Nomonanoto Show

Tuesday, August 28, 2012


የወራንቻ ኢንፎርሜሽን ኔትዎርክ ሪፖርተሮች ተዘዋውረው ያኗገራቸው የዞኑ ነዋሪዎች እንደተናገሩት፤ መንግስት በሰበብ ኣስባቡ የተለየ ኣመለካከት እና ኣስተሳሰብ የምያራምድ ግለሰቦችን በኣስፈለገው ጊዜ እና ወቅት የተለያዩ ስሞችን በመስጠት በማስር ላይ ነው።

በሃዋሳ ከተማ ሌዊ ሆቴል ሲዝናኑ ያገኘናቸው ካላ ጌታሁን ሳርምሶ የተባሉ በከተማዋ የኣዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ነዋሪ እንደተናገሩት፤ መንግስት በተለያዩ ጊዚያት በተለይ ከክልሉ ባለስልጣናት ፖለቲካዊ ኣመለካት የተለየ ያለ ኣመለካከት ያላቸውን ግለሰቦች ማሰሩ የተለመደ ጉዳይ መሆኑን ጠቅሰው በኣሁኑ ጊዜ በተለይ ከሲዳማ የፊቼ በዓል ማግስት ጀምሮ በርካታ ሰዎች ህዝብን በመንግስት ላይ በማነሳሳት ተከሰው ታስረዋል።

ግለሰቦች የመሰላቸውን ፖለቲካዊ ሆነ ማህባራዊ ኣመለካከትን ያለ ምንም ገደብ እንዲያራምዱ በምፈቅድ ህገ መንግስት ባለባት ኣገር ግለሰቦች የተለየ ኣመለካከት ስላላቸው ብቻ ስብኣዊ መብታቸው መጣሱ ኣግባብነት የለውም ብለዋል።

ወጣት ንቆዲሞስ ኣየለ የተባለ በሃዋሳ ከተማ የባጃጂ ታክሲ ሽፌር በበኩሉ፤ የሲዳማ ክልል ይገባኛል ጥያቄ በተመለከተ ህዝባዊ ንቅናቄ  ከተጀመረ ወዲህ በተለይ ወጣቶች  በመንግስት የጸጥታ ሰዎች ማስፈራሪያ እንደምደርሳቸው ገልጿ፤ ለህዝቡ ጥያቄ ኣግባብነት ያለውን ምላሽ መስጠት እንጂ ሰዎችን ማስር እና ማንገላት መፍትሄ ኣይደለም ብለዋል።
ካላ ዘርሁን ናራሞ የተባሉ በተለምዶ ስሙ ሊዝ ሰፈር በምባለው ኣከባቢ መንገድ ላይ ሲጓዙ ያገኘናቸው የሃዋሳ ከተማ ነዋሪ፤ በተለይ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በሃዋሳ ከተማ ብሎም በሲዳማ ዞን ወረዳዎች ውስጥ ግለሰቦች በመንግስት የጸጥታ ኃይሎች ከመኖሪያ ቦታቸው እና ከስራ ገበታቸው እየተያዙ እንደምታሰሩ ጠቅሰው፤ ግለሰቦች በተጠረጠሩት ጉዳይ ላይ በቂ ማስረጃ ሳይቀርብባቸው በእስር እንዲቆዩ እንደምደረጉ ተናግረዋል።

ለኣብነትም በሃዋሳ ከተማ በቅርቡ የታሰሩትን ከሃያ ኣምስት በላይ ግለሰቦችን ሰም በመጥራት ግለሰቦቹ የዋስ መብት እንኳን ተከልክለው ታስረው እንደምገኙ ገልጸው፤ ምንም እንኳን የጠቅላይ ሚኒስትር የኣቶ መለስ ዜናዊን ሞት ተከትሎ ነገሮች የቀዘቀዙ ቢመስሉም በርካታ ግለሰቦች በመንግስት የጸጥታ ኃይሎች እየታደኑ መሆኑን ኣጋልጠዋል።

ከይርጋለም ከተማ ወደ ዲላ ለመሄድ ሚኒባስ ተሳፍረው ያገኘናቸው ካላ ሽብሹ ባሻ የተባሉ በይርጋለም ከተማ በተለምዶ ስሙ ኣራዳ ተብሎ ከምጠራው ሰፈር ነዋሪ በበኩላቸው፤ በይርጋለም ከተማ ብሎም በዳሌ ወረዳ ከሲዳማ ክልል ይገባኛል ጥያቄ  ጋር በተያያዘ ሰዎች መታሰራቸውን ጠቅሶ ያልታሰሩት እና ጥያቄውን በተመለከት ጠንካራ ኣቋም ያላቸው ግለሰዎችም ብሆኑ ኣቋማቸውን እንዲቀይሩ መንግስት ግፊት እያደረገባቸው መሆኑን ገልጸዋል።

ኣክለውም የወረዳዋ እና  የከተማዋ ወጣቶች መንግስት የሲዳማን የክልል ጥያቄ ያለምንም ቅድሜ ሁኔታ እንዲመለስ የሚፈልጉ ብሆንም መንግስት እያደረገባቸው ባለው ጫና የተነሳ ኣቋማቸውን ኣውጥተው ለመግለጽ መቸገራቸውን ጠቁመዋል።

ኣለታ ወንዶ ከተማ ሽይ ቡና ሲሉ ያገኘናቸው መለሰ ኪሞ እና ዘለኣለም ላታሞ የተባሉ ተማሪዎች በበኩላቸው የሲዳማ ህዝብ የክልል ጥያቄ መጠየቅ ህገ መንግስታዊ መብቱ መሆኑን ገልጸው፤ ኣንዳንድ ባለስልጣናት ለግል ጥቅማቸው ሲሉ የህዝቡ ጥያቄ ለማፈን በመንቀሳቀ ላይ ናቸው ብለዋል።

የክልልም ሆነ የዞኑ ባለስልጣናት የመረጣቸውን ህዝብ ፍላጎት ወደ ጎን በመተው ለግል ጥቅማቸው ማደራቸው ብሎም በኣንድ ግለሰብ ተጽዕኖ  ስር ወድቀው የግለሰቡን ፍላጎት ለማሳካት መሯሯጧቸው እንዳዛዘናቸው ተናግረዋል።
ኣክለውም መንግስት እራሱ ያረቀቀውን ህገ መንግስት በመናድ የግለሰቦችን ሰብኣዊ መብት ከመጣስ እንድቆጠብ እና ያሰራቸውን ግለሰቦች እንድፈታ ብሎም የሲዳማ  ህዝብ ጥያቄ በኣግባቡ እንድመልስ ጥር ኣቅርበዋል። 




ቃልዲ በኢትዮጵያ ምድር የገዘፈ ታሪክ ባለቤት ነው፡፡ በዘጠነኛው ክፍለ ዘመን አካባቢ ይሆናል። ከከፋ መንደር ፍየሎች ጥዑም ፍሬን አገኙ። የመንጋው እረኛ ብላቴናው ቃልዲ ከዛን ዘመን ጀምሮ ስሙ በታሪክ ማኅደር ሰፈረ። ምክንያት የሚያግዳቸው ፍየሎች ለሀገሬውና ለዓለም ሕዝብ ቡናን በማሳወቃቸው ነው። ምስጋና ለእነርሱ ይሁንና ይኸው ዛሬም ድረስ ኢትዮጵያ ከጥዑም ቡናዋ እረኛው ቃልዲም ከታላቅ ስሙ ጋር ተቆራኝተው ለዘመናት መዝለቅ ችለዋል።
በዓለም አቀፍ ደረጃ ካሉ ሰባት ታዋቂ ቡና አምራች ሀገራት አንዷ የሆነችው ኢትዮጵያ በአፍሪካ አህጉርም በዘርፉ የአንበሳውን ድርሻ ትወስዳለች። በግብርናው ክፍለ ኢኮኖሚ ውስጥ ሰፊ ድርሻ ያለው ቡና ለሀገሪቱ ምጣኔ ሀብታዊ ፋይዳ የጀርባ አጥንት ነው። ከሌሎች የግብርና ምርቶች ቡና ከአገር ውስጥ ተጠቃሚዎች አልፎ ለበርካታ ሀገራት በመቅረብም የውጭ ምንዛሬ በማስገኘት ረገድ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ያለተቀናቃኝ በአውራነት ሊዘልቅ ችሏል።
ኢትዮጵያ ቡናን ለመጀመሪያ ጊዜ ለባህር ማዶ ገበያ ያቀረበችው በፈረንጆቹ የዘመን አቆጣጠር 1838 በምጽዋ ወደብ በኩል እንደነበር ታሪክ ይነግረናል። በ19ኛው ክፍለ ዘመን ሁለት የቡና ዓይነቶችን ( ሐረር እና አቢሲኒያ) ለንደንን ጨምሮ ወደ ኒውዮርክ እና ማርሴል ከተሞች በመላክ የኤክስፖርት ንግዱን ተያያዘችው።
ከአንድ ክፍለ ዘመን በላይ ዕድሜ ያስቆጠረው የኤክስፖርት ግብይት በአሁኑ ወቅትም በጥራት እና ብዛት ዕድገት እያሳየ ዘልቋል። ሆኖም እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በግብይት ሥርዓቱ ውስጥ የሚፈጠሩ የተለያዩ መሰናክሎች ሳቢያ አርሶ አደሮች የጥረታቸውን ያህል ተጠቃሚ ነበሩ ለማለት ያዳግታል።
ከፍተኛ የቡና ምርት መገኛ እንደሆኑ በሚነገርላቸው የተለያዩ አካባቢዎች የኅብረት ሥራ ማኅበራት መመሥረትን ተከትሎ አርሶ አደሩ ከምርቱ ተጠቃሚ በመሆን በኩል ለውጦች መምጣት ጀመሩ። ይሁንና ማኅበራቱ ያስተናግዱ ከነበረው ውስጣዊና ውጪያዊ ተጽዕኖዎች መላቀቅ አለመቻላቸው ሌላው የዘርፉ ተግዳሮት ሊሆን ችሏል። ለእዚህ ደግሞ እንደ አመራረት ሥርዓቱ ሁሉ የግብይት ሰንሰለት አብሮ አለመዘመን ለችግሩ ተጠቃሽ ምክንያት ነው። 
ከአራት ዓመት በፊት በአገር አቀፍ ደረጃ በቡና እና ሌሎች የቅባት እህሎች ላይ ያለውን የወጪ ንግድ በበላይነት ለማሳለጥ የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ሥራ መጀመር ለዘርፉ ተጠቃሚነት ዳግም ትንሳዔ ሆኗል። የድርጅቱን መቋቋም ተከትሎ የሀገር ውስጥ አምራቾች ገቢ ከማደጉም በላይ ለዘርፉ መጐልበት በምክንያትነት ይጠቀሳል። ያደጉት አገራትን ዘመናዊ የግብይት ሰንሰለት መሠረት አድርጐ መቋቋሙ ፍትሐዊ የገበያ ድባብ እንዲሰፍን አድርጓል። የባህር ማዶ ገበያ ፍላጐት መሠረት አድርጐ በሰፊው መንቀሳቀሱ ለውጭ ምንዛሪ መጨመር አስተዋጽኦ አድርጓል። ለእዚህ ደግሞ በአገር ውስጥ የነበረው የቡና ዋጋ በእጅጉ መናር ለለውጡ ማሳያ ይሆናል።
ዓለም አቀፍ ገበያው ላይ ባለው ንቁ ተሳትፎ የአገር ውስጥ አርሶ አደሮች ተመጣጣኝ ዋጋን ማግኘት ችለዋል። ነገር ግን ከጥቂት ወራት በፊት በዓለም ኢኮኖሚ ላይ የተፈጠሩ መንገራገጮች እንደዘርፍ የቡናንም ገበያ ሳይገዳደሩት አልቀሩም። በዓለም አቀፉ ኢኮኖሚያዊ ዕውነታ አንዱ ችግር እንደሆነ ቢገለጽም በተጨማሪ ለቡና ገበያ መዳከም በአገር ውስጥ ያሉ የዘርፉ አካላት የሚያነሷቸው ሌሎች ምክንያቶችም አሉ። ለቡና ዋጋ መውረድ የተለያዩ ምክንያቶች ቢጠቅሱም የቡና ላኪ ማኅበራት እና አርሶ አደሮች ዛሬም የቡና ዋጋ ዳግም ማንሰራራት ጉዳይ የማያባራ ጥያቄያቸው ሆኗል።
በደቡብ ክልል የሚገኘው የፌሮና አካባቢው መሠረታዊ ማኅበር ቡናና ሌሎች ምርቶችን ከአርሶ አደሩ በመሰብሰብ ወደ ማዕከላዊ ገበያ ያቀርባል። ማኅበሩ ከአባላቱ የሚሰበሰበውን ቡና በቀጥታ ወደ ምርት ገበያ በመላክ ለቡናው ደረጃ ያስወጣለታል። በተጨማሪም የአረቢካ ቡናን ለሲዳማ ቡና ዩኒየን ያስረክባል። ቀደም ሲል ከነበረው የቡና ዋጋ ከአሁኑ ገበያ ዋጋ ጋር ሲነፃፀር ዋጋው መውረዱን የማኅበሩ ሊቀመንበር አቶ ጥላሁን ጋርሳሞ ያስረዳሉ።
ሊቀመንበሩ እንደሚሉት ቀደም ሲል አንድ ፈረሱላ ( 20ኪሎ) አንድ ሺ 400 ብር በመግዛት ወደ መጋዘን ቢያስገቡም ለገበያ ሊያቀርቡ በተዘጋጁበት ወቅት ግን የዋጋ መውረድ እንደተከሰተ ይገልጻሉ። ይኸውም ሁለት መቶ ብር ቅናሽ በማድረግ አንድ ሺ200 ብር ድረስ መሸጣቸውን ያስታውሳሉ። ለቡና ዋጋ መውረድ ደግሞ አቶ ጥላሁን እንደሚሉት በዓለም አቀፍ ደረጃ በተለይም ከብራዚል የሚመጣ ምርት መጨመር ምክንያት ሊሆን እንደሚችል በጥርጣሬ ያስረዳሉ፡፡ ነገር ግን በግላቸው ለዋጋ መውረዱ የተጨበጠ ምክንያት አላገኙም።
እ.ኤ.አ በ2012 ሐምሌ ወር ላይ የወጣ ሪፖርት እንዳመለከተው በዓለም አቀፍ ደረጃ የቡና ዋጋ ጭማሪ አሳይቷል። ካለፈው ወራት ጋር ሲነፃፀርም በ9 ነጥብ 5 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱ ተገልጿል።
ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር በዓለም አቀፍ ደረጃ የነበረው የወጪ ንግድ 9 ነጥብ 11 ሚሊዮን ከረጢት ሲሆን ፣ አሁን ወደ 9 ነጥብ 58 አድጓል። ይህ አኀዝ ከዓመት በፊት በመጀመሪያዎቹ ዘጠኝ ተከታታይ ወራት ጋር ሲነፃፀር በዘንድሮው ዓመት 0ነጥብ 3 በመቶ መቀነስ አሳይቷል። 
ይህ ማለት 81 ነጥብ 41 ሚሊዮን ከረጢት የነበረው አጠቃላይ ወጪ ንግድ ወደ 81 ነጥብ 16 ሚሊዮን ከረጢት ዝቅ ብሏል። በአጠቃላይ እ.ኤ.አ በ2011 ደግሞ 68 ነጥብ 76 ሚሊዮን ከረጢት የነበረው የአረቢካ ቡና ሽያጭ ዘንድሮ ወደ 64 ነጥብ 48 ሚሊዮን ቅናሽ አሳይቷል። ሮቡስታ በበኩሉ በተመሳሳይ ወቅት ከነበረው የ39 ነጥብ 98 ሚሊዮን ከረጢት ሽያጭ ወደ 37 ነጥብ05 ሚሊዮን አሽቆልቁሏል።
ከሌሎች አገራት ጋር ሲነፃፀር ኢትዮጵያ ለዓለም ገበያ የምታቀርበው አረቢካ ቡና ታዋቂ መሆኑን የሚገልጹት የዳሞታ ወላይታ ገበሬዎች ኅብረት ሥራ ዩኒየን ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ተከተል ታደሰ ናቸው። ነገር ግን አገሪቱ በተለያዩ ምክንያቶች ከዘርፉ ማግኘት ያለባትን ጥቅም እያገኘች አለመሆኑን ያስረዳሉ። በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ያጋጠመውን ሁኔታ ሲገልጹም ችግሩ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከተወዳዳሪነት ጋር ተያይዞ በኒውዮርክ ገበያ የተፈጠረ ሊሆን ይችላል ባይ ናቸው፡፡ በመሆኑም እንደእርሳቸው ሃሳብ እውነታው በኢትዮጵያ ብቻ የተፈጠረ ሳይሆን ዓለም አቀፋዊ ይዘት አለው። 
«...የዓለም ቡና አቅራቢዎች የምርት ጫና ፈጥረዋል። ይሄም ከፍላጐት በላይ ክምችት እንዲኖር ሆኗል» በማለት ሃሳባቸውን ያጠናክራሉ።
ከሁለት ዓመት በፊት ይፋ በሆነ ጥናት ብራዚል በአረንጓዴ ቡና ምርት በዓለም አቀፍ ደረጃ ግንባር ቀደም ናት። ቬትናም፣ ኢንዶኔዥያ እና ኮሎምቢያ ቀጣዩን ሥፍራ ይይዛሉ። «ኢትዮጵያ የቡና ምርት በርካታ ተወዳዳሪ ሀገራት አሏት፡፡ ነገር ግን ሀገሪቱ ጥሩ የቡና ጣዕም ባለቤት መሆኗ ጫናውን ተቋቁማ መቆየት አስችሏታል» ይላሉ። አንድ ስማቸው እንዳይጠቀስ የፈለጉ የቡና ላኪዎች ማኅበር አባል። እንደእርሳቸው አባባል ይሄን የቡና ጣዕም ለመጠበቅ ከአርሶ አደሩ ምርት አሰባሰብ ጀምሮ እስከማቆያ መጋዘን ድረስ ያለው ሂደት ግብርና ሚኒስቴር ባወጣው መስፈርት ማለፍ አለበት።
አስተያየት ሰጪው የዋጋ ልዩነትን በተመለከተም ቡና ገዢ ድርጅቶች ለየአገራቱ የሚሰጡት ደረጃ መኖሩን ያነሳሉ። በመሆኑም የደረጃ አሰጣጡ ቀጣይነት ያለው የጥራት ሁኔታ ላይ የተመሠረተ መሆኑ እስከኒውዮርክ ገበያ ድረስ ያለው ቅብብሎሽ ጥንቃቄን ይፈልጋል ይላሉ። አርሶ አደሩ ምርቱን ሲሰበስብ ሲፈለፍል እና ሲያጥብ ባለው ጊዜ የጥራቱን ኃላፊነት መውሰድ ይገባዋል። ቡና ላኪዎች / ኤክስፖርተሮች / በበኩላቸው በመጋዘን እና በጉዞ ወቅት ላለው ጥራት ቁጥጥር ኃላፊነቱን ይወስዳሉ ባይ ናቸው አስተያየት ሰጪው። 
«... ይህ ካልሆነ እኛ ደረጃ ሁለት የሰጠነው ቡና ባህር ተሻግሮ ደረጃ አራት መሆኑ አይቀርም። ይህ ደግሞ ዘርፉን ያቀጭጨዋል» የሚል እምነት አላቸው።
በአለም አቀፍ ደረጃ ተወዳዳሪ ለመሆን አገር ውስጥ ያለውን የቡና ምርት በማቀነባበር እና ማጓጓዝ ገቢውን ፍትሐዊ ማድረግ እንደሚገባም አስተያየት ሰጪው ያስረዳሉ፡፡ «... ከክፍለ ሀገር አዲስ አበባ ቡና ከማጓጓዝ ይልቅ ከአዲስ አበባ ጅቡቲ ማድረስ ይቀላል። እንደ ኤክስፖርተር ከየክልሉ የምናደርገው የቡና ሸመታ ጫናውን ከፍተኛ አድርጐታል» ይላሉ፡፡ በማጓጓዝ ሂደት ውስጥ የትራንስፖርት ባለቤቶች ብቻ መወሰናቸው ችግሩን ይበልጥ እንዳናረውም ያስረዳሉ። ቡና በዓለም ደረጃ ዋጋ ይቀንስ እንጂ በሀገር ውስጥ አሁንም ለኤክስፖርተሮች የማይቀመስ እንደሆነ ይናገራሉ። 
የዓለማችን የቡና ገበያ ማዕከል ኒውዮርክ ከተማ ነች። የተለያዩ አገራት ቡናዎችም በእዚችው የግብይት ማዕከል እንደጥራታቸው ደረጃ ዋጋ ይቆረጥላቸዋል። የአውሮፓዊቷ አገር ጀርመን ከተማ ሀምቡርግ በበኩሏ በወደቧ አማካኝነት የዓለማችን ግዙፍ የቡና ምርት ማስተላለፊያ በመሆን ትጠቀሳለች። ኢትዮጵያም ወደእነዚሁ የግብይት አካባቢዎች ምርቷን በመላክ ጉልህ ተሳትፎ ከሚያደርጉት አገራት መካከል አንዷ ነች።
የግብይት ሰንሰለቱን በማሳለጥ በኩል ኃላፊነቱን የሚወስደው የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ነው። ምርት ገበያው በዋናነት ከሚያገበያያቸው ምርቶች ውስጥ ቡና፣ ሰሊጥ እና ነጭ ቦሎቄ የሚጠቀሱ ናቸው። በእዚህ ዓመት ብቻ በአጠቃላይ ወደ 600 ሺ ቶን የሚመዝን የተለያዩ ምርቶችን ማገበያየት ተችሏል። ከእዚህ ውስጥ ደግሞ ቡና 38 በመቶ ወይንም 227 ሺ ቶን አካባቢ የሚደርሰውን ይይዛል። በመሆኑም ለቡና ዋጋ ወቅታዊ ጉዳይ ቀጥታ የሚመለከተው ተቋም ነው።
በእዚህ ዓመት በዓለም አቀፍ ደረጃ የቡና ሸማቾች ፍላጐት መቀዛቀዝ መኖሩን የሚነግሩን በኢትዮጵያ ምርት ገበያ ድርጅት ዋና የኦፕሬሽን ሥራ ኃላፊ አቶ አንተነህ ምትኩ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት መቀዛቀዙን ተከትሎም የዋጋ ከፍተኛ የቡና ዋጋ መውረድ ተስተውሏል።
«... ከዓለም አቀፍ ገበያ አኳያ ቡና ከ2004 ዓ.ም መስከረም ወር ጀምሮ የዋጋ መውጣትና መውረድ ቢታይበትም በተለይ ሰኔ ወር ላይ የቡና ዋጋ ቅናሽ አሳይቷል» የሚሉት አቶ አንተነህ፤ ለክስተቱ ምክንያት ከሚሆኑት ውስጥ የብራዚል ምርት መጠን በእጅጉ መጨመር ማሳየት አንዱ ነው። ለአብነትም ብራዚል በእዚህ ዓመት ብቻ ወደ 43 ሚሊዮን ጆንያ ቡና ለግብይት አቅርባለች። ይሄን ተከትሎ በዓለም አቀፍ የቡና ድርጅት አማካኝነት ይቀርባል የሚለውን 128 ሚሊዮን ጆንያ ቡና ግምት በማስለወጥ ወደ 131 ሚሊዮን አሳድጐታል። በመሆኑም የአቅርቦቱ መብዛት ገበያው ላይ ጫና ፈጥሯል የሚል እምነት አላቸው። 
አቶ አንተነህ ለቡና ዋጋ መውረድ በሁለተኝነት የሚያስቀምጡት ምክንያት አለ። ይኸውም እ.ኤ.አ በ2008 አካባቢ መከሰት የጀመረው የዓለም ኢኮኖሚ ቀውስ ነው። በተለይ የአውሮፓ ቀጣና ሀገራት ያጋጠማቸው የበጀት ጉድለት ጋር ተያይዞ የቡና ፍላጐቱን አቀዝቅዞታል። በመሆኑም እንደባለሙያው ገለጻ ከእነዚህ ሁለት አንኳር ምክንያቶች በመነሳት የዓለም ቡና ዋጋ መዋዥቅን አስከትሏል። «... ከእዚህ ውጪ በኢትዮጵያ ቡና ላይ በተናጠል ምንም ዓይነት የፍላጐት መቀዛቀዝ የለም» ይላሉ። ለዚህ ደግሞ ምርት ገበያው አምና በእዚህ ወቅት ካስመዘገበው ከፍተኛ የኤክስፖርት መጠን የማይተናነስ ቡና ዘንድሮም ለሽያጭ አቅርቧል።
«በዓለም አቀፍ ደረጃ ቡና መወዳደር የተሳነው ከአመራረት ጋር ተያይዞ የጥራት ማነስ ነው» የሚለውን ሃሳብ የማይስማሙበት እንደሆነ ይናገራሉ። በተለይ የቡና የምርት ጥራቱ ወርዷል ለማለት የሚያስችል ምክንያት የለም ባይ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት በምርት ገበያ መረጃ መሰረት ከባለፉት ሦስት ዓመታት አኳያ ሲታይ ለሽያጭ የሚቀርቡት የቡና ዓይነቶች ጥራት እየተሻሻለ መጥቷል።
መረጃዎች እንደሚያሳዩት ጐረቤታችን ኬንያ ቡናን በዓለም አቀፍ ደረጃ ለማስተዋወቅ በዓመት ከሦስት እስከ አምስት ሚሊዮን ዶላር ወጪ ታደርጋለች። ነገር ግን በኢትዮጵያ ከዓመታት በፊት የነበረው እውነታ ከኬንያ በሁለት ሚሊዮን ዶላር እንደሚቀንስ ነበር። የዳሞታ ወላይታ ዩኒየን ሥራ አስኪያጅም በእዚህ የማስተዋወቅ ሥራ ላይ ከፍተኛ እንቅስቃሴ እንደሚያስፈልግ ይስማማሉ። አቶ ተከተል «... ቡናን በዓለም አቀፍ ደረጃ ማስተዋወቅ ሌላ የውድድር አካል መሆን አለበት። እኛ ዘንድ ባለው ተጨባጭ ሁኔታ የአገር ውስጥ ገበያ ዋጋ ከምርት ወጪ ጋር የተያያዘ ነው። ነገር ግን ለቡና ዋጋ መቀነስ በቀጥታ ተጠቃሽ የሚሆነው ዓለም አቀፍ ቀውስ ነው» ይላሉ። 
ለአርሶ አደሮች ከቡና ጥራት እና ግብይት ጋር በተያያዘ ስልጠና እንደሚሰጡ የሚናገሩት አቶ ተከተል፤ ይሄ በሀገር ደረጃ አርሶ አደሩን ተጠቃሚ ሊያደርግ የሚችል አቅጣጫ መሆኑን ያምናሉ። «... የወቅቱ ቡና ዋጋ የብዙ ማህበራት አባላትን ያስደነገጠ ነው» ብለው፤ ይሁንና በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለው የምጣኔ ሀብት ቀውስ ሲፈታ የኢትዮጵያም ቡና ወደ ቀድሞ ዋጋው ይመለሳል የሚል እምነት አላቸው። ለእዚህ ግን የሁሉም ባለድርሻ አካላት ሚና ከፍተኛ መሆን እንዳለበት ያሰምሩበታል።
ማስተዋወቅን በተመለከተ የምርት ገበያው ዋና የኦፕሬሽን ሥራ ኃላፊው አቶ አንተነህ እንደሚሉት የኢትዮጵያን ቡና ማስተዋወቅ የምርት ገበያ ዋና ተግባር አይደለም። ይልቁንስ ድርጅቱ በዋናነት ለቡና ላኪዎች (ኤከስፖርተሮች) እና አምራቾች ምቹ የመገበያያ መድረክ መፍጠር ላይ ይሰራል። ለወደፊት ግን ቡናን በማስተዋወቁም ረገድ ከባለድርሻ አካላት ጋር አብሮ ይሰራል ብለዋል። በእዚህ እና ይሄን በመሳሰሉ የመፍትሄ እርምጃዎች ዕድሜ ጠገብ ታሪክ ያለው የኢትዮጵያ «አረንጓዴ ወርቅን» ወደ ቀድሞ ዝናው መመለስ ላይ ያተኮረ ሥራ ይሠራል ነው ያሉት።
ከባህር ማዶ ሀገራት ጀርመን ቁጥር አንድ የኢትዮጵያ ቡና ሸማች ሀገር ናት። በእዚህ ዓመት ብቻ እንኳን 29 በመቶ የኤክስፖርቱን ድርሻ ትወስዳለች። በመቀጠልም ሳውዲ አረቢያ፣ ዩናይትድ ስቴትስ፣ ቤልጂየም እና ፈረንሳይ በከፍተኛ ደረጃ የኢትዮጵያን ቡና የሚጠጡ አገራት ናቸው።
http://www.ethpress.gov.et/ethpress/main/economy.php?instruction=&economyId=1135
በኤልያስ ዶጊሶ 
ከደቡብ ክልል ፍትህ ቢሮ 

እጅግ እየዘመነ በመጣው የዓለማችን የኑሮ ሁኔታ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሕልውና ጥያቄ ሆኗል። በተለይ ሕዝቦች ከከፋ ድህነት ተላቅቀው የተሻለ ሕይወት መምራት እንዲችሉ በኢኮኖሚው መስክ ንቁ እንቅስቃሴ እንዲያደርጉ ይጠበቃል፡፡ እንደ ንግድ ያሉ የኢኮኖሚ ዘርፎች ደግሞ አንዳንዴ በተመሳሳይ ቀንና ሰዓት የተለያየ ስፍራ መገኘትን ይጠይቃል። የሰው ልጅ ደግሞ በተፈጥሮው በጊዜና በቦታ ውሱን ከመሆኑ አንፃር በተመሳሳይ ቀንና ሰዓት ጥቅሙን በሚመለከቱ ስፍራዎች ሁሉ ተገኝቶ ተግባሩን መከወን አይችልም፡፡
እነዚህ መሰል ጉዳዮችን አስመልክቶ የሰው ልጅ የሚኖረው ብቸኛ አማራጭ እንደራሱ ሆኖ በእርሱ እግር ተተክቶ ጉዳዮቹን ወይም ሥራዎቹን የሚከውንለትን ሰው መወከል ግድ ይሆንበታል፡፡ ሥራዎችን በውክልና ማሰራት አስፈላጊ የሆነው በኢኮኖሚው ዘርፍ ብቻ ሳይሆን በማህበራዊ የሕይወት መስክም ካለው ጠቀሜታ አኳያ ነው፡፡ በየትኛውም ዘርፍ የሚደረጉ የውክልና ውሎች ማዕቀፋቸው በፍትሐብሔር ሕግ ከአንቀጽ 2179 እስከ 2285 ባሉ ድንጋጌዎች ነው፡፡
በዚሁ ሕግ መሠረት የውክልና ሕግ የእንደራሴነት ሕግ ተብሎ የሚጠራ ሲሆን ሁለቱንም ቃላት መጠቀም በፍቺ ረገድ ልዩነት የላቸውም፡፡ በአማርኛ መዝገበ ቃላት «ወኪል» የሚለውን ቃል እንደዋና ሆኖ የሚሰራ፣ ተጠሪ፣ ኃላፊ፣ ዋናውን ተክቶ እንዲሰራ የተመረጠው ሰው፣ አካል የሚል ሲሆን «ውክልና» ማለትን ደግሞ ለአንድ ሰው ወይም ድርጅት ወኪል፣ ተጠሪ መሆን የሚል ፍቺ ተሰጥቶታል፡፡ በፍ/ሕ/ቁ 2199 መሠረት ደግሞ «ውክልና» ማለትን በሚከተለው መልኩ ይተረጉመዋል፡፡ «ተወካይ የተባለ አንድ ሰው ወካይ ለተባለው ሰው እንደራሴ ሆኖ አንድ ወይም ብዙ ሕጋዊ ሰራዎችን በወካዩ ስም ለማከናወን ግዴታ የሚገባበት ውል ነው።»
ከዚህ የሕግ ትርጓሜ የምንረዳው ውክልና በወካይና በተወካይ የሚደረግ ውል መሆኑን፣ ተወካዩ የወካዩ እንደራሴ መሆኑን፣ ተወካዩ ሕጋዊ ሥራዎችን በወካዩ ስም የማከናወን ግዴታ ያለበት መሆኑን ነው፡፡ ውክልና የመስጠትም ሆነ የመቀበል ጉዳይ በግልጽ ወይም በዝምታ ሊፈፀም የሚችል ሲሆን ሕጋዊ ፎርም የሚያስፈልገው ሆኖ ሲገኝ ግን ሕግ በሚያዘው መሠረት መሆን እንዳለበት በሕግ ተደንግጓል፡፡ (የፍ/ሕ/ቁ 2200ና 2201)፡፡ በኢትዮጵያ የእንደራሴነት ሕግ መሠረት የውክልና ስልጣን ከሁለት ነገሮች ሊመነጭ ይችላል፡፡ ይኸውም ከሕግና ከውል፡፡
(ፍ/ሕ/ቁ 2179) ከሕግ የሚመነጭ የውክልና ስልጣን በሕግ ተለይቶ ሲቀመጥ ነው፡፡ ለምሳሌ፡- አባትና እናት 18 ዓመት ላልሞላው ልጃቸው ሞግዚትና አሳዳሪ መሆናቸው በደቡብ ክልል ቤተሰብ ህግ ቁ. 234 ላይ በግልጽ ስለተደነገገ ልጁን በሚመለከቱ ጉዳዮች አባትና እናት ተገቢ ሕጋዊ ተግባራትን የመፈፀም ስልጣን ይኖራቸዋል፡፡
ከውል የሚመነጭ የውክልና ስልጣን ደግሞ በወካዩና በተወካዩ መካከል በሕግ አግባብ ከሚደረገው ውል የሚመነጭ ሥልጣን ነው፡፡ የውክልና ውል ሳይኖር የውክልና ስልጣን ሊኖር አይችልም፡፡ በውክልና ሕጉ መሠረት ሁለት ዓይነት የውክልና ዓይነቶች አሉ፡፡ እነዚህም 
1. ጠቅላላ ውክልና (General agency)፡- ጠቅላላ ውክልና የተሰጠው ተወካይ የወካዩን የአስተዳደር ሥራ ብቻ የሚያከናውን ነው (ፍ/ሕ/ቁ 2203)፤ ከዚህ ሌላ ተጨማሪ ሥልጣን አይኖረውም፡፡ የአስተዳደር ሥራ ማለት ደግሞ የወካዩን ሀብት የማስቀመጥ፣ የመጠበቅ፣ ከ3 ዓመት ለማያልፍ ጊዜ የማከራየት፣ በብድር የተሰጠውን ሀብት መሰብሰብ፣ ከሀብቱ የሚመጣውን ገቢ ተቀብሎ የማስቀመጥ፤ ለተከፈሉ ዕዳዎች ደረሰኝ መስጠት፣ ሰብልን መሸጥ፣ ለሽያጭ የተመደቡ የንግድ ዕቃዎችን ወይም ይበላሻሉ ተብለው የሚታሰቡ ነገሮችን መሸጥ የመሳሰሉትን ለመሥራት የሚያስችል ነው (ፍ/ሕ/ቁ 2204)፡፡
2. ልዩ ውክልና (Special agency)፡- ከዚህ በላይ የአስተዳደር ሥራ ተብለው ከተጠቀሱት ሥራዎች ውጪ ሌላ ሥራ ለመሥራት ልዩ ውክልና እንዲኖር ያስፈልጋል፡፡ በተለይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን መሸጥ፣ ዋስትና አስይዞ መበደር፣ የአክሲዮን ወይንም በሌላ የንግድ ማህበራት ካፒታሎችን ማስገባት፣ የለውጥ ግዴታን ውል መፈረም፣ መታረቅ፣ ለመታረቅ ውል መግባት፣ ስጦታ ማድረግ፣ በፍርድ ቤት ቀርቦ ለመከራከር ልዩ ውክልና ሥልጣን አስፈላጊ ነው(ፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 2205)፡፡ 
በፍርድ ቤት ለሚቀርብ ክርክር ለመወከል ተወካዩ የሕግ ባለሙያ ጠበቃ መሆን አለበት፤ ወይም የተከራካሪው ወገን ሚስት፣ ባል፣ የልጅ እናትና አባት፣ እህት፣ ወንድም መሆን እንዳለበት በፍ/ህ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 58 ላይ ተገልጿል፡፡ ከዚህ ውጪ ተወካይ ወኪል አድራጊውን ወክሎ በራሱ ያለጠበቃ ፍርድ ቤት ቀርቦ መከራከር አይችልም፡፡ ልዩ ውክልና የተሰጠው ሰው በውክልናው ላይ በዝርዝር ከተመለከቱት ጉዳዮች ሌላ ከእነዚሁ ጉዳዮች ጋር ተከታታይና ተመሳሳይ የሆኑ በልማድ አሰራርም አስፈላጊ የሆኑ ሥራዎችን ማከናወን ይችላል፡፡ ለምሳሌ መሸጥ መለወጥ የሚችል ተወካይ የሸጠውን ነገር ገንዝብ መቀበልም ይችላል፡፡ ካፒታሎችን በንግድ ማህበር ማስገባት የሚችል በማህበሩ ሰነድ ላይ የመፈረም ሥራም መሥራት ወዘተ … ይችላል ማለት ነው፡፡
ተወካዩ ከተሰጠው የውክልና ሥልጣን ውጪ አልፎ የፈፀመውን ተግባር ወካዩ ካላፀደቀው ወይንም በሥራ አመራር ደንብ መሠረት መሰራት ያለበት ካልሆነ በስተቀር ወካዩን አያስገድደውም፡፡ ተወካዩ ከሥልጣኑ አልፎ የሰራውን ሥራ ወካዩ የማጽደቅ ግዴታ የሚኖርበት ተወካዩ የሠራው በቅን ልቦና ሆኖ ሲገኝ ብቻ ነው፡፡ እንዲሁም ወካዩ የሥራውን አረማመድና መልካም አካሄድ ሁኔታ ቢረዳው ኖሮ ለተወካዩ የሰራውን የሥልጣን ወሰን ሊያሰፋ ይችል ነበር፤ ተብሎ ሲገመት ነው፡፡ ሆኖም ተወካዩ ያልተፈቀደለትን ሥራ ከመሥራቱ በፊት ወካዩ ሥልጣኑ እንዲያሰፋለት መጠየቅ እየቻለ ቸል ብሎ በራሱ ሃሣብ ሰርቶ ከሆነ ወካዩን አፅድቅልኝ ብሎ የመጠየቅ መብት የለውም (ፍ/ሕ/ቁጥር 2207)፡፡ 
አንድ ሰው በአንድ ነገር ላይ ለአንድ ወይንም ለብዙ ተወካዮች በአንድ ላይም ሆነ በተናጠል ውክልና መስጠት ይችላል፡፡ በአንድ ውል ብዙ ሰዎች የተወከሉ ከሆነ የውክልና ሥልጣኑን ሁሉም በአንድነት መቀበላቸውን ማረጋገጥ አለባቸው፤ ካላረጋገጡ ውክልናው እንደፀና አይቆጠርም፡፡ እንዲሁም በአንድ ውል ብዙ ሰዎች የተወከሉ ከሆነ የሰሩዋቸው ሥራዎች ወካዩን ሊያስገድዱት የሚችሉት ተወካዩች ሁሉ አብረው ሰርተው ሲገኙ ነው፡፡ በሌላ በኩል በአንድ ጉዳይ ላይ ብዙ ሰዎች በተናጠል ተወክለው ከሆነ እያንዳንዳቸው የሚሰሩት ሥራ ወካዩን ሊያስገድደው ይችላል፡፡ 
የወካይ ግዴታዎች (Duty of the prin cipal)
- በውላቸው ስምምነት መሠረት ለተወካዩ የድካም ዋጋ የመክፈል፣ የሚከፈለው የድካም ዋጋ ከተሰጠው አገልግሎት ጋር እኩል ወይም ተመጣጣኝ መሆን ይገባዋል፡፡ ከተሰጠው አገልግሎት የበለጠ ከሆነ ዳኞች መቀነስ ይችላሉ፣ በውል ያልተቀመጠ ከሆነ በአካባቢው ልማድ መሠረት የመክፈል፣ 
- ለሥራ ማስኬጃ ቅድመ ክፍያ መስጠትና የወጣውን ወጪ የመሸፈን፣
- ተወካዩ ለወካዩ ጥቅምና ለሥራው መልካም አካሄድ ሲል በወኪልነቱ ከገባው የውል ግደታ ተወካዩን ነፃ ማውጣትና ለደረሰበት አደጋ ኪሣራ የመክፈል ግዴታ ይኖርበታል፡፡ 
የተወካይ ግዴታዎች(duty of the agent)፡- ከፍ/ብ/ሕ/አንቀጽ 2208-2213
- የወካዩን ጥቅም ለማስጠበቅ ጥብቅ የሆነ ቅን ልቦና እንዲኖረው ያስፈልጋል፤
- ውክልናውን ማሻሻል አስፈላጊ ሲሆን ለወካዩ ሃሣብ ማቅረብና ማሳወቅ፤
- በወኪልነቱ የሚሰራውን የተገኘውን ገቢ ትርፍ ሂሣብ በመያዝ ወካዩ በጠየቀው ጊዜ የሥራውን አካሄድ መግለጫና ሂሣብን ማቅረብ፤
- ተወካዩ ለወካዩ ሊከፍል የሚባውን ገንዘብ ለራሱ ጥቅም አውሎት ከሆነ እስከወለዱ ለወካዩ የመክፈል ግዴታ አለበት፤
- ተወካዩ በውክልና የተሰጠውን አደራ እንደመልካም የቤተሰብ አባት በትጋትና በጥንቃቄ መጠቀም አለበት፤
- ወካዩ ካልፈቀደለት በስተቀር ተወካዩ የተወከለበትን ሥራ እሱ ራሱ መፈፀም አለበት፡፡
ስለውክልና መቅረት (Termination of Agency)፡-
የውክልና ሥልጣን በመሻር፣ በሞት፣ በፍርድ መብት ማጣት፣ በጤና ችግር ቀሪ ሊሆን ወይንም ሊቋረጥ ይችላል፡፡ ወካዩ አስፈላጊ መስሎ በታየው ጊዜ የውክልናውን ሥልጣን ለመሻር ይችላል፤ የውክልና ውል ጽሁፉንም ተወካይ እንዲመልስለት ሊያስገድደው ይችላል፡፡ የውክልናውን ጽሁፍ እንዳይመለስ ውል ቢደረግ እንኳን ፈራሽ ነው፡፡ 
ወካዩ ወይንም ተወካዩ በሞት ቢለይ የውክልና ሥልጣኑ ወዲያውኑ ይቋረጣል፡፡ የተወካዩ መሞት ወይም ሥራ ያለመቻል፣ በሥፍራው አለመኖሩ ከተረጋገጠ፣ ችሎታ ያጣ እንደሆነ ወይንም በንግድ ኪሣራ ደርሶበት ከሆነ የውክልና ሥልጣን ወዲያውኑ ቀሪ ይሆናል፡፡ ሆኖም የሟች ወራሾች መብታቸውን አረጋግጠው እስከሚመጡ ድረስ ተወካይ ወካይ በሕይወት በነበረ ጊዜ የጀመረውን የአስተዳደር ሥራ ለአጭር ጊዜ ሊሰራ ይችላል (ፍ/ሕ/ቁጥር 2232 (2))፡፡ 
ብዙ ወካዮች በአንድነት ሆነው ለጋራ ጉዳያቸው የወከሉትን ተወካይ አንዱ ወካይ ብቻ ሊሽረው አይችልም (ፍ/ሕ/ቁጥር 2228)፡፡ በሌላ በኩል ተወካዩ የውክልና ሥልጣኑን በራሱ ለመተው የሚችል ሲሆን ነገር ግን የውክልና ሥራውን ሲተው ለወካዩ ማሳወቅ አለበት፡፡ ተወካዩ በጥቅም የሚሰራ ከሆነና የተወካዩ ሥራውን መተው በወካዩ ላይ ጉዳት የሚያደርስ ከሆነ ተወካዩ ለወካዩ የደረሰበትን ኪሳራ መክፈል አለበት፡፡ በሌላ በኩል ተወካይ ሥራውን ቢቀጥል ከፍ ያለ ጉዳት የሚያደርስበት መሆኑ ከታወቀና ሥራውንም ለመቀበል በፍፁም የማያስችለው ምክንያት ካለ የጉዳት ኪሳራ መክፈል አይገደድም፡፡
ለሦስተኛ ወገን (ተተኪ ተወካይ) ስለሚሰጥ ውክልና፡- 
ወካዩ ለተወካዩ በሚሰጠው የውክልና ሥልጣን ሦስተኛ ወገንን መወከል እንዲችል ሥልጣን ሊሰጠው ይችላል፡፡ ሆኖም ሦስተኛ ወገን ተወካይ የሚኖረው የውክልና ሥልጣን ለመጀመሪያ ተወካይ ከተሰጠው ሥልጣን ያነሰ ወይንም እኩል ሊሆን ይችላል፡፡ የመጀመሪያው ተወካይ ሥልጣን ባልተሰጠው ጉዳይ ሦስተኛ ወገንን ሊወክል አይችልም፡፡ ተወካዩ ወካዩ ሳያውቅ ተተኪ ተወካይ ሊወክል የሚችለው በሕመም ወይም በሌላ ከባድ ምክንያት ስራውን ራሱ ማከናወን ካልቻለና በወካዩ ጥቅም ላይም ጉዳት ሊያመጣ የሚችል ሲሆን ነው፡፡ በዚህን ጊዜ በተተኪው ተወካይና በዋናው ወካይ መካከል ቀጥተኛ ግንኙነት እንዳለ ሕጉ ግምት ይወስዳል፡፡ 
ውክልና የሚሰጥባቸው ተቋማት፡- 
ውክልና ውል ነው፡፡ ስለሆነም ውሉ ወይም ስምምነቱ የሚደረገው ውል ለማዋዋል በሕግ ስልጣን በተሰጠው አካል ፊት መፈፀም ይኖርበታል፡፡ በክልሎች ውል የማዋዋል ሥልጣን የተሰጠው ለፍትህ ቢሮ ሲሆን እነኚህ ውሎችም በዞን ፍትህ መምሪያና በወረዳ ፍትህ ጽ/ቤቶች ውስጥ አገልግሎቱ ይሰጣል፡፡ በአዲስ አበባ ከተማ ደግሞ የውልና የክብር መዝገብ ማስረጃ ምዝገባ አገልግሎት በክፍለ ከተሞች የፍትህ ሚኒስቴር ተጠሪ ጽ/ቤቶች ነው፡፡
ስለኢትዮጵያ ውክልና ሕግ ከዚህ በላይ የተዘረዘሩት ነጥቦች በጣም በአጭሩና ዋና ዋናዎቹን ድንጋጌዎች በዳሰሰ መልኩ ሲሆን በዚህ ሕግ ዙሪያ ለወደፊት ወይም በቀጣይ ሰፋ ያለ ጥናትና ማብራሪያ ለመስጠት የምንሞክር መሆኑን አንባቢው እንዲረዳልን ይሁን፡፡ 

http://www.ethpress.gov.et/ethpress/main/politics.php
በተለይ በላፉት ኣምስት ኣመታት የሚዲያ ነጻነት ኣፊነው ጋዜጤኞችን በየጊዜው በሰበብ ኣስባቡ ከከርቼሌ ዘብጥያ ስወረውሩ የቆዩትን መሪ ለሚዲያ ነጻነት ታግለዋል ብሎ የሚያወድስ ዜና መስማት ኣያስቂም?

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በኢትዮጵያ የፕሬስ ነፃነት እንዲከበር ትልቅ አስተዋጽኦ አበርክተዋል 

-የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን

አዲስ አበባ፡- የኢትዮጵያ ብሮድ ካስት ባለስልጣን ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ በኢትዮጵያ የፕሬስ ነፃነት እንዲከበር ትልቅ አስተዋጽኦ ያበረከቱ መሪ እንደነበሩ ገለጸ።
ባለሥልጣኑ ለዝግጅት ክፍላችን በላከው መግለጫ የባለስልጣኑ ኃላፊዎችና ሠራተኞች በጠቅላይ ሚኒስትሩ ሞት ጥልቅ ኀዘን እንደተሰማቸው ገልጿል። 
ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ቤተሰቦችና ለኢትዮጵያ ህዝብም መጽናናትን ተመኝቷል። 
ጠቅላይ ሚኒስትሩ የዜጎች ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ህገ መንግሥታዊ ዋስትና አግኝተው ተግባራዊ እንዲሆኑ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ማበርከታቸውን ባለሥልጣኑ ገልጿል።
በኢትዮጵያ የፕሬስ ነፃነት እንዲከበር ማድረግ የአመለካከት እና ሀሳብን በነፃ የመያዝና የመግለጽ መብት እውን እንዲሆን ሰርተዋል ብሏል።
አገሪቱ ከኋላ ቀርነት እና ከድህነት ተላቅቃ በአፍሪካም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ ስሟ በመልካም እንዲጠራ የሰሩ እሩቅ አሳቢና ባለዕራይ ነበሩ። ያለው የባለሥልጣኑ መግለጫ፣ እሳቸው የጀመሩትን የሰላም የልማትና የዴሞክራሲ መስመር በመከተል ለማሳካት ጠንክሮ እንደሚሰራ አረጋግጧል።
http://www.ethpress.gov.et/ethpress/main/news.php?newsLocation=home&newsInstruction=headline&newsId=9252
People in all over the world produce their foods in their own peculiar way and system of production. The way an American farmer grows food compared with their Ethiopian counterparts are beyond comparison. The number of people who are engaged in agriculture in America is said to be only three percent of the total population while 87pct of the Ethiopian population are agriculturalists. However, the American farmers are net food exporters contrary to the large majority Ethiopians who are subsistence farmers and food insecure. This is not God’s curse against the Ethiopians; rather it is the huge difference in their level of development and production systems. 
As in their food production, there is also marked difference between America and Ethiopia in the amount of their food losses. The amount of food losses in America is so large that it is incomparable with the food Ethiopia loses which is very minimal. The same is true with America and other developing countries. The same reality is also manifested in Europe in which the great majority of European countries are among those with the highest rate of food losses.
Green Oak Solutions, a UK business firm early in February this year revealed eye popping facts and figures on food waste in the UK. The firm’s data indicated that an estimated 15 million tons of food waste is generated in the UK every year including 7.2 million tons from households. This food waste costs the average UK family around £680 a year. 
According to the green Oak Solutions, the total food waste the UK generates in a year an estimated £7.38 billion. It is really quite a figure when compared with the total £6 billion government budget allocated for transportation for the year 2012. 
Last June 2012, the Brussels Development Briefing on “Food Losses and Food Waste” was held in Belgium. The Briefing was organized by the Technical Centre for Agricultural and Rural Cooperation ACP-EU, in partnership with the African Union Commission, the European Commission, the African, Caribbean and Pacific (ACP) Secretariat and Concord.
At this Briefing, Michael Hailu, an Ethiopian Director of the Technical Centre for Agriculture and Rural Development ACP-EU said that, more than a third of global food production, the equivalent of 1.3 billion tons, was partly burnt out. He stressed that reducing this waste is a challenge that all countries must seize.  
Michael Hailu while congratulating the Mexican presidency of the G20 for recognizing the need to listen to farmers and agricultural groups to solve the global problem of food security; insisted that fighting losses means that food security cannot be reduced to a problem of availability, but access must also be considered.
Despite commendable economic development achieved by the South in recent years, a huge imbalance is still evidenced between the North and South. Over one billion people which are less than a sixth of the world’s population are chronically hungry. Agricultural researchers time and again argued that the real issue is not the issue of availability. The volume of food produced worldwide is more than enough to feed the population, they emphasized. According to FAO, global agricultural production could feed 12 billion human beings, double the current population, and the exceeding food could satisfy the needs of 3 billion people.
In addition, approximately 300 million human beings suffer from obesity, and over one billion are overweight. These numbers put in parallel with the 1.3 billion tons of waste and losses recorded in the world. According to the United Nations, reducing the volume of debris by 50 per cent by 2050 would decrease the amount of food needed to feed the nine billion people by 25 per cent.
But where are the agricultural debris? As per the study paper presented in the Briefing, the first observation is that the industrialized countries are wasting more food. It speaks of 110 pounds per person per year. In the European Union, the waste is around 89 million tons annually. The first responsibility has to be found in the families (43 per cent), followed by the food industry (39 per cent). In other words, about one third of food purchased in these countries is not consumed.
Tristram Stuart, a British researcher and activist on food waste said that, rich countries are facing an unprecedented food surplus, creating an ever greater gap with developing countries. According to the book entitled “Uncovering the Global Food Scandal” (2009), over 60 per cent of waste could be avoided and the food that is now lost, could be consumed if it was managed more efficiently.
Among the virtuous models to follow, Tristram Stuart mentions the initiatives launched by supermarkets in Europe, where food that is unsold and about to expire is donated  to the voluntary sector, or the awareness campaign “Last Minute Market” presented by the University of  Bologna to the European Parliament in October 2010. Tristram Stuart also supports the full utilization of animal resources. The consumption of offal in Europe has fallen by 50 per cent over the past 30 years. He also mentions best practices such as recycling surplus animal food.
Developing countries are also not immune of the problems of food wastage. Lack of proper infrastructure and storage units for goods are the primary causes of major loss of food. In Chad for example, the biggest problem is at the beginning of the food chain, where environmental crisis or climate disasters lead to the total loss of the grain harvest. However, in contrast to industrialized countries, in sub-Saharan Africa food wastage is very minimal. 
John Orchard, a researcher at the University of Greenwich (UK) tried to explain the situation in Africa by saying, “for years we have been interested in food waste and losses in post-harvest activities. Among the priorities to be addressed there is the need to improve the quality of food and not to focus on increasing food production. In many African countries, consumers do not throw anything away, not even the rotten food.”
In Africa, post-harvest losses represent 25 per cent of cereal production and up to 50 per cent when there are vulnerable crops such as fruits, vegetables and tubers. To address the problem, John Orchard insists on a more intense and fruitful collaboration between the institutions, cooperatives, grain markets, but also on the access to advanced technologies, especially for storage.
http://www.capitalethiopia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1574:food-production-and-food-losses&catid=40:economy&Itemid=53


Hawassa University Expresses its grief on the death of our late Prime Minister His Excellency Mr. Meles Zenawi. The University wishes strength for his family and the Ethiopian People.

 

በኢትዮጵያ ህይወት ብርሃን ቤተክርስቲያን የደቡብ ኢትዮጵያ ህብረት ጽህፈት ቤት ፣ በሀዋሳ ዩኒቨርስቲ የሀዋሪያት ቤተክርስቲያን ተማሪዎች ህብረት፣ የሀዋሣ ጐተራ ቃለ ህይወት ቤተክርስቲያን ጽህፈት ቤት በጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ሞት የተሰማቸውን ጥልቅ ሀዘን ገለፁ፡፡
ክቡር ጠቅላይ ሚኒሰትሩ የሀገራችን የልማት ሀዋሪያ፣ የምን ጊዜም ጀግና ፣ የፍሪካ ኩራት ናቸው፡፡ በሞት ቢለዩንም ህያው ሥራዎቻቸው በኢትዮጵያውያን ልብ ሲታወሱ ይኖራሉ ብለዋል፡፡
 

ለሀይማኖት መስፋፋት፣ ነፃነትና እኩልነት የተጉ መሪ እንደነበሩ ያመለከቱት መግለጫ ሰጪዎች በክልሉ የሚገኙ ሁሉም የህብረተሰብ ክፍሎች እጅ ለእጅ ተያይዘን የተጀመሩ የልማት ተግባራትን ከዳር ለማድረስ ቆርጠን እንሠራለን ብለዋል፡፡
http://www.smm.gov.et/_Text/21NehTextN604.html 
ክቡር ጠቀላይ ሚኒስትር የሴቶችንና የወጣቶችን ተሳታፊነትና ተጠቃሚነትን እንዲሁም የህፃናትን መብትና ደህንነት ለማስጠበቅ ምቹ የሆኑ ፖሊሲዎችንና ስትራቴጂዎችን በመንደፍና ተግባራዊ በማድረግ ተጨባጭ ውጤት ማስመዝገብ ችለዋል፡፡
በርሳቸው አመራር ኃላ ቀርነትን ታሪክ ለማድረግና የበለፀገች ኢትዮጵያን ለመገንባት የሚያስችል መሠረት ተጥሏል፡፡ ይሁን እንጂ ባጋጠማቸው ድንገተኛ ሞት የከፋ ሀዘን ተሰምቶናል ብለዋል፡፡
 

በተመሳሳይ የሀዋሳ እርሻ ልማት ድርጅትና የኢትዮጵያ መፅሐፍ ቅዱስ ማህበር ሀዋሣ ቅርንጫፍ ሀገራችንን በበሳል አመራር ላለፉት 21 አመታት ደከመኝ ሰለቸኝ ሳይሉ በመምራትና ትክክለኛ የእድገት መንገድ በመቀየስ መሪ ሚና የተጫወቱት ክቡር ጠቅላይ ሚኒሰትር በመለየታቸው ጥልቅ ሀዘን እንደተሰማቸው አመልክተዋል፡፡
http://www.smm.gov.et/_Text/21NehTextN204.html