POWr Social Media Icons

Monday, July 9, 2012

I have done this research using qualitative survey method conducted to identify the
participation of women in saving and credit cooperatives. This was done in Shebedino
district, Sidama zone, South, Nations, Nationalities and people’s regional state, Ethiopia.
The data was collected both from primary and secondary sources.
Primary data was gathered from the administration of semi structured questionnaires. The
questionnaires were focused on collecting the information about participation of women in
saving and credit services.
A sample size for this research consisted equal proportion of 30 female and male
respondents from 3 saving and credit cooperatives.
The study also used focus group discussion, interviews, and observation as primary data
collection methods. 2 FGD participants (board of directors and non cooperative member
Questionnaire was filled by key informants from regional, zonal and district level
cooperative promoters.
Observation was done as additional information source for primary data collection for this
For secondary data collection literature reviews based on participation of women in microfinance
services was included in order to support the study findings from the study area.
Finally the study concluded that socio economic and political factors have a negative
influence on the participation of women in cooperative societies. Furthermore the services
of the promoting organizations at regional, zonal and district level are not sufficiently
directed to enable women to participate effectively. As a result participation of women
in membership, saving and credit use and leadership position is minimal compared to men
in the same saving and credit cooperative.
The Cooperative Promotion organizations in different levels have the responsibility to
encourage women by convincing and awareness creation so that women know better their
rights and obligations of being a member before becoming a member and that share
paying is not hindering factor for women.

 For further reading check this link: Participation of Women in rural savingand credit cooperatives

by John H. Hamer


This article analyses the conversion process and the experiences of the Sidama, in being proselytised by Protestant missionaries in an attempt to integrate them into the modernising Ethiopian state. The conversion process is considered in terms of reasons for accepting or rejecting the new religion. A minority of Sidama are shown to have changed from old beliefs and practices, partly because of the ease of moral reinterpretation and secular incentives, but primarily because of dissatisfaction with reciprocal exchange relations with indigenous spirits and a desire to transcend the finality of death. In advancing this proposition it rejects the possibility of Sidama beliefs as constituting a closed system of cosmology. Though Islam is also present in the region, for political and economic reasons it has been less attractive to prospective converts than Christianity.

In the 1960s and 1970s it was possible to observe the beginnings of religious change among the Sidama in North-eastern Africa. (1) I propose to examine the conversion process among a minority of Sidama to Protestant Christianity. I begin by analysing the way in which their experience relates to Horton's theory of 'closed systems' of cosmology and how their conversion has been similar to and different from what has happened in other parts of sub-Saharan Africa. It will then be appropriate to consider proselytisation and the reasons for and against accepting Christianity, the basis of the challenge to the parochial order of kinship continuity, community commitment versus individualism, and the reasons for lack of complete religious schism among the Sidama. I then introduce a brief comparison of similarities to and differences from the Christian conversion process, with an analysis of why the neighbouring Oromo-speaking peoples have tended to adopt Islam rather than Christianity.

Horton has suggested that African cosmologies are partially 'closed systems' in the sense that they have not historically been open to competing explanatory paradigms (1982: 2B). It is not so much that there is a lack of a 'multiplicity of agencies', but that alternative choices can be made only within a 'single theoretical framework'. In this article I wish to examine the conditions under which dissatisfaction with the premises of the indigenous religious beliefs makes some individuals open to alternative explanations provided by Protestant Christianity. Given the exclusionary aspect of Christianity, I want to suggest that syncretism between the two systems of religious beliefs becomes virtually impossible. On the other hand, I agree with Horton that the 'missionaries of the world religions' bring new ideas about Western materialism, but for those who find customary beliefs unsatisfactory they also bring an alternative cosmological paradigm. It has been possible to reinterpret parts of Sidama secular life to fit 'modern Western mechanistic materialism' for all Sidama. It is, however, virtually impossible to syncretise indigenous religious symbols and rituals for those who become converts to Protestant Christianity. But, as I shall demonstrate, religious syncretism is apparent for the even smaller number who have embraced Islam.

Unlike Sidamoland, where Protestant Christian conversion has been piecemeal, involving the commitment of individuals, there was mass conversion among the Ijebu (Nigeria) and Buganda (Uganda) in the late nineteenth century. Peel says this was due to a form of proselytisation that either did not threaten old beliefs, or occurred in a context where the latter had become irrelevant (1974:112, 117, 124-5, 127). Ijebu were representative of the marginalising of the indigenous religion when young men, considered peripheral by the elders who controlled spiritual access, became seriously involved in trade and the British colonial system. Colonialism was drastically changing Ijebu culture. In Buganda youths from differing communities, who became part of the ruler's court, simply retained their old spiritual loyalties but added Islam or Christianity as more appropriate to a new, more inclusive, status. The Tanzanian Ufipa, also, experienced mass conversion when Catholic missionaries encouraged them to reinterpret customary beliefs and rituals to fit Christianity (Smythe, 1999: 129-31).

There are, however, certain similarities to the Sidamo experience elsewhere in East Africa, where the few converts from peoples such as the Kaguru, Maasai, and Kamba, and in South Africa the Tshidi, were largely ostracised by the majority of traditionalists (Beidelman, 1982: 127; Waller, 1999: 83-4, 87; Sandgren, 1999: 177; Comaroff, 1985: 29).

The Sidama have not had to contend with European colonial capitalism (Peel, 1974; Beidelman, 1982: 177; Comaroff, 1985: 36-9). They were not forced, with the encouragement of missionaries, into wage labour, and, though originally reduced to clientage status by the northern Ethiopian conquerors, they never lost control of their subsistence production. Thus without a radically new system of trade and government combined with Christianity there was no incentive for mass conversion.

Many of the East African converts maintained their allegiance to the customary faith and practices while simultaneously attending church (Beidelman, 1982: 48, 138-9; Kimambo, 1999: 68-9, 73-4, 77; Sandgren, 1999: 175-6, 181-5). For the Maasai, the majority simply excluded the small number of Christians from the community, forcing them to reside with the missionaries (Waller, 1999: 92-3). The Ufipa, being encouraged by Catholic missionaries to reinterpret their old religion, considered Christianity to be a new form of the old spiritual meaning (Smythe, 1999: 132, 136-9). And in Nigeria the Ijebu virtually discarded their traditional view of the cosmos in the process of changing their identity (Peel, 1974: 134-5). But Sidamo converts, as we shall see, had reasons for rejecting customary spiritual beliefs which caused them to embrace the Protestant Christian faith. They did not, however, put aside the old moral code which enabled them to participate with the non-Christian majority in secular, everyday, life. As will become evident, however, there was much in the Sidamo code which did not contradict Christian moral teaching and made reinterpretation of non-religious beliefs and practices acceptable.

Material motivations such as education, political or economic advantage, were attractive to some Sidama as well as other African peoples, in enticing potential converts (Biedelman, 1982: 66-9, 119, 124; Lema, 1999: 56, 58; Maddox, 1999: 153-4, 157; Peel, 1974:112-13, 132-3; Comaroff, 1985: 27; Kimambo, 1999: 65-6, 70-1). Peel has proposed, however, that the acquisition of a new sense of power correlates with religious change only if there is a tangible improvement in personal and/or communal wealth (1974: 129). For the Sidama the results were at best ambiguous, as on the few occasions individuals acquired wealth it was shown to have been obtained through corruption (Hamer, 1987: 214-15). And though converts started self-help associations for community development they were soon joined by non-Christians, so that it was difficult to show improvement at the community level as attributable to the new religion.


A Cushitic-speaking people, the Sidama are said to number approximately 2 million, dwelling on the edge of the Rift Valley, some 170 miles south of Addis Ababa, the capital of Ethiopia (Office of the Population and Housing Census Commission, 1984). Their locale consists of a long plateau broken by small ravines and rivers which create a number of small table lands. They live in hamlets where they plant their gardens, which surround the plateaux on which they graze their cattle. Their principal cultigen is Ensete ventricosum, popularly known as the 'false banana plant', since the fruit is non-edible but the trunk and root are processed as a grain. Other plants such as maize, greens, and root crops are cultivated in small family gardens. Since the 1950s coffee has become important as a cash crop.

ለተጨማሪ  ንባብ፦http://findarticles.com/p/articles/mi_hb3103/is_4_72/ai_n28971704/

በሙሉ ስሙ ቴውድሮስ ሃይለስላሴ ጫሞላ ተብሎ የሚጠራው የቼክ ሪፑብልክ ብሄራዊ የእግር ኳስ ቡድን ተጫዋች የሲዳማና የቼክ ዴም ያለው ሲሆን፤ በኣሁኑ ጊዜ በቡንዱስ ሊጋ ለሚወዳደረው ዌርደር በሬሜን ቡድን በመጫወት ላይ ይገኛል።

የ25 ኣመቱ  ወጣት ወደ ኣገሪቱ ብሄራዊ ብድን በመቀላቀል ብሄራዊ ቡድኑ ለኣውሮፓ ዋንጫ ሽሚያ የሚያደርገውን ግስጋሴ ኣጋግሎት ለውጤት ማብቃቱ ይነጋራል።

በኣውሮፓ ሻምፕዮ 2012 ላይም ቢሆን ቴውድሮስ ኣገሩ ከግርክ ጋር ባደረገው ግጥም ላይ ከሃላ ወደፊት በረጅሙ  እየሰነጠቀ በምሰጣቸው እና ለእጥቂዎቹ ኣመቻችቶ በሚያቀብላቸው ኳሶች ኣድናቆት ማትረፉ ይታዎሳል።

ቴውድሮስ ቼክሪፑብሊክ በማጣሪያ ጫዋታዎች ስፔን ከመሳሰሉ ጠንከራ ብሄራዊ ቡድን ካላቸው  ኣገራት ጋር ባደረገችው ጫዋታዎች ላይ ያሳየው ብቃት በኣውሮፓ ትላልቅ የእግር ኳስ ቡድኖች ኣይን ውስጥ ለመግባት እንደቻለ ተነግሯል።

የቴውድሮስ ኣባት ዶክተር ገብሬ ስላሴ ጫሞላ ኢትዮጵያ በኮሚኒስት ስርኣት በምትተዳደርበት ጊዜ በተመሳሳይ መልኩ በኮሚኒስት ስርኣት ትተዳደር ወደነበረችው ወደ የቀድሞዋ ቼኮሶሎቫኪያ ከዛሬ 25 በፊት መግባታቸው እና ትዳር መስርተው ኑሮኣቸውን በዛው ማድረጋቸው የህይወት ታሪካቸው ያስረዳል።

ከዶክተር ገብሬ ስላሴ ጫሞላ ቤተሰብ ስፖርተኛ ቤተሰብ ሲሆን፤ ኣና የምትባለው የቴውድሮስ እህት ለኣገሪቱ ለቼክሪፑብሊክ የእጅ ኳስ ቡድን እንደምትጫዎት ታውቋል።

ሰሞነኛው ውዥንብር
ኢብሳ ነመራ
የደቡብ ብሔር ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልላዊ መንግስት ርዕሰ ከተማ የሆነችው ሀዋሳ፣ ሰሞኑን የኢትዮጵያ ጉዳይ ላይ የሚያተኩሩ የውጭና የአገር ውስጥ ሚዲያዎች ትኩረት ማረፊያ ሆና ሰንብታለች፡፡ የመገናኛ ብዙሃኑ የሃዋሳ ከተማን አስታከው የሲዳማን ብሄር የሚመለከቱ ጉዳዮችንም አንስተዋል፡፡
የመገናኛ ብዙሃኑ መነሻ፣ ግንቦት 2004 ዓ.ም ማገባደጃ ላይ “ሜትሮ ፖሊታን ከተማችንን እንዴት እንምራት” በሚል በክልሉ መንግስት የቀረበ ጥናታዊ ሰነድ ላይ የተደረገ ውይይት መሆኑንም ነግረውናል፡፡
ጉዳዩን አስቀድሞ ያነሳው ፍትህ የተሰኘው ሳምንታዊ የአማርኛ ጋዜጣ ነው፡፡ “ሲዳማ 2፣ ዳግም የሲዳማ እናቶች እንዳያነቡ /Sidaamu Amuwi Lanyikimeesho Wila’anok Gede” (በላቲን ፊደል የተፃፈው ሲዳምኛ ነው) በሚል ርዕስ በሰኔ 15፣ 2004 ዓ.ም ዕትሙ ከላይ የተጠቀሰውን ለውይይት ቀረበ የተባለ ሰነድ መነሻ አድርጎ አንድ ፅሁፍ አስነብቦናል፡፡
ፍትህ ከዚህ ቀደም የጋዜጣው አቋም መሆኑን እስኪያሳብቅ ድረስ በብሄር ላይ የተመሰረተውን የኢትዮጰያ የፌደራል አወቃቀር ክፋትና ስጋት ሲሰብከን መቆየቱ ይታወቃል፡፡ ከላይ በተጠቀሰው ርዕስ በጋዜጣው አምደኛ ሙሉነህ አያሌው በቀረበው ፅሁፍ ግን ለብሔር ተከል የአስተዳደር ስርዓት ሕልውና ያለውን ተቆርቋሪነት ሊያሳይ ሞክሯል፡፡

የጋዜጣው አዘጋጆች የኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ከሁለት አስርት አመታት በፊት ከቀበርነው የአንድ ብሄር የበላይነት ሲንፀባረቅበት ከነበረው አሃዳዊ የመንግስት ስርዓት ኑፋቄ ደዌ መፈወሳቸው ደግ በሚስልም፤ የአቋም ለውጡ ዱብዳ ስለሆነ “እንኳን ተፈወሳችሁ” ብዬ ከማጨብጨብ ይልቅ፣ መገለባበጡ ውስጥ የተሰነቀረ አንዳች ጤናማ ያልሆነ ነገር እንድጠረጥር አድርጎኛል፡፡ ተፈውሰው ከሆነ ግን “አምላክ እንኳን ማራችሁ፤ ጨርሶ ይማራችሁ” ብዬ ልመርቃቸው እወዳለሁ፡፡

በሙሉነህ አያሌው ፀሃፊነት ፍትህ ያስነበበን ፅሁፍ የሚጀምረው አስር አመት ወደ ኋላ ተጉዞ የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብት ጉባኤን ሪፖርት በመጥቀስ ነው፡፡ “በ1994 ዓ.ም በግንቦት ወር ‘መንግስት ሃዋሳ ከዚያ ቀደም እንደነበረው የሲዳማ ዞን ዋና ከተማነቷ ቀርቶ የክልሉ መንግስት ርዕሰ ከተማ ብቻ እንድትሆን ውሳኔ አስተላልፏል’ የሚል ዜና የሰሙ የሲዳማ ብሄር ተወላጆች፣ ቅሬታቸውን በሰላማዊ ሰልፍ ለመግለፅ ወጥተው በመንግስት ታጣቂዎች ተገድለዋል” ይላል፡፡ ይህ እንግዲህ እነደውንጀላ የቀረበ ነው፡፡

እዚህ ላይ በቅድሚያ መነሳት ያለበት ጉዳይ በወቅቱ “ሀዋሳ የሲዳማ ዞን ርዕሰ መዲናነቷ ሊቀር ነው” ብሎ ያለተጨበጠ ሃሰተኛ ወሬ ነዝቶ ህዝቡን ለህገ ወጥ ነውጥ ያነሳሳው ማንነው?” የሚለወ ነው፡፡ ሀዋሳ የዞን ከተማ መሆኗ እንዲቀር የውሳኔ ሃሳብ ቀርቦ እንኳን ቢሆን፣ ሕዝቡ ቅሬታውን የሚያቀርብበት ሕጋዊና ሰላማዊ መንገድ በመኖሩ ይህንን ሕጋዊውና ተገቢው አካሄድ መከተል ሲቻል ሕገወጥ አመፅ ለበስ ሰልፍ መውጣታቸው ተገቢ አልነበረም ፡፡ ይህ ከአስር ዓመት በፊት የተካሄደው አመፅ ቀመስ ሰልፍ ፣ በሃሰተኛ መረጃ ላይ የተመስረተና ዓላማቸውን በሰላማዊ መንገድ ማራመድ ባልፈቀዱ ወገኖች አሳሳች ቅስቀሰሳ ተቀነቀብሮ የተመራ ሕገወጥ ድርጊት ነበር፡፡

ፍትህ እንደነገረን ሰላምንና ሕግን ለማስከበር በተወሰደ እርምጃ የሰው ሕይወት ላይ ጉዳት ደርሶ እንኳን ቢሆን፣ ቀዳሚው ተጠያቂ ሀሰተኛ መረጃ በመንዛት ሕዝቡ ውስጥ ውዥንብር ፈጥሮ ለህገወጥ አመፅ ያነሳሳው ወገን ነው፡፡ “ዳግም የሲዳማ እናቶች እንዲያነቡ” በሚል ርዕሱ በሲዳምኛ ተተርጉሞ ከተቆርቋሪነት በመነጨ መንፈስ የተፃፈ የሚመስለው የፍትህ ፅሁፍ፣ ውስጡ ሲመረመር ከ10 ዓመት በፊት ተፈጠረ ያለውን አመፅና የንፁሃን ሰቆቃ እንዲደገም መፈለጉን እንረዳለን፡፡ እንዲያውም ፅሁፍ ለአመፅ ተነሱ የሚል የማነሳሳት ይዘት ያለው ነው፡፡ 

የፍትህ ፅሁፍ “ሜትሮፖሊታን ከተማችንን እንዴት እናስተዳድራት” የሚለው ለውይይት የቀረበ ፅሁፍ፣ “ኢህአዴግ በሃዋሳ ከተማ አስተዳደር ላይ ሊያመጣ ያሰበውን ለውጥ በሁለት መንገድ ልናየው እንችላለን፡፡ የመጀመሪያው 20 አመት ሙሉ ስንንገታገትበት የቆየነውን የብሄር ውክልና አመራር በአፍጢሙ ደፍቶ ሌላ አይነት አስተዳደራዊ ስልትን ለመተካት ሃዋሳን እንደናሙና መጠቀም ሲሆን፣ ሌላኛው ዓላማ ምናልባት በአዋሳ ከተማ ላይ ያለውን የሲዳማዎች የበላይነት አንኮታኩቶ በምትኩ ከተማዋ ያላትን እምቅ የገቢ ሀብት ወደ ፌዴራል ስርዓት ውስጥ ለማስገባት የታለመ ይመስላል፡፡ ይህን ለማድረግ ሲዳማዎችን ከጨዋታው ትንሽ ገለል ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ሲዳማዎችን ከመድረኩ ለማደብዘዝ ደግሞ የአመራሩን ውክልና በአዲስ ንድፈ ሃሳብ ቀይሮ ብሄሩን መበታተን ያስፈልጋል፡፡” ይላል፡፡

አያይዞም “ኢህአዴግ ሁሉም ብሄሮች በተመጣጠነ መልኩ መወከል ይገባቸዋል የሚለውን የብሔር ፖለቲካ አሁን ላይ እርባና እንደሌለውና በሌላ የተሻለ በሚለው መልኩ መተካት እንዳለበት አምኗል፡፡ አምኗል ስል ሌሎችም ክልሎች ላይ ተግባራዊ ለማድረግ እንቅስቃሴ ተጀምሯል ለማለት አይደለም ሲዳማን ብቻ ነው የሚመለከተው” ብሎናል፡፡

በዚህ በሙሉነህ አያሌው በቀረበ ፅሁፍ ላይ የሰፈረ ሃሳብ ውስጥ ሁለት ነገሮችን እናገኛለን፡፡ አንደኛው ፀሃፊው የብሄር ብሄረሰብን መብት ለማረጋገጥ በሕገመንግስቱ ላይ የሰፈረውን ድንጋጌ የማያምኑበትና የሚጠየፉት መሆኑን ነው፡፡ ሌላኛው ደግሞ ህዝብን በመንግስት ላይ ለአመፅ ማስነሳት የሚያስችል እስከሆነ ድረስ “የሲዳማን ብሄር ሕዝብ ህገመንግስታዊ ብሄራዊ መብቴ ተጥሶብኛል” የሚል ስጋት አድሮበት በመንግስት ላይ እንዲነሳ የማድረግ ዓላማ ያለው መሆኑን ነው፡፡

በዚህ ፅሁፍ መግቢያ ላይ እንዳነሳሁት ፀሃፊ ሙሉነህ አያሌውም ፍትህ ጋዜጣ እንደ አቋም የያዘው መሆኑን እስኪያሳብቅ፣ ሕገመንግስታዊው ብሄር ተከል የመንግስት አወቃቀር ላይ ያለውን ጥላቻ አንፀባርቀዋል፡፡ “. . 20 አመት ሙሉ ስንገታገትበት የቆየነውን የብሄር ውክልና. . . “ በሚል የተገለፀው ይህን በትክክል ያሳያል፡፡ እኛ በሕገመንግስቱ ብሄራዊ መብታችን የተከበረልን ዜጎች፣ በብሄር ውክልናው ስንመራ እንጂ ስንንገታገት አልቆየንም፡፡ ሙሉነህ አያሌው ግን የብሄሮች መብት በመከበሩ ሲንገበገቡ ስለኖሩና ካሁን አሁን ይፈረካከሳል ብልው በጉጉት ሲጠብቁ ስለቆዩ መንገታገት ሆኖ ነው የታያቸው፡፡

ይህን 20 ዓመት “የተንገታገትንበት” ያሉትንና ፀሃፊው ሳያሳቡት እንደማይደግፉት የገለፁትን የብሄር ውክልና፣ ህዝብ በመንግስት ላይ እንዲነሳ ማድረግ ያስችላል ብለው ሲገምቱ መልሰው “ኢህአዴግ ሊንደው ነው” ብለውናል፡፡ይህንንም “የብሄር ውክልና አመራር በአፍጢሙ ደፍቶ ሌላ አይነት አስተዳደራዊ ስልትን ለመተካት ሃዋሳን እንደናሙና ተጠቅሟል፡፡ በሃዋሳ ላይ ያለውን የሲዳማዎች የበላይነት አንኮታክቶ የከተማውን እምቅ የገቢ ሃብት ወደፌዴራል ስርዓት ለማስገባት ያለመ ነው፣ ኢህአዴግ ሁሉም ብሄሮች በተመጣጠነ መልኩ መወከል ይገባቸዋል የሚለውን የብሄር ፖለቲካ በተለይ በሲዳማዎች ላይ እርባና እንደሌለው ተረድቶ በሌላ ስርአት ሊተካው አልሟል” በማለት ገልፀውታል፡፡

ፀሃፊ ሙሉነህ በመርህ ደረጃ ብሄር ላይ የተመሰረተን የመንግስት አወቃቀርና የሕዝብ ውክልና ስለማይቀበሉ ይህን ያሉት ካላይ እንደጠቀስኩት ለሲዳማ ህዝብ ብሄራዊ መብት ከመቆርቆር ሳይሆን፣ በመንግስት ላይ እንዲነሳ ለማድረግ አላማ ብቻ ነው፡፡ የክልሉ ምንግስትና የፌደራል መንግስት የፌደራል ጉዳዮች ሚኒስቴር በጉዳዩ ላይ ከሰጡት መግለጫ ያገኘነው መረጃ፣ የፍትህ አምደኛ ሙሉነህ አያሌው የነገሩን “ሀዋሳ የሲዳማ ዞን ዋና ከተማ መሆኗ እንዲያከትም ተወሰኗል” በሚል ያቀረቡት ወሬ ነጭ ውሸት ነው፡፡ የፍትህ ፀሃፊ ሙሉነህ አያሌው ስለሲዳማ ብሄር ክልል የመሆን ጥያቄ ብዙም ያሉት ነገር የለም፡፡ በጣም የሚጠሉትና የሚፈሩት ስለሆነ ይመስለኛል፡፡ ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ውስጥ ወደ አመፅ ሊቀየር ይችላል ብሎ የገመተውን ማንኛውንም ጉዳይ በማራገብ አባዜ የተለከፈው የአሜሪካ ድምፅ የአማርኛ ፕሮግራም በሃዋሳ ከተማ ዙሪያ የተደረገውን ውይይት መነሻ አድርጎ የሲዳማ አርነት ንቅናቄ አመራሮችን ጠቅሶ ሊያሟሙቀው ሞክሯል፡፡

የአሜሪካ ድምፅ የአማርኛ ፕሮግራም ሰሞኑን በሃዋሳና በሲዳማ ዙሪያ ባቀረበው ዘገባ፣ የሲዳማ አርነት ንቅናቄ የተባለ ተቃዋሚ “ሜትሮፖሊታን ሃዋሳን እንዴት እንምራ” በሚል ውይይት ተደረገበት የተባለ ሰነድ መነሻ በማድረግ “ በ1984 አምስት የነበሩትን ክልሎች ወደ አንድ በማምጣት አሁን ደቡብ የሚለውን ክልል የፈጠረበት ሁኔታ ድንገተኛ ነበር” ብሎ “የሲዳማ ክልል የመሆን ጥያቄ ምላሽ ሊሰጠው ይገባል” የሚል አቋም መያዙንም ነግሮናል፡፡ 

ሲዳማ ክልል የመሆን መብቷ ቢከበር “ኢህአዴግ አገሪቱን በጣጠሰ” ብሎ አልቅሶ ለማስለቀስ በቀዳሚነት የሚቆሙት የአሜሪካ ድምፅ ሬድዮ የአማርኛ ፕሮግራም ጋዜጠኞችና የፍትህ ጋዜጣ ባለቤቶችና አዘጋጆች፣ ባልተጨበጠ መረጃ የሲዳማን ህዝብ “ብሄራዊ መብትህ ተጥሷል” ብለው በመንግስት ላይ ለማነሳሳት ያስችላል በሚል ግምት የገለፁትን አቋም ከኢፌዴሪ ሕገመንግስት አኳያ እንመልከተው፡፡

የአሜሪካ ድምፅ የአማርኛ ፕሮግራም የሲዳማ አርነት ግንባር የተሰኘውን ፓርቲ ጠቅሶ፣ “ኢህአዴግ አምስቱን የደቡብ ክልሎች የሚመለከታቸውን ሳያማክር በ1984 ድንገት ደቡብ ወደተሰኘው ክልል ቀይሯል” ከሚለው ልጀምር፡፡

በ1984 ዓ/ም የነበረው የሽግግር መንግስት መዋቅር በወቅቱ እንደ ሕገ ምንግስት በሚያገለግለው ቻርተር የተወሰነ ነበረ፡፡ በወቅቱ የሲዳማ አርነት ንቅናቄና ሌሎች የሲዳማ ብሄር ተወካይ ድርጅቶች እንዲሁም የተቀሩት የደቡብ ኢትዮጵያ አካባቢ ብሄሮችና ብሄረሰቦች ተወካዮች የሽግግር መንግስቱ ም/ቤት ውስጥ አባላት ነበሩ፡፡

የዚህ አይነት ውሳኔ ከዚህ ም/ቤት ውሳኔ ውጭ ኢህአዴግ እንደ አንድ የም/ቤቱ አባል እንደሆነ ፓርቲ ለብቻው ሊወሰንበት የሚያስችለው ስልጣን አልነበረውም፡፡ እኔ እንደ አንድ ዜጋ እስከማውቀው ድረስ በኢፌዴሪ ሕገመንግስት እስኪወሰን ድረስ አምስቱ የደቡብ ኢትዮጰያ ክልሎችን ጨምሮ አስአራቱም የሽግግር መንግስቱ የአስተዳደር መዋቅሮች በስራ ላይ ነበር የቆዩት፡፡

የደቡብ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ሕዝቦች ክልላዊ መንግስት እንደ አንድ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አባል የተዋቀረው በኢፌዴሪ ህገመንግስት እንጂ በሽግግር መንግስቱ ቻርተር ወይም በኢህአዴግ ውሳኔ አይደለም፡፡ እነዚህ እውነታዎች አሁን በመንግስት/ ኢህአዴግ ላይ የቀረበውን ውንጀላ መሰረተ ቢስ ያደርጉታል፡፡

የኢፌዴሪ ሕገመንገስት ከመፅደቁ በፊት የሲዳማን ሕዝብ ጨምሮ ሁሉም የደቡብ ኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ሕዝቦች በተደጋጋሚ መክረውበታል፡፡ ሕገመንግስቱን ባፀደቀው ምክር ቤት ውስጥም በቀጥታ የመረጡዋቸው ተወካዮቻቸው ተሳትፈዋል፡፡ እናም የደቡብ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ሕዝቦች ክልል የፌደራል ምንግስቱ ኣባል ከሆኑት ዘጠኝ ክልሎች አንዱ የሆነው በዘፈቀደ ውሳኔ ሳይሆን በሲዳማ ሕዝብ ፍቃድና ውሳኔም ነበር፡፡
አሁን የሲዳማ አርነት ንቅናቄ የተሰኘው ድርጅት “የሲዳማ ህዝብ ክልል የመሆን ጥያቄ ሊከበር ይገባል” ማለቱንም ቪኦኤ ነግሮናል፡፡ የሲዳማ ብሄር እንደማንኛውም የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰብ፣ ሕዝብ በማንኛውም ግዜ የራሱን ክልል የማቋቋም መብቱ በኢፌዴሪ ሕገመንግስት ተረጋግጧል፡፡ ሕገመንግስቱ በአንቀፅ 47 ንኡስ አንቀፅ 2 ላይ “በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ 1 የተመለከቱት ክልሎች (የዘጠኙን የኢፌዲሪ አባል ክልሎችን ማለት ነው) ውስጥ የተከተቱት ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች፣ ሕዝቦች በማንኛው ግዜ የየራሳቸውን ክልል የማቋቋም መብት አላቸው” ይላል፡፡ በመሆኑም የሲዳማ ብሄር በዚህ የህገመንግስት ድንጋጌ መሰረት በክልል የመዋቀር መብት አለው፡፡ እዚህ ላይ ዋናው ጉዳይ በክልል የመዋቀሩ ጥያቄ በማን ነው የሚቀርበው? አፈፃፀሙስ እንዴት ነው? የሚለው ነው፡፡

ክልል የመሆኑን ጥያቄ ማንሳት የሚችለው እንደ ሲዳማ አርነት ንቅናቄ ያለ አንድ ፓርቲ ወይም ቡድን ሳይሆን፣ የብሄሩ/የብሄረሰቡ ህዝብ ነው፡፡ አፈፃፀሙም ጥያቄው ከሕዝቡ የተነሳና የሕዝቡ ብቻ መሆኑን በሚያረጋግጥ አኳኋን የሚከናወን ነው፡፡

የ ኢፌዴሪ ሕገ መንግስት አንቀፅ 47 ንዑስ አንቀፅ 3 ይህን የሚመለከት ድንጋጌ ይዟል፡፡
በዚህ አንቀፅ መሰረት፣ “የማንኛውም ብሄር፣ ብሄረሰብ፣ ሕዝብ የራሱን ክልል የመመስረት መብት ስራ ላይ የሚውለው፤
ሀ. ክልል የመመስረት ጥያቄው በብሄሩ፣ በብሄረሰቡ ወይም በሕዝቡ
ም/ቤት በሁለት ሶስተኛ ድምፅ ተቀባይነት ማግኘቱ ሲረጋገጥና
ጥያቄው በፅሁፍ ለክልሉ ም/ቤት ሲቀርብ፣
ለ. ጥያቄውን የቀረበለት የክልል ም/ቤት ጥያቄው በደረሰው አንድ አመት ግዜ ውስጥ ለጠየቀው ብሔር ብሄረሰብ ወይም ህዝብ ህዝበ ውሳኔ ሲያደራጅ፣
ሐ. ክልል የመመስረት ጥያቄው በብሔር፣ በብሄረሰቡ ወይም ሕዝቡ እዝበ ውሳኔ በአብላጫ ድምፅ ሲደገፍ፣
መ. የክልሉ ም/ቤት ስልጣኑን ለጠየቀው ብሄር፣ ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሲያስረክብ፣
ሠ. በሕዝብ ውሳኔ የሚፈጠረው አዲስ ክልል ጥያቄ ማቅረብ ሳያስፈልገው በቀጥታ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲዊ ሪፐብሊክ አባል ሲሆን ነው፡፡
እናም ስለ ሲዳማ ህዝብ ክልል የመሆን ጥያቄ ሲነሳ ጉዳዩ በቅድሚያ መታየት ያለበት የብሄሩ ህዝብ ጥያቄውን አንስቷል ወይ? ከሚለው አኳያ ነው፡፡ የሲዳማ ብሄር ተወካይ የሆነው የዞኑ ም/ቤትና ዞኑ አባል የሆነበት የደቡብ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ሕዝቦች ክልላዊ መንግስት እስካሁን ይህ ጥያቄ እንዳልቀረበላቸው በይፋ አስታውቀዋል፡፡

አሁን ደግሞ ሲዳማና ሃዋሳ የሰሞኑ የቪኦኤና የፍትህ ትኩረት እንዲሆኑ ወዳደረገው “የሃዋሳ ከተማ በፌደራል መንግስት ስር ልትሆን ነው” ወደሚል ጉዳይ እንመለስ፡፡ ሁለቱ ሚዲያዎች በሃዋሳ ከተማ ዙሪያ የሰጡት አስተያየትና ያቀረቡት ዘገባ መንግስት የሃዋሳን ከተማ ከሲዳማዎች ላይ ሊነጥቅ ነው የሚል ሃሳብ ያዘለ ነው፡፡

ፍትህና የአሜሪካ ድምፅ የአማርኛ ፕሮግራም በሃዋሳ ከተማ ዙሪያ፣ ሀዋሳን እንደ ሜትሮፖሊታን ከተማ ከማስተዳድር ውክልና ጋር በተገናኘ የተነሳውን ጉዳይ ለውይይት ከቀረበው ሰነድ ይዘት ጋር አያይዤ ለማንሳት በቀጠሮ ትቼ፣ “ሀዋሳ በፌደራል መንግስት ስር ልትሆን ነው” በሚል የተናፈሰውን ወሬ በእጭሩ እንመልከተ፡፡

ከዚህ ጉዳይ ጋር በተያያዘ በቅድሚያ መታየት ያለበት፣ የፌደራል መንግስት በክልሉ ጉዳይ ውስጥ ገብቶ ከተሞችን የፌደራል መንግስቱ አካል የማድረግ ሕገ መንግስታዊ ስልጣን የሌለው መሆኑ ነው፡፡ ሀዋሳ ከተማን የመውሰድ የውሳኔ ሃሳብ ባልቀረበበት ሁኔታ አሉባልታ ላይ ተመስርቶ እየተሰነዘረ ያለው አስተያየት ተገቢነት የለውም፡፡

የፌደራል መንግስት እንኳን በክልል መንግስታት ስር ያሉ ከተሞችን በራሱ ስር እንዲሆኑ መወሰን ቀርቶ፣ በአንድ ክልላዊ ምንግስት ውስጥ ሲተዳደር የቆየ በሄር፣ ብሄረሰብ፣ ሕዝብ ከክልሉ ተነጥሎ ራሱን በራሱ የሚያስተዳድርበት ክልል የመመስረት ጉዳይ ውስጥ እንኳን ጣልቃ የመግባት ሕገመንግስታዊ ስልጣን የለውም፡፡ እዚህ ላይ የሚኖረው ድርሻ ከላይ በተጠቀሰው የሕገ መንግስት አነቀፅ መሰረት ብሄሩ/ ብሄረሰቡ ክልል ሆኖ ራሱን ችሎ ሲዋቀር ያለምንም ቅድመ ሁኔታ እውቅና መስጠት ብቻ ነው፤ በቃ፡፡

እናም ሀዋሳ ከክልሉም፣ ከሲዳማ ዞንም ተነጥቃ በፌደራል ምንግስት ስር ልትሆን ነው የሚለው ወሬ አግባብነተ ያላቸውን ሕጎች ያላገናዘበና መሰረተ ቢስ ነው፡፡ ዓላማውም ሕዝቡን ውዥንብር ውስጥ ከትቶ ተገቢ ባልሆነ አኳኋን መንግስትን እንዲቃወም ማነሳሳት ነው፡፡ የሲዳማ ብሔር ሕዝብ፣ ሌሎች የደቡብ ክልልና የተቀሩት የኢትዮጵያ ክልሎች ሕዝቦች በዚህ ሰሞነኛ የነውጠኞች ውዥንብር ላለመጠለፍ ማስተዋል ይገባዋል፡፡
Identification through men: a moment of empowerment? በሚል የሲዳማን ሴቶች ማህበራዊ ህይወት የምተነትነው ጽሁፋቸው የሚታወቁት የሲዳማ የኣንትሮ ፖሎጂ ምሁር ካላ ኣንባዬ በጀርመኑ ማርቲ ሉቴር ዩኒቨርሲቲ የምስጡትን  ሌክቸር ለመከታተል የምትፈልጉ በጀርመን እና በኣካባቢዋ ነዋሪ የሆናችሁ የሲዳማ ዳይስፖራ ሌክቸር የሚስጥበት ኣዳራሽ እና ሰኣትን  በተመለከተ ተጨማሪ መረጃ ከታች ካለው የዩኒቨሪሲቲው ኣድራሻ ማግኘት ትችላላችሁ።

17th July 2012 - Mr. Anata Ambaye Ogato

13.00 clock, guest of the Max Planck Institute for Social Anthropology Halle, Reichardtstr. 12
Topic: "Dynamic Synergy of Descent, History and Tradition in the Process of Ethnic Identification Sidama in Southern Ethiopia."

ለበለጠ መረጃ ይህንን ሊንክ ይጫኑ: http://dekanat.philfak1.uni-halle.de/veranstaltungen/

ከኣንባዬ ጽሁፎች መካከል የኣንዱን ኣብስትራክት ከታች ማየት ይችላሉ፦

Identification through men:a moment of empowerment?
Author: Ambaye Ogato Anata (Max Planck Institute for Social Anthropology)  email
Mail All Authors

Long Abstract

This article tries to give a brief ethnographic description of the social life of sidama women of Ethiopia in a society where patriarchy is the major suppressing arsenal against women. It tries to see how the Sidama women negotiate their social identity in demanding social respect and recognition. Ironically the very patriarchal system that suppressed women gives room for their promotion through their husband. After promotion of women through their husband, women use this position to organize themselves to pray for fertility and rain. Moreover, the new position would be an important arsenal to protest and punish a husband who abuses them. Here, we will see how women consider certain types of abuses by man as a collective abuse against all women and punish the culprit in mass by going out and declaring all round assault. Finally, the article tries to show how the social class seniority for a woman is kept through a status of her husband regardless of her wealth and age.