Nomonanoto Show

Tuesday, July 24, 2012


ወደ ሲዳማ የባሕል አዳራሽ ሲዘልቁ በቀጭኗ መግቢያ ላይ ፊትዎን ወደ ግራና ቀኝ እንዲያማትሩ ይገደዳሉ። በስተቀኝ በኩል ብሔሩን የሚወክለው ትልቁ መሰብሰቢያ የ‹‹ሲዳማ የባሕል አዳራሽ›› በሰፊው ተንጣሎ ይመለከቱታል።
ወደ ግራ አይንዎትን ሲያማትሩ በተለያየ ቅርፅ የተሰሩና ለብሔሩ ‹ማንነት›› ዋጋ የከፈሉ ጀግኖችን የሚታሰቡበት የተለያዩ ሐውልቶች ተሰድረው ያገኛሉ። የግቢው ድባብ የባሕል አዳራሹን ከማየት
ይልቅ ጀግኖቹን ወደመመልከቱ እንዲያጋድሉ ያስገድዳል። እናም ወደ ሐውልቶቹ ተጠግተው ፊትዎን ቀና አድርገው ሲመለከቱ ጀግኖቹ ፊታቸው ኮስተርተር ብሎ የሲዳማን ባሕላዊ ልብስና የክብር መለያ ለብሰው፤ አንዳንዶቹ በፈረስ ላይ፣ አንዳንዶቹ ቀጥ ብለው ቆመው፣ የተለያዩ የጦር መሳሪያቸውን ታቅፈው ይመለከታሉ።
እነዚህን ጀግኖች ፊታቸው ላይ ያለውን ግርማ ሞገስ ብቻ መመልከቱ አያጠግብም። ምን
ቢሰሩ ነው? የሚለው ጥያቄም አእምሮን ማጫሩ አይቀርም። ከታች በእምነበረድ ላይ በተቀረፀ ጽሁፍ
ጀግኖቹ ከማን ጋር ለምን አላማ እንደተዋጉ ተፅፎ ይገኛል። ከሐውልቱ ስር ተቀርፆ የተቀመጠው ፅሁፍ የመንግስትን አቋም የሚያንፀባርቅ ነው የሚል እምነት አለኝ። መንግስት ጀግኖቹ የሰሩትን ገድል እውቅና የሰጠ ብቻም ሳይሆን ተተኪዎቹ የሲዳማ ተወላጅ ህፃናት ይህንን ታሪክ እየሰሙ አርአያ እንዲሆኗቸውም ጭምር ለማስተማሪያ ታስቦ የተዘጋጀ ነው። ትውልዱ ታሪክን መገረብ ብቻ ሳይሆን ‹‹ጠላቶቹ›› እነ ማን እንደሆኑ እግረ መንገዱን ያጠናም ዘንድ በሰፊው ተፅፎለታል- በሲዳማ የባህል አዳራሽ።
ሐውልቱ ስር የተቀረፀውን ፅሁፍ በአንድ ወገን እንደ መንግስት አቋም ተቀብለን፣ በሌላ ወገን የብሔሩ ተወላጅ ምሁራን የፃፏቸውን አስረጂ ፅሁፎች ይዘን፤ ሲዳማዎች ስለራሳቸው እና ስለተቀረው የአገሪቷ ህዝብ ያላቸውን አመለካከት ለመመርመር መሞከር ጠቃሚ እይታዎችን ይሰጣል። ሁለቱም የብሔሩ የ‹‹ታሪክ ወካይ›› ነን የሚሉትን ወገኖች በሚያግባቧቸው ሃሳቦች ዙሪያ እስከመጨረሻው በአንድነት እንደማይዘልቁ ዝቅ ብለን እናያለን።
በጥቅሉ ከኃውልቱ ስር የተቀረፁ ፅሁፎች ታሪካዊ ዳራ አራት የተለያዩ ዘመናትን ይወክላሉ።
የሚኒልክን፣ የአፄ ኃ/ስላሴን፣ የጣልያን ወረራንና የደርግን ስርዓት። እኔም እንደ ዘመኑ ቅደም ተከተል ትንታኔውን ወደዚህ ዘመን አሻግረዋለው።
ምሁራኑ እና ፖለቲከኞቹ
በሲዳማ ህዝብ ታሪክና ፖለቲካ ላይ ሰፊ ትንታኔ ከሰጡት ምሁራን በዋነኝነት ስማቸው ከሚጠቀሱት መካከል ስዩም ሀሜሶ ተጠቃሽ ናቸው። ስዩምና ሌሎች የብሔሩ ተወላጅ ልሂቃን በተለያየ ጊዜ የ‹ሲዳማ› ህዝብ ታሪክ በሌሎቹ ብሔሮች ዘንድ ሲታይ ያለው ግንዛቤ የተዛባ ነው
ብለው የሚያምኑም ናቸው። ሁሉንም የብሔሩ ምሁራን በአንድም ይሁን በሌላ ጠቅለል አድርገን ስናያቸው የሲዳማን ታሪክና ፖለቲካ በሚመለከት የጋራ የሆነ አቋም እና መግባባት አላቸው። በተለይ በሲዳማ የታሪክ ዑደት ከዚህ በታች ባሉ አንኳር በሆኑ ነጥቦች ላይ የጋራ ግንዛቤ እና መግባባት እንዳለ ለማስተዋል ችያለሁ።
1. የአፄ ሚኒልክ የግዛት ማስፋፋት ተሞክሮ በእነርሱ አገላለፅ የ‹‹ቅኝ ግዛት›› ፖሊሲ የብሔሩን ራስ ገዝ ህልውና በእጅጉ የናደ መሆኑን፤ ባህላቸውና ታሪካቸው በሌሎች የነፍጠኛው ስርዓት ሙሉ በሙሉ በጫና ውስጥ እንደወደቀ፣
2. የአፄው አስተዳደር ቀድሞ የቆየውን ‹‹የአንድ ብሔር የበላይነት ፖሊሲ›› ይበልጥ እንደገፋበትና የፊውዳል ስርዓት ከፍተኛ መሰረት እንደያዘ፣
3. በጣልያን ወረራ ወቅት ለጥቂት ጊዜም ቢሆን አርሶ አደሮቹ የመሬት ባለቤት በመሆን አንፃራዊ ነፃነት እንዳገኙ፣ 
4. ከአፄው መንግስት መውደቅ በኋላም የተተካው የወታደራዊ መንግስት ከላይ ተያይዞ የመጣውን ጭቆና ማስቀረት አለመቻሉንና እንዲቀጥል ማድረጉን፣
5. የኢህአዴግ መንግስት ‹‹ሲዳማ››ን ከሌሎቹ (ከ45 በላይ ከሚሆኑ ብሔሮች) ጋር በአንድነት በመጨፍለቅ የራስ ገዝ አስተዳደር ጥያቄን ዋጋ ማጣቱን… በሚሉት መከራከሪያቸው ላይ የጋራ የሆነ መግባባት አላቸው ።
በአጭሩ የምሁራኑ ትንተና ሲዳማዎች የራስ ገዝ አስተዳደር በኃይል በሚኒልክ ተወርረው ተነጠቁበት ጊዜ ጀምሮ እስከ እዚህ ዘመን ድረስ ጥንት የነበራቸውን የማንነት  መገለጫዎች፣ መብቶች እና ፖለቲካዊ አስተዳደሮች ከእጃቸው እንደወጡ በቁጭት ይፅፋሉ፤ ይናራሉ…።
በሲዳማ ታሪክ ላይ ሰፊ ጥናት ካደረጉት በሙሉነህ አያሌው muleayalew@yahoo.com ግለሰቦች መካከል ሶስቱ ከፃፏቸው ፅሁፎች መካከል ትንሽ እየቀነጨብን በማስረጃነት በመያዝ ለምን ይህንን ሊሉ እንደቻሉና መውጫ መንገዱ ምን መሆን እንዳለበት እንመለከት።
ብሔሩ ልሂቃን የሲዳማን ታሪክ በአጭሩ በዚህ መልኩ የሚያዩት ሲሆን ክልሉን እያስተዳደረ ያለው መንግስት በዚህ የታሪክ ዳራ ላይ ያለው አቋም በግርድፉም ቢሆን ይኸው ነው። የክልሉ መንግስት የሲዳማ ህዝብ ጭቆና ደርሶበታል ብለው ምሁራኑ በሚያነሷቸው ነጥቦች ላይ ከሁለት ሃሳቦች በስተቀርበአብዛኛው ተደጋጋፊ ሙግቶችን ይዞ እናገኛለን። የመጀመሪያው ምሁራኑ የሲዳማ ህዝብ ጥንት ብቻ ሳይሆን አሁንም ድረስ በደል እየደረሰበት ነው በሚለው ጥያቄ ላይ የብሔሩ የፖለቲካ ልሂቃን አይስማሙም። ሁለተኛው የማይስማሙባቸው ነጥቦች የሲዳማ ህዝብን በደቡብ ክልል ውስጥ የሚያዩበት
አተያይ ነው። የብሔሩ ምሁራን ሲዳማ የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ተብሎ ከሚጠራው
ስብስብ ወጥቶ፣እራሱን ችሎ ክልል መሆን ይገባዋል ሲሉ በብሔሩ የመንግስት ተወካዮች በበኩላቸው አሁን ባለው ስብስብ ውስጥ መብታችን በደንብ ስለተረጋገጠልን በዚሁ መቀጠል አለብን የሚል አቋም አላቸው።
ከሐውልቱ ስር
ሐውልት 1-ባሊቻ ዎራዎ
ከባሊቻ ዎራዎ ግዙፍ ሐውልት ስር፡-
‹‹የሚኒልክ ወራሪ ወደ ሲዳማ እንዳይዘልቅ ድንበር ላይ ተዋግቶ በማዋጋት ታሪክ ሰርቶ ያለፈ ጀግና›› ይላል በአማርኛና በላቲን ፊደል በሲዳሞኛ ቋንቋ የተፃፈው ማብራሪያ፡፡
የመንግስት አቋም፡- በዚህ ሐውልት ስር የሰፈረው ፅሁፍ የመንግስት አቋም የሚኒልክን ‹‹ግዛት ስፋፋት›› ታሪክ እንዴት እንደሚመለከተው ለማየት ያስችለናል። እነዚህን ቃላቶች አስምረን
እናንብብ። ‹‹የሚኒልክ ወረራ፣ ድንበር ላይ ተዋግቶ፣ ታሪክ ሰርቶ ያለፈ ጀግና…›› የሚሉትን።
መንግስት ሚኒልክ የአሁኗን ኢትዮጵያ የሰራበትን (የኢትዮጵያ ታሪክ እና የሚኒሊክ ወረራ) መንገድ የሚመለከተው በጥቅሉ የ‹‹ቅኝ ግዛት ፖሊሲ›› ነው የሚለውን ሙግት የተቀበለ ነው።
ስለዚህ የሚኒልክ ወረራ የቅኝ ግዛት ማስፋፋት ፖሊሲ ስለነበር ባልቻ ዎራዎ ይህንን ከድንበር ለመመከት ታግለዋል የሚል ነው። ነገር ግን አልሆነም። የዚህን ጀግና ታሪክ እና በጊዜው የነበረውን የሚኒልክ ወረራ ምሁራኑ አጥብቀው ይተነትኑታል።
የምሁራኑ አቋም፡- ሲዴ ጐዶ የተባሉ የብሔሩ ተወላጅ ፀሐፊ “There are no people called
Sidamo” በሚለው ፅሁፋቸው ላይ የሚኒልክን ወረራ እና በጊዜው በብሔሩ ላይ ደርሷል የሚሉትን
ጭቆና በስፋት ያብራሩታል።
‹‹የሚኒልክ ወራሪ ኃይል ወደ ሲዳማ ክልል ሲመጣ በጊዜው የመጨረሻው የሲዳማ ንጉስ ከነበረው ባሊኪኪቻ ዎራዎ (Balichicha Worawo) ጋር ስምምነት አድርገው ነበር። ስምምነቱ ልክ የውጫሌ አይነት ውል ነበር። (የውጫሌ አይነት ውል ሲል ምናልባት በቅኝ ገዥና ቅኝ ተገዢ መካከል የተደረገ ስምምነት አይነት ለማለት ይመስለኛል)።
የሚኒልክን ጦር እየመራ ወደ ግዛቲቱ ይዞ የዘለቀው ባሻህ አቦዬ የተባሉ የጦር መሪ ናቸው። እኒህ የጦር መሪ ወደ ንጉሱ ይጠጉና ህዝቡ ማን እንደሚባል ይጠይቃቸዋል። ንጉሱም የሚመሩት ህዝብ ‹‹ሲዳማ›› እንደሚባል ቢነግሯቸውም አዛዥ ባሻህ ግን‹‹ሲዳሞ›› ብለው መጥራት ይጀምራሉ።›› ወራሪው የተወረረውን ህዝብ ለማንቋሸሽ ሁለት መንገዶችን ተጠቅሟል ይላሉ እኒህ ጸሐፊ። አንደኛው መጠሪያ ስማቸውን በመቀየር በማንነታቸው እንዲሳለቁባቸው ማመቻቸት ሲሆን ሁለተኛው ህዝቡን በባርነት ስርዓት ማስተዳደር ነው።
ስለዚህም ነው ባሻህ ‹‹ሲዳማ›› ተብሎ የተነገራቸውን ‹‹ሲዳሞ›› ሲሉ የጠሩት ይሉናል።
‹‹ምንም እንኳን በሁለቱ መካከል አስቀድሞ ስምምነት ላይ የተደረሰ ቢሆንም ብዙ ጊዜ መዝለቅ ባለመቻሉ ስምምነቱ ፈርሶ ጦርነት እጣ ፈንታቸው ይሆናል።
በዚህ ጦርነት የባሻህ ጦር ሽንፈት ስለገጠመው ለሚኒልክ ሄዶ ሪፖርቱን ማቅረብ ግዴታው ነበር። ‹‹ሲዳሞ›› የሚባሉ ወገኖችን እንዳልቻላቸው አብራራ። ‹‹ሲዳማ›› የሚለው ቃል ለመጀመሪያ ጊዜ ‹‹ሲዳሞ›› በሚል በቤተ መንግስት እውቅና አግኝቶ ከዚህ ጊዜ ወዲህ መጠራት ተጀመረ›› ባይናቸው ፀሐፊው።
ማጠቃለያ፡- የሚኒልክ ወረራ በብሔሩ ምሁራንም ይሁን በፖለቲካ ልሂቃኑ ዘንድ አንድ አይነት አቋም እንዳለ ተረድቻለሁ። የሁለቱም ወካይ ቡድኖች የብሔሩ ታሪክ አቀራረብ ሚኒልክ ጠቅልሎ የሰራት አገርን እውቅና የመስጠት ነገር አይታይባቸውም። የሚኒልክ ወረራ እንዳታሰበው ባይሆን ኖሮ (ምን አልባት ሌላ ወራሪ እስካልመጣ ድረስ) ‹‹ሲዳማ›› የሚባል አገር በአሁኑ ጊዜ ይኖር
ነበር ማለት ነው? እናም በእነርሱ ሙግት ሚኒልክ ብሔሩን በአሁኗ ኢትዮጵያ ውስጥ መክተቱ 
በጠላትነት አስፈርጅቶታል።
ሐውልት 2- የቴራ ቦሌ
ከሐውልቱ ስር፡- ‹‹ጭቆናን በመቃወም ጠብመንጃውን አንግቦ የነፍጠኛውን ስርዓት የታገለ ጀግና። ደርግን በመፋለም የህይወት መስዋዕትነትን የከፈለ ታጋይ››
የመንግስት አቋም፡- ይሄኛው ሐውልት የወከለው ጀግና ሁለት ስርዓቶችን ተሻግሮ የተዋጋ የብሔሩን አርበኛ ወካይ ነው። የመጀመሪያው የነፍጠኛ ስርዓቱን (አፄ ኃ/ስላሴ) ቀጥሎም የደርግን
ስርዓት፡፡ የሲዳማ ብሔር አገዛዙ በተለዋወጠ ቁጥር ጨቋኞቹም፣ ጭቆናውም አብሮ እንደ ተፈራረቁበት ማሳያ ነው። መንግስት ለእነዚህ ሁለቱ ስርዓቶች እና ገዢዎች በብሔሩ ላይ ላደረሱት ግፍና በደል እውቅና የሰጠ ነው። እንደ ነባሩ ‹‹የቅኝ ግዛት
ፖሊሲ›› ገዢዎች በኋላ የተተኩት አመራሮች ተመሳሳይ ስርዓትን ዘርግተዋል ብሎ ያምናል።
የምሁራኑ አቋም፡- የዚህ ታሪክ ትንታኔ ላይ ስዩም ሐሚሶ የተባሉ ፀሐፊን እናገኛለን። እኚህ ግለሰብ የብሔሩን አጠቃላይ ባህላዊ እና ፖለቲካዊ ሁነቶችን ተንትኖ በማቅረብ የሚያክላቸው የለም።
አጠቃላይ በብሔሩ ብቻም ሳይሆን በኢትዮጵያ ፖለቲካ ዙሪያ በርካታ ፅሁፎችንና መፅሐፍትን
ያሳተሙ ምሁር ናቸው።
እንደ ሌሎቹ የብሔሩ ምሁራን ሁሉ ስዩም ሐሚሶም የሲዳማ ህዝብ ታሪክ የቅኝ ግዛት ታሪክ ነው ብለው ያምናሉ። መፍትሄውም ሲዳማ የ‹‹ራስ ገዝ አስተዳደር›› ያስፈልጋታል የሚል ነው።
አቶ ስዩም ሐሚሶ “Arrested development in Ethiopia” በሚለው ርዕስ ‹‹ተጨቋኝ ብሔሮች››
በመጡ ፀሐፊዎች በታተመው መድብል ውስጥ “Nationalism, democracy and selfdetermination”
በሚል ርዕስ ባሳተሙት ፅሁፍ የሲዳማ ህዝብ በተለያዩ ጊዜያት እየደረሰበት ያለውን 
ጭቆና በሰፊው ይተርካሉ። አቶ ስዩም የወራሪውን 
ይል በአጠቃላይ ‹‹አቢሲኒያውያን›› ሲሉ 
ይጠሯቸዋል። አገዛዙንም ‹‹የአማራ›› ይሉታል፡፡ እነዚህ ነፍጥ የታጠቁ  ‹‹የአቢሲኒያ›› ሀይሎች ምንም አቅም በሌለው ህዝብና ነፃ መሬት ላይ ያደረጉት ወረራ ከቀኝ ግዛት አይነት አስተዳደር ጋር የሚስተካከል ነው ይሉታል። ገበሬዎቹ በራሳቸው መሬት ላይ ጭሰኛ ሲሆኑ ወራሪዎቹ በበኩላቸው በሰው ሀገር መሬት ከበርቴ ሆነው ከመቶ አመታት በላይ ቆይተዋል ባይ ናቸው።
እነዚህ ኃይሎች በፈፀሙት ወረራ ምክንያት የብሔሩ ቋንቋ፣ ባህልና መንፈሳዊ እሴቶች በእጅጉ
ተፅዕኖ እንደ ደረሰባቸው ይከሳሉ። ይህንንም የባህል ጭፍጨፋ (Cultural genocide) በማለት ከሰው ልጆች አካላዊ ጭፍጨፋ ጋር አመሳጥረው ያቀርቡታል።
ሐውልት 3- የሲዳማ የባሕል አዳራሽ
ከሐውልቱ ስር፡- በሰፊው በተንጣለለው  የሲዳማ የባህል አዳራሽ ላይ ኢህአዴግ የሲዳማን ዝብ ይደርስበት ከነበረው ጭቆና ገላግሎ ቋንቋውን፣ባህሉን እና እምነቱን ነፃነት የሚያራምድበትን ነፃነት እንዳጐናፀፈው ምስክር ሆኖ ቀርቧል። የባሕል አዳራሹ የሲዳማን ህዝብ መወከያ ቋሚ ቅርስ
ከሆኑት መካከል አንዱ ነው።
የመንግስት አቋም፡- ከላይ የቀረበው አስረጂ ተምሳሌት የመንግስትን አቋም በደንብ ይገልፀዋል። የአሁኑ አገዛዝን በሚመለከት በብሔሩ ወካይ ቡድኖች መካከል ልዩነት እንመለከታለን ።
የምሁራኑ አቋም፡- ወላሳ ኩሞ “Why do Sidama reject SNNPR” በሚለው ፅሁፋቸው 
ላይ ሲዳማ ከሌሎች 45 ከሚሆኑ ብሔሮች ጋር በአንድነት የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦች እና ህዝቦች በሚባለው ጥቅል ማዕቀፍ ውስጥ መጠቃለሉን ይተቻሉ። እርሳቸው ይህንን አካሄድ ጭቆናን በሌላአይነት መንገድ ጠምዝዞ ከማምጣት ውጭ የህዝባዊ ትግሉ ጥያቄ መልስ እንዳላገኘ ይተነትናሉ።
ፀሐፊው ሲዳማ ብቻውን ክልል መሆን ሲገባው አለመሆኑ ኢህአዴግ ብሔሩን ለማዳከም ያደረገው እርምጃ ነው እስከማለት ሄደዋል። ለዚህም ሶስት ምክንያቶችን ያቀርባሉ። የመጀመሪያው ብሔሩ ለረጅም አመታት ሲጠይቅ የነበረውን የራስን እድል በራስ የመወሰን ጥያቄ ለማፈንና ከሌሎቹ ጋር በአንድነት ጨፍልቆ ለማስቀረት ያደረገው ነው የሚለው ሲሆን፣ ሁለተኛው ምክንያት ክልሉ
በውስጡ ያመቀውን የተፈጥሮ ሀብት ለመበዝበዝ እንዲመቻቸው የቀየሱት ስትራቴጂ ነው ባይ
ናቸው። በአሁኑ ጊዜ የሲዳማ ህዝብ ከ5 ሚሊዮን በላይ እንደሆነ የሚታወቅ ሲሆን ከዚህ ህዝብ ቁጥር በታች ያላቸው ህዝቦች የክልል መብት ሲሰጣቸው ሲዳማ ግን አላገኘም። አቶ ወላሳ በ1994 ይህንን ጥያቄ ያነሱ የሲዳማ ተወላጆች በመንግስት የተወሰደባቸውን እርምጃ በማሳያነት ይጠቅሳሉ።
ሶስተኛው ምክንያት ሲዳማ ጠንካራ ብሔር ሆኖ ከሌሎቹ በተለይ ከኦሮሞአቻው ጋር ህብረት ፈጥሮ
ለስርዓቱ አደጋ ይሆናል ከሚል ስጋት የመነጨ ነው ይላሉ እኚህ ፀሐፊ።
መውጫ
በሁለቱ ጎራ የተሰለፈ የብሔሩ መብት ተሟጋቾች የብሔሩ ታሪክን በሚመለከት የጋራ መረዳት ቢኖራቸውም ልዩነቶቻቸው በይበልጥ ጎልቶ የሚወጣው ካለፉት 20 አመታት ወዲህ በተከሰተው የታሪክ አተናተን እና የፖለቲካ ሁነት ትርጓሜ ላይ ነው። ለዚህ ልዩነት ያለውን ነባራዊ ሙግት በግርድፉ እንኳን ካየነው የሚከተሉት መደምደሚያዎች ላይ መድረስ እንችላለን።
የመንግስት ልሂቃን፡- ብሔሩን ወክለው በስልጣን ላይ ያሉት ግለሰቦች አሁን ያለውን ፖለቲካዊ ድል የሚያነፃፅሩት ቀድሞ ከነበረው  የአገዛዝ ስርዓት ጋር ስለሆነ የብሔሩ ጥያቄ ሙሉ ለሙሉ ተመልሷል የሚል እምነት አላቸው። በሌላ ጫፍ ከስልጣን ጋር ተያይዞ የሚገኙ መደላድሎች ከባለስልጣኖቹ በኩል በቀጣይ የሚነሱ ብሔር ተኮር
ጥያቄዎችን ለማፈኛ ይጠቀሙበታል።
የብሔሩ ልሂቃን፡- ብሔሩን የሚወክሉ ሌሎች ምሁራን እስከአሁን የብሔሩ ጥያቄ መልስ አላገኘም ባይ ናቸው። ለዚህም ለስርዓቱ ታማኝ በሆኑ የመንግስት ባለስልጣናት ላይ ጣታቸውን ይቀስራሉ። ለዚህ በመነሻነት የሚያቀርቡት መከራከሪያ የሲዳማ ህዝብ የራሱን ክልል የማዋቀር እውቅና የተከለከለበትን ሂደት በመጥቀስ ነው።
ሁለቱም (የብሔሩና የመንግስት ልሂቃን) በጋራ በቀደመው ታሪካችን ላይ ባላቸው ግንዛቤ ላይ ክፍተት ያለ ይመስለኛል። ሚኒልክ ያደረጉትን ወረራ የቅኝ ግዛት አባዜ ነው በሚለው ማመናቸው አደጋ አዝሎ እንደሚመጣ እረዳለሁ። የመጀመሪያው  ስር የሚወጡት ታዳጊዎች በአብሮነታችን ላይ ወደፊት ጥያቄ መጫራቸው አይቀርም። ማንም ቢሆን ቅኝ እንደተገዛ እየተነገረው፣ ግዛቱ ያለአግባብ እንደተቀማ እያሰበ፣በቀጣይ ነፃ መሆንን እንጂ ያለውን ስርዓት ተቀብሎ ይቀጥላል ለማለት አዳጋች ነው።
ሁለተኛው ከዚህ ታሪክ ጋር የሚጋጨው የአሁኗን ኢትዮጵያ እንደ አገር የመቀበላቸው ሁነት ነው። ከላይ በ‹‹ቅኝ ግዛት ተይዘን ነው ኢትዮጵያ ውስጥ የተጠቃለልነው›› የሚለው ትርክት
እንዳለ ሆኖ፤መልሶ ‹‹መብታችን ተከብሮ ነው›› ያለነው ከሚለው የአሁኑ የፖለቲካ አቅጣጫ ጋር
ይጋጫል።
ሌላው ሊተኮርበት የሚገባው ፖለቲካዊ ጭብጥ የማንኛውም ብሔር ጥያቄ መሰረቱ የመብት ጥያቄ የመሆኑ ጉዳይ ነው። ሲዳማዎች አሁንም
ቢሆን የክልል ይገባኛል ጥያቄያቸውን እያነሱ ያሉት ያልተሟሉላቸው ጉዳዮች በመኖራቸው ነው። ስለዚህም ተገቢ እና አሳማኝ መልስ ሊሰጣቸው ይገባል። ኢትዮጵያዊ መሆን የውዴታ እንጂ የግዴታ ጥያቄ መሆን የለበትም። ውዴታን የሚያመጣው ነገር ደግሞ የመልካም አስተዳደር
ጥያቄ ነው።ከኃውልቱ ስር ያለው ታሪክ የነባሩ ሳይሆን የአዲሲቷ ኢትዮጵያ አዲሱ የታሪክ ድሪቶ መገለጫ ነው፡፡
ሲዳማን እንደ ተሞክሮ
ከላይ የሲዳማን አጠቃላይ ተሞክሮ ለመዘርዘር ሞክሬያለሁ። ኢህአዴግ ከዚህ የፖለቲካ
ቁመራ ምን ሊያተርፍ ፈልጐ ነው? የሚለውንም በተጨማሪነት ማቅረብ ተገቢ ነው።
ሲዳማ የህዝብ ቁጥሩ ከሐረሪ፣ አፋር፣ሶማሊያ፣ ትግራይ……..የሚበልጥ ከሆነና ክልል የመሆንን መስፈርት ማሟላት ከቻለ ለምን ክልል የመሆን እድል ተነፈገው? የሚለውን ጥያቄ መንግስት ሊመልሰው ከቻለ መልካም ነው፤ ካልሆነ ግን ይህንን ጥያቄ በሌላ በኩል መመለስ ያስፈለገባቸውን አንዳንድ ነጥቦች ማንሳት ይቻላል።
በአሁኑ ጊዜ ‹‹በብሔር›› ደረጃ አብዛኛውን የህዝብ ቁጥር የያዙት ኦሮሞ እና አማራ ናቸው።
እነዚህ ብሔሮች ካላቸው የቁጥር ብልጫ አንፃር የስልጣን ይገባናል ጥያቄን ማንሳታቸው አይቀርም።
ህጉም ቢሆን ይደግፋቸዋል። የፌዴራል ስርዓቱ ለዚህ ዋስትና እንደሆነ ህገ-መንግስቱ በግልፅ አስቀምጧል።
በኢህአዴግ ፖለቲካ ሽረባ የእነዚህ ሁለቱ የብሔር ልሂቃን ወደ መንበረ ስልጣኑ መጠጋታቸው
‹‹ታግለናል፣ ስልጣኑ ይገባናል›› ከሚሉት ገዢዎች ጋር ፊት ለፊትያላትማቸዋል። ስለዚህ የነዚህን ህዝብ ቁጥር ሊገዳደር የሚችል ሌላ ክልል መፈለግ
አስፈላጊ ነው።አሁን ባለው ደረጃ የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦች እና ህዝቦች በጋራ በመሆን፣ የተሰበጣጠረውን ውክልና ወደ አንድ በመጠቅለል እኩል እንኳን መሆን ባይቻል በተመጣጣኝ የህዝብ ቁጥር ተፎካካሪ
እንዲሆን ያስችለዋል። ስለዚህ ከዚህ ህብረት ውስጥ ሲዳማን ነጥሎ አውጥቶ የክልል መብት መስጠት ለኢህአዴግ ፖለቲካ ከሁለት ነገሮች አንፃር አደጋ
ይኖረዋል። የመጀመሪያው ሲዳማ ከደቡብ ጥቅል ህብረት ወጥቶ ክልል መሆኑ ከላይ የአማራን እናየኦሮሞን በፖለቲካው የሚገዳደራቸውን የህዝብ ቁጥር መቀነስ ነው የሚሆነው። ይህ ደግሞ ለህወሓት ተወካዮች አደጋ መሆኑ አይቀርም።
ከዚህ ጋር ተያይዞ ሲዳማ እራሱን ችሎ እንደ ክልል መዋቅሩ ሌላ ተወዳዳሪ ኃይል ወደ ፖለቲካው ፉክክር ማምጣት ነው የሚሆነው። ሁለተኛው ምክንያት
የሲዳማን ፈለግ እየተከተሉ ሌሎች ተመጣጣኝ ቁጥር ያላቸው በደቡብ ህብረት ውስጥ የተጠቃለሉ  ብሔሮችን የክልል ይገባኛል መብት ጥያቄ ሊያነሱ ይችላሉ የሚለው ስጋት ነው። ስለዚህ ኢህአዴግ
ጥያቄውን እንደ ጥያቄ ከማየት ውጭ ለጊዜው መልስ ሊሰጥ የሚችል  ይመስለኝም።
የክልል ይገባኛል ጥያቄ በደቡብ አካባቢ መነሳቱ ለኢህአዴግ መንግስት እንደታዛቢ አግባብ መሆኑ ቢታመንበትም መንግስት ጥያቄውን አቻችሎ ሊያልፍበት የሚችልባቸው ሌሎች ዘዴዎችንም ቀይሷል። ከደቡብ ክልል የተገኙ ልሂቃንን በከፍተኛ የመንግስት ማዕረግ ሹመት የመስጠትን ጉዳይ።
ሹመቱ በግርድፉ ስናየው በሁለት አቅጣጫ ጠቀሜታዎች አሉት። እነዚህን  ቀሜታዎች ከወደ ጐን (Horizontal) እና ከወደ ላይ (Vertical) በኩል ልናያቸው እንችላለን።
ወደ ጐን (Horizontal)- የደቡብ ተወካይ በመንግስት የስልጣን ደረጃ ከፍ ብሎ መቀመጡ በትይዩ ከማንም ብሔር በተሻለ ቅድሚያ እየተሰጣቸው እንደሆነ እንዲገነዘቡ ይረዳቸዋል።
ይህ ደግሞ ልሂቃኑ የተቀረውን ተከታያቸው ለሌላ የመብት ጥያቄ እንዲነሳሱ አይገፋፏቸውም።
ተነሳሱትንም ለማፈን መጠቀሚያ ያደርጓቸዋል። ወደ ላይ (Vertical)- በክልሉ ውስጥ
የሚገኙ የማህበረሰብ ተወካዮች ከሌሎቹ አንፃር የበታችነት እንዳይሰማቸው ያደርጋቸዋል። በከፍተኛ የመንግስት መዋዕቅር ውስጥ ከእነርሱ የተገኘ ግለሰብ ቦታውን በኃላፊነት መምራት መቻሉ ለብሔረሰቦቹ ትልቅ ደስታን ይፈጥርላቸዋል ተብሎ ይታመናል።
ወደ ጐንም ወደ ላይም ኢህአዴግ ከብሔሮቹ ልሂቃን ጋር በመሆን ክልሉን በደንብ ተቆጣጥሮታል ለማለት ይቻላል። ጥያቄው ይሄ አካሄድ እስከመቼ 
ሊቀጥል ይችላል? የሚለው ነው። ምንአልባት ኢህአዴግ በመንበረ ስልጣኑ እስካለ ድረስ? ትክክለኛ
ማረጋገጫ ባይሆንም ሊቀጥል ይችላል የሚለውን እንቀበል ቢባል እንኳን የኢህአዴግ መንግስት የመላዕክት ስብስብ አይደለምና መውደቁ አይቀርም።
በዚህ ጥልፍልፍ ፖለቲካ ከኢህአዴግ በኋላስ መብታቸው የታፈነባቸው ብሔሮች በኢትዮጵያ
ወደፊት እጣ ፈንታ ላይ ምን ጥያቄ ይዘው ሊመጡ ይችላሉ? የሚለውንም አብሮ ማየት ያስፈልጋል። 
 http://www.fetehe.com/themes/bartik/images/185.pdf

The Tigrian Peoples Liberation Front (TPLF) regime has relentlessly pursued the ‘divide and rule’ policy to prolong its grip on power. The regime has initiated conflict between different nations, nationalities and peoples at different times and places, since it came to power, causing destruction of thousands of lives and millions of dollars worth properties.

This anti peace and brutal regime, pursuant to its standing policy, has been engaged in overtly and covertly instigating conflict between the Oromo and the Sidama peoples. Accordingly it has managed to instigate conflict in the district of Riimaa Dhaadessaa between the Oromo people in Ajje sub‐zone of Arsi Zone and the Sidama people in Hawasa subzone of Sidama Zone. Loss of lives and property has been reported due to this conflict initiated by the agents of the regime on both sides.

The motive of the regime in initiating this conflict is consistent with its hitherto policy elsewhere. Spreading such misunderstanding and mutual suspicion between and among the peoples is to deny them the strength they would harness by cooperation in the struggle to get rid of their common oppressor, the TPLF regime.

The current conflict is specially connected to the Sidama peoples escalated demand for their right on Awasa, the regional capital city. It is to be recalled that a decade ago the regime has committed crime on the peacefully demonstrating people to present the same demand at Looqee, near Awasa massacring more than 100 people by day light.

The regime renewed the controversy around the city to instigate further conflict with the southern peoples on the one hand and relentlessly work to instigate another conflict between the historically related and intermarried neighbourly peoples of Oromo and Sidama on the other. We believe that the currently stirred conflict between the Oromo and the Sidama at Riimaa Dhadessa is part of the scheme to subdue the Oromo and Sidama people’s resistance through multifaceted attacks. In short it can be concluded that this is the continuation of the policy that has been applied against the Oromo people, which is instigating conflict with different neighbouring peoples, against the Sidama as well.

The Oromo Liberation Front (OLF) and the Sidama Liberation Front (SLF) strongly condemn the TPLF policy of instigating conflict between peoples and the damages caused thereby in general and that between the Oromo and Sidama in particular. The Oromo and Sidama peoples have long historical and neighbourly relation and have experienced similar history of subjugation. Besides being conquered at the same time both have lived the subsequent consecutive Ethiopian regimes’ subjugation similarly. They both have the same fate. Hence they need to be aware of and defuse the plot to put them against each other in order to prevent them from cooperating in getting rid of their common subjugator.

We call upon all the subjugated peoples in general and the Oromo and Sidama peoples in particular to refrain from giving any attention to the evil plot by the TPLF regime and instead form their historically effective common elders committee and resolve their conflicts in the established traditional way. We call upon them avoiding dependence on the subjugating regime to find a solution for any arising social problems and go instead for the common elders and resolve their conflicts, promote reconciliation and mutual compassion and get rid of the common enemy. We would like to assert the necessity of cooperation of the peoples with the same experience to get rid of the common tormentor, the TPLF regime.

The Oppressed Peoples’ Struggle Will Prevail!!

Oromo Liberation Front

Sidama Liberation Front

June 29, 2012

–Full Docuent in English
–Full Document in Afan Oromo

4 comments - What do you think?   Posted by admin - 29/06/2012 at 8:04 am
Categories: Oromia  Tags:
4 Responses to “The Oromo and Sidama Peoples’ Historical and Neighbourly Relation Cannot Be Dented by the TPLF Plots”

Kumsaa says:
29/06/2012 at 1:15 pm
Dear brothers, the system of TPLF (Melas Zenawi) is clear for all people who know about politic. It is the combination of formar western “divided and rule” and Istalin (USSR) “red terror” systems.
To throw away this rotten regime all liberation fronts of each nations must stand together not only theoritically but olso practically and fight them. All people dream that the American government will help them. The dream is dream. The westerns help the man who has power, the strongest political part, the co-ordinated people. Or from whom they get profit. The Arab countries’ revolution is the evidence. Becouse of this fact the OLF, SLF UOLF, — MUST STAND TOGETHER, co-ordinat their people and fight Melas Zenawi and his servants.
Long live with OLF & SLF.

Reply
Gimbo says:
30/06/2012 at 2:14 am
I believe that the Sidama and Oromo people must create a united front and work for Secession from the Abyssinia rule and establish stronger co-operation with neighbours such as Djibouti and Somalia for possibile long term union through federation. Secession is the only viable answer to over a century long problems with past and present successive Abyssinian governments.

Reply
obsaa says:
30/06/2012 at 6:19 am
We have seen Woyanes applying their divide and rule strategy in different places during different times and in various ways. One such incident is the current conflict in West Oromia between Gumuz and oromo. Another incident is the latest one between Sidama and Oromo.

But it is a pity that political forces of the oppressed people (such as OLF and SLF) could not stop and foil the strategy being used by TPLF. We have to work hard to counter act this divide and rule strategy of TPLF by new, creative strategy that outperforms that of the enemy. A lot is expected from OLF, SLF and others to win TPLF. Releasing press releases is not enough.

Reply
one vision and onennes struggle! says:
02/07/2012 at 4:31 am
Dear OLF and SLF,
These statement is not suffice we say.Military struggle unification such as OLF,ONLF,SLF,ALF,GLF under one umberalla will bring down TPLF regime.
So, we comment you that you did nowt and blemish in your struggle.
In order to win TPLF you ought to organize yourself and persuade your people and neonated struggle.
I concord with Obsa,”
But it is a pity that political forces of the oppressed people (such as OLF and SLF) could not stop and foil the strategy being used by TPLF. We have to work hard to counter act this divide and rule strategy of TPLF by new, creative strategy that outperforms that of the enemy. A lot is expected from OLF, SLF and others to win TPLF. Releasing press releases is not enough.”
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
WE wish to say
OLF
ONLF
SLF
GLF
APLF ……
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
Source:http://ayyaantuu.com/horn-of-africa-news/oromia/the-oromo-and-sidama-peoples-historical-and-neighbourly-relation-cannot-be-dented-by-the-tplf-plots/


Please tell us what do you think about it , post your comments, thanks


Sidama is located in the southern part of Ethiopia.
The language in Sidama is called Sidaamu-afoo
67% of the region is Protestant, 8% Muslim, 5% Catholic, and 2% Ethiopian Orthodox Christian
An important staple good is the wesse plante- Ensete. The root is edible, and the wesse plant is considered a “famine food”, used to sustain large populations.
The most important source of income is coffee. The area produces a large percentage of Ethiopia’s exported coffee.
Sidama coffee farmers supply to many fair-trade certified companies. Despite this, hunger is an escalating problem due to declining world market prices for coffee.
The Sidama region has now entered “crisis” phase, according to the Famine Early Warning Systems Network  it is one of the areas most in danger of severe famine in Africa.
There is a major risk of infectious diseases in Sidama. Common diseases of the region include bacterial and protozoal diarrea, hepatitis A and B, typhoid fever, malaria, meningoccocal meningitis, rabies, and schistosomiasis.
The prevalence of HIV/AIDS is currently rising. AIDS deaths are among the most common causes of the orphan crisis in Sidama. Life-saving anti-retroviral medication is essentially unavailable in the area.
There are only two hospitals serving more than ten million people. This severely limits access to healthcare for most residents. Emergency services are almost nonexistent.
Almost all women give birth at home without assistance from a trained birth attendant. Complications that arise during pregnancy and delivery often result in death while walking fifteen to thirty-five miles to the nearest hospital.
A widow in Ethiopia is often left destitute.. Most widows end up financially incapable of caring for their children. The surviving mother must often make the horrific decision to put up one (often the youngest), or sometimes all, of her children for adoption.

http://www.fayyefoundation.org/why-sidama/

July 23, 2012
Agriculture Update
Scaling up humanitarian response in key sectors that support food security, including agriculture, remains the priority for both Government and partners in view of the deteriorating food and nutritional security conditions in areas where production has been negatively affected by poor belg (mid-February to May) rains. With the window for planting of long-cycle meher crops (i.e. cereals such as teff, barley, maize, and wheat) now closed in most areas, the focus is on procuring and distributing pulse seeds (i.e. lentils, soy beans, chick peas, haricot beans) to affected farmers. Pulse seeds can still be planted in September in most areas. In pocket areas where meher planting is still viable, long-cycle seed distribution should also be pursued. At present, SNNPR seems to be well covered with various seed and root and tuber crop projects ongoing. The priority areas for expanded agricultural interventions are Amhara and Oromia and, to a lesser extent, agro-pastoralist areas of Somali and some parts of Tigray. At the request of the Disaster Risk Management and Food Security Sector (DRMFSS), the DRM Agriculture Task Force is establishing two teams to review seed needs, responses and gaps in Amhara and Oromia. The teams will also identify available in-country sources of quality seed in addition to the Ethiopian Seed Authority. For more information, contact: infodrmfss@dppc.gov.et or ocha-eth@un.org
Relief Food Update
As of 18 July, dispatch of the fourth round of relief food (targeting 3.4 million people nationwide) stood at 79 per cent, including 75 per cent dispatched to areas covered by the Disaster Risk Management and Food Security Sector (DRMFSS), 80 per cent to WFP-covered areas in Somali Region, and 85 per cent to areas covered by the NGO consortium Joint Emergency Operation (JEOP). With allocations for the fifth round (targeting 3.2 million people) now complete for all regions, food dispatch started in WFP-covered areas in Somali (2 per cent dispatched) and for SNNPR (57 per cent dispatched) during the week. The Government and partners earlier agreed that fifth round dispatches would be prioritized for food security hotspot areas, including SNNPR and Shinile zone, Somali Region. For more information, contact: wfp.addisababa@wfp.org
WASH Update
During the past week, improved rainfall in Hawi Gudina and Burka Dimtu woredas of West Harerge zone (Oromia) has improved water availability. As a result, water trucking requirements in the region reduced from 12 trucks one week ago to three trucks at present. In Afar, requirements increased by one truck, up from 16 to 17 trucks. Trucking requirements for the period from July to mid-October identified in 50 woredas of Somali Region by the regional Disaster Prevention and Preparedness Bureau (DPPB) are being assessed by partners. In total, 17 trucks are currently operating in parts of the country, including 10 trucks in five woredas of Afar (zones 1 and 2), three trucks in Kumbi woreda, East Hararge zone (Oromia), and four trucks in four woredas of Shinile zone (Somali). However, the NGOs Oxfam GB and International Medical Corps (IMC), which are supporting trucking activities in Somali and Oromia Regions respectively, indicated that their operations will need to stop at the end of the month due to budget constraints. Given the need for continuing assistance in these areas, partners have been urged to step forward to fill the gaps. Additionally, the Afar regional government is supporting two water trucks to address the needs of 2,250 households affected by a recent fire in Afdera woreda (zone 2).
Construction and rehabilitation of water schemes also continues as a priority activity. Nine deep wells and two shallow wells have been rehabilitated by the Government with support from UNICEF in Amibara and Gewane woredas of zone 3 and Yalo, Golina and Awura woredas of zone 4 (Afar), benefiting some 22,000 people. The Somali Regional Water Bureau deployed four mobile maintenance teams to Liben, Kebridehar, Jijiga and Shinile zones to undertake borehole maintenance. For more information, contact: awesterbeek@unicef.org
Health Update
Following intensive malaria prevention and control measures underaken by woreda health offices, the number of new malaria cases reported in the past week has declined in some areas, including in Boloso Bombe and Boloso Sore woredas of Wolayita zone (SNNPR), and Ankasha woreda of Awi zone and Mecha woreda of West Gojam zone (Amhara). However, increasing incidence of malaria has been reported in North Gonder zone (Amhara), Wondo Genet town, Dalla, Aleta Chuko and Dara woredas of Sidama zone (SNNPR) and from seven malaria hotspot zones in Oromia Region, with the highest number of reports coming from East Shewa and Jimma zones.
New measles cases were reported during the past week from Gurage and Gedeo zones of SNNPR. In Oromia, the Regional Health Bureau, with support from WHO, has started preparations to conduct a measles vaccination campaign beginning on 2 August and targeting children in 36 woredas of seven zones in the region.
No new cases of meningitis were reported during the past month from areas of SNNPR affected by the recent outbreak. As a result, WHO has deployed a technical team to conduct a post-epidemic evaluation in the region and confirm the end of the outbreak. The team will also conduct a meningitis outbreak risk assessment in selected hotspot woredas in Amhara, Beneshangul Gumuz and Oromia Regions. For more information, contact: who-wro@et.efro.who.int

Source: http://ochaonline.un.org/ethiopia/Home/tabid/2941/language/en-US/Default.aspx



ሐምሌ ፲፯ (አስራ ሰባት) ቀን ፳፻፬ ዓ/ም

ኢሳት ዜና:-በትናንትናው እለት ከአዋሳ ከተማ  በ26 ኪሎሜትር ርቀት ላይ በምትገኘዋ ማልጋ ወረዳ  በተፈጠረው ግጭት 3 የፌደራል ፖሊስ አባላት በጽኑ መቁሰላቸውን የዘገብን ቢሆንም፣ ዛሬ ዘጋቢያችን ተዘዋውሮ ያጠናከረው መረጃ እንደሚያመለክተው ከ19 በላይ ፖሊሶች እና ከ20 በላይ ነዋሪዎች በጽኑ ቆስለዋል።

አናታቸው የተፈነከተ ፣ እግራቸው የተሰበረ፣ እንዲሁም በጥይት የቆሰሉ የፌደራል ፖሊስ አባላት መንገድ ላይ ወድቀው ይታዩ ነበር። በገበያ ላይ የነበረው የአካባቢው ህዝብ ባገኘው መሳሪያ ሁሉ በመጠቀም ከፖሊሶች ጋር ግብ ግብ የገጠመ ሲሆን፣ መሳሪያ የታጠቁ ነዋሪዎች፣ አፈሙዛቸውን ወደ ፖሊሶች በማዞር በርካቶችን አቁስለዋል።

ከተለያዩ የዞኑ አካባቢዎች የተውጣጡ የፌደራል ፖሊስ አባላት ወደ አካባቢው ደርሰው በህዝቡ ላይ በከፈቱት ተኩስ ከ20 በላይ ነዋሪዎች በጽኑ ቆስለዋል።

የፌደራል ፖሊስ አባላት ግጭቱን ለማብረድ የቻሉት ከአጎራባች ወረዳዎች የፌደራል ፖሊስ አባላትን በብዛት በማምጣት ነው።

ፖሊሶቹ ዛሬ በእየቤቱ አሰሳ በማድረግ አንዳንድ ወጣቶችን እየያዙ ወደ እስር ቤት ወስደዋል።

በአካባቢው ያለው ውጥረት እየጨመረ፣ የአካባቢው ሰውም ራሱን ከጥቃት ለመከላከል የሚችለበትን መሳሪያ ሁሉ ማዘጋጀቱን ነው የአካባቢው ነዋሪዎች የሚናገሩት።

የሲዳማ ተወላጆች ካለፈው ወር ጀምሮ መብታችን ይከበር፣ የክልል አስተዳዳር ይሰጠን የሚሉ ጥያቄዎችን በማቅረብ ከመንግስት ባለስልጣናት ጋር ሲወዛገቡ እንደነበር ይታወቃል።

የመልጋ ወረዳ ነዋሪዎች ያቀረብነው ጥያቄ በአግባቡ እስካልተመለሰ ድረስ፣ መንግስት አለ ብለን ግብር ለመክፈል እንቸገራለን በማለታቸው ነው የትናንትው ግጭት የተነሳው።

የአካባቢው ነዋሪዎች ለክልሉ መንግስት እውቅና እንደማይሰጡ እና ግብር እንደማይከፍሉ ሲናገሩ መሰማታቸውን ዘጋቢአችን ገልጧል።

ከትናንትና ወዲያ በማልጋ ወረዳ ከሲዳማ የክልል ጥያቄ ጋር በተያያዘ በተነሱ ጉዳዩች ላይ ሲመክር የነበረውን የወረዳውን ህዝብ ስብሰባ ለመበተን በሞከሩ የመንግስት ልዩ ሃይል እና በስብሰባው ተሳታፊዎች መካከል ተከስቶ በነበረው ግጭት የኦሮሞ ተወላጆ ከሲዳማ ጎን በመቆም የልዩ ሃይሉን ድርጊት ተቃውመዋል።

የወራንቻ ኢንፎ ርሜሽን ኔትዎርክ ከኣካባቢው የሚወጡትን ዜናዎችን ጠቅሶ እንደዘገበው፤ የኣጎራባች የኦሮሚያ ክልል ነዋሪዎች እና ሲዳማ ለብዙ ዘመናት ኣብረው የኖሩ፤ተጋብተው  የተዋለዱ ወንድማማች ህዝቦች በመሆናቸው ኣንዱ ህዝብ ሲበደል ሌላው ቆሞ ኣያይም።

ለዚህም የኦሮሞ ህዝብ የሲዳማ ህዝብ ላነሳው የክልል ይገባኛል ጥያቄ ከመንግስት በኩል እየተሰጠው ያለው ኣሉታዊ ምላሽ ትክክለኛ ባለመሆኑ ከሲዳማ ህዝብ ጎን በመቆም ኣጋሪነቱን በመግለጽ ላይ መሆኑ ተነግሯል።

በጉጉማው ግጭት ሰው መሞቱን የተነገረ፤ ሲሆን ዘጠኝ የፈዴራል ፖሊስ እና ሶስት የወረዳው ነዋሪዎች መቁሰላቸው ተገልጿል።