰራር ደንብንም ለማሟላት ጠቅሟል ብለዋል። በፓርላማው አሰራር ደንብ መሰረት፤ ብዙ ወንበር የያዘው ገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ነው ለጠቅላይ ሚኒስትርነት እጩ የሚያቀርበው። በኢህአዴግ አሰራር ደግሞ፤ የፓርቲው ሊቀመንበር ነው ለጠቅላይ ሚኒስትርነት በእጩነት የሚቀርበው። ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ በመጪው ምርጫ እንደማይሳተፉና ከስልጣን እንደሚወርዱ በተናገሩበት ወቅት፤ በፓርቲ ሊቀመንበርነታቸውስ ይቀጥሉ እንደሆነ መጠየቃቸው የሚታወስ ሲሆን፤ እንደማይቀጥሉ የገለፁትም በዚህ ምክንያት እንደነበር ምንጮቹ ገልፀዋል። ኢህአዴግ በፓርላማ ብዙ መቀመጫዎችን እስከያዘ ድረስ፤ የፓርቲው ሊቀመንበር የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ይሆናል በማለት አቶ መለስ በሰጡት ምላሽ፤ ፓርላሜንታዊ ስርዓት በሚከተሉ አገራት ውስጥ የሚታየው አሰራርም ተመሳሳይ መሆኑን ጠቅሰው ነበር። በእነዚህ የፓርላማና የፓርቲው አሰራሮች መሰረት፤ ተተኪ ጠቅላይ ሚኒስትርን ለሹመት ከማቅረብ በፊት የፓርቲው ተተኪ ሊቀመንበርን መሰየም ይቀድማል ብለዋል ምንጮቹ።36 መሪዎችን የያዘው የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ በዚህ ሳምንት ማክሰኞ እለት ከተሰበሰበ በኋላ በማግስቱ ባሰራጨው መግለጫ፤ በመስከረም የመጀመሪያው ሳምንት 60 አባላትን የያዘው የኢህአዴግ ምክር ቤት እንደሚሰበሰብ ጠቅሶ፤ ሊቀመንበርና ሌሎች የሚጓደሉ አመራሮችን ይመርጣል ብሏል። ካሁን ቀደም እንደተሰጡት መግለጫዎች ሁሉ፤ የስራ አስፈፃሚ መግለጫም አቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ የፓርቲው ሊቀመንበርና የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር እንደሚሆኑ የሚያረጋግጥ እንደሆነ ምንጮቹ ያስረዳሉ። ሌላ ሰው በሊቀመንበርነት ለመሰየም ቢታሰብ ኖሮ፤ ሌላ የሚጓደል አመራር አይኖርም ነበር የሚሉት እነዚሁ ምንጮች፤ አቶ ሃይለማርያም የሊቀመንበርነቱን ቦታ እንዲይዙ ሲደረግ ግን፤ በእሳቸው ተይዞ የነበረው የምክትል ሊቀመንበርነት ቦታ ስለሚጓደል ተተኪ ያስፈልገዋል ብለዋል።አቶ ሃይለማርያም፤ ከ1993 ዓ.ም በኋላ የደቡብ ክልል ርዕሰ መስተዳድር እንደነበሩ የሚታወስ ሲሆን፤ ከ1998 ዓ.ም በኋላ ደግሞ የጠቅላይ ሚኒስትር መለስ አማካሪና በፓርላማ የመንግስት ዋና ተጠሪ በመሆን ሰርተዋል። ከ2003 ዓ.ም ወዲህ ደግሞ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው ሲሰሩ ቆይተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ከተሾሙ፤ ይዘውት ለነበረው የምክትልነትና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት ቦታ ሌላ ተተኪ ይሾምለታል። http://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2832:2012-09-08-13-38-55&catid=76:hot-topic&Itemid=994

IN SUMMARY
U-turn. The top ruling party organ appeared to contradict the Cabinet’s original decision and state media have dropped references to Mr Hailemariam as prime minister-designate.


In a sign of a growing internal power struggle, Ethiopia’s ruling party has further delayed choosing its new leader, further extending the process of choosing the prime minister for the country.
Executive council members of the Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF), in a closed-door meeting early this week, failed to agree on election procedures for the new party leader, exposing the divide among the ruling elite.
Former party leader and country’s prime minister, Meles Zenawi died in a Brussels hospital on August 20.
Mr Meles had also been the chairman of the powerful Tigrian People’s Liberation Front (TPLF), one of the four ethnic-based parties in the coalition.
Following his death, Ethiopia’s cabinet endorsed his deputy, Mr Hailemariam Desalegn, as acting prime minister and indicated that he would shortly be confirmed by parliament.
However, Tuesday’s meeting of the top ruling party organ appeared to contradict the Cabinet’s original decision and state media have dropped references to Mr Hailemariam as prime minister-designate.
The executive council, made up of 36 members (nine from each of four coalition members), has now set a new schedule for next week to elect a new party chief in what will be a bigger meeting of 60 members.
The party has, however, sought to downplay the dispute and asked its members to continue with their normal duties. “Within those who are in a struggle of a common goal, the installation of leadership is an easy issue as it is simply assigning a comrade who would pay huge sacrifices... and rather the focus should be on our respective duties,” a party statement said.
Share This Story
Share
 
 
Key party sources said installing Mr Hailemariam, who is also the country’s Foreign Affairs minister, would be crucial for the unity of the ruling party which has more than 5 million members.
“He will be the next prime minister of the country, no doubt on that. We were in consensus building and most of the debates were procedural rather than political differences,” a party official told this reporter.
“I do not agree with the media speculation about EPRDF divisions over appointment of the new leader. We are stronger and more united than ever,” he added. But the delay exposes the behind-the-scenes posturing among the coalition partners that represent the Amhara, Tigray, Oromo and Southern Peoples.
Mr Meles’ TPLF, the oldest and most powerful coalition partner, is looking to keep its 21-year stranglehold on the country’s economic and security apparatus.
Mr Hailemariam, who hails from the small Wolyta ethnic group, represents the southern part of the country and was elevated to his current position in 2010 by Mr Meles, a Tigray.
The Oroma and Amhara parties are said to be demanding an end to the political dominance of Tigrians, who represent only about 5 per cent of the 85 million population.
Despite tensions in the ruling party over choosing a replacement, the passing of a man who ruled for a generation may produce a more responsive government


The coffin of Ethiopian Prime Minister Meles Zenawi arrives at Holy Trinity church for burial in Addis Ababa on September 2, 2012. Meles Zenawi died on August 20, 2012. His funeral marks the end of a 21 year rule of the country.CARL DE SOUZA—AFP/GETTY IMAGES



Nibret Gelese spent years saving up to move from his home town Mekele, in the north of Ethiopia, and make a newlife in Addis Ababa. “Everyone said it was the place to be, the place to get rich,” he tells TIME shutting the rusty door to his small phone shop. “Now I’m not sure what to expect, everyone is pretty scared about what might happen without Meles.” Nibret’s anxiety over life without Prime Minister Meles Zenawi, who died August 20 from an undisclosed illness after ruling Ethiopia for 21 years, is echoed across the sprawling capital. “Meles was our hero, he kept the bad people in government under control, and developed our county enormously,” says a taxi driver.
Meles had dropped out of medical school to fight in the Tigrayan People’s Liberation Front (TPLF), part of the alliance that in 1991 overthrew the communist dictator Mengistu Haile Mariam. Since then, Meles has been praised for his vision of an ‘Ethiopian Renaissance’ and for policies that helped alleviate a great deal of Ethiopia’s poverty. Many fear that progress and stability won’t be sustained without his leadership.
Adding to the uncertainty is the fact that the appointment of a successor to Meles at the head of the rulingparty was recently delayed. Deputy Prime Minister Hailemariam Desalegn had been appointed acting leader on August 21, but leaders in the Ethiopian People Revolutionary Democratic Front (EPRDF) asked for more time to mourn before confirming the succession. “They should have just appointed Hailemariam straight away,” an official from the opposition Ethiopians Democratic Party (EDP) told TIME, speaking on condition of anonymity. “[The delay] is only increasing fears that there will be damaging disputes between the ruling members as to who should be the next leader. The longer this goes on, the more the country will suffer”
On Thursday the EPRDF dismissedfears of a power vacuum, and claimed to simply be following the party’s rules for choosing a new leader. “There is no power struggle, there is no power vacuum, it is not true,” government spokesman Dina Mufti told TIME. “Hailemariam Desalegn is now acting minister, so there is no need to rush the procedure and we will wait for a collective democratic decision from the leadership”. A decision had been expected earlier this week, but has now been delayed until after Ethiopia’s New Year next Tuesday, to allow for wider participation in the party’s congress.
Hailemariam Desalegn, originally an civil engineer, had been a trusted aide to Meles, who it was widely believed was grooming Hailemariam to succeed him. The move would have marked a breakwith tradition, since the country’s political elite under Meles has been dominated by ethnic Tigrayans whereas Hailemariam is Woylata and was not part of the TPLF. Also, Hailemariam is a Protestant rather than an Ethiopian Orthodox Christian like Meles and most of the party elite. While ethnic leaders representing most ethnic groups have been brought into the EPRDF, analysts say there is a potential for social tension if the party remains dominated by Tigrayans, who comprise 6.1% of the total population. Some believe Meles chose Hailemariam to avoid the risk of reproducing Tigrayan domination, and also in response to pressure from international donors to diversify the leadership of the EPRDF. With Meles gone, however, local commentators speculate that a Tigrayan elite within the ruling party may seek to maintain their dominance by blocking Hailemariam from taking over.
Other observers dismiss fears of a power struggle. “This is completely overlooking the strength of the EPRDF institutions, which are stronger than most are willing to admit,” explains Dr. Solomon Dersso from the Institute for Security Studies in Addis Ababa. “While there could be divisions and tensions, normal in such an organization, I think the point has been exaggerated a great deal. From talking with close observers in the party paradigm, it doesn’t seem like there is any contestation of who will be the leader.”
Dersso notes the fact that Hailemariam has held such authoritative positions as deputy prime minister and foreign minister. “He is able to control these important institutions and easily continue on the work of Meles. As a result the security forces are also likely to carry on as they were”.
But for opposition parties, human rights groups and democracy activists, continuity of the status quo will be a disappointment. “It is a difficult time for the EPRDF but it is sure that Hailemariam will be elected as the prime minister,” says Dr Negaso Gidada Solon, leader of opposition party the Unity for Democracy and Justice Party(UJD) adding that he believes deputy foreign minister and former TPLD fighter Berhane Gebre-Christos will assert a great deal of power behind the scenes.”They have been swearing to continue to the policies of Meles, as a result economic, social and political problems will get worse unless EPRDF comes to its senses and creates a democratic political opening.”
While Meles was praised for implementing a public sector-driven development model, human rights groups have complained of increasingly repressive rule. While elections have been held every five years, with the next planned for 2015, Dr Gidada claims there is is no space for political opposition to compete and says his party is constantly harassed and restricted from their political activities.
According to Ethiopian expert Kjetil Tronvoll based in Norway, Meles had managed to persuade donors that his authoritarian rule was necessary for stability and development. “One implication of Meles death is that Ethiopia will no longer be a one man rule, but will become more pluralistic,” Trovoll told TIME. “If, as a result of this pluralism development begins to take longer to implement then internationaldonors might assert more pressure on the EPRDF.”
Dersso sees signs of the rulingparty changing its approach after Meles. “If Desalegn’s first speech is anything to go by, he talked about opposition politicians, like Meles neverdid, it seems he is taking a reconciliatory approach”.
Despite the fear on the streets of what the future holds after the passing of the only leader many Ethiopians have known, Meles’ death could bring into being a more pluralistic EPRDF, requiring the next leader to work harder to appease the nation than Meles ever needed to. Says Tronvoll: “Meles’ shoes are just too big to fill.”
























Read more: http://world.time.com/2012/09/07/ethiopia-faces-dangers-but-also-opportunities-in-meles-succession/#ixzz25tGExspq