POWr Social Media Icons

Monday, December 24, 2012



ክብራን የሲዳማወራንቻ ብሎግ ኣንባቢያን ለኣንድ ወር ያህል ስራ ያቆምን መሆናችንን እና ከኣንድ ወር በኃላ በኣዳዲስ ዝግጅቶች የምንመለስ መሆናችንን እናስታውቃለን።
እናመሰግናለን
መልካም የገና በዓል!

የሲዳማ ኣርነት ንቅናቄ (ሲኣን) ኣዲሱ ኣመራር የሲኣንን የቀድሞ ዝና ለመመለስ እና የሲዳማ ህዝብ ፖለቲካዊ መብት መከበር ከመቼውም ጊዜ በላይ እንደምታገል ኣስታወቀ ፤ በቅርቡ ለምካሄደው የኣከባቢ ምርጫ ከፍተኛ ዝግጅት በማድረግ ላይ ነው።
ዝርዝሩን በምከተለው ሊንክ ያዳምጡ:: ለድምጽ ጥራት ማነስ ይቅርታ እንጠይቃለን!
 ሲዳማ ተናገር የሬዲዮ ፕሮግራም

Statement to Sidama youth movement

On 2009, as we all know, the children of Sidama massacred by the current prime Minister of Ethiopia Haile Mariam Desalgn, at Awassa, Loque vicinity, Sidama state and the whole sidama population response to a massacre unprecedented in its nature and scale. On the occasion of the tenth anniversary of that uprising, the youth and students, the children, parents, teachers and other professionals; the workers in town, in commerce, industry and the farms; the religious community - in fact, the entire oppressed population together bound together by the blood that covered the streets of Awassa, the blood that has since soaked the soil of our motherland in even bigger quantities.

On this truly historic occasion the nation will pay fitting tribute to the young heroes and martyrs. And so the repression we experience today is not new. But as we can see today the sacrifices of those heroes and martyrs were not in vain. The declaration of eviction of Sidamas from Awassa yet another state of emergency, by Mr. Shiferaw Shiguttee and his cronies and this time across the length and breadth of the Sidama. Sidamas Should be made aware that whoever comes to Sidama must respect Sidama. There is a say, “when in Rome do as Romans do”. It is polite, and possibly also advantageous, to abide by the customs of a society when one is a visitor. It is rude for a stranger to kick out the owner and marry his wife.[...]The question of self-determination of Sidama and sacrifice continue until we attain it. This means that the EPRDF regime has wittingly or unwittingly trying to sideline the quest of sidama for its own internal administration. But we deserve it to be and we shall make sure that it is. The declaration of the state of emergency at this time means that the struggle has intensified and spread to every part of Sidama, uniting all our people against minority rule
.
The state of terrorizing Sidama today is that of the ordinary laws of woyane domination, the iron chains which have bound us hand, foot and mouth over the decades, have become inadequate to halt the mounting popular offensive against TPLF minority rule and exploitation of our land. The use of vigilantes 5 to one did not work and the yoke is broken. We have support from democratic force and other oppressed nationalities . We stand face to face not only with surrogates but with the racists Woyane and their hunchback. This helps to clear any confusion there may have been as to who we are fighting, what we are fighting and what we are fighting for. The lines are clearly drawn: the fighters for a nonracial, democratic and united Ethiopia [...]. This is the struggle the democratic movement is leading. It is the people united in action against a group of Fascists who decide the fate of Sidama without representation of Sidama through hired mercenaries of the regime.

As the struggle has grown and reached unprecedented levels of intensity, the regime, faced with the irresistible advance of the masses, decided to hire Sidamas as informants, an expression which is a distortion of reality. It is of course part of the EPRDF survival strategy that the slave master should hire slaves to save him from the revolt of the enslaved. But this strategy, like all its predecessors, has failed. Let them pay in millions to their mercenaries, nothing will change; no less the right of Sidama for Self-determination. Our enemies are salivating for our resources and they have already controlled and invested in immense amount. They are fighting to secure that, but without the will of our people there is no blessing.[...]

The stark reality of the Sidama situation is that the people are inexorably, irresistibly rising up from slavery. Victory is calling and we earnestly urge all our people to leave EPRDF to do his own thing, to defend the indefensible if he dare. Let us all rejoin the ranks and unite in action for freedom.[...] Our people must refuse to be used against their own interests, against their own future, for the perpetuation of their own domination. [...] The time has come for a showdown with the forces of oppression, repression and exploitation.

A people determined to challenge EPRDF regime in all its strength and determination. This will come to end only when people are rewarded with victory. We must sustain the momentum of our offensive for the destruction of the system and the creation of a new order in Sidama and in our country. So organize, teach, expose traitors, and lead our people to the victory.

Sidama people will triumph.
Mura Murmura

https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=gmail&attid=0.1&thid=13bb63afaee9a78e&mt=application/vnd.openxmlformats-officedocument.wordprocessingml.document&url=https://mail.google.com/mail/?ui%3D2%26ik%3D24c57f0db1%26view%3Datt%26th%3D13bb63afaee9a78e%26attid%3D0.1%26disp%3Dsafe%26zw&sig=AHIEtbQ-g2sWi7gKMxzjLVULfqI4Jyq5zw

PDFPrintE-mail
ሰኞ, 24 ታህሳስ 2012 11:05

በኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ መለስ ዋንጫ የሴቶች ውድድር ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ ደደቢትና ሲዳማ ቡና ከየምድባቸው በበላይነት አጠናቀዋል። የምስራቅ ዞን ምድብ አሁንም መጨረሻው አልታወቀም። 
ህዳር 29/2005 የተጀመረው የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የሴቶች ውድድር ሶስተኛ ሳምንት ቅዳሜና እሁድ ማለትም ታህሳስ 13 እና 14/2005 ቀጥሎ ተካሂዷል። በቅዳሜው ጨዋታ የማእከላዊ ዞን ምድብ አንድ ሁለት ጨዋታዎች ተከናውነዋል። በዚህም ደደቢት ኢትዮጵያ ቡናን 3 ለ 0 በመርታት ምድቡን በዘጠኝ ነጥብ 1ኛ ሆኖ ያጠናቀቀበትን ውጤት ይዞ ወጥቷል።
መብራት ሃይልን 3 ለ 1 የረታው ኢትዮጵያ መድህንም በ6 ነጥብ ሁለተኛ ሆኖ ሩበ ፍፃሜ መግባቱን አረጋግጧል። ኢትዮጵያ ቡናና መብራት ሃይል ከምድቡ ሳያልፉ ቀርተዋል።
ቀሪ 4 ጨዋታዎች ደግሞ እሁድ ተከናውነዋል። በማዕከላዊ ዞን የምድብ ሁለት ጨዋታዎች በአዲስ አበባ ስታድየም ሲከናወኑ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኢትዮጵያ ውሃ ስራዎች ላይ ከደርዘን በላይ ግቦችን አስቆጥሯል።
ንግድ ባንክ 14 ለ 0 የረታበት ጨዋታ በዘንድሮው ውድድር ከፍተኛ ግብ የተቆጠረበት ጨዋታ ሆኖ አልፏል። ከ14ቱ ግቦች ሽታዬ ሲሳይ በግሏ 7ቱን ግቦች ከመረብ ስታገናኝ፣ ረሂማ ዘርጋ 5ቱን በስሟ አስመዝግባለች። የሽታዬ ሲሳይ እህት የሆነችው ብዙነሽ ሲሳይ ደግሞ ቀሪዎቹን ሁለት ግቦች አስቆጥራለች።
በዚህም መሠረት ሶስቱንም ጨዋታዎች በአሸናፊነት የተወጣው ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ምድቡን በበላይነት አጠናቋል።
በዚሁ ምድብ እኩል የማለፍ እድል ይዘው ወደ ሜዳ የገቡት መከላከያና የቅ/ጊዮርጊስ 1 ለ 1 ተለያይተዋል። ሁለቱም 4 ነጥቦችን በመያዝ መከላከያ የተሻለ የግብ ክፍያ ስላለው ንግድ ባንክን ተከትሎ ግማሽ ፍፃሜ የተቀላቀለ ክለብ ሆኗል። ቅ/ጊዮርጊስና ኢትዮጵያ ዉሃ ስራዎች ከምድቡ ሳያልፉ ቀርተዋል።
በደቡብ ዞን ሀዋሳ ከነማ አርባምንጭ ከነማን 4 ለ 1 በመርታት 3 ነጥብ ይዞ ሲዳማ ቡናን በመከተል ግማሽ ፍፃሜ ገብቷል።
በምስራቅ ዞን ድሬደዋ ከነማ ሀረር ቢራን 8 ለ 1 በሆነ ሰፊ ውጤት አሸንፏል። ከዚህ በፊት አዳማ ከነማ ድሬደዋ ከነማን 2 ለ 1 በመርታቱ ድሬደዋ ከነማና አዳማ ከነማ እኩል 3 ነጥብ ይዘዋል። አዳማ ከነማ ገና ከሀረር ቢራ አልተጫወተም።
በዚሁ ምድብ የተደለደለው ሙገር ሲሚንቶ በውድድሩ ይካፈል አይካፈል አሁንም የታወቀ ነገር የለም።በዚህ ምክንያት የምድቡ አላፊዎች እነማን እንደሆኑ እስካሁን ለማወቅ አልተቻለም።
http://www.ertagov.com/ertasport/erta-tv-news-football-addis-ababa-ethiopia/39-amharic-news-catagory-of-sport-football-erta-tv-addis-ababa-ethiopia/1388-2012-12-24-11-06-53.html

Sunday, December 23, 2012

አዲስ አበባ ታሀሳስ 14/2005 የኢትዮጵያ ህዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ኪሚቴ መደበኛ ስብሰባ ልዩ ልዩ ውሳኔዎችን በማሳተላለፍ ተጠናቀቀ፡፡ የግንባሩ ምክር ቤት ጽህፈት ቤት ዛሬ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጸው የፌዴራል መንግስት ተቋማትን የ2005 የዕቅድ ዝግጅት ምዕራፍና ዋና ዋና የመንግሥትና የድርጅት ሥራዎችን በማስቀደም ነው የሁለት ቀናት ስብሰባውን የጀመረው፡፡ የስራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ከ2004 አፈጻጸም ግምገማ ከተለዩት ደካማና ጠንካራ የአፈጻጸም ውጤቶች በመነሳት የተካሄደውን የዕቅድ ዝግጅትና ፈፃሚ የማዘጋጀት ሂደት ፈትሿል፡፡ በዝግጅት ምዕራፍ ፈጻሚ የማዘጋጀት ሂደት ሦስቱንም የልማት ኃይሎች ማለትም የድርጅትን፣ የመንግስትንና ዋናው ፈጻሚና ተጠቃሚ የሆነውን የሕዝብ አቅም በዝርዝር ለይቶ ለመገንባት የተደረገው ጥረት ከወትሮው የተሻለ አፈጻጸም የታየበት እንደሆነ አረጋግጧል፡፡ በተለይም በእያንዳንዱ ዘርፍ ከተልዕኮው አንጻር ተጠቃሚ ወይም ተገልጋይ የሆነውን የሕዝብ ወገን በዝርዝር ለይቶ ቀጣይነት ያለውና በተጠያቂነት ላይ የተመሰረተ የተሳትፎና የግንኙነት ሥርዓት ለመገንባት የተጀመረው ጥረት መልካም አስተዳደርን ለማስፈንና የመንግስትን አገልግሎት ጥራትና ቅልጥፍና ለማረጋገጥ የሚያስችል በመሆኑ በእስካሁኑ የተሻለ ርቀት ከሄዱት ዘርፎች ልምድ በመነሳት ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት በአጽንኦት አሳሰቧል፡፡ በዝግጅት ሥራው ተመስርቶ በየዘርፉ የተከናወኑትን አባይት የልማት ሥራዎችን የፈተሸው የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ፈጣኑ የኢኮኖሚ ዕድገት ይበልጥ ጤንነቱን ጠብቆ በመቀጠል ላይ መሆኑን ገምግሟል፡፡ የከተማውን ነዋሪ በተለይም አነስተኛ ገቢ ያለውን የህብረተሰብ ክፍል በመፈታተን ላይ የነበረው የዋጋ ግሽበት ቀደም ሲል ከ39 በመቶ በላይ ከነበረበት በከፍተኛ ፍጥነት እየቀነሰ መጥቶ በህዳር ወር 15 ነጥብ 6 በመቶ ላይ እንደደረሰናበሚቀጥሉት ጥቂት ወራትም ወደ ነጠላ አሃዝ እንዲወርድ የተጀመረው ጥረት እንደሚቀጥል አረጋግጧል፡፡ መንግስት የሕዝቡን የገቢ አቅም ለመጨመር ከሚያደርገው ጥረት ባሻገር የምርት አቅርቦቱ አሁን በተጀመረው ሁኔታ ይበልጥ እያደገ እንዲሄድ በየደረጃው ያላሰለሰ ርብርብ መደረግ እንዳለበት አሳስቧል፡፡ የጤፍ ምርት በተለይም በትግራይና በአማራ ክልሎች በመስመር የመዝራት ባህል እያደገ ከመምጣቱ ጋር ተያይዞ በከፍተኛ መጠን እየጨመረ ሲሆን በያዝነው ዓመት በተቀሩትም ክልሎች ይህ ዘመናዊ አሰራር በስፋት ሲተገበር ትርጉም ያለው ለውጥ እንደሚመጣ አመልክቷል፡፡ የአገሪቱ የውጭ ምንዛሪ ግኝት እየጨመረ መምጣቱን የገመገመው ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው እየተመዘገበ ያለው ፈጣን ልማትና አስተማማኝ ሰላም ይበልጥ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል በዓለም ዓቀፉ ማኅበረሰብ ዘንድ ይበልጥ መተማመን እየተፈጠረ በመሆኑ ወደ አገሪቱ የሚፈሰው ኢንቨስትመንትና ቱሪዝም እንዲሁም ብድርና ዕርዳታ መጠንና ዓይነት እየጨመረ መምጣቱንና ወደ ውጭ ከሚላኩት ምርቶች የሚገኘው ገቢም ይበልጥ መጠናከር የሚገባው መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ እያደገ መምጣቱ ለኢኮኖሚው ጤናማነት ዋና ዋና ምክንያት እንደሆኑ አረጋግጧል፡፡ በሌላ በኩልም በዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ የተጀመሩት ግዙፍ ፕሮጀክቶች ግንባታ እየተፋጠነ በመሆኑ የሚጠይቁት የውጭ ምንዛሪና የብር መጠንም እየጨመረ የመጣ ሲሆን ይህንኑ በብቃት ለመሸፈን የአገር ውስጥ ቁጠባችን መሻሻል እያሳየ ቢመጣም በላቀ ፍጥነት እንዲያድግ ሰፊ ንቅናቄ ማድረግ ይገባል ብሏል፡፡ የውጭ ምንዛሪ በተመለከተም ወደ ውጭ የምንልካቸው ምርቶች በዓይነትና በመጠን በፍጥነት ማሳደግ እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥቶ ተወያይቷል፡፡ ከዚሁ ጋር ተያይዞም በቅርቡ በግንባሩ ሊቀመንበርና በጠቅላይ ሚኒስትሩ እና በባለሃብቱ መካከል የተደረገውን ምክክር ቀጣይነት በማረጋገጥ በየዘርፉ የሚያጋጥሙ ማነቆዎች በፍጥነት እየተፈቱ የሚሄድበት አሰራር ተጠናክሮ እንዲቀጥል ወስኗል፡፡ በመልካም አስተዳደር ረገድ በክልሎች ቀደም ብሎ እንቅስቃሴ የተጀመረ ሲሆን የአዲስ አበባ አስተዳደር በአጭር ጊዜ መፈታት የሚገባቸውና በተቀመጠው የሪፎርም ስርዓት ደረጃ በደረጃ የሚሻሻሉትን ጉዳዮች የህዝብ ቅሬታ ከሚበዛባቸው መስኮች በመጀመር በህዝቡ ተሳትፎ ለመፍታት የያዘው ዕቅድ ዘግየት ብሎ የጀመረ ቢሆንም በትክክለኛው አቅጣጫ ለመጓዝ የሚያስችል በመሆኑ በፍጥነት እንዲተገበር አሳስቧል፡፡ የነዋሪውን የገቢ አቅም ለመጨመርና የፈጣን ዕድገታችን ፍትሃዊነት ለመጎልበት የሚያስችለው የሥራ ዕድል ፈጠራ ዕቅድ ባለፈው ዓመት ከተሄደው ርቀት በላይ መፈጸም ያለበት በመሆኑ ነዋሪውን በማሳተፍና በየደረጃው የአመራርና የሠራተኛውን አቅም በማጎልበት ወደ ተግባር እንዲመነዘርና የሚመለከታቸው የፌዴራል ተቋማትም ለዕቅዱ ስኬት ሚናቸውን እንዲወጡ አስገንዝቧል፡፡ ወቅታዊ ጉዳዮችን በዳሰሰበት አጀንዳው የተጀመረውን የአዲስ አበባ ምክር ቤትና የአካባቢ ማሟያ ምርጫ አፈጻጸም የፈተሸ ሲሆን ግንባሩ ባወጣው ዕቅድ መሰረት ምርጫው፣ ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ ሆኖ እንዲጠናቀቅ ያስመጠውን ግብ ለማሳካት በመደረግ ላይ ያለው እንቅስቃሴ ተጠናክሮ እንዲቀጥል ወስኗል፡፡ በማያያዝም በምርጫው በሰላማዊ መንገድ ለመሳተፍ ከወሰኑትና የስነ ምግባር ኮዱን ከፈረሙ ፓርቲዎች ጋር በራሱ ተነሳሽነት የጋራ ኮሚቴ እንዲፈጠር ባስቀመጠው አቅጣጫ መሰረት የተጀማመሩት ሥራዎች ተጠናክረው እንዲቀጥሉ አሳስቧል፡፡ በሌላ በኩልም አንዳንድ ፓርቲዎች ለዴሞክራሲ ሥርዓታችን በአጠቃላይና ለአካባቢ ምርጫ በተለይ ያላቸው እምነትና ዝግጁነት አናሳ ሆኖ ሲያበቃ የተለያዩ ምናባዊ ችግሮችን በመደርደር በምርጫው ላለመሳተፍ የሚያሳዩት ማንገራገር የውስጥ ድክመትን ለመሸፈን የሚደረግ እብለት በመሆኑ ተቀባይነት እንደሌለው ገልጿል፡፡ በመጨረሻም በልዩ ልዩ ጉዳዮች ላይ ተወያይቶ ውሳኔዎችን በማሳለፍ የሁለት ቀን ስብሰባውን አጠናቋል፡፡
http://www.ena.gov.et/story.aspx?ID=4224

Saturday, December 22, 2012


አቶ አስመላሽ ወልደ ሥላሴ፣ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግ፣ የፍትሕና የአስተዳደር ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ
ከአራት ወራት በኋላ ሚያዝያ 6 እና 13 ቀን 2005 ዓ.ም. በመላ አገሪቱ የአካባቢና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ይካሄዳል፡፡ በመሆኑም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ምርጫውን ግልጽና ተዓማኒ ለማድረግ ደፋ ቀና ማለት ጀመርኩ ካለ ሰነባብቷል፡፡ ባስቀመጠው የጊዜ ሠሌዳ መሠረት የምርጫ ቁሳቁሶችን ከማሳተም፣ ከማዘጋጀትና ከማሠራጨት ጐን ለጐን ደግሞ፣ ቀደም ብሎ ማከናወን ቢገባውም በምርጫው ዙሪያ ውይይትና ሥልጠና በማድረግ ላይ ይገኛል፡፡

ቦርዱ እያደረጋቸው ከሚገኙት የምርጫ ክንውኖች መካከል ታህሳስ 7 እና 8 ቀን 2005 ዓ.ም. በአዳማ ከተማ ኤክስኪዩቲቭ ሆቴል ለጋዜጠኞች የሰጠው የሁለት ቀናት ሥልጠና ተጠቃሽ ነው፡፡ ሥልጠናውን የሰጡት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጋዜጠኝነትና ኮሙዩኒኬሽን መምህር ዶክተር ገብረ መድኅን ስምዖንና በተወካዮች ምክር ቤት የሕግ፣ የፍትሕና የአስተዳደር ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ አቶ አስመላሽ ወልደ ሥላሴ ናቸው፡፡ አቶ አስመላሽ “የኢትዮጵያ የምርጫ ሕግና አፈጻጸሙ” በሚል ርዕስ ባዘጋጁት ጥናታዊ ጽሑፍ ዙሪያ የምርጫ ቦርድ አባላትንና ሌሎች የምርጫ ክንውኖችን በሚመለከት ከሥልጠናው ከተሳታፊዎች የተለያዩ ጥያቄዎች ቀርበውላቸው ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ አቶ አስመላሸ ለቀረቡላቸው ጥያቄዎች የሰጡትን ምላሽ ታምሩ ጽጌ እንደሚከተለው አዘጋጅቶታል፡፡

ጥያቄ፡- የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ አባላት ገለልተኛ ናቸው ብለው ያምናሉ?

አቶ አስመላሽ
፡- የምርጫ ቦርድ አባላት ገለልተኛ ናቸው ወይስ አይደሉም ለማለት ዋናውና አንዱ መሠረታዊ ጉዳይ፣ የሚለዩበትን መሠረታዊ ነገር መፈተሽ ነው፡፡ የምርጫ ቦርድ አባላት ለሕገ መንግሥቱ መከበርና ማስከበር ታማኝ መሆን አለባቸው፡፡ ይህ በማንኛውም መንገድ ጥያቄ ውስጥ ሊገባ አይገባም፡፡ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱ ቀጣይነት እንዲኖረው ለማድረግ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን የማክበርና የማስከበር ግዴታ የሌለው ሰው የምርጫ ቦርድ አባል ሊሆን አይችልም፡፡ ይህ አንደኛውና የመጀመሪያው መመዘኛ ነው፡፡ ሁለተኛው መመዘኛና መሠረታዊ ነጥብ፣ ከማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ገለልተኛ መሆን አለባቸው፡፡ ነፃና ገለልተኛ መሆናቸውን ማረጋገጥ ያስፈልጋል፡፡ በመቀጠል የሥነ ምግባርና የሙያ ጉዳይ ይመጣል፡፡ ከዚህ አንፃር ስናየው በኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ በተገቢው ሁኔታ ተሠርቷል፡፡ ከ97 ምርጫ በኋላ የምርጫ ሕጉ ሲሻሻል በርካታ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተገኝተው ነበር፡፡

በፓርላማም መቀመጫ ነበራቸው፡፡ “የምርጫ ቦርድ አባላትን በመስፈርቱ መሠረት መመልመል አለብን” የሚል ንዑስ ኮሚቴ ሲቋቋም፣ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ሲያስተባብሩ የነበሩት የኦፌዴን ሊቀመንበር አቶ ቡልቻ ደመቅሳ ነበሩ፡፡ ሁሉም የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች፣ “ለምርጫ ቦርድ አባል የሚሆኑ ገለልተኛ ሰዎች አሉን” ብለው ዕጩዎችን ከነሙሉ የትምህርት ማስረጃዎቻቸው አቀረቡ፡፡ የጠቆሟቸው ዕጩዎች ለምርጫ ቦርድ አባልነት የተቀመጠውን መስፈርት ማሟላት አለማሟላታቸውን ራሳቸው ፓርቲዎቹ ተቀባብለው ጥናት አድርገዋል፡፡ ከጥናታቸው በኋላ መምረጥ ያለባቸውን መርጠው ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅርበዋል፡፡ ካቀረቧቸው ዕጩዎች መካከል ዘጠኙን ብቻ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅርበዋል፡፡ ምክንያቱም ማቅረብ የሚቻለው ዘጠኝ ብቻ ስለሆነ ነው፡፡ በዚህ ሁኔታ ነው የምርጫ ቦርድ አባላት የተሾሙት፡፡

ስለአመላመሉ ጉዳይ ስንናገር ከተቃዋሚ በኩል ስለሆንን ወይም ከገዥው ፓርቲ በኩል ስለሆንን ሳይሆን እውነታው ቀደም ብለን እንዳስቀመጥነው ነው የሆነው፡፡ በመስፈርቱ መሠረት እነዚህ ሰዎች መስፈርቱን አሟልተዋል በማለት ሁሉም ፓርቲዎች ተስማምተው ያቀረቧቸው ናቸው፡፡ መጨረሻ አካባቢ ማለትም የምርጫ ቦርድ አባላት እነማን መሆን እንዳለባቸው ከተስማሙ በኋላ የወጡ ፓርቲዎች አሉ፡፡ በምልመላው ላይ ግን ምንም ዓይነት ልዩነት አልነበረም፡፡ ከዘጠኙ የምርጫ ቦርድ አባላት ሦስቱ በተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች የተጠቆሙ ናቸው፡፡ እንዲያውም የኢትዮጵያ የምርጫ ቦርድ አባላት አሿሿም በአፍሪካ የምርጫ መገምገሚያ ሪፖርት ላይ እንደ አንድ መሠረታዊ ነገር ተወስዷል ወይም ተቀምጧል፡፡

እኔ እስከማውቀው ድረስ በወቅቱ ከተቃዋሚ ፓርቲዎችም “የኢትዮጵየ ምርጫ ቦርድ ነፃና ገለልተኛ አይደለም” ብሎ የሚከራከር አንድም አባል አልነበረም፡፡ የምታስታውሱት ከሆነ የ2002 ምርጫ የሥነ ምግባር አዋጅ ላይ ውይይት ሲደረግ፣ “ይህንን ውይይት ማድረግ ያለበት ነጻና ገለልተኛ የሆነው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ መሆን አለበት” በማለት መድረክ ጭምር ገለልተኛነቱን አረጋግጧል፡፡ አሁን አሁን ግን የሚመጡ አስተያየቶች አሉ፡፡ ምንም ይሁን ምንም የቦርዱን አባላት ለመመልመል በመስፈርቱ መሠረት ሁሉንም የፖለቲካ ፓርቲዎች ያሳተፈ ስለነበር በገለልተኝነታቸው ላይ የሚነሳው ጥያቄ ተገቢነት የለውም፡፡

ጥያቄ፡- ጠቅላይ ሚኒስትሩ የገዥው ፓርቲ አባል ናቸው፡፡ የምርጫ ቦርድ አባላት ምንም እንኳን የተቃዋሚ ፓርቲዎች በተሳተፉበት የመመልመል ሒደት ተመርጠው ሲቀርቡላቸው ሙሉ በሙሉ ተቀብለው እንዲሾሙ ለፓርላማ ማቅረባቸው እንዴት ሊታመን ይችላል? አባል ለሆኑበት ፓርቲስ አያዳሉም ተብሎ ይታሰባል?

አቶ አስመላሽ
፡- በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ይሾማሉ ማለት የተለመደ አሠራር ነው፡፡ ዳኞችም የሚሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ነው፡፡ በተለይ የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንትና ምክትል ፕሬዚዳንት የሚሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ነው፡፡ ሌሎቹ ዳኞች እንኳን በዳኞች አስተዳደር ጉባዔ አስተያየት ከተሰጠባቸው በኋላ ነው ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ቀርበው የሚሾሙት፡፡ የሁለቱ ግን በቀጥታ በራሱ አቅራቢነት ነው፡፡ ስለዚህ በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ከመሾማቸው አንፃር፣ ገለልተኛነት ጥያቄ ውስጥ ይገባል ብሎ ማስቀመጥ ተገቢነት የለውም፡፡ በዓለም ላይ የተለመደው አሠራር ይኸው ነው፡፡ አንድ ጊዜ ስለዳኞች ነፃነት፣ ግልጽነትና ተጠያቂነት ጥናት ይደረግ ተባለና ለአገር ውስጥ አጥኚዎች ተሰጠ፡፡ ይህ የሆነበት ምክንያት ደግሞ “ይህ መንግሥት ጥናት ሲባል የሚሰጠው ለውጭ አጥኚዎች ነው” ስለሚባል ነው እንዲያጠኑ የተሰጣቸው፡፡ የዳኞችን ነፃነት፣ ግልጽነትና ተጠያቂነትን ሲያጠኑ አንድ የሰጡት አስተያየት አሁን ያነሳችሁትን ነው፡፡ “የእኛ ዳኞች ነፃና ገለልተኛ አይደሉም” ከሚል ነው ጥናታቸውን የጀመሩት፡፡

ምክንያታቸው ደግሞ ዳኞቹ የሚሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ በመሆኑ ነው፡፡ በሁሉም የአውሮፓ አገሮችም ዳኞች የሚሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ መሆኑ ሲነገራቸው፣ “እነሱ በዲሞክራሲ የበለፀጉ አገሮች ናቸው” የሚል ድምዳሜ ላይ ደረሱ፡፡ ጥናቱን ውድቅ አድርገን “ሲዳ” የሚባል የካናዳ ድርጅት መጥቶ እንዲያጠና አደረግን፡፡ ሲዳ በጥናቱ ያረጋገጠው የኢትዮጵያ የዳኞች የአሿሿም ሥርዓት በጣም ጥሩ ልምድ መሆኑን ነው፡፡ ስለዚህ አንዳንድ ጊዜ በሌላ አገር የሚደረገው ወደኛ አገር ሲመጣ የሆነ ያልሆነ ትርጉም ስለሚሰጠውና የጋራ ስምምነት የሚባል ባህል ስላልተፈጠረ፣ የግንዛቤና የልምድም እጥረት ስላለ እንጂ በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት የምርጫ ቦርድ አባላት መሾማቸው ጥያቄ ውስጥ የሚገባ አይደለም፡፡ እንደዚህ ካሰብንማ ፓርላማው ራሱ አብላጫ ድምፅ ያለው የአንድ ገዥ ፓርቲ ነው፡፡ በዚህ መሠረት ፓርላማውም ጥያቄ ውስጥ ሊገባ ነው ማለት ነው፡፡

ዋናው ነገር ማየት ያለብን በወቅቱ በፓርቲዎች ጠቋሚነት ቀርበው ከነበሩት ከ40 በላይ ዕጩዎች መካከል የቀረበውን መሥፈርት አሟልተው ገለልተኛ መሆናቸው የተረጋገጠ፣ ብቃት ያላቸው አባላት ዕጩ ሆነው መቅረባቸውንና መሾማቸውን ነው፡፡ ሌላው ይህ ምርጫ ቦርድ ገለልተኛ ሆኖ ብዙ ሥራዎችን ሲሠራ ቆይቷል፡፡ ይህንን እኛ ብቻ አይደለንም የምንመሰክረው፡፡ “የኢትዮጵያ ምርጫ ትክክል አይደለም” ብሎ ምስክርነት የሰጠው የአውሮፓ ኅብረት ሳይቀር በቦርዱ ነፃነትና ገለልተኝነት ላይ ጥያቄ አላነሳም፡፡ ከፕሮፌሽን አንፃር ጥሩ መሆናቸውን አስተያየት ሰጥቷል፡፡ ከገለልተኝነት አንፃር የሚነሳው ጥያቄ ተቀባይነትና ተጨባጭነትም አይኖረውም፡፡ የተሰጣቸውን ኃላፊነት ገለልተኛ ሆነው እንዲፈጽሙ የተሾሙና ተጠሪነታቸውም ለፓርላማ መሆናቸውን ደማምረን ስናይ፣ የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ከገለልተኛነትና ከነፃነት አንፃር አጠያያቂ የሚሆንባት ነጥብ የለም ብለን በአጭሩ ማስቀመጥ እንችላለን፡፡

ጥያቄ፡- ምርጫ ለማስፈጸም የሚመደቡ ምርጫ አስፈጻሚዎችም ገለልተኛ አለመሆናቸው ይነገራል፡፡ የእርስዎ አስተያየት ምንድን ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- በእነሱ ላይ አልፎ አልፎ የሚያጋጥም ችግር አለ፡፡ እውነታውን መደበቅ አንችልም፡፡ መደበቅም የለበትም፡፡ የሚያጋጥመው ችግር በምልመላ እንቅስቃሴ ላይ ብቻ ሳይሆን ካለን ልምድም ጭምር የሚከሰት ነው፡፡ ገዥው ፓርቲን የሚጠቅም የሚመስለው ሰው ሊኖር ይችላል፡፡ ከዚህ በመነሳት አንዳንድ ምርጫ አስፈጻሚዎች ችግር ይፈጥራሉ፡፡ የሚጐዱት ግን ገዥውን ፓርቲ ጭምር ነው፡፡ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱንም ይጐዳሉ፡፡ ይህንን የሚያደርጉት ከግንዛቤ እጥረት ነው፡፡ በየጊዜው ግን ዕርምጃ ይወሰዳል፡፡ ለምሳሌ ዘንድሮ ምርጫ ለማስፈጸም ከተመለመሉት ውስጥ ከ40 በመቶ በላይ የሚሆኑት አዲስ የተመለመሉ ናቸው፡፡ ሕግ በመጣስ አድልዎ ሲፈጽም የሚገኝ የምርጫ አስፈጻሚ ይቀጣል፡፡ የሚታሰሩም አሉ፡፡ የሚባረሩም አሉ፡፡ ከዚህ በፊትም ተመሳሳይ ዕርምጃ ተወስዷል፡፡ በአመላመሉና በመስፈርቱ ደረጃ ሲታይ ግን መስፈርቱ ለምርጫ ጣቢያዎችና ለክልል አስፈጻሚዎችም በሚጠቅም መልኩ ባህል፣ ቋንቋንና ሌሎች አስፈላጊ የሆኑ መስፈርቶች ተቀምጠዋል፡፡ በዚያ መሠረት ነው የሚመለመሉት፡፡ የገዥው ፓርቲ ካድሬዎች በአንዳንድ ቦታዎች ችግር እንደሚፈጥሩ ሁሉ እታች ያሉ ምርጫ አስፈጻሚዎችም ችግር ይፈጥራሉ፡፡ ለገዥው ፓርቲ ብቻ ሳይሆን ለተቃዋሚ ፓርቲም በማገዝ ችግር የሚፈጥሩ አሉ፡፡ የሁለቱም ድርጊት ጐጂ ነው፡፡

ጥያቄ፡- የምርጫ ሕጉ ከአራት ጊዜ በላይ ተሻሽሏል፡፡ ከሌሎች ሕጐች በተለየ ሁኔታ በአጭር ጊዜ በተደጋጋሚ ማሻሻል ያስፈለገበት ምክንያት ምንድን ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- ትክክል ነው፡፡ የምርጫ ሕጉ ተሻሽሏል፡፡ የተሻሻለበት ምክንያት ደግሞ ከመጀመሪያው ከ1987 ዓ.ም. ምርጫ ስንጀምር የነበረው የምርጫ ሕግ አጠቃላይ ይዘቱ ሲታይ ችግር የለበትም፡፡ ግን አልፎ አልፎ የሚታዩ ክፍተቶች አሉ፡፡ ሁልጊዜ ቅድመ ምርጫ ከተደረገ በኋላ፣ የዳግም ምርጫ ፍተሻ ይደረጋል፡፡ “ምን ምን ጥንካሬዎችና ምን ምን ክፍተቶች ነበሩ?” በሚል በምርጫው ዙሪያ ጥናት ይደረጋል፡፡ በዚህ መሠረት ክፍተቶች ካሉ ይስተካከላሉ፡፡ ይህ ደግሞ እኛ አዲስ ያመጣነው ወይም የጀመርነው ሳይሆን ሌሎች ያደጉ አገሮችም የሚያደርጉት ነው፡፡ ሁልጊዜ መፈተሽና መስተካከል አለበት፡፡ መሠረቱና ይዘቱ ተገቢና ትክክል ቢሆንም መስፈርቶቹ በየጊዜው መሻሻልና መስተካከል አለባቸው፡፡ ከ1997 ዓ.ም. በፊት የነበረው የምርጫ ሕግ የፖለቲካ ፓርቲዎች ዕጩዎች የድጋፍ ፊርማ እንዲያሰባስቡ ያስገድድ ነበር፡፡ ይህ ትንሽ መሰናክል ይፈጥራል፡፡ ከዚህ አንፃር ታይቶ ተስተካክሏል፡፡ ከዚያ በኋላ ደግሞ ፓርቲዎቹ ሲወያዩ ያሻሻሏቸው ነገሮች አሉ፡፡ የፓርቲዎች ተሳትፎ ምን ይሆናል? “አንድ ዕጩ፣ ዕጩ ሆኖ ሲንቀሳቀስ ከባድ ወንጀል ሲሠራ ካልተገኘ በስተቀር የሕግ ከለላ እንዲኖረው፣ እንዳይጠየቅ” የሚሉትና ብዙ ነገሮች ተሻሽለዋል፡፡ ከዚህ አንፃር ነው እየተሻሻለ ያለው፡፡  

ጥያቄ፡- ምርጫ እንዴት መካሄድ እንዳለበት ደንግጐ የሚገኘው ሕገ መንግሥቱ ለምን አይሻሻልም?

አቶ አስመላሽ
፡- ሕገ መንግሥቱ መሠረታዊ ሕጐችን እንጂ ዝርዝር ሕጐችን አይዝም፡፡ ለምናካሂደው የምርጫ ሥርዓት እንቅፋት የሆነ አንቀጽ ሕገ መንግሥት ውስጥ  የለም፡፡ ቢተፈሽም የለም፡፡ እንቅፋት የሆነ ነገር እስከሌለ ድረስ ሕገ መንግሥቱን ለማስፈጸም በዝርዝር የሚወጡትን ሕጐች ማየት፣ መፈተሽና ማስተካከል የግድ ነው፡፡ “ሕገ መንግሥቱ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የቦርድ አባላትን አቅርበው እንዲያሾሙ ስላስቀመጣቸውና የፓርቲ አባል በመሆናቸው ምን ያህል ያስኬዳል?” ለሚለው ያስኬዳል፡፡ ምክንያቱም ሕገ መንግሥቱ የሚያስቀምጠው ጥቅል ነገር ነው፡፡ ሌላውን “በዝርዝር ሕግ ይወሰናል” ብሎ ነው የተወው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሕገ መንግሥቱ የሰጠን ሕግ ስላለ ይህንን ሕግ አላከብርም ማለት አይችልም፡፡ አስገዳጅ ነው፡፡ ፓርላማ ወንበር ያላቸው ፓርቲዎች በሚፈጥሩት መድረክ እንዲመካከሩበት ያደርጋል ይላል አዋጁ፡፡ ስለዚህ የምርጫ ሕግ ዝርዝር ጉዳዮችን የሚይዝ በመሆኑ በየጊዜው መቃኘትና መሻሻል አለበት፡፡ ተገቢም ነው፡፡

ጥያቄ፡- በፓርቲዎች የምረጡኝ ቅስቀሳና ዘመቻ ላይ ምን አስተያየት አለዎት?

አቶ አስመላሽ
፡- ማንኛውም ፓርቲ ፕሮግራሙንና ፖሊሲውን ለማስረዳት የምረጡኝ ቅስቀሳ ለማድረግ ምቹ ሁኔታ ተፈጥሮለታል፡፡ በተለይ በፖርቲዎች የምዝገባ አዋጅ ላይ የሕዝብ የፋይናንስ ድጋፍ በመንግሥት እንደሚደረግ ተቀምጧል፡፡ የፐብሊክ ፋይናንስ ድጋፍ ሲባል ሦስት ነገሮችን ያካተተ ነው፡፡ የመጀመሪየው በጥሬ ገንዘብ የሚሰጥ ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ በዓይነት የሚሰጥ ሲሆን፣ ሦስተኛው አገልግሎት ማለትም የሬዲዮ፣ የቴሌቪዥንና የሕትመት ውጤቶች ማለት ነው፡፡ ይህ ደግሞ መገናኛ ብዙኃንን እንዲያገኙ የተደረገበት ሁኔታ ነው፡፡ በመጀመሪያ ውይይት ያደረጉ ሰባት ያህል ፓርቲዎች የሰጡት አስተያየት የራሳቸውን ግምት ነው፡፡ ፓርቲዎቹ ከተወያዩ በኋላ የመገናኛ ብዙኃን ክፍፍሉ ምን መሆን እንዳለበት ተስማምተዋል፡፡ ይህ ማለት ግን እነዚህ ሰባት ፓርቲዎች የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም ውሳኔ አስተላልፈዋል ማለት አይደለም፡፡ ቦርዱ ግን ሁሉም አስተያየት እንዲሰጡ አድርጓል፡፡ በአንድ ላይ ሆነው በጋራ ውይይት ያደረጉ አንድ ላይ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል፡፡ እንደ መድረክ ያሉት ደግሞ ባመኑበትና በተናጠል ተነጋግረው አስተያየታቸውን ለቦርዱ ሰጥተዋል፡፡ በተናጠል ተነጋግረው መጨረሻ ላይ ቦርዱ የሁሉንም ሐሳብ አሰባስቦ የመሰለውን በመቀበልና ያላመነበትን ውድቅ በማድረግ የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀማቸው ምን ሊሆን እንደሚችል ውሳኔ አስተላልፏል፡፡ ሁሉም በቦርዱ የወጡ መመርያዎችና ደንቦች በዚህ መልክ ነው የወጡት፡፡ ነገር ግን ሰባቱ ወይም ስምንቱ ፓርቲዎች ጫና አደረጉ የሚባለው ትክክል አይደለም፡፡  

ጥያቄ፡- መስፈርቱ ምንድን ነው?

አቶ አስመላሽ፡
- መስፈርቱ ዓለም አቀፍ ዕውቅና ያለው መሆኑ ታውቋል፡፡ የጥራቱ፣ የዕጩ ብዛት፣ በክልሎች ምክር ቤቶችና በፓርላማ ያላቸው የወንበር ብዛት እንደመነሻ ያገለግላሉ፡፡ በጋራ መድረኩ ላይ ብቻ ያሉ ሳይሆኑ ሌሎቹም ተስማምተው ክፍፍል የተደረገበት ሁኔታ አለ፡፡ አጠቃቀሙን በሚመለከት አጀንዳ በመቅረፅና ጽሑፎች በማዘጋጀት የሚደረግ ውስንነት ሊሆን ይችላል፡፡ የባለሙያ እጥረትና ሌሎችም ምክንያቶች ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ እውነታው ግን ሁሉም የገዥውን ፓርቲ ጨምሮ የተቀመጠላቸውን የመገናኛ ብዙኃን እየተጠቀሙበት አይደለም፡፡ እየተሻሻለ መሄዱ ግን ግድ ይላል፡፡

ጥያቄ፡- የፓርቲዎች ክርክር በቀጥታ ሥርጭት መደረግ ሲገባው፣ በስቱዲዮ ከተቀረፀና ከታረመ በኋላ በመገናኛ ብዙኃን መተላለፉን የሚቃወሙ ብዙ ናቸው፡፡ እርስዎ ይህን አስተያየት ይቀበላሉ?

አቶ አስመላሽ
፡- የቀጥታ ክርክር ማድረጉ በወቅቱ አከራክሯል፡፡ በድርድሩ የነበሩ ፓርቲዎች መኢአድን ጨምሮ በፓርላማ ወንበር ያላቸው ድርድር ሲደረግ በመገናኛ ብዙኃን ብሔር ብሔረሰቦችን የሚያጐድፍ ነገር ቢተላለፍ አገር ሊያጠፋ ይችላል፡፡ ቁጥጥር የሚደረግበት ቴክኖሎጂም የለም፡፡ ከዚህ አንፃር የሚተላለፍ ነገር ቀጥታ መሆን የለበትም፡፡ ተቀርጾ ፓርቲዎቹ የቱ መውደቅና የቱ መተላለፍ እንዳለበት ይከራከራሉ፡፡ በስምምነት አላስፈላጊ የሆነውን ያወጣሉ፡፡ ከዚያ በኋላ በሬዲዮና በቴሌቪዥን ይተላለፋል፡፡ ከዚህ አንፃር ምንም ችግር የለውም፡፡ ሐሳባቸውን በነፃነት ከመግለጽ መብት ጋር ምንም የሚያገናኘው ነገር የለም፡፡ ቀጥታ ባለመሆኑ የሚቀር ነገር የለም፡፡ የሚቀረው ነገር የደጋፊ ጭብጨባ፣ አላስፈላጊ የሆነ ቃልና ሐሳብ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ተከባብሮ በሚኖር ብሔር ብሔረሰብ መካከል አለመግባባት እንዲፈጠር ሊያደርጉ የሚችሉ ቃላትን ለመቆጣጠር የሚደረግ ነው፡፡ በሁሉም ፓርቲዎች ስምምነት ላይ የተደረሰበት ጉዳይ ነው፡፡

ጥያቄ፡- ገዥው ፓርቲ መገናኛ ብዙኃንን በፈለገው መንገድ ሲጠቀም ይስተዋላል፡፡ የመንግሥትንና የፓርቲን ሥራ ቀላቅሎ ከመሥራት ባሻገር፣ የመንግሥት ሥራ በማስመሰል የፓርቲውን ሥራ ሲሠራ ይታያል፡፡ ፍትሐዊ ባልሆነ መንገድ የመገናኛ ብዙኃንን ሲጠቀም ይስተዋላል የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡

አቶ አስመላሽ
፡- የፓርቲዎች መተዳደሪያ ደንብ ገደብ አስቀምጧል፡፡ ጋዜጠኛ መብትና ግዴታው ምንድነው? የመገናኛ ብዙኃን፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የምርጫ አስፈጻሚዎች መብትና ግዴታ በዝርዝር ተቀምጧል፡፡ የገዥው ፓርቲ አስፈጻሚዎችም ይሁኑ የምክር ቤት አባላት፣ በተለይ ተወዳዳሪ የሆኑት፣ በሚሰጡት መግለጫና ዜና ላይ ጥንቃቄ መደረግ እንዳለበት ደንቡ አስቀምጧል፡፡ ፍትሕ እንዳይዛባ ጋዜጠኛም ክትትል ማድረግ እንዳለበት በሥነ ምግባር ሕጉም ተቀምጧል፡፡ ይህ ግን መለየት አለበት፡፡ ገዥው ፓርቲ በአጠቃላይ እንደ መንግሥት ሆኖ ከሚሠራው ሥራ ጋር መገናኘት የለበትም፡፡ ለምሳሌ “አሥር ዓመት ከተሐድሶ በኋላ” ተብሎ የሚሠራ ሥራ አለ፡፡ ይህ ቀደም ብሎ የታሰበ ሥራ ነው፡፡ አቶ መለስ ዜናዊም እያሉ ጀምሮ ከ1994 ዓ.ም. በኋላ፣ “የተሐድሶ መስመሩ ያመጣው ለውጥ ምንድን ነው? ምን ለውጥ አሳይተናል? የታየው ክፍተት ምንድን ነው? እንዴት መቀጠል ይቻላል?” በሚል አጠቃላይ ግምገማ ይደረጋል፡፡ ይህ መሠራቱ ለምርጫ ከሚደረገው ዝግጅት አንፃር የሚታይ አይደለም፡፡ አንዳንድ አገሮች እንዳላችሁት በምርጫ ጊዜ ሆስፒታልና ትምህርት ቤት ሲመረቅ የሚከለክሉ አሉ፡፡ እኛ ግን ይህንን የሚከለክል ነገር የለንም፡፡ ግን በዚህ ምክንያት የምርጫ ቅስቀሳ ለማድረግና የተዛባ የመገናኝ ብዙኃን አጠቃቀም እንዲኖር መደረግ እንደሌለበት ተቀምጧል፡፡ ይህ በጥንቃቄ መታየት አለበት ያላችሁት ነገር ተገቢ ነው፡፡ በተለይ በዜና ጊዜ ሲቀርብ የሚታይ ሠፊ ትንታኔ አለ፡፡ ይህ አግባብ ስላልሆነ ገዥው ፓርቲም ማየት ያለበት ጉዳይ ነው፡፡

ጥያቄ፡- መድረክ በሥነ ምግባር አዋጁ ላይ አለመፈረሙ ምን የሚያመጣው ጉዳት አለ? ለሕጉ ተገዥ የመሆን ግዴታ አለበት? ለሕጉ ተገዥ የመሆን ግዴታ እንዳለበት እየታወቀ፣ መፈረም አለበት ወይም ካልፈረመ እየተባለ በተደጋጋሚ ሲነሳ ይሰማል፡፡ በዚህ ላይ ያለዎት አስተያየት ምንድን ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- በጋራ መድረክ መሥራት ጥሩ ስለሆነ ነው፡፡ ፓርቲዎቹ የጋራ የምክክር መድረክ ሲኖራቸው ለሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱና ለዴሞክራሲ ዕድገቱ ለሁሉም ጠቃሚ ነው፡፡ ችግር ሲኖርም በጋራ እየተወያዩ ለመፍታት ይጠቅማል፡፡ ከዚህ አንፃር ሥርዓቱን ያጠናክረዋል፡፡ ከግጭትና አላስፈላጊ መወዛገብ በትክክለኛ ሕጉን አክብሮ የመሥራት ነገር ለአገር፣ ለሕዝብና ለሁሉም የሚጠቅም ስለሆነ መድረክም ቢገባበት ጥሩ ነው፡፡ መድረክ ወደ ጋራ መድረኩ የሚገባ ከሆነ መፈረም አለበት ይባላል፡፡ የሥነ ምግባር አዋጁ አንድ ጊዜ ፀድቆ ወጥቷል፡፡ ይህ ደግሞ ግለሰቦችንም ሆነ ፓርቲዎችን የሚገዛ ነው፡፡ ስለዚህ ለምንድነው ለመፈረም የሚገደደው? የሚለው ትክክል ነው፡፡ የሚፈርመው ግን አዋጁን እፈጽመዋለሁ ወይም አልፈጽመውም ብሎ አይደለም፡፡ በአገር አቀፍ መድረክ ከገዥው ፓርቲም ሆነ ከሌላው በጋራ ለመወያየት ወደ መድረኩ ለመግባት ከፈለገ መፈረም አለበት፡፡ ፊርማው እንደ ግዴታ የተቀመጠው የጋራ የፖለቲካ ፓርቲዎች መድረክ አባል ለመሆን መፈረም አለበት በሚል ነው፡፡ ከዚህ ውጪ አይደለም፡፡ ገዥው ፓርቲ እያለ ያለው ካልፈረምክ ወደ ድርድር አትመጣም ሲባል ለመድረክ ብቻ ተብሎ የተቀመጠ ሳይሆን ለማንኛውም ፓርቲ ነው፡፡ በአገር አቀፍ የጋራ ምክክር መድረክ የሚገባ ከሆነ አዋጁን እቀበለዋለሁ በሚል እንዲፈርም ለማድረግ ብቻ ነው፡፡ 

ጥያቄ፡- የፓርቲዎች ቁጥር 75 እንደሆነ እየተነገረ ነው፡፡ ነገር ግን ምንም ዓይነት የጐላ እንቅስቃሴ ሲያደርጉ እየተስተዋለ አይደለም፡፡ የምርጫ ሰሞን አለሁ አለሁ ይሉና ጥፍት ይላሉ፡፡ በአጠቃላይ ሲታይ ግን የፖለቲካ ፖርቲዎች እየተዳከሙ ነው የሚሉ አሉ፡፡ የእርስዎ አስተያየት ምንድን ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- ዋናውና ማየት ያለብን ነገር ፓርቲዎችን የሚያዳክም ሕግ መኖር የለበትም፡፡ ፓርቲዎቹን የሚያዳክምና የፖለቲካ ምኅዳሩን የሚያጠብ ሕግ ካለ መስተካከል አለበት የሚል ጥያቄ ማንሳት ተገቢ ነው፡፡ ነገር ግን የፖለቲካ ምኅዳሩ ፓርቲዎቹ እንዳይፈጠሩና እንዳይጠናከሩ እንቅፋት የሚፈጥር አይደለም፡፡ በዚህ አገር 75 የፖለቲካ ፓርቲዎች አሉ፡፡ እነዚህ ፓርቲዎች የሚይዙትን ፕሮግራም ሕዝቡ እንዴት ይቀበለዋል የሚለው ዋናው ጥያቄ ነው፡፡ የትግራይ ሕዝብ ነፃ አውጭ ግንባር ከሌሎቹ የፖለቲካ ድርጅቶች አንፃር ሲታይ በጣም ትንሹ ነበር፡፡ በሒደት አድጐ ምን ያህል ታሪክ እንደሠራ የምታውቁት ታሪክ ነው፡፡ ትንሽ መሆን አለመሆን አይደለም፡፡ ነባራዊ ሁኔታውን የሚቀይር፣ ሕዝቡን ከጐኑ የሚያሠልፍ ፖሊሲ ይዞ መንቀሳቀስ ነው፡፡ ዋናው ጉዳይ የሕዝብን ጥያቄ የመመለስ ጉዳይ ነው፡፡ የአገሪቱን ችግር የመፍታት ጉዳይ ነው፡፡ ፓርቲው ካደገ የገቢ ምንጩም እያደገ ይሄዳል፡፡ ይህንን የሚከለክል ሕግ ደግሞ የለም፡፡ ማየት ያለብን ከዚህ አንፃር ነው፡፡ ገዥው ፓርቲ እነዚህን ፓርቲዎች ለማዳከም የሚሠራው ሥራ የለም፡፡ ይልቁንም ከገዥው ፓርቲ ጋር አብረው የሚሠሩ ፓርቲዎች በ2002 በተፈጠረው የምርጫ ሁኔታ 99.6 በመቶ የፓርላማ ወንበር የያዘ በመሆኑ የዕለት ተዕለት የሥራ ማስኬጃ ገንዘብ እያከፋፈለ ነው፡፡ ይህንን የሚያደርገው ገንዘብ ስለበዛበት አይደለም፡፡ የገንዘብ እጥረታቸውን ለማቃለል ነው፡፡ ስለዚህ ገዥው ፓርቲ ሌሎች ፓርቲዎችን ለማበረታታት የሚሠራው ሥራ እንዳለም ማየቱ ተገቢ ይመስለኛል፡፡

ጥያቄ፡- እስካሁን በተደረጉ የምርጫ ውድድሮች የመጨረሻው የውጤት ሲታወቅ ውዝግብ ሲፈጠር መቆየቱ ይታወሳል፡፡ በዚህ የተነሳም ተወዳዳሪ ፓርቲዎች ውጤቱን አንቀበልም ሲሉ ይስተዋላሉ፡፡ ይህ ሊቀረፍ የሚችለው እንዴት ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- ውጤት መቀበል አንዱ መሠረታዊ ሕግ ነው፡፡ ውድድር ተደርጐ ውጤት የማይቀበል ከሆነማ ዘለዓለም ትርምስ ነው የሚሆነው፡፡ እንደዚያ ከሆነ ደግሞ ምርጫም አያስፈልግም፡፡ በትክክለኛ የሕግ ማዕቀፍ ትክክለኛ ምርጫ ከተካሄደ በኋላ የሚኖረውን ውጤት መቀበል ነው፡፡ ተጭበርብሯል የሚልና ቅሬታ ያለው ከምርጫ ቦርድ ጀምሮ እስከ ፍርድ ቤት ሊሄድ ይችላል፡፡ ፍርድ ቤት ወይም ምርጫ ቦርድ የሚወስኑት ነገር አስገዳጅ ነው፡፡ ቦርዱ አይደገም ቢል እንኳን ፍርድ ቤት መደገም እንዳለበት ውሳኔ ካስተላለፈ ምርጫው ይደገማል፡፡ ሕጋዊ የሆኑ አካሄዶችን ተከትለን ችግሮችን መፍታት አለብን፡፡ ከዚህ ውጪ ውጤት አልቀበልም ብሎ መሄድ ተገቢ አይደለም፡፡ የ97 ምርጫን ማስታወስ ይቻላል፡፡ ተቃዋሚዎች በመጀመሪያ የአዲስ አበባ ምርጫ እንኳን ተጭበርብሯል ነበር ያሉት፡፡ ነገር ግን ከአንድ ወንበር ውጪ ሙሉ በሙሉ ቅንጅት ያሸነፈ መሆኑ ሲገለጽ ደግሞ የአዲስ አበባ ምርጫ ጥሩ ነው አሉ፡፡ ይህ ግን ትክክል አይደለም፡፡ ምንም ይሁን ምንም ውጤትን በፀጋ መቀበል ያስፈልጋል፡፡ የዜጎች ድምፅ ስለሆነ ዋጋ አለው፡፡ ችግር ካለ በአግባቡ መጠየቅ ይቻላል፡፡ 

ጥያቄ፡- በአንዳንድ ሥፍራዎች አንድ ዜጋ ከሁለትና ከዚያም በላይ በተለያዩ ቦታዎች የሚመዘገብበት ሁኔታ ባለፉት ምርጫዎች እንደነበረ ይታወቃል፡፡ አንድ ሰው ስንት ጊዜ ነው መመዝገብ ያለበት? ምርጫ ከተካሄደ በኋላ ሁለትና ከዚያ በላይ ተመዝግቦ የተገኘበት የምርጫ ጣቢያ ውጤት በምን ሕግ ነው የሚስተናገደው?

አቶ አስመላሽ፡
- የመራጮች ምዝገባ ከአንድ ጊዜ በላይ መሆን የለበትም፡፡ ወይም ምርጫ ጣቢያው መመዝገብ የለበትም፡፡ እንደተባለው አልፎ አልፎ ሁለትና ሦስት ቦታዎች ተመዝግበው የሚገኙ አሉ፡፡ ይህ በወንጀል ያስቀጣል፡፡ የተቀጡም አሉ፡፡ በ2002 ምርጫ ድሬዳዋ አካባቢ የተቀጡ አሉ፡፡ አጭበርብሮ መመዝገብ ወንጀል ነው፡፡ ምዝገባ ካለቀ በኋላ ለአምስት ቀናት ለሕዝቡ ይገለጻል፡፡ የማይታወቅና በዚያ ቀበሌ ነዋሪ ያልሆነ ከስድስት ወር በታች የኖረና ዕድሜው ከ18 ዓመት በታች የሆነ ተመዝግቦ ከሆነ ለሕዝቡ ይገለጻል፡፡ ችግር ከተገኘ ይታረማል፡፡ ነገር ግን አልፎ አልፎ ያጋጠሙ ችግሮች ነበሩ፡፡ ወደፊት እየታረሙ መሄድ አለባቸው፡፡ 

ጥያቄ፡- የግል ተወዳዳሪ ዕጩዎች የመገናኛ ብዙኃን ተጠቃሚ አይደሉም፡፡ ይህ የሚሆንበት ምክንያት ምንድን ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- የግል ዕጩ እንቅስቃሴ በሕዝብ ገንዘብ ድጋፍ የሚሸፈን አይደለም፡፡ የግል ዕጩ ከተቻለ ወደፊት እንዳይወዳደር መደረግ አለበት፡፡ ግለሰቦች ሳይሆኑ ፓርቲዎች ናቸው ፖሊሲና ፕሮግራም ያላቸው፡፡ ለምሳሌ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 547 መቀመጫዎች አሉ፡፡ 547 ግለሰቦች አሸነፉ ብለን እናስብ፡፡ ምን ያመጣሉ? ፖሊሲና ፕሮግራም ያለው መንግሥት መመሥረት አይችሉም፡፡ ከዚህ አንፃር ነው መታየት ያለበት፡፡ በእርግጥ የግለሰቦች መወዳደር አልተከለከለም፡፡ የሚከለክሉ አገሮች ግን አሉ፡፡ የሰብዓዊ መብትን ማፈን ነው ተብሎ መከራከር ይቻል ይሆናል፡፡ ነገር ግን መታየት ያለበት ለዜጎች ከሚያስገኘው ጥቅም አንፃር መሆን አለበት፡፡ በሕዝብ መገናኛ ብዙኃን እንዳይጠቀሙ፣ የገንዘብ ድጋፍ የማይደረግላቸውና ለፓርቲዎች ማድላቱ ከዚህ የመጣ ነው፡፡

ጥያቄ፡- ፓርቲዎች የመገናኛ ብዙኃንን ፍትሐዊ በሆነ መንገድ እንዲጠቀሙ የሰዓት ድልድሉን የሚያወጣው ብሮድካስቲንግ ባለሥልጣን ከሆነ፣ ፓርቲዎች የሚያደርጉትን ክርክር መተላለፍ አስመልክቶ የሚወስነው የጋራ የምክክር መድረኩ ከሆነ፣ የመንግሥትና የፓርቲ ሥራ ተቀላቅሎ ሲሠራ ማስቆም ካልቻለ የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ በተሸራረፈ ሥልጣን እየሠራ እንዴት ያለማንም ጣልቃ ገብነት በነፃነት ሥራውን እያከናወነ ነው ማለት ይቻላል?

አቶ አስመላሽ፡
- ብሮድካስቲንግ ባለሥልጣን የሚሠራው ከምርጫ ቦርድ ጋር በመመካከር ነው፡፡ ውሳኔውን የሚወስነው ምርጫ ቦርድ ነው፡፡ ብሮድካስቲንግ ባለሥልጣን ወሳኝ ሚና የለውም፡፡ ነገር ግን የአገሪቱን የመገናኛ ብዙኃንን ሁኔታ የሚከታተለው እሱ ስለሆነ የአየር ሰዓት ክፍፍሉ ምን መምሰል እንዳለበት ተመካክሮ ይወስናል ከሚል አንፃር እንጂ የምርጫ ቦርድን ሥልጣን ለማሳነስ አይደለም፡፡

ጥያቄ፡- የድምፅ መስጫ ሰዓትን ማራዘምና ማሳጠርን በሚመለከት በግልጽ የተቀመጠ ነገር አይታይም፡፡ ቦርዱ እንደፈለገ የማራዘምና የማሳጠር መብት አለው ማለት ነው?

አቶ አስመላሽ
፡- ቦርዱ እንደፈለገ የማስረዘም ወይም የማሳጠር መብት የለውም፡፡ ከጠዋቱ 12 ሰዓት እስከ ምሽቱ 12 ሰዓት ብቻ ድምፅ ይሰጣል፡፡ ነገር ግን ለመምረጥ ተሠልፈውና በምርጫ ጣቢያ አጥር ግቢ ውስጥ ያሉ ዜጎች፣ ሰዓቱ ካለፈባቸው እነሱ ድምፅ እስከሚሰጡ ድረስ ብቻ ሊራዘም ይችላል፡፡ አዳዲስ ሰዎችን ግን ሊቀበል አይችልም፡፡ ይህም የሚደረገው በአካባቢው ያሉ አስመራጮች በሚወስኑት ሳይሆን ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ነው የሚወስነው፡፡

ጥያቄ፡- ብዙ ጊዜ ችግሮች ሲከሰቱ የሚስተዋለው ከድምፅ ቆጠራና ውጤት አገላለጽ ጋር ተያይዞ ነው፡፡ ምክንያቱ ደግሞ እከሌ የሚባለው ፓርቲ ሊያሸንፍ ይችላል ተብሎ ከሚነገር ትንበያ ጋር ተያይዞ የሚመጣ ነው፡፡ ከሕግ አኳያ የምርጫ ውጤት አገላለጽን በሚመለከት ቢያብራሩልን? በሌሎች አገሮች ትንበያ እየተሠራበት ከመሆኑ አንፃርስ እንዴት ይታያል?

አቶ አስመላሽ
፡- ትንበያን የሚፈቅዱም የሚከለክሉም አገሮች አሉ፡፡ ይህ ሐሳብን በነፃነት ከመግለጽ መብት ጋር የሚጋጭ ነገር የለውም፡ በእኛ አገር ድምፅ ሲሰጥና ሲቆጠር ትንበያ የሚከለከለው የሕዝቡን የዴሞክራሲ ዕድገት፣ ባህልና አጠቃላይ አስተሳሰብን ከግምት ውስጥ አስገብተን ብናየው ጥሩ ነው፡፡ “እከሌ የሚባል ፓርቲ አሸነፈ ወይም እንደሚያሸንፍ ገለጸ” ሲባል የሚሆነው ምንድን ነው? ለሌላው ፓርቲ ድምፅ ለመስጠት የተሠለፈውና ከቤቱ በመምጣት ላይ ያለው አቋርጦ ይወጣል፣ ይመለሳል፣ ወይም ለማያምንበት ፓርቲ ድምፅ ሰጥቶ ይመለሳል፡፡ ያንን ታሳቢ በማድረግ ነው የማይፈቀደው፡፡

ጥያቄ፡- የምርጫ ሕጉ እንዲሻሻል የተደረገው ምርጫ 97ን ታሳቢ ወይም መነሻ በማድረግ ነው ይባላል፡፡

አቶ አስመላሽ
፡- ሕጉ እንዲሻሻል የተደረገው በ97 ምርጫ ምክንያት በተፈጠረ ግጭት አይደለም፡፡ ሕጉን መጀመሪያ የቀረፅነው የአይዲኢኤን ዶክመንት ይዘን ነው፡፡

ጥያቄ፡- የምርጫ ታዛቢዎችን በሚመለከት ሁሉም ታዛቢዎች ከአገር ውስጥ መሆን እንዳለባቸው ውሳኔ ላይ ተደርሷል፡፡ እንዳስፈላጊነቱና መንግሥት ካመነበት ብቻ የውጭ ታዛቢዎችን ሊጋብዝ ይችላል ተብሏል፡፡ መንግሥት የሚያምንበትና ሊጋብዝበት የሚችልበት መስፈርት በግልጽ አልተቀመጠም፡፡ ለምን?

አቶ አስመላሽ
፡- ምርጫ የሚታዘቡት በማኅበራትና በበጎ አድራጐት ኤጀንሲ ሥር ባሉ ማኅበራት ውስጥ የሚሠሩ ናቸው፡፡ መስፈርትም አለው፡፡ ጥቅሙም ምርጫው ነፃና ገለልተኛ ነበር አልነበረም ሲባል ምስክርነት ለመስጠት ነው፡፡ ሌላ ምንም ትርጉም የላቸውም፡፡ ይህ ይጨመር ወይም ይቀነስ ብለው የሚሰጡት አስተያየት ለድኅረ ምርጫ ግምገማ ሊጠቅም ይችላል፡፡ የምርጫ ሕግ ለማሻሻልም የሚሰጡት አስተያየት ትልቅ ጥቅም አለው፡፡ የውጭ አገር ታዛቢን በተመለከተ እንደየአገሩ ይለያያል፡፡ የተለያዩ የአፍሪካ አገሮችን ከእኛ አገር ጋር በንፅፅር ማስተያየቱ የሚከብድ ይሆናል፡፡ ደቡብ አፍሪካና ሩዋንዳ ከእኛ ጋር የሚመሳሰሉት በከፊል ነው፡፡ ዲሞክራሲያዊና ልማታዊ አስተሳሰብ በተወሰነ ደረጃ የሚከተሉ አገሮች አሉ፡፡ ከዚህ አንፃር ስናየው የአፍሪካ አገር ታዛቢዎች የሚገኙት የፈረምነው ነገር ስላለ ነው፡፡ በአፍሪካ የዴሞክራሲና የምርጫ ስምምነት እያንዳንዱ አገር ምርጫ ሲያደርግ ከኅብረቱ ታዛቢ መላክ እንዳለበት ያስገድዳል፡፡ ሌሎችን አገሮች መጋበዝ ግን በአማራጭ ነው፡፡ አስገዳጅ አይደለም፡፡ ሥጋት ስላለም አይደለም፡፡ የሚጠራቸው ምርጫ ቦርድ አይደለም፡፡ መንግሥት ከፈለገ ሊጠራቸው ይችላል፡፡ መንግሥት ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓቱ ይጠቅማሉ ብሎ ካሰበ ሊጠራቸው ይችላል፡፡ ብጠራቸው ትርምሱና ሁከቱ ይበዛል እንጂ ምንም ፋይዳ የለውም ብሎ ካመነ ላይጠራም ይችላል፡፡

ጥያቄ፡- በፓርቲዎች መካከል በምርጫ ምክንያት በሚነሱ ግጭቶች አፈታት ዙሪያ የሕግ ባለሙያዎች ያላቸው ዕውቀትና ችሎታ እስከምን ድረስ ነው? በሚገባስ ያውቁታል?

አቶ አስመላሽ
፡- ትክክል ነው፡፡ ጥረት እየተደረገ ነው ያለው፡፡ የተለያዩ ሥልጠናዎች እየተሰጡ ነው፡፡ የፍትሕ አካላትም፣ ዜጎችም፣ የመገናኛ ብዙኃንና ማኅበረሰቡ የምርጫ ሕግንና ተጓዳኝ ነገሮችን በደንብ ማወቅ አለባቸው፡፡ ይህ ከሆነ እንከን የሌለበት ሰላማዊ የምርጫ ሥርዓት ይካሄዳል የሚል እምነት አለኝ፡፡

የሕወሓት አብዮት ሰለባዎች.. የአዋሳ ከንቲባ እስር ተፈረደባቸው 
 ከሰሞኑ በደቡብ ክልል ጉራ ፈረዳ ወረዳ የአማራ ክልል ተወላጆች ተባረው መሬታቸው ለሌሎች የስርዓቱ ደጋፊዎችና አባላት በሃራጅ መሸጡን ዘ-ሐበሻ ስትዘግብ ቆይታ ነበር። ከአዲስ አበባ የመንግስት ሚዲያዎች ያስተላለፉት ዜና ደግሞ የሃዋሳ ከተማ ነዋሪ ላልሆኑ ሰዎች መሬት የሸጡ የክልሉ ባለስልጣናት በሙስና ወንጀል ተከሰው እንደተፈረደባቸው ያትታሉ። የሕወሓት/ኢሕአዴግ ሥር ዓት አብዮት ለስልጣኑ ታማኝ ያልሆኑትን በሙስና ሰብብ ሲበላ መቆየቱን ያስታወሱት አስተያየት ሰጪዎች በታምራት ላይኔ ጀምሮ በስዬ አብርሃ ለጥቆ አሁን የጸረ ሙስና ሕጉ የቂም በቀል መወጣጫ ሆኗል ሲሉ ይተቻሉ።
ኃላፊ በነበሩበት ወቅት ስልጣናቸውን አላግባብ በመጠቀም መሬት ለግለሰቦችና ድርጅቶች ሰጥተዋል በሚል የሙስና ወንጀል ተከሰው የነበሩ የቀድሞ የሃዋሳ ከተማ ከንቲባና ሌሎች ስድስት ተከሳሾች በእስራትና በገንዘብ መቀጣታቸውን የመንግስት መገናኛ ብዙሃን እያዳነቁ ዘግበዋል። በማዳነቂያ ዜናቸው ላይ “ግለሰቦቹ ለመኖሪያ ቤት የማይፈቀድን ቦታ ከክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ፥ የተጻፈውን ዕገዳ በመጣስ የተለያዩ ግለሰቦች እና ጋዜጠኞችን ጨምሮ በሀዋሳ ከተማ ነዋሪ ላልሆኑ ስምንት ሰዎች መሬትበመስጠታቸው ነው የተከሰሱት (የተሰመረበትን ይመልከቱ)ሲሉ ነው የመንግስት ሚድያዎች የዘገቡት።
እነዚሁ ሚዲያዎች ዘገባቸውን ሲያጥናቅር “የደቡብ ክልል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ዛሬ በዋለው ችሎት የሀዋሳ ከተማ ከንቲባ የነበሩትን ፥ አቶ ሽብቁ ማጋኔን ጨምሮ 6 ተከሳሾች ላይ ከአንድ እስከ ስምንት ዓመት በሚደርስ እስራትና ከ2 እስከ 20 ሺህ ብር እንዲቀጡ፤ ፍርድ ቤቱ የክልሉ ጸረ ሙስና ኮሚሽን ይግባኝ በጠየቀባቸው ፥ አቶ ሽብቁ ማጋኔ፣ አቶ እንድርያስ ፉላሳ፣ አቶ ጸጋዬ አረጋ፣ አቶ ጉደታ ጉምቤ፣ አቶ አስራት ግቻሞና አቶ ከበደ ካያሞ ላይ የእስራትና ገንዘብ ቅጣቱን የወሰነው የስር ፍርድ ቤቱ የሰጠውን ውሳኔ በመሻር ነው።” ብለዋል። የመንግስት ሚዲያዎቹ “በዚሁ መሰረት በአቶ ሽብቁ ማጋኔ ላይ የአምስት አመት ከስድስት ወር ጽኑ እስራትና በአምስት ሺህ ብር ፣ አቶ እንድሪያስ ፉላሳና ፥ አቶ ጉደታ ጉምቤ እያንዳንዳቸው በ5 ዓመት ከ6 ወር እስራትና በ15 ሺህ ብር እንዲቀጡ ፍርድ ቤቱ ወስኗል። አቶ አስራት ግቻሞ አንድ አመት ከ2 ወር እስራትና የ2 ሺህ ብር መቀጫ ፣ እንዲሁም አቶ ከበደ ካያሞ በአንድ ዓመት እስራት እንዲቀጡ ፍርድ ቤቱ ወስኗል። ጉዳያቸው በሌሉበት የታየው አቶ አረጋ ጸጋዬ በስምንት ዓመት ጽኑ እስራትና በ20 ሺህ ብር እንዲቀጡ ፍርድ ቤቱ ውሳኔ አስተላልፏል ።” ሲሉ ዘገባቸውን አጠናቀዋል።
የዘ-ሐበሻ አንባቢዎች “በሀዋሳ ከተማ ነዋሪ ላልሆኑ ስምንት ሰዎች መሬት ሰጣችሁ” ተብለው በተፈረደባቸው የሕወሓት አብዮት ሰለባዎች ዙሪያ ምን ትሉ ይሆን? የስልጣን ላይ እንቅልፍ ያሉትስ ነገ በኔ ላይ አይመጣም ብለው ቁጭ ያሉትስ ምን ይሉ ይሆን? አስተያየታችሁን አስቀምጡ።
http://minilik-salsawi.blogspot.com/2012/12/blog-post_9722.html

Friday, December 21, 2012

አዋሳ ታህሳስ 12/2005 የሀዋሳ ከተማ ከንቲባና ማዘጋጃ ቤት ኃላፊ በነበሩበት ወቅት ስልጣናቸውን አለአግባብ በመጠቀም መሬት ለግለሰቦችና ድርጅቶች ሰጥተዋል በሚል የሙስና ወንጀል ተከሰው የነበሩ የከተማው ከንቲባና ሌሎች ስድስት ተከሳሾች በእስራትና ገንዘብ እንዲቀጡ ተወሰነ። የደቡብ ክልል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ዛሬ ባስቻለው ችሎት የሀዋሳ ከተማ ከንቲባ የነበረውን ሽብቁ ማጋኔን ጨምሮ 6 ተከሳሾች ላይ ከስምንት ዓመት እስከ አንድ ዓመት በሚደርስ እስራትና ከ20ሺህ እስከ 2 ሺህ ብር እንዲቀጡ ወስኗል። ፍርድ ቤቱ የክልሉ ጸረሙስና ኮሚሽን ይግባኝ በጠየቀባቸው ሽብቁ ማጋኔ፣ እንድርያስ ፉላሳ፣ ጸጋዬ አረጋ፣ ጉደታ ጉምቤ፣ አስራት ግቻሞና ከበደ ካያሞ ላይ የእስራትና ገንዘብ ቅጣቱን የወሰነው የስር ፍርድ ቤቱ የሰጠውን ውሳኔ በመሻር ነው። ግለሰቦቹ ለባለኮከብ ሆቴሎችና ከፍተኛ ኢንቨስትመንቶች ካልሆነ በቀር የመኖሪያ ቤት ቦታ መስጠት እንደማይቻል ከክልሉ ርዕሰ መስተዳድር የተጻፈውን ዕገዳ በመጣስ ለግለሰቦች እንዲሁም ጋዜጠኞችን ጨምሮ በሀዋሳ ከተማ ነዋሪ ላልሆኑ ስምንት ሰዎች መሬት በመስጠታቸው ቅጣቱ ተጥሎባቸዋል ብሏል። በዚሁ መሰረት የሀዋሳ ከተማ የነበረው ሽብቁ ማጋኔ ላይ የአምስት አመት ከስድስት ወር ጽኑ እስራትና የአምስት ሺህ ብር የገንዘብ መቀጫ ተጥሎበታል። የሃዋሳ ከተማ ማዘጋጃ ቤት የመሬት ልማትና አስተዳደር የስራ ሂደት ባለቤት የነበረው እንድሪያስ ፉላሳና በማዘጋጃ ቤቱ የመሬት ልማትና አስተዳደር የስራ ሂደት ባለሙያ የነበረው ጉደታ ጉምቤ እያንዳንዳቸው በ5 ዓመት ከ6 ወር እስራትና በ15 ሺህ ብር እንዲቀጡ ፍርድ ቤቱ ወስኗል። የታቦር ክፍለ ከተማ ማዘጋጃ ቤት የመሬት ልማትና አስተዳደር ስራ ሂደት አስተባባሪ በነበረው አስራት ግቻሞ ላይ የአንድ አመት ከ2 ወር እስራትና የ2 ሺህ ብር መቀጫ የከተማው ምክትል ከንቲባና የንግድና ኢንደስትሪ መምሪያ በነበረው ከበደ ካያሞ ደግሞ በአንድ ዓመት እስራት እንዲቀጣ ፍርድ ቤቱ ወስኗል። የሃዋሳ ከተማ ማዘጋጃ ቤት ስራ አስኪያጅ የነበረው አረጋ ጸጋዬ በሌለበት በስምንት ዓመት ጽኑ እስራትና በ20 ሺህ ብር እንዲቀጣ ፍርድ ቤቱ የወሰነበት ሲሆን ፖሊስ ካለበት ስፍራ ፈልጎ በመያዝ ቅጣቱን ተግባራዊ እንዲያደርግና ቅጣቱ ለሌሎች ማስተማሪያ እንዲሆን በመገናኛ ብዙሀን እንዲተላለፍ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቷል። 
http://www.ena.gov.et/Story.aspx?ID=4163&K=1

Thursday, December 20, 2012

ባለፉት አራት አመታት በከተማው በባለሀብቶች በተከናወኑ የኢንቨስትመንት ስራዎች ከ23ሺህ በላይ ነዋሪዎች የስራ እድል ተፈጥሮላቸዋል፡፡
በሌላም በኩል የኢንቨስትመንት ፈቃድ ወስደው ወደ ስራ ያልገቡ ባለሃብቶች በአጭር ጊዜ ወደ ስራ እንዲገቡ የከተማ አስተዳደሩ አሳስቧል፡፡
የሀዋሳ ከተማ በሃገር አቀፍ ደረጃ ፈጣን እድገት እያስመዘገቡ ካሉ ከተሞች በግንባር ቀደምትነት የምትጠቀስ ሲሆን ለዚህም እንደምክንያት የሚነሳው ለንግድ እንቅስቃሴ የምትመች መሆኑና የሃይቅዳር ከተማ መሆኗ እንደሆነ ይነገራል፡፡
ከተማዋን የቱሪስት መዳረሻ፣ የንግድና የኢንዱስትሪ ማዕከል ለማድረግ በተያዘው አመት ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ መሆኑን የከተማዋ ከንቲባ አቶ ዮናስ ዮሴፍ ገልፀዋል፡፡
በተለይ ይህን ስራ የበለጠ ማስኬድ እንዲቻል ከተማውን የማስተዋወቅ ስራ ትኩረት እንደተሰጠው አመልክተዋል፡፡
4ኛው የከተሞች ሳምንት ተካሂዶ  ሃዋሳ ሁለት ዋንጫ በማግኘት አሸንፋ ከተመለሰች በሁዋላ በተለያዩ የኢንቨስትመንት ዘርፎች ለመሰማራት ከሃገር ውስጥም ሆነ ከውጭ በርካታ ባለሃብቶች ጥያቄ እያቀረቡ እንዳለ አቶ ዮናስ ገልፀዋል፡፡
በዚህም የከተማ አስተዳደሩ የተሻሉ አሰራሮችን በመዘርጋት ባለሀብቶችን ለማስተናገድ መዘጋጀቱን ተናግረዋል፡፡
በከተማዋ ባለፋት አራት አመታት ውስጥ ኢንቨስት ባደረጉ ባለሃብቶች ከ 23 ሺህ በላይ የከተማዋ ነዋሪዎች የስራ እድል ተጠቃሚ መሆናቸውንና ኢንቨስትመንት ይበልጥ በከተማዋ ለማስፋፋት ዘመናዊ ድረ ገጽ በመክፈት የማስተዋወቅ ስራው ተጠናክሮ መቀጠሉን ገልፀዋል፡፡
በሌላ በኩል በተለያዩ ወቅቶች የኢንቨስትመንት ቦታ ወስደው ያላለሙ ባለሃብቶች እንዳሉ አረጋግጠናል ያሉት አቶ ዮናስ፣ 60 ባለሀብቶችን አሰተዳደሩ ወደ ልማት እንዲገቡ ማወያየቱንና ከስምምነት ላይ መደረሱን አስረድተዋል፡፡
በከተማው የሚካሄዱ የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴዎች ከተማው ውበትም ሆነ እድገት እንዲሁም ለነዋሪው የስራ እድልን ከመፍጠር አኳያ ያለው ፋይዳ የጐላ በመሆኑ ባለሃብቶች በፍጥነት ወደ ስራም እንዲገቡ በዚህ አጋጣሚ ከንቲባው መልዕክታቸውን አስተላልፈዋል፡፡
http://www.smm.gov.et/_Text/08TahTextN205.html

 Written by  የተከበሩ አቶ ሙሼ ሰሙ
ትምህርት ዜጎችን ሁለንተናዊ በሆነ መልኩ በመቅረጽ ለራሳቸው፣ ለማህበረሰባቸውና ለሃገራቸው ጠቃሚ ዜጋ እንዲሆኑ የሚያግዝ የእውቀት ማሸጋገርያ ስልት ነው፡፡ የትምህርት መሰረት በኢትዮጵያ ውስጥ መጣል ከጀመረ ከመቶ ዓመታት በላይ የተቆጠረ ሲሆን ከሁለተኛው አለም ጦርነት በፊት ትምህርት የሚሰጠው በመንግስትና በሃይማኖት ተቋማት ዙርያ ለአስተዳደራዊ ክህሎት፣ ለቀኖናና ለሃይማኖት እውቀት ሲባል እንደነበረ እ.ኤ.አ 2004 ላይ ዮኔስኮ የትምህርት ስርዓትን አስመልክቶ ባዘጋጀው ኮንፍረንስ ላይ የወጡ ዘገባዎች ይገልጻሉ፡፡ ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በኋላ የአፄ ሃይለ ስላሴ ስርዓት ዘመናዊ ትምህርትን በተደራጀ መልኩ በትምህርት ቤቶች ውስጥ እንዲሰጡ ሁኔታዎችን ያመቻቸ ቢሆንም የትምህርት ቤቶች እድገት ከማህበረሰቡም ሆነ ከሃይማኖት ተቋማት በገጠመው ተጽእኖ ምክንያት የመስፋፋቱ እድል አዝጋሚ ሆኖ ቆይቷል፡፡ የትምህርት ስርዓቱን ለማሻሻል የተደረጉ ተከታታይ ጥረቶችም በወቅቱ ከተከሰተው ኢኮኖሚያዊ ቀውስና ድርቅ ጋር ተዳብለው ለአፄው ስርዓት ውድቀት ምክንያት ሊሆን ችሏል፡፡
ለደርግ በወቅቱ የነበረው አጣዳፊ ጉዳይ አብዮቱ በመሆኑ በመማርና ማስተማር ላይ የነበሩትን መምህራንና ተማሪዎች በነቂስ አሰልፎ አብዮቱን ለማስተዋወቅ በሚል ሰበብ ወደ እድገት በሕብረት የዕውቅትና የስራ ዘመቻ አዘመተ፡፡ ከብዙ ጥረት በኋላ እራሱን በጥቂቱም ቢሆን ማጎልበት የጀመረው የትምህርት ስርዓት ከባድ ፈተና ውስጥ ወደቀ፡፡ ከየመንግስት መስርያ ቤቱና ተቋማቱ ሁሉም ዓይነት ባለሙያዎች በወረንጦ እየተለቀሙ የማስተማር ሂደቱን በግድ እንዲቀላቀሉ ተደረገ፡፡ እዚህ ላይ የመምህርነትን ሙያ በፍቅር ሳይሆን በተጽእኖ እንዲቀበሉ የተገደዱ ግለሰቦች ምን ዓይነት ትውልድ ሊቀርጹ እንደሚችሉ ልብ ማለት ያስፈልጋል፡፡
አብዮቱን ለማስተዋወቅ በሚለው መፈክር ስር ወደ ገጠሪቱ ኢትዮጵያ ከተመሙት መምህራንና ተማሪዎች መካከል በርካታዎቹ በማያውቁት ሃገርና መሬት ላይ የበሽታና የተፈጥሮ ቁጣ ሰለባ ሆነው እንደወጡ፣ በዛው ቀሩ፡፡ 
ከተረፉትም መካከል በቁጥር ቀላል የማይባሉት ዘማቾች በሁለት ጎራ ተከፍለው በቀይ ሽብርና በነጭ ሽብር መፈክር ስር ተዋደቁ፡፡ በአጠቃላይ በርካታ መምህራን እውቀታቸውንና የአሰራር ክህሎታቸውን ለትውልድ ሳያስተላልፉ በየጫካውና በየጥሻው ወደቁ፣ ቀሪዎቹም ተስፋ ቆርጠው ተሰደዱ፡፡ 
ከጥቂት ዓመት የዘመቻ ውጣ ውረድ በኋላ በነፍስ ተርፈው የተመለሱት ተማሪዎችና መምህራን የመማር ማስተማር ሂደቱን ሲቀላቀሉ ትምህርት ቤቶችና ክፍሎቻቸው በአዲሱ ትውልድ ተሞልተውና በእጅጉ ተጨናንቀው ጠበቋቸው፡፡ በማያባራ ዘመቻ፣ ግድያ፣ አፈናና ጦርነት ተተብትቦ እራሱን ፋታ የተነሳው ደርግ፤ በቂ ትምህርት ቤቶችን ለመገንባትና መምህራንን ለማብቃት ጊዜ አልነበረውም፡፡ በዚህም ምክንያት መምህር አልነበሩም፡፡ ትምህርት ቤቶችና ለመማር ማስተማር ሂደቱ በሚያስፈልጉ ግብአቶችና ቁሳቁሶች አልተሟሉም፡፡ የትምህርት ስርዓቱ በአጠቃላይ እርቃኑን እንደቀረ ነበር፡፡ ይህንንም ተከትሎ የኢትዮጵያ የትምህርት ስርዓተ ውድቀት አንድ ተብሎ ተጀመረ፡፡ 
የትምህርትና የእውቀት ዓምድ የሆኑት ክህሎት፣ ጥራት፣ ብቃትና በራስ መተማመን ለብዛትና ለይድረስ ይድረስ ዘመቻ ዋጋ እንዲከፍሉ ተፈረደባቸው፡፡ ተማሪዎች በእውቀት ይበለጽጉና በክህሎት ይዳብሩ ዘንድ በትምህርት ቤት ውስጥ ማሳለፍ የሚገባቸው የትምህርት ሰዓት ቢታወቅም የትምህርት ሰዓቱ በግማሽ ተቀንሶ ተማሪዎች በሶስት ሽፍት እንዲማሩ ተወሰነ፡፡ የቤተ ሙከራ፣ የመስክና የላይብራሪ ሰዓቶች እንደዋዛ እየታጠፉ የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ትምህርታቸውን በሶስት ዓመት እንዲያጠናቅቁ ተደረገ፡፡ ራስ ሳይጠና ጉተና እንዲሉ የአዲሱ ትውልድ አካል የሆነውን ተማሪ የሚፈጥረው መምህር በጫና፣ በውክቢያና በለብ ለብ የመማር ማስተማር ሂደት ውስጥ ተረግዞ፣ ተጸንሶ፣ ተወለደ፡፡ በዚህ መልኩ የተቀረጹት መምህራንም ሆነ ተማሪዎች በአጠቃላይ የትምህርት ስርዓቱ፣ የእውቀትና የፈጠራ መለኪያ ሆኑ፡፡
“ መማር መብት ነው፡፡” የሚለው ደርግ፤ መማር መብት መሆኑን ከመረጋገጡ በፊት የትምህርት ስርዓቱን፣ ተማሪውንና መምህራኑን ለአብዮቱ ስርየት ሲል ጭዳ አደረጋቸው፡፡ ቀጥሎም ጥራትን በመግደል ቁጥርንና ብዛትን መለኪያ መስፈርቱ በማድረግ የቁልቁለት ጉዞውን ተያያዘው፡፡ ስንት ተማሪ ወደ ትምህርት ቤት ሄደ ማለትን እንጂ ስንት ተማሪ ትምህርቱን ጨረሰ ማለትን ዘነጋ፡፡ ስንት ተማሪ ትምህርት ቤት ደርሶ ተመለሰ ማለትን እንጂ ስንት ተማሪ ተገቢውን ትምህርት ወስዶ በእውቀት በለጸገ፣ ብቁ ሆነ ማለትን ረሳ፡፡ 
ደርግ በዚህ ሁኔታ ያስረከበን የትምህርት ስርዓት፣ ከቁጥርና ከማዳረስ ልክፍት ተላቆ የደረሰበትን ሂደት በሚመለከት ካለንበት ተጨባጭ ሁኔታ ተነስቼ ድክመቶቹንና ውጤቱን በጽሁፌ ማጠናቀቅያ ላይ የምመለስበት ይሆናል፡፡ ቅድሚያ መሰረታዊ ወደምለው አጠቃለይ ዝንባሌ ላምራ፡፡
ሕዝብ የሃገሩ ባለቤት ነው እንጂ የማንኛውም ፍልስፍና ማስፈጸሚ መሳርያ አይደለም፡፡ ከዚህ አኳያ ሕዝቦችን የምንረዳበት መንገድ ርዕየተ ዓለማችንና ፍልስፋናችንን ከግብ ለማድረስና ምን ያህል ነባራዊ እንደሆነ ለማረጋገጥ ከሚኖራቸው ሚና አኳያ ከሆነ የገዢና የተገዢ መርሆና ቀንበር ገና ያለተሰበረ መሆኑን መገንዘብ አለብን፡፡ ለዚህ እንደምሳሌ የማነሳው የኢትዮጵያን የትምህርት ስርዓት ነው፡፡ 
ዜጎች በትምህርት አማካኝነት ከማንኛውም ፍልስፍና ወይም ርዕዮተ ዓለም አላስፈላጊ ተጽእኖ ነጻ እንዲወጡና ከብዙ ፍልስፍናዎችና ርዕዮተ-ዓለሞች መካከል የሚያምኑበትንና የሚጠቅማቸውን መምረጥ የሚችሉ በማድረግ ከፍተኛ ሚና የሚጫወት ነው፡፡ አምባገነን ስርዓቶች ሰዎች ማሰብ የሚገባቸው ገዢዎቻቸው የሚያውቁትንና የገባቸውን ወይም የሚሰጧቸውንና የሚፈቅዱላቸውን ብቻ እንዲሆን ስለሚሹ በዜጎች አስተሳሰብ ላይ ያልተገባ ተጽእኖ በማሳደር እንደሚሊተሪ ሬጅመንት አድርገው ሊያሰልፉቸው ይፈልጋሉ፡፡ 
“በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ፣ መሠረታዊ ጥያቄዎች” በሚል ርእስ ነሐሴ 1992 ዓ.ም. ኢህአዴግ ያሳተመውን የፍልስፋና መጽሔት ከገጽ 91-117 ያተተውን በጥሞና እናንብብ፡፡ 
“ የአብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ አስተሣሠብ ልዕልናን ማረጋገጥ ማለት አብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል በተናጠል ብቻውን ሆኖ፣ ስለአንድ ጥያቄ ሲያስብ በውስጡ ያለው መሠረታዊ እምነት አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ስለሆነ ዞሮ ዞሮ ወደ አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ አቋም ሊደርስ የሚችልበት ሁኔታ መፈጠር ማለት ነው፡፡ አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ አስተሣሠብ ወደ ሁሉም አቅጣጫ ሠርጾ በመግባቱ የተነሣ ሰው በየግሉ ሲያስብ ከሱ ውጭ ሊያስብ የማይችልበት ደረጃ ላይ ማድረስ ማለት ነው፡፡ …አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ የአስተሣሠብ ልዕልናን ለመፍጠር የዜጐችን አስተሣሠብ በመቅረጽ ላይ ጠንካራ ሚናን የሚጫወቱ መዋቅሮች መኖር አለባቸው፡፡ … አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ የአስተሣሠብ ልዕልናን በማረጋገጥ ላይ ትምህርት ቤቶች ወሣኝ ሚና መጫወት አለባቸው፡፡ … ይህ ደግሞ በቋሚ አካዳሚያዊ ትምህርት ብቻ ሣይሆን በሚሰጥ የሲቪክስ፣ የሕገ-መንግሥት ወዘተ ትምህርት በዕለታዊ የትምህርት ቤቶች አሠራር ወዘተ የሚገለጽ ነው፡፡” 
የአብዮታዊ ዴሞክራሲ ፖለቲካዊ ፍልስፍናው ልሳን የሆነው ይህ ህትመት፤ ግልጽ በሆነና በማያሻማ ቋንቋ ያብራራው ፍልስፍና የዜጎች የአስተሳሰብ ነጻነትን የሚጻረር ከመሆኑም በላይ እራሱን መለኮታዊነትና ፍጹማዊ አድርጎ ከመሳሉም በላይ አንዳችም ዴሞክራሲያዊ ቅርጽም ሆነ ይዘት ያልተቀላቀበት ፍልስፍና መሆኑን በራሱ ጊዜ ያረጋገጠ ነው፡፡ እንደ ኢህአዴግ እምነት የሰው ልጅ ላስብና ልመራመር ማለቱና መሞከሩ ከንቱ ጭንቀትና ልፋት ነው፡፡ ስለሆነም ዞሮ ዞሮ መዳረሻው አብዮታዊ ዴሞክራሲ በመሆኑ ከወዲሁ ሁለንተናዊ በሆነ መልኩ አብዮታዊ ዴሞክራሲ እንዲዋሃደው ማድረግ ከድካምና ከኪሳራ እንደሚድን ጽሑፉ ሲገልጸው እንዲህ ሲል ያውጃል “አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ የአስተሣሠብ ልዕልናን በማረጋገጥ ላይ ትምህርት ቤቶች ወሣኝ ሚና መጫወት አለባቸው፡፡” ከዚህ አብዮታዊ ፍልሰፍናና ሃሳብ ውስጥ አንጥረን ማውጣት የምንችለው ነገር ቢኖር እንደ ኢህአዴግ ፍላጎትና እምነት የትምህርት ስርዓቱ መቀረጽ ያለበት ይህንኑ ኢህአዴጋዊ እውነታ ለማረጋገጥና የአስተሳሰቡን የበላይነቱን ሊጭን በሚያስች መልኩ የተደራጀ እንደሆነ ነው፡፡ የመድብለ ፓርቲ ስርዓት በሕገ-መንግስቱ ውስጥ በማያሻማ መልኩ በተረጋገጠበትና በነጻነትና የማሰብ መብት እውቅና ባገኝበት ሃገር ውስጥ የትምህርት ስርዓቱን የአንድ ፓርቲ ርዕዮተ ዓለም አገልጋይ ለማድረግ ማሰብና ማቀድ ከባድ ዴሞክራሲያዊ ኪሳራ ከመሆኑም በላይ በመጻፍ ነጻነት ላይ ቅድመ ሳንሱር ከሚያደርግ አስተሳሰብ በላይ በእጅጉ የከፋ ነው፡፡ 
ይህንን ፍላጎት በተግባር ለመፈተሽ ሕገ-መንግስቱ ባይፈቅድም ኢህአዴግ ግን እምነቱ ለማስፈፀም የመረጠው አቋራጭ መንገድ ቅድመ ትምሀርትም ላይም ሆነ ድህረ ትምህርት ላይ ያሉ ተማሪዎችን ከምዝገባ ወረቀት ጋር የአባልነት ፎርም በመስጠት ስውር የሃሳብ የበላይነትን በሌሎች ላይ ማረጋገጥን ነው፡፡ በዚህም ምክንያት ትምህርትም ሆነ ስራ በእውቀት ሳይሆን ለአብዮታዊ ዴሞክራሲ በሚኖር ታማኝነት ላይ የተመሰረተ መሆን እንዳለበት እያስጨበጠ ነው፡፡ በዚህም ምክንያት የሃሳብ የበላይነት ለማረጋገጥ የተለያዩ ሃሳቦች ፍጭት ሳያደርጉበት የተጫነ ሃሳብ፣ በአስተሳሰብ ነጻነት ያልዳበረና ተገዢ አዕምሮ ከመሆን አይዘልም፡፡ 
መሰረታዊ የትምህርት ስርዓቱን ፈተና ከርዕዮተ ዓለም አኳያ በዚህ ደረጃ በጥቂቱ ከፈተሽን በመግቢያዬ ላይ ወደ አነሳሁት ሃሳብ ልመለስ፡፡ 
የኢትዮጵያን የትምህርት ስርዓት ተብትበውና ቀስፈው የያዙት ችግሮች ከደርግ ጋር ተዳብለው ስር እየሰደዱ ቆይተው፣ ዛሬም በኢህአዴግ ውስጥ በመሸጋገር ማጣፊያ እንዳጠራቸው ቀጥለዋል ፡፡ የመማር ማስተማር ሂደቱ በደርግ ስርዓት የለከፈው የማጥራት ሳይሆን በማብዛት፣ በማዳረስ ላይ የመተማመን በሽታ ዛሬም ኢህአዴግን ቀስፎ እንደያዘው ይገኛል፡፡ ሃገርን ለማበልጸግ፣ መልካም አስተዳደርና ዴሞክራሲን ለማስፈን የነቃና የበቃ ትውልድ በሚሊዮኖች ማብቃት አስፈላጊ ነው፡፡ ትምህርት መብት ስለሆነ ዜጎች በሙሉ በአንደኛ ደረጃ ላይ እንዲማሩ እድሉ መመቻቸቱ አስፈላጊ ነው፡፡ ይህም ሆኖ ግን ትምህርት ገና ከጅምሩ ብቁ ዜጋን መፍጠር ካዳገተው፣ እውቀት፣ ፈጠራ፣ ጥበብና ክህሎትን ማቀዳጀት ከተሳነው፣ ትምህርት ከጊዜ ማሳለፊያነት ወይም ከመሃይምነት ለመላቀቅ ከሚሰጠው መሰረተ-ትምህርት ያለፈ ሚና አይኖረውም፡፡ ትምህርት መልካም አስተዳደርን ከማስፈንና እድገትንና ልማትን ከማሳለጥ አኳያ የሚኖረው ሚና ሲፈተሸ “መቁጠር” ሌላ “ማወቅ ወይም “መካን” ሌላ መሆኑ በቅጡ ሊሰመርበት ይገባል፡፡
የኢህአዴግ ከፍተኛ አመራሮች ኢትዮጵያ ስላሏት ታላላቅ ሃብቶች ሲናገሩ “ሕዝቦቿ አይነተኛ ሃብቷ” እንደሆኑ ሲገልጹ ማዳመጥ የተለመደ ነው፡፡ ሕዝብን ከኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታው አኳያ የመመዘንና የመተንተን አስተምህሮት ትውልድ የቆጠረ አስተምህሮት ነው፡፡ ይህንን ሕዝብን ከኢኮኖሚያዊ መስፈርትና ጠቀሜታ አኳያ መተንተን በእጅጉ ያዘመነው የኔዎሊብራሊዝም አመለካከት ነው፡፡ በኔዎሊብራሊዝም ፍልስፍና ሰብአዊ ፍጡርን ጨምሮ ሁሉ ነገር የሚሰፈረውና የሚለካው በብዛቱና በኢኮኖሚያዊ ጥቅሙና ፍጆታው ነው፡፡ ልኬቶቹም ዜጎች ምን ያህል ያመርታሉ? ምን ያህል ያሸጣሉ ወይም ምን ያህል ይገዛሉና ይጠቀማሉ ናቸው፡፡
ከላይ ያነሳሁት ዝንባሌ ኢህአዴግ የሚከተለው የፖለቲካ ፍልስፍና አይነተኛ መዘወርያ ቁልፍ ነው የሚል እምነት አለኝ፡፡ ኢህአዴግ ሕዝብን ሃብት ነው ሲል ከብዛታችን ተነስቶ እንደሆነ ለመረዳት ፖሊሲዎቹን ማንበብ በቂ መልስ ነው፡፡ ኢህአዴግ በቁጥሩ ትልቅ የሆነውን የአርሶ አደሩን መደብ ሁነኛ አጋሩ ለማድረግ ሲባትል የኖረው በሌላ ምክንያ አልነበረም፤ በነጻ አውጭነት ዘመኑ መሳርያ አንግቦ ደርግን በመፋለም ሁነኛ መሳርያ ሆኖ ስላገለገለው ጭምር ነው፡፡ አዲሱን የትምህርት ስርዓት ሲዘረጋ ጀምሮ ከጥራት ይልቅ ትኩረት የሰጠው ለማዳረስና ለብዛት የሆነው በሌላ ምክንያት ሳይሆን ከኢትየጵያ ሕዝብ ውስጥ ከግማሽ በላይ እንደሆነ የሚነገርለትን ወጣት ትውልድ በአስተማርኩህ ስም ባለውለታ በማድረግ የስልጣን ዘመኑ መሰንበቻና አጋር ለማድረግ ነው፡፡ 
ኢህአዴግ በስልጣን ላይ ለመሰንበት ካለው ጉጉት አኳያ፣ መሰረታዊና ዘለቄታ ያለው ለውጥ የሚያመጣ አሰራርን መከተል አይሻም፡፡ እንደሚታወቀው በኢህአዴግ ዘንድ በብዛት ላይ ማተኮርን እንጂ ብዛትና ጥራትን በማዋሃድ ዘለቄታን ማረጋገጥ መወጣት ያቃተው ፈተናው ነው፡፡ ብዙሃንን በብዛት ማሰባሰብን እንጂ ብዙሃኑን በጥራት እንዴት ለለውጥና ለውጤት ማብቃት እንደሚቻል በፕሮግራሙ፣ በፖለቲካዊም ሆነ ኢኮኖሚ ፍልስፍና ውስጥ ማጣቀስ አይቻልም፡፡ የትምህርቱ ጥራት፣ የስራው ጠቀሜታ፣ አይነትና ቀጣይነት ከግምት ውስጥ ሳይገባ ሚሊዮኖች ማስተማር፣ ሚሊዮኖች ስራ ማስያዝ በሚል ዘመቻና መፈክር ስር ሁሉን ነገር በሚሊዮኖችና በሚሊዮኖች ለማድረግ መመኘት መገለጫ ባህርይው ነው፡፡ ለሚሊዮኖች ሊዳረስ የማይችልን ሃገራዊ ሃብት ለሚሊዮኖች በማርከፍከፍ እዚህ ግባ የማይባል “ውጤት” ማስመዝገብ ላለፉት ሃያ አንድ ዓመታት የድርጅቱ ሁነኛ ተግባሩ ሆኖ ቆይቷል፡፡ እንደሚታወቀው እንኳን የሰው ልጅን ይቅርና ቁሳቁስንም ቢሆን በሚሊዮኖች በብቃትና በጥራት ማቅረብ አጠቃላይ ሃገራዊ ሃብታቸው በተትረፈረፈ ሃገራትም ቢሆን እጅግ እጅግ አዳጋች ተግባር ነው፡፡ ከዚህ አኳያ ለሚሊዮኖች ሁሉን ነገር ለማዳረስ መሻት አንድ ነገር ሆኖ ሳለ ጥራትና ብቃትን ለሚሊዮኖች ማረጋገጥ ግን ከፍተኛ ሃብትን እንደሚጠይቅ ከወዲሁ መረዳትና ቁሳዊ ሃብት ሁሉ አላቂ መሆኑን መገንዘብ ያሻል፡፡ 
ጥራት፣ ብቃትና ክህሎት ሃብትን እንደሚወልዱ ተረድቶ በአስር ሚሊዮኖች ትምህርትን ለማዳረስ ከተጀመረው ውሎ ከማይገባ አሰራረር ተላቆ፣ ውሎ ለሚያድር አንጻራዊ ጥራት መስራት አስፈላጊ ነው፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ውሎ አድሮ በሚሊዮኖች የተጀመረው ሁሉ ባክኖና ተዝረክርኮ መቅረቱ አይቀሬ ነው፡፡ ከዚህ ሁሉ በፊት አስቦና አስተውሎ በአቅም ልክ መራመድ ውጤታማነት ከማረጋገጡም በላይ ዘለቄታ ያለው መፍትሔ መሆኑን መጨበጥ እጅግ የላቀም ብልሐት ነው፡፡ እስኪ ከላይ የተቀስነውን የጥራትና የብዛት ወይም የማዳረስ ችግር ከኢህአዴግን የትምህርት ፖሊሲ ተነስተን በቁጥር እንፈትሽ፡፡ ከ70 ዓመት ረጅም ጉዞ በኋላ ዛሬ የትምህርት ስርዓታችን በምን ዓይነት ሁኔታ ላይ ይገኛል የሚለውን በዩኔስኮ ዩ. ኤስ. አይ. ዳታ ሪፖርት ላይ ተመርኩዘን እንመልከት፡፡ የኢትዮጵያ ትምህርት ወጭ ከአጠቃላይ ሃገራዊ ምርት አኳያ 4.6 ፐርሰንት ነው፡፡ ይህ ማለት መረጃ መስጠት ከቻሉ 168 ሃገራት ውስጥ ኢትዮጵያ 68ኛ ተርታ ላይ ትገኛለች፡፡ በዚህ አቅም በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ በእውቀት የበለጸጉ ብቁ ዜጋዎች መፍጠር መቻል አለመቻልን ለጊዜው ትተን ቁጥሩን ብቻ እንመልከት፡፡ በአጠቃላይ 1ኛ ደረጃ ትምህርት ቅበላ በቁጥር 8,269,663 ሲሆን ከ 176 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ 1ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡በአጠቃላይ የ2ኛ ደረጃ ትምህርት ቅበላ በቁጥር 2,140,751 ሲሆን ከ171 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ በ4ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡ እነዚህ አውነታዎች ከትምህርት ቅበላ አኳያ የተሰራውን ስራ የሚያሳዩ ናቸው፡፡ በጥሬው አመርቂ ወጤት ነው ብሎ መቀበል ይቻላል፡፡ እስቲ ቁጥሮቹን የትምህርት ስርዓቱን ከተቀላቀሉት ምን ያህሉ አጠናቀዋል ከሚል ሌላ ንጽጽር በመነሳት እንፈትሻቸው፡፡
1ኛ ደረጃ ትምህርት መማር ከሚገባቸው ውስጥ ለትምህርት የበቁት አጠቃላይ የዜጎች ቁጥር 40.6 ፐርሰንት ሲሆን ከ176 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ በ172ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡
ለ2ኛ ደረጃ የሴቶች ትምህርት ቅበላ 39.7 ፐርሰንት ሲሆን በዚህ ስሌት መሰረት ኢትዮጵያ ከ176 ሃገራት መካከል 150ኛ ተርታ ላይ ትገኛለች፡፡ በአጠቃላይ ወደ 1ኛ ደረጃ ትምህርት ከገቡት ተማሪዎች መካከል ትምህርታቸውን አጠናቀው የሚወጡት ተማሪዎች ቁጥር በፐርሰንት 55 ሲሆን ከ148 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ 107ኛ ተርታ ላይ ትገኛለች፡፡
1ኛ ደረጃ ትምህርታቸውን የሚጨርሱ ወንዶች በፐርሰንት 61 ሲሆኑ ከ145 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ 97ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች ፡፡
1ኛ ደረጃ ትምህርት የሚጨርሱ ሴት ተማሪዎች በፐርሰንት 49 ሲሆኑ ከ145 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ 103ኛ ተርታ ላይ ትገኛለች፡፡
በትምህርት ቤት የመቆየት አቅምን በሚመለከት አስከ 5ኛ ከፍል ድረስ የሚዘልቁ ሴት ተማረዎች በፐርሰንት 22.96 ሲሆኑ ከ83 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ 75ኛ ደረጃን ተቀዳጅታለች፡፡
በትምህርት ቤት የመቆየት አቅም አስከ 5ኛ ክፍል ድረስ በወንድ ተማሪዎች ዘንድ በፐርሰንት 15.62 ሲሆን ከ83 ሃገራት መካከል ኢትዮጵያ 76ኛ ተርታ ላይ ትገኛለች፡፡
በትምህርት ቤት የመቆየት አቅም እስከ 5ኛ ክፍል አጠቃላይ ወንድና ሴት ድምር በፐርሰንት 18.2 ሲሆን ከ83 ሃገራት መካከል 76ኛ ናት፡፡ 
ከላይ በቀረበው ሪፖርት መሰረት፤ ተማሪዎችን በብዛት ለማዳረስ ሲባል በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተማሪዎችን በማስመዝገብ ላይ የታየው የኢህአዴግ ትጋት ከበርካታ ሃገራት መካከል ሲወዳደር በአንደኛ ደረጃ ሊያስያስቀምጠው የሚችል ቢመስልም ተማሪዎች ትምህርት ቤት ከገቡ በኋላ ትምህርታቸውን ጨርሰው ለታቀደላቸው ዓላማና ግብ መብቃታቸውን ከማረጋገጥ አኳያ ግን በመቶዎቹ ወደ ታች ያሽቆለቁላል፡፡ ይህ እንግዲህ ብዛትና ማዳረስን ከዘመቻ ጋር በማዋሃድ የሚካሄድ የትምህርት ስርዓት የሚገለጥበትን ድክመት በቅጡ የሚጠቁም ነው፡፡ የቀረቡት መረጃዎች ትኩረት የሚሰጡት በቁጥር ላይ ብቻ በመሆኑ ትምህርት ጀምረው ያላጠናቀቁ ተማሪዎች ላይ የፈሰሰውን መዋእለ ንዋይ መጠንና ዋጋ ከግምት ውስጥ ያላስገባ ነው፡፡ ከዚህም በላይ መረጃው ለማሳያነት ሲባል በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ላይ ያተኮረ በመሆኑ በሁለተኛና በሶስተኛ ደረጃ የተማሪዎች ቅበላና ትምህርትን ከማጠናቀቅ አኳያ የሚፈጠሩ ምስቅልቅሎችን የሚያንጸባርቅ አይደለም፡፡
በዩኒቨርስቲዎችና በኮሌጆች የሚመደቡ ተማሪዎች በቁጥር ደረጃ በ30 እና በ40 ፐርሰንት የማደጋቸውን ያህል ትምህርታቸውን በቅጡ መማር እያቃታቸው የሚሰናበቱትና ደካማ በሆነ የትምህርትና ምዘና ስርዓትም እየታገዙም ቢሆን በዝቅተኛ ውጤት ትምህርታቸውን ማጠናቀቅ የሚያቅታቸው ተማሪዎች ቁጥር የትየለሌ ነው፡፡ በዚህ ምክንያት ተስፋን ሰንቀው ከቤታቸውና ከቤተሰቦቻቸው የወጡ ተማሪዎች በሃገሪቱ ውስጥ በሚገኙ የተለያዩ ዩኒቨርስቲዎች ውስጥ ተመድበው በመምህራን እጥረትና ብቃት እጥረት፣ በክትትል ማነስ ምክንያት ተምረው ለማደግ የሰነቁትን ህልም ከግብ ማድረስ እያቃታቸው በመጀመርያ ዓመት ከትምህርታቸው ተባረው ኑራቸውን በአልባሌ መንገድ በየከተማው የሚመሩ ሴት እህቶቻችንን በርካታ መሆናቸውን በተለያዩ መጽሔቶች ለመከታተል በቅተናል፡፡ 
የመማር ማስተማር ሂደቱ በየትኛውም ደረጃ ቢሆን የግድ የሚላቸው አስፈላጊ የሆኑ ግብአቶች አሉት፡፡ ያልተጨናነቁ ክፍሎች፣ በቂ የአየር ዝውውር ያለባቸውና ለጥናት የተመቹ ላይብረሪዎችና ቤተ ሙከራዎች፣ በቂ መማሪያ መጽሐፍትና ዶክመንቶች፣ በቂ የሚባል የተማሪ እና አስተማሪ ጥምርታ እንዲሁም አስተማማኝ የምዘና ስርዓት ወዘተ ሊጠቀሱ ይችላሉ፡፡ እነዚህ ግብአቶች ባልተሟሉበት ሁኔታ የሚሰጥ ትምህርት ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ ያመዝናል፡፡ 
በቆርቆሮ በተሰሩ ክፍሎች ውስጥ በቂ የአየር ዝውውር በሌለበት ሁኔታ፣ ክፍሎቹ ሊያስተናግዱ ከሚችሉት በላይ በተማሪ ተጨናንቀውና ተፋፍገው በመቀመጥ በላብ እየተጠመቁ ማስተማርም ሆነ መማር አሊያም ማጥናት የማይሞከር ጉዳይ ነው፡፡ ትምህርቱን ያለ በቂ እውቀት ማጠናቀቅ ቢቻልም እንኳን በተፋፈገና በቂ ባልሆነ የምግብ አቅርቦት እየታገዙ በመማር ስር ለሰደደ በሽታ ሳይጋለጡ ሙሉ ጤንነት ይዞ መውጣት አዳጋች ነው፡፡ መጪው ትውልድ ሃገር ተረካቢ ነው ማለት ብቻ አይበቃም፡፡ በትምህርት የታረቀ፣ ከየት እንደተነሳና ወዴት እንደሚደርስ የሚያውቅ፣ በክህሎትና በእውቀት የተገነባ ማድረግ ያሻል፡፡ ተማሪዎች ተምረው ከጨረሱና መረጃ ከተሰጣቸው በኋላ የተማሩትን አያውቁም በሚል ጥርጣሬ እንደገና ለምዘናና ለፈተና በመዳረግ የትምህርት ስርዓቱን ችግር የተማሪው ማድረግ ጊዜውን በማባከን የትውልዱን ሕይወት ስንኩልና ባዶ ከማድረግ አይተናነስም፡፡ የትምህርት ስርዓቱ መፍጠር የሚገባውን ተጸእኖ በትውልድ ላይ የሚፈጥር እንዲሆን ከብዛት ወደ ጥራት፣ ከብልጠት ወደ ብልሕነትና አስተዋይነት ይሸጋገር፡፡
 http://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=5224

Wednesday, December 19, 2012



BY Mekonnen Teshome
Adugna Mitiku had never realized the advantage of giving colostrum to her children within an hour of their birth and also did not exclusively feed her breast in the six months after their birth, contrary to doctors’ advice to help them physically and mentally develope.
Adugna (Right) and her daughter Meron embracing her ten-month old son

Rather Adugna, a resident in 04 Dela Kebele of the Aleta-Wondo Woreda town of the Southern Regional State of Ethiopia, spilled out the colostrum before feeding breast her daughters as she thought it was something unclean and unpleasant for them to take against the teaching of health professionals.
She also gave her babies Hamessa, juice of a “medicinal” plant that usually affects newborn babies’ kidney, with in few hours of their birth thinking that it would make the newly born babies strong and healthy according to the tradition of her society. She also didn’t start complementary food when they get six months old for she was not aware about what it means and its benefits.
However, this time around, Adugna is the one who encourages and supports her daughter, Meron Ali, to properly feed her grandson and apply all the “excellent actions” of infant and young children feeding (giving colostrum, exclusive breastfeeding, variety, feeding animal food, thick food and feeding while sick, frequency & monitoring) since his birth to avoid same mistake she made after she was sensitized by health professionals and non-government partners working on child nutrition.
“Though I regret that I could not fulfill the excellent actions while upbringing my daughters, I am happy now that I could assist and encouraging Meron to follow all the nutritional instructions,” Adugna said.
“As my mother gave me ‘Hamessa’, I also gave this poisonous traditional drink to my children. This is a harmful practice that people should stop exercising it,” she added.
“Because of the poor feeding practice I pursued while raising my children, Meron and my other daughters remained poor performers in school. However, this time around I am very happy and I hope my grandchildren would be great in all their educational and social lives.”
Now it seems that Adugna and many of her fellow citizens have been aware of the problem of seriousness of stunting due to the public education carried out by the government and its partners.
Stunting is said to be the outcome of chronic deficiency in nutrition during the first 1000 days of a child’s life – from conception, through pregnancy, to the age of two. The damage it causes to a child’s development is irreversible.
Ethiopian Health Ministry Communication Directorate Director Ahmed Emano also indicated that the government is striving to curb the all the health problems related with children and mothers by expanding basic health services across the country.
He said that the Federal Ministry of Health in Ethiopia (FMOH) has made significant progress in the support of Infant and Young Children Feeding (IYCF) in the last decade. A National Nutrition Strategy was developed in 2005–06, and a National Nutrition Program for implementing this strategy on a national scale was introduced in July 2008, he added.
He has also expressed his conviction that together with local and international partners and with the active involvement of Health Extension Workers deployed by the government the nation will in the near future put an end to the problem of stunting.
UNICEF – Ethiopia Nutrition and Food Security Head Dr. Joan Matji says that UNICEF defines STUNTING (Moderate and severe) as below minus two standard deviations from median height for age of reference population (too short for age). It is a reflection of chronic or long term malnutrition.
According to Dr. Joan a stunted five-year old is inches shorter than estimated for a child of a similar age. “But this is not simply an issue of height. Chronic malnutrition makes that child more vulnerable to disease. A stunted child is as much as five times more likely to die from diarrhoea than a non-stunted child,” the head said.
“And, most important: a stunted child will never reach his or her full capacity in terms of  mental, and intellectual development and never be able to learn as much nor earn as much throughout life.”
Dr. Joan also pointed out that UNICEF has supported the Federal Ministry of Health in funding the Ethiopian Demographic Heath Survey (EDHS) since 2000 along with various international donor organizations and governments.
“The key findings of the 2011 EDHS results show that 44 percent of children under five are stunted, or too short for their age. Stunting is most common among children age 24-35 months (57 percent) and is least common among children of more educated mothers and those from wealthier families.”
The head also indicated that stunting also varies by region from 22 percent in Addis Ababa to 52 percent in Amhara region. Wasting (too thin for height), which is a sign of acute malnutrition, is far less common, only 10 percent. Twenty-nine percent of Ethiopian children are underweight, or too thin for their age, she added. According to the survey, stunting has reduced from 51 percent in 2005 to 44 percent in 2011.
Alive and Thrive - Ethiopia (A&T) project is also an initiative funded by the Bill & Melinda Gates Foundation to reduce under nutrition and death caused by suboptimal IYCF practices in three countries (Viet Nam, Bangladesh, and Ethiopia) over a period of six years (2009–2014). The initiative operates in four regional states in Ethiopia as well as in the capital Addis Ababa and said to be effective especially in creating awareness among the public utilizing the media.
Alive and Thrive-Ethiopia Senior Country Director Dr. Tewoldebrhan Hailu said that the recent Ethiopian Demographic and Health Survey shows that 44 per cent of the under-five children is stunted.
“The reduction in stunting from 47 to 44 per cent is not significant and that shows Ethiopia is suffering from the high prevalence. This means the same number of children will register low performers in their education while they go to school. These children are also expected to join universities after fifteen years of schooling. We can imagine what will happen to them at that time,” he said.
The Senior Country Director, concerning the nutrition situation in Ethiopia indicates that there are various studies and international comparison. “When we look at Ethiopia as compared to countries in the sub-Sahara, it ranks fourth next to Madagascar, Malawi and Zambia with the highest prevalence of stunting or chronic malnutrition. This is just when we see it in terms population proportion, but if you see it in absolute number Ethiopia is number one.
To this end, partners working in the area of nutrition trained over 3,000 Health Extension Workers on preventive nutritional intervention across the country and deployed to educate the society.
Alive and Thrive Nutrition Expert Dr. Yewelsew Abebe  also said that stunting is a problem demanding prime attention because-child’s height for age is best predictor of human capital, diminished immune response, reduced adult size, reduced intellectual ability ( iron, iodine, zinc deficiency are known to reduce IQ), lower economic productivity, poorer reproductive outcomes etc.
She said primary attention should be attached to the problem especially in the 1st 1000 days (pregnancy to 2 years of life), using the windows of opportunity. Mothers need healthy diet, Micro Nutrients (MI) supplementation and societal/family care during pregnancy.
“We should also maximize and promote the practices of early initiation of breastfeeding within 1hr of birth, exclusive breastfeeding during the first six month, and timely initiation of appropriate complementary feeding, while continuing breast feeding till two years of age and beyond, appropriate feeding practice of the sick child during and after illness along with proper medical care to address the problem,” she added.
http://www.newbusinessethiopia.com/index.php?option=com_content&view=article&id=807:ethiopia-combating-stunting-in-children&catid=27:health&Itemid=52


ሃያ-ስምንት የኤርትራ ጋዜጠኞች በዳርዊሽ ቋንቋ «የማያዉቁትን ፈንጂ ረግጠዉ» ከማይታወቅ ሥፍራ ከተከረቸሙ ዓመታት አልፏቸዋል።ዳ ብዙ ኢትዮጵያዉያን ጋዜጠኞች እስር ቤቶችን ተመላልሰዉባቸዋል። ዉብሸት ታዬ፥ ርዕዮት ዓለሙ፥ እስክንድር ነጋ እና ሌሎችም ዛሬም በየወሕኒ ቤቱ ይማቅቋሉ።
19 12 12


የተገባደደዉ የጎርጎሮሳዉያኑ ዓመት 2012 ከፍተኛ ቁጥር ያላቸዉ ጋዜጠኞች የተገደሉበት፥ በርካቶች የታሠሩ ወይም የተንገላቱበት ዓመት እንደሆነ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋቾች አስታወቁ።ድንበር የለሽ ዘጋቢዎች የተሰኘዉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅትና ሌሎች ተቋማት እንዳስታወቁት የግብፅ ሕዝባዊ አብዮት፥ የሶሪያዉ ጦርነት፥ የሶማሊያ ግጭት ለበርካታ ጋዜጠኞች ሞት ምክንያት ሆኗል።እንደ ጎሮጎሮሳዉያኑ አቆጣጠር ከ1995 ወዲሕ በአንድ ዓመት ዉስጥ በርካታ ጋዜጠኞች ሲገደሉ ዘንድሮዉ ከፍተኛዉ ነዉ።ነጋሽ መሐመድ አጭር ዘገባ አለዉ።

«ሶሪያ ዉስጥ ጋዜጠኛ መሆን ፈንጂ በፈሰሰበት ምድር እንደመራመድ ነዉ።ብዙ የማይነኩ ነገሮች አሉ።አንዳዶቹ ለምሳሌ ፖለቲካዊ፥የሰብአዊ መብቶች ወይም የሥርዓቱ ባሕሪያት የመሳሰሉት ርዕሶች በግልፅ ይታወቃሉ።ሌሎች ደግሞ ቀይ መስመራቸዉ የማይታወቅ ግን አይነኬ ብዙ ጉዳዮች አሉ።እና ፈንጂዉን መቼ እንደምትረገጠዉ፥መቼ እንደሚፈነዳም የሚያዉቅ የለም» ብሎ ነበር። ሶሪያዊዉ ጋዜጠኛ ማዘን ዳርዊሽ፥-ሐቻምና መጋቢት።

ዳርዊሽ ፈንጂዉን እንዴት እንደረገጠዉ በርግጥ የሚያዉቅ የለም።ብቻ ፈነዳ። ግን አልገደለዉም። ካልታወቀ ስፍራ-አሳሰረዉ እንጂ።ዳርዊሽ የዘንድሮዉን የድንበር የለሽ ዘጋቢዎችን ሽልማትን አግኝቷል።
---
DW-Grafik: Per Sander
2010_11_30_gefährliches_leben_journalisten.psdሕይወትን ለሙያ


ድንበር የለሽ ዘጋቢዎች እንደሚለዉ ሃያ-ስምንት የኤርትራ ጋዜጠኞች በዳርዊሽ ቋንቋ «የማያዉቁትን ፈንጂ ረግጠዉ» ከማይታወቅ ሥፍራ ከተከረቸሙ ዓመታት አልፏቸዋል።ዳሪዊሽ የኤርትራዉያኑን ዕጣ ከመጋራቱ በፊትና በሕዋላ ብዙ ኢትዮጵያዉያን ጋዜጠኞች እስር ቤቶችን ተመላልሰዉባቸዋል። ዉብሸት ታዬ፥ ርዕዮት ዓለሙ፥ እስክንድር ነጋ እና ሌሎችም ዛሬም በየወሕኒ ቤቱ ይማቅቋሉ።

በሁለት ሺሕ አስራ-ሁለት፥ ድንበር የለሽ ዘጋቢዎች እንደሚለዉ ከአንድ ሺሕ የሚበልጡ ጋዜጠኞችና የኢንተርኔት ፀሐፍት (ብሎገርስ) ታስረዋል።ባመቱ ማብቂያ ብዙዎቹ ተለቀዋል።

ከኤርትራ-እስከ ቱርክ፥ ከኢትዮጵያ እስከ ቻይና፥ ከማሊ እስከ ኩባ አንድ መቶ ዘጠና ሰወስት ጋዜጠኞች ያዩ-የሰሙትን፥ የሚያስቡ፥ የሚመስላቸዉን በመዘገባቸዉ ብቻ አሁንም በየወሕኒ ቤቱ ይማቅቃሉ።

ከግብፅ እስከ ሶሪያ፥ ከሶማሊያ እስከ ፓኪስታን፥ ከማሊ እስከ ሜክሲኮ ዘንድሮን አምና ለማለት ካልታደሉ ጋዜጠኞች ዕጣ ጋር ሲነፃፀር ግን ለታሳሪዎቹ-እስር ቤቱም «ዓለም ነዉ» ማሰኘቱ አልቀረም።አስር ቀን በቀረዉ የጎርጎሮሳዉያኑ ሁለት ሺሕ አስራ-ሁለት ሰማንያ-ስምንት ጋዜጠኞች፥አርባ ሰባት የኢንተርኔት ፀሀፍት፥ ስድስት የመገናኛ ዘዴ ተባባሪ ሠራተኞች ተገድለዋል።

ለጋዜጠኞችና ለሙያቸዉ በጀርመን የድንበር የለሽ ዘጋቢዎች ተወካይ ኡልሪከ ግሩስከ እንደሚሉት ዘንድሮ በርግጥ ገደቢስ ዓመት ነዉ።

«2012 ዓመት፥ ድንበር የለሽ ዘጋቢዎች ሥለ ጋዜጠኞች መዘገብ ከጀመረበት ከ1995 ወዲሕ ብዙ ጋዜጠኞች የተገደሉበት ዓመት ነዉ።»

ብዙ ጋዜጠኞች ወይም አምደኞችን በመግደል-ሶሪያ አንደኛ ናት።በአምደ መረብ፥ በተንቀሳቃሽ ሥልክ መረጃና ፎቶ የሚያቀብሉ አርባ-ሰባት፥ሰዎች ተገድለዋል።አስራ-ሰባት ባለሙያ ጋዜጠኞችና ተባባሪዎቻቸዉም እንዲሁ።በድምሩ ሥልሳ አምስት። ዜኒት የተሰኘዉ መፅሔት አዘጋጅ ኒልስ ሜትሲገር እንደሚለዉ የሶሪያ ጋዜጠኞች ለሁሉም ተፋላሚ ሐይላት ጥቃት የተጋለጡ ናቸዉ
ARCHIV - Aktivisten der internationalen Journalistenvereinigung Reporter ohne Grenzen halten in Berlin vor der russischen Botschaft Fotos der ermordeten Journalistin Anna Politkowskaja in die Luft (Archivfoto vom 07.10.2007). Die Journalistenvereinigung Reporter ohne Grenzen erhält für ihren Beitrag zur europäischen Integration den europäischen Medienpreis, die Karlsmedaille 2009. Mit ihrem Einsatz für die Meinungs- und Pressefreiheit leiste die Organisation einen wichtigen Beitrag zum Wertefundament Europas, teilte der Stifterverein am Mittwoch in Aachen mit. Die freie Berichterstattung und Recherche gehöre als elementares Menschenrecht zur Verwirklichung der Einheit Europas. Die Preisverleihung findet am 14. Mai im Krönungssaal des Aachener Rathauses statt. Foto: Johannes Eisele dpa/lbn +++(c) dpa - Bildfunk+++የድንበር የለሽ ዘጋቢዎች አርማ
«የሶሪያዎቹ ባልደረቦቻችን ችግር የተፋላሚ ሐይላት ኢላማ መሆናቸዉ ነዉ።ብዙዎቹ አማፂያን ለሶሪያ መንግሥት መገናኛ ዘዴዎች የሚሰሩ ጋዜጠኞች የጦርነቱን ሒደት በገለልተኝነት አይዘግቡም በማለት ይወነጅሏቸዋል።በተለይም ሙስሊም አማፂያን ለሶሪያ መንግሥት መገናኛ ዘዴዎች የሚሰሩ ጋዜጠኞችን ሆን ብለዉ ይገድላሉ።ወይም ያግታሉ።»

ብዙ ባለሙያ ጋዜጠኞችን በመገደል ሶማሊያ አንደኛ ናት።ሶሪያ በአስራ-ሰባት ጋዜጠኞች ሁለተኛ፥ ፓኪስታን ሰወስተኛ አስር ተገድለዉባል።እያለ ቁጥሩ ይቀጥላል።አመቱ ግን አዲዮስ።


አዲስ አበባ፤ ህዳር 10/2005(ዋኢማ) - በኦሮሚያና በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ህዝቦች ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ውስጥ በመገንባት ላይ ያለው የጊዳቦ የመስኖ ልማት ግድብ ፕሮጀክት 47 ነጥብ 80 በመቶ መጠናቀቁን የውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር አስታወቀ።

በሚኒስቴሩ የህዝብ ግንኙነትና ኮሙኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ ብዙነህ ቶልቻ ለዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል እንደገለፁት፤ በዘንድሮው የበጀት ዓመትም የጊዳቦን የመስኖ ልማት ግድብ ፕሮጀክት ለማጠናቀቅ ታቅዷል።

የጊዳቦ የመስኖ ግድብ ፕሮጀክት በ303 ሚሊየን 386 ሺ ብር በ2002 ዓ.ም ጥር ወር ላይ ግንባታው የተጀመረ መሆኑን ገልፀው፤ በዘንድሮው የበጀት ዓመት መጨረሻ ላይ ይጠናቀቃል ተብሎ እንደሚጠበቅ አቶ ብዙነህ ተናግረዋል።

ፕሮጀክቱን በተያዘለት የጊዜ ሰሌዳ ውስጥ ለማጠናቀቅም በዘንድሮው የበጀት አመት 95 ሚሊየን ብር ወጪ በማድረግ የቁፋሮ፣ የግድብ አፈር ሙሌት፣ ቁፋሮ፣ የኮንክሪት ስራና የውሃ ማውጫ ግንባታ ቁፋሮና ኮንክሪት ሙሌት ስራዎችን ለማጠናቀቅ ታቅዷል ብለዋል።

ግድቡ 20 ነጥብ 80 ሜትር ከፍታ የሚኖረው ሲሆን ርዝመቱም 269 ሜትር እንደሚኖረው ጠቁመው፤ ግድቡ ሲጠናቀቅም  117 ነጥብ 82 ሚሊየን ሜትር ኩብ ውሃ የማጠራቀም አቅም እንደሚኖረው ተናግረዋል።

ይህም 7 ሺ 374 ሄክታር መሬትን በመስኖ ሊያለማ የሚችል ሲሆን፤ በዚህም 79 ሺ 820 የሚሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎችን ተጠቃሚ ሊያደርግ እንደሚችል አቶ ብዙነህ ገልፀዋል።

የግንባታ ማሽነሪዎች አቅርቦት አናሳ በመሆኑና የአካባቢው የክረምት ወቅት መርዘምን ተከትሎ በተፈለገው ፍጥነት ለመስራት አስቸጋሪ በመሆኑ ምክንያት በሚፈለገው መጠን ፕሮጀክቱ እየሄደ አለመሆኑን ጠቁመው፤  ችግሩን በመፍታት በተያዘለት የጊዜ ገደብ ውስጥ ለማጠናቀቅ ጥረት እየተደረገ መሆኑን አቶ ብዙነህ መናገራቸውን ዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ዘግቧል።

ፕሮፌሰር መርጋ በቃና፤
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የመገናኛ ብዙኃን ባለሙያዎች በ2005 .ም የሚካሄደው የአካባቢና የአዲስ አበባ አስተዳደር ምርጫን ትክክለኛ ገጽታ በመዘገብ አገራዊ ሚናቸውን በአግባቡ መወጣት እንደሚገባቸው ተገለጸ።
በምርጫ ሕጎች አሠራሮችና በምርጫ አዘጋገብ ላይ ለመገናኛ ባለሙያዎች ለሁለት ቀናት የተዘጋጀ ሥልጠና ትናንት ሲጀመር የቦርዱ ሰብሳቢ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና እንደተናገሩት፤ ባለሙያዎቹ ወቅታዊና ትክክለኛ መረጃ ለዜጎች በማድረስ ምርጫው በሰላማዊ መንገድ እንዲካሄድ የበኩላቸውን ሚና ሊጫወቱ ይገባል።
እንደ ፕሮፌሰር መርጋ ገለፃ፤ የመገናኛ ብዙኃን ተቋማት በምርጫው ወቅት ለሕዝቡ ከወገንተኝነት የፀዳ መረጃ ይጠበቅባቸዋል። ዜጎች በሕገ መንግሥቱ የተጎናፀፉትን የመምረጥና የመመረጥ መብት እንዲጠቀሙ ማነሳሳት አለባቸው።
በመሆኑም ለመገናኛ ብዙኃን ባለሙያዎች ከምርጫ ጋር ተያያዥ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ሥልጠና እንዲያገኙ መደረጋቸው ይህን ከግቡ ለማድረስ እንደሚያስችል ፕሮፌሰሩ አመልክተዋል።
የሥልጠናው ዓላማ ጋዜጠኛው በምርጫው ላይ ያለው የአዘጋገብ ክህሎትን የሚያስጨበጥ እንደሆነ አመልክተው፤ እንዲሁም ልምዳቸውን የሚለዋወጡበት መድረክ መሆኑንም ጠቅሰዋል።
ፓርቲዎችም ሆነ የግል ተወዳዳሪዎች የምረጡኝ ቅስቀሳ በሚያደርጉበት ወቅት መተባበርና መቻቻል እንዲኖራቸው፣ ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴውን ሳያውኩ በሥነ ምግባር ሕጉ መሠረት እንዲያካሂዱ የማድረግ አገራዊ ሚና መወጣት እንደሚጠበቅባቸው ተናግረዋል።
የሥልጠናው ተሣታፊዎች የመገናኛ ብዙኃን ባለሙያዎችን ጨምሮ የመንግሥት ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ጽሕፈት ቤት፣ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን የየክልሉ ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ባለሙያዎች እንዲሁም የጋዜጠኞች ማኅበራት ተወካዮች፣ ተሣታፊዎች ናቸው። ሥልጠናው ዛሬም ቀጥሎ ይውላል።
http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/addiszemen/national-news/577-2012-12-17-11-49-46


-    ስዊስ ባንክ በታምራት ላይኔ ስም የተቀመጠ ስምንት ሚሊዮን ዶላር መለሰ
በውድነህ ዘነበ

በኢትዮጵያ እየተካሄዱ ያሉ ግዙፍ የመንግሥት ፕሮጀክቶች ከሚያካሂዷቸው ግዥዎች ጋር በተያያዘ የሙስና ሥጋት በመፈጠሩ፣ የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን ምርመራ እጀምራለሁ አለ፡፡
ኮሚሽኑ ምርመራ ከሚያካሂድባቸው ፕሮጀክቶች መካከል በስኳር ኮርፖሬሽን አማካይነት የሚካሄዱ የስኳር ፋብሪካዎች ግንባታ፣ በኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ኮርፖሬሽን የሚካሄዱ ትላልቅ የኃይል ማመንጫ ግድቦችና ጣቢያዎች ግንባታና በብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን የሚካሄዱ ትላልቅ የኢንጂነሪንግ ፕሮጀክቶች ይጠቀሳሉ፡፡

የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ ዓሊ ሱሌይማን ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ኮሚሽኑ በትላልቅ የመንግሥት ፕሮጀክቶች ላይ እንዲያተኩር መመርያ ተሰጥቶታል፡፡

“ቀደም ሲል ከምናካሂደው በተለየ ሁኔታ በግዙፍ ፕሮጀክቶች ግዥ ላይ እናተኩራለን፤” ሲሉ አቶ ዓሊ ገልጸዋል፡፡ መንግሥት በአገሪቱ ውስጥ በመቶ ቢሊዮን በሚቆጠር ገንዘብ በርካታ የኢንቨስትመንት ሥራዎች ላይ መሰማራቱ ይታወቃል፡፡

በእነዚህ ግዙፍ መንግሥታዊ ፕሮጀክቶች ላይ ምርመራ ለማድረግ እየተዘጋጀ ያለው የፀረ ሙስና ኮሚሽን፣ ለምርመራው ያለውን የሰው ኃይል እንደሚያሰማራ ተገልጿል፡፡

ጥቃቅን የሙስና ወንጀሎችን እንጂ ታላላቅ ሙስናዎች አይደፍርም በሚል የሚታማው ፀረ ሙስና ኮሚሽን፣ ዘግይቶም ቢሆን በእነዚህ ግዙፍ ፕሮጀክቶች ላይ ምርመራ ለመጀመር መዘጋጀቱ መልካም ነው ሲሉ አስተያየት ሰጪዎች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡

የፀረ ሙስና ኮሚሽን የሽግግሩ መንግሥት ጠቅላይ ሚኒስትር ከነበሩት አቶ ታምራት ላይኔና የመከላከያ ሚኒስትር ከነበሩት አቶ ስዬ አብርሃ ወዲህ፣ ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናትን በሙስና ባለመጠየቁ ይተቻል፡፡ አቶ ዓሊ ግን በዚህ አይስማሙም፡፡ የአመለካከት ጉዳይ ነው እንጂ ትላልቅ ባለሥልጣናት በሙስና ተጠይቀዋል ሲሉ አቶ ዓሊ ኮሚሽኑ ፍርኀት እንደሌለበት ይከራከራሉ፡፡

ይህ በዚህ እንዳለ አቶ ታምራት ላይኔ የፀረ ሙስና ኮሚሽን ከመቋቋሙ በፊት ሥልጣንን አለአግባብ በመጠቀም ሦስት ክሶች ተመሥርቶባቸው ነበር፡፡ ከእነዚህ ክሶች በተጨማሪም መንግሥትን ወክለው ከሼክ መሐመድ ሁሴን ዓሊ አል አሙዲ 16 ሚሊዮን ዶላር ለቡና ግዥ ተበድረዋል መባሉ ይታወሳል፡፡ ይህ ገንዘብ ስዊስ ባንክ ውስጥ ይገኛል የሚል መረጃ የደረሰው መንግሥት በፍትሕ ሚኒስቴር በኩል ገንዘቡን ለማስመለስ ጥረት አድርጓል፡፡  

ከ16 ሚሊዮን ዶላር ውስጥ ስምንት ሚሊዮን ዶላር በስዊስ ባንክ እንደሚገኝ በመረጋገጡ፣ መንግሥት ገንዘቡ እንዲመለስለት ለስዊስ ፍርድ ቤት ጥያቄውን አቅርቧል፡፡ ጉዳዩን ሲከታተል የቆየው የስዊስ ፍርድ ቤት ገንዘቡ የኢትዮጵያ መንግሥት አይደለም በሚል ለሌላ ግለሰብ እንዲመለስ ወስኗል፡፡

አቶ ዓሊ የተጠቀሰው ገንዘብ ለኢትዮጵያ እንዳልተመለሰ ገልጸው፣ ገንዘቡ የተመለሰለትን ግለሰብ ስም ግን ከመግለጽ ተቆጥበዋል፡፡ የሪፖርተር ምንጮች እንደሚገልጹት ከሆነ ግን ገንዘቡ የተመለሰው ለሼክ አል አሙዲ ነው፡፡

ለ12 ዓመት ከሁለት ወራት ታስረው ታህሳስ 2000 ዓ.ም. ከእስር የተፈቱት አቶ ታምራት ላይኔ ከእስር በተፈቱበት ወቅት ስለዚህ ገንዘብ ምንም ማለት እንደማይፈልጉ፣ ከዚህ በኋላ በፕሮቴስታንት እምነት ጥላ ሥር ሰላምና ፍቅርን እየሰበኩ ቀሪውን ዕድሜያቸውን እንደሚገፉ መግለጻቸው አይዘነጋም፡፡   
http://www.ethiopianreporter.com/news/293-news/8902-2012-12-19-06-30-23.html

Tuesday, December 18, 2012


የዓለም የጤና ድርጅት የስኳር ህመም ቆሽት የተሰኘዉ የዉስጥ አካል ኢንሱሊን የተባለዉን ተፈላጊ ቅመም በበቂ ማምረት ሲሳነዉ ወይም፤ ቆሽት ያመረተዉን ኢንሱሊን ሰዉነት በአግባቡ መጠቀም ሲያቅተዉ ሊከሰት እንደሚችል ያመለክታል።
 እንዲህ ያለዉ እክል ሰዉነትን ሲያጋጥም ደግሞ ደም ዉስጥ በርከት ያለ የስኳር ፈሳሽ/ግሉኮስ/ ይከማቻል። ይህ የመጀመሪያዉ ዓይነት የስኳር ህመም ሲሆን፤ ሁለተኛዉ ዓይነት ደግሞ፤ በተመሳሳይ ሰዉነት ተገቢ ያልሆነ የኢንሱሊን አጠቃቀም ሲኖረዉ የሚከሰት ሆኖ፤ መጠን ያጣ ክብደት ሲኖርና በአግባቡ የሰዉነት እንቅንቃሴ ባለመደረጉ እንደሚከሰት መረጃዉ ያብራራል። የኢትዮጵያ የስኳር ህመም ማኅበር ፕሬዝደንትና በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጥቁር አንበሳ ሃኪም ቤት በተለይ የስኳር ህመምን የሚከታተሉት ባለሙያ ዲክተር አህመድ ረጃ ይህ የጤና እክል የእድሜ ዘመን ህመም መሆኑን ያመለክታሉ። የስኳር በሽታ ታማሚዎች ቁጥር ከመቼዉም ጊዜ በላይ እየጨመረ እንደሚገኝ ጥናቶች እያመለከቱ ነዉ። እንዲያም ሆኖ ጥናቱ እንደሚለዉ የህመሙ ተጠቂ ከሆኑ ግማሽ ያህሉ ገና ተገቢዉን ምርመራ አላደረጉም።
የሰዉነት ክብደትን መቆጣጠር
ከአንድ ዓመት በፊት 366 ሚሊዮን የነበረዉ በዓለማችን የስኳር በሽታ ታማሚዎች ቁጥር በአሁኑ ወቅት 371 ሚሊዮን መድረሱን በቅርቡ የወጡ ዘገባዎች ያመለክታሉ። ዓለም ዓቀፍ የስኳር ህመም ፌዴሬሽን እንደሚለዉም ከሆነም በጎርጎሮሳዊዉ 2030ዓ,ም ቁጥሩ ወደ552 ሚሊዮን ማሻቀቡ አይቀርም። ቻይና ዉስጥ ብቻ 92,3 ሚሊዮን ህዝብ ለዚህ የጤና ችግር ሲጋለጥ የጤና አገልግሎቱ ባልተስፋፋበት በአፍሪቃም እንዲሁ ቁጥሩ ሊበረክት እንደሚችል ይገመታል።
ሸዋዬ ለገሠ
ሂሩት መለሰ