Nomonanoto Show

Sunday, March 25, 2012

የኢትዮጵያ ምርት ገበያ የቡና መገበያያ  የዋጋ ወሰንን ከትናንት በስቲያ ገበያ መዝጊያ ዋጋ አኳያ ወደ ላይና ወደ ታች የአምስት በመቶ ጭማሪና ቅናሽ እንዲያሳይ በማድረግ ሲያገበያይበት የነበረውን አሠራር ላልተወሰነ ጊዜ ማንሳቱን አስታወቀ፡፡ የምርት ገበያው ዋና ሥራ አስፈጻሚ ዶ/ር እሌኒ ገብረ መድኅን ለሪፖርተር እንዳስታወቁት፣ የዋጋውን ወሰን ማንሳት ያስፈለገው በኒውዮርክ ዓለም አቀፍ ገበያ ከጊዜ ወደጊዜ እያሽቆለቆለ የመጣው የቡና ዋጋ፣ ባለፈው ሐሙስ ዕለት በፓውንድ (ግማሽ ኪሎ ገደማ) አንድ ዶላር ከሰባ አምስት ሳንቲም የሆነ ዝቅተኛ ዋጋ በማስመዝገቡ የዋጋ ወሰኑን ሙሉ ለሙሉ ማንሳት አስፈልጓል፡፡

የዓለም የቡና ዋጋ እስኪስተካከል ድረስ የዋጋ ወሰኑ ሙሉ ለሙሉ ተነስቶ እንደሚቆይ የገለጹት ዶክተር እሌኒ፣ የአገር ውስጥ አቅራቢዎች የቡና ዋጋ መውረዱን የማይቀበሉት ከዚህ ቀደም የተሻለ ዋጋ ለማግኘት አስበው በእጃቸው ያቆዩት ቡና ይበልጥ ዋጋው ሲወርድ ለኪሳራ ስለሚያጋልጣቸው ነው ብለዋል፡፡ ይህም ሆኖ አቅራቢዎች በግድ ሽጡ እንዳልተባሉ ገልጸው፣ ምርቱን በእጃቸው ከማቆየት ይልቅ ግን እንዲህ ያለ ያልታሰበ የዋጋ ማሽቆልቆል እንዳይከሰት በእጃቸው ያለውን ቡና ቶሎ ለገበያ እንዲያቀርቡ መክረዋል፡፡

ከሦስት ወራት በፊት የቡና ዋጋ እስኪጨምር ድረስ ምርቱን በእጃቸው ይዘው ሲጠባበቁ የነበሩ አቅራቢዎች የዋጋው መውረድ እንደጎዳቸው ገልጸው፣ አምና በፓውንድ ሦስት ዶላር ያወጣ የነበረው ቡና ባለፈው ወር ወደ ሁለት ዶላር ሊወርድ መቻሉን አስረድተዋል፡፡ በዚህ ያላቆመው የዋጋ ማሽቆልቆል ከሁለት ሳምንት በፊት የኒውዮርክ ገበያ ዋጋው ወደ አንድ ዶላር ከዘጠና ሊወርድ መቻሉን፣ ባለፈው ሐሙስ ደግሞ ብሶበት አንድ ዶላር ከሰባ አምስት ሳንቲም ማውጣቱን ይገልጻሉ፡፡ 

በአንፃሩ በምርት ገበያው ባለፈው ሐሙስ የነበረው የአንድ ፓውንድ ዋጋ አንድ ዶላር ከሰማንያ አምስት ሳንቲም በመሆኑ፣ ይህ ዋጋ ጉዳት ሊያስከትል ስለሚችል የዋጋ ወሰኑን በማንሳት ከዓለም ገበያ ጋር ማስተካከል አስፈልጓል ብለዋል፡፡ ይህ ዋጋ ገና ቡናው ሳይበጠርና የወደብ ማጓጓዣ ወጪን ሳያካትት እንዲህ በመሰቀሉ የግድ እንዲቀንስ ማድረግ አስፈላጊ ሆኗል ተብሏል፡፡

በሌላ በኩል ግን የቡና ዋጋ ወሰኑ ከሚነሳ ይልቅ ከፍና ዝቅ የሚልበት መጠን በአሥር በመቶ ወይም ከዚያ በላይ ተደርጎ ሊስተካከል ይገባ እንደነበር የሚገልጹት ቡና አቅራቢዎች፣ የወሰኑ መነሳት የግብይት ፍትሐዊነትን ሊያሳጣ እንደሚችል ስጋት ገብቷቸዋል፡፡

የዋጋው ዝቅተኛ የመሸጫ ወሰን መነሳቱ ማንም እንደፈለገው ዋጋውን ዝቅ አድርጎ በመሸጥ ገበያውን ሊያዛባው እንደሚችል ይናገራሉ፡፡ ይህም ሆኖ አቅራቢዎች የታጠበ ቡና ወደ ምርት ገበያው ይህን ያህል ባለማምጣታቸው ኪሳራ ላይ እንዳልወደቁ ገልጸው፣ ግብይት የተፈጸመባቸው ደረቅና የጫካ ቡናዎች መሆናቸውን ገልጸዋል፡፡ 

ከሳምንት በፊት ዝቅተኛው የቡና መገበያያ ወሰን 12 በመቶ እንዲሆን ተደርጎ የነበረ ሲሆን፣ የምርት ገበያው የቡና ዋጋ ከዓለም ገበያ ጋር ተቀራራቢ ሆኖ በተገኘበት ወቅት መልሶ ወደ አምስት በመቶ ዝቅ እንዲል ተደርጎ እንደነበር የሚታወስ ነው፡፡

ካለፈው ዓርብ ጀምሮ ሰባት መቶ ብር እንዳወጣ የሚነገርለት ፈረሱላ ቡና ከሳምንት በፊት ወደ 12 በመቶ ዝቅ እንዲል የተደረገውን የግብይት ወሰን ተከትሎ ከአንድ ሺሕ ብር ወደ ዘጠኝ መቶ ብር እንዳወረደው ዶክተር እሌኒ ገልጸው ነበር፡፡   

 በአደጋው የከተማው አስተዳደር እሳት አደጋ መከላከል አቅም ተፈትሿል
መጋቢት 9 ቀን 2004 ዓ.ም ከምሽቱ 1፡00 ሰዓት ገደማ በሐዋሳ ከተማ ፒያሳ አካባቢ በሁለት መደብሮች የተነሳው እሳት ንብረት አወደመ:: ወደ ክብሩ ሆስፒታል መሄጃ ላይ እየሩሳሌም የጨርቃ ጨርቅ መደብርንና አጠገቡ ያለው ጥሩወርቅ የኮምፒውተር ጽሕፈት አገልግሎት በእሳቱ ሙሉ በሙሉ የወደሙ ሲሆን፣ ባለንብረቶቹ እንደሚሉት 1.3 ሚሊዮን ብር የሚገመት የንብረት ጉዳት ደርሶባቸዋል፡፡ ከምሽቱ 1፡00 ሰዓት በተነሳው እሳት የእሳት አደጋ መከላከያ በወቅቱ ባለመድረሱና ዘግይቶ ከደረሰም በኋላ አቅሙ ውስን በመሆኑ፣ በንብረት ላይ የደረሰውን ጉዳት ማዳን እንዳልተቻለ የዓይን እማኞች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ እንደ እማኞቹ አስተያየት ያለምንም መከላከያ ለ20 ደቂቃዎች ያህል ሲቀጣጠል የነበረው እሳት፣ በመደብሮች ውስጥ የነበሩትን ጨርቃ ጨርቆችና ኮምፒውተሮች በፍጥነት ጋይተዋል፡፡

የእየሩሳሌም ጨርቃ ጨርቅ መደብር ባለቤት አቶ ጌቱ ደምቦባ ስለደረሰው ጉዳት ተጠይቀው፣ ከአንድ ሚሊዮን ብር በላይ የሚገመት ጣቃዎችና የተዘጋጁ ልብሶች ሙሉ በሙሉ መውደማቸውን ገልጸው፣ የእሳቱን መንስዔ በተመለከተ ለተጠየቁት ሲመልሱ፣ ማናቸውንም የኤሌክትሪክ ዕቃዎችንና ካውያዎችን በአግባቡ ካጠፉ በኋላ መደብራቸውን መዝጋታቸውንና እሳቱ ከየት እንደተነሳ እንደማያውቁ ለሪፖርተር ጠቁመዋል፡፡ የጥሩወርቅ ኮምፒውተር ጽሕፈት አገልግሎት ባለቤት በበኩላቸው፣ ከ300 ሺሕ ብር በላይ የሚገመቱ ኮምፒውተሮችና የፎቶ ኮፒ ማሽኖች እንዲሁም የስቴሽነሪ ቁሳቁሶች ሙሉ በሙሉ መውደማቸውን ገልጸዋል፡፡

በምሽቱ የተፈጠረውን እሳት ለመከላከል የሐዋሳ ጨርቃ ጨርቅ ፋብሪካ የእሳት አደጋ መከላከያና የከተማው የእሳት አደጋ መከላከያ በአጠቃላይ ሦስት ተሽከርካሪዎችን በማሳተፍ ባደረጉት ርብርብ፣ ከምሽቱ 2፡30 ሰዓት አካባቢ እሳቱ ሙሉ በሙሉ ሊጠፋ ችሏል፡፡ 28 ቀበሌዎች ያሉት የሐዋሳ ከተማ ማዘጋጃ ቤት ሁለት የእሳት አደጋ መከላከያ ተሽከርካሪዎች ውኃ ስላልነበራቸው እሳቱ በተነሳ ጊዜ ከሐዋሳ ሐይቅ እየተመላለሱ ሲቀዱ እንደነበር ለማወቅ ተችሏል፡፡ በከተማዋ ከዚህ ቀደም በአቶቴ ካፌና ሬስቶራንት ተመሳሳይ የእሳት አደጋ ተከስቶ ሙሉ በሙሉ ወድሟል፡፡ በሐዋሳ ከተማ የንግድ ተቋማት ባለንብረቶች ከኢንሹራንስ ይልቅ ማኅበራዊ ተራድኦን የሚመርጡ መሆናቸውን የሚገልጹ አንድ የኢንሹራንስ ባለሙያ፣ የእሳት አደጋ መከላከያ አቅም ውስን በሆነበት በአሁኑ ጊዜ፣ የመድን ዋስትና ጠቀሜታ ቦታ ሊሰጠው ይገባል ሲሉ ለሪፖርተር አስተያየታቸውን ሰጥተዋል፡፡ 

በሌላ ዜና በሐዋሳ ከተማ የተከሰተው የስኳር እጥረት ከፍተኛ ችግር እንደፈጠረባቸው ነዋሪዎች ገልጸዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት በከተማዋ ባሉት የችርቻሮ መደብሮች ስኳር በኪሎ ማግኘት እንደማይቻል፣ ከተገኘ ደግሞ በድብቅ እስከ 30 ብር የሚሸጥ መሆኑንና አብዛኛውን ጊዜ በችርቻሮ ብቻ እንደሚሸጥ ነዋሪዎች በምሬት እየተናገሩ ነው፡፡