POWr Social Media Icons

Friday, December 23, 2011


የሀዋሳ ዩኒቨርስቲ የሶሻል አንትሮፖሎጂ ፕሮግራም በሁለተኛ ድግሪ ደረጃ ሊከፍት ነው
አዋሳ, ታህሳስ 13 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - የሀዋሳ ዩኒቨርስቲ በብሄር ብሄረሰቦች ልማት ላይ ያተኮረ የሶሻል አንትሮፖሎጂ የትምህርት ፕሮግራም በሁለተኛ ድግሪ ደረጃ ለመጀመሪያ ጊዜ ለመክፈት መዘጋጀቱን ገለጸ፡፡
የፕሮግራሙ መከፈት ለሀገሪቱ ህዝቦች ባህልና ቋንቋ ዕድገት ከፍተኛ አስተዋጾኦ እንዳለው የደቡብ ክልል ብሄረሰቦች ምክር ቤት ዋና አፈ ጉባኤ አቶ ለማ ገዙሜ ገልጸዋል፡፡

ለፕሮግራሙ የተዘጋጀውን ስርዓተ ትምህርት ለመገምገም ከአሜሪካ የመጡና የሀገር ውስጥ ከፍተኛ ባለሙያዎች ትናንት ለግማሽ ቀን ባካሄዱት አውደ ጥናት ላይ የዩኒቨርሰቲው ፕሬዜደንት ዶክተር ዮሴፍ ማሞ እንደገለጹት አንዳንድ ቋንቋዎችና ባህሎች ሳይታወቁ የሚጠፉበት ሁኔታ እንዳለ ጥናቶች ያስረዳሉ፡፡

ፕሮግራሙ ይህንን ችግር ከመቅረፍ ባሻገር የክልሉና የሀገሪቱን ብሄር ብሄረሰበችን ባህል ፣ ቋንቋ ፣ ወግ ፣ ታሪክና ዕድገት በማጥናት ፣ በመንከባከብና በማልማት ጠብቆ ለማቆየት ከፍተኛ አቅም እንደሚፈጥር አስታውቀዋል፡፡

በክልሉ ዋና ከተማ የሃዋሳ ዩኒቨርስቲ ለመጀመሪያ ጊዜ ከመጪው የካቲት 2004 ጀምሮ የሚከፍተው ፕሮግራም በተለይ በደቡብ የሚገኙትን ከ56 በላይ ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች ቋንቋዎች ፣ባህሎች ሀይማኖቶች ፣ወጎችና ታሪካዊ እሴቶች በዘላቂነት ለማልማት ትልቅ ፋይዳ እንዳለው ገልጸዋል፡፡

ዩኒቨርስቲው የክልሉን የሰው ሃይል አቅም ከመገንባት ባሸገር ፖሊሲዎችንና ውሳኔዎችን ለማስተዋወቅ ከክልሉ መንግስትና የብሄረሰቦች ምክር ቤት ጋር በቅንጅት እየሰሩ መሆናቸውን አብራርተዋል፡፡

የክልሉ ብሄረሰቦች ምክር ቤት ዋና አፈጉባኤ አቶ ለማ ገዙሜ በበኩላቸው ዩኒቨርስቲው በሁለተኛ ድግሪ ደረጃ የሚከፍተው የሶሻል እንትሮፖሎጂ የትምህርት ፕሮግራም የክልሉና የሀገሪቱ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ያላቸውን ባህላዊና ሌሎችም እሴቶቻቸውን ለማቆየትና ለማሳደግ የጎላ ፋይዳ አለው ብለዋል።

በዩኒቨርስቲው የሶሻል ሳይንስ ኮሌጅ ዲን ዶክተር ንጉሴ መሸሻ በሁለተኛ ድግሪ ደረጃ ለመጀመሪያ ጊዜ የሚከፈተው ፕሮግራም ቀደም ሲል በመጀመሪያ ድግሪ የነበረውን ተሞክሮ ለማሳደግ ከስርዓተ ትምህርት ባሻገር ከአሜሪካ በመጡ የዘርፉ ፕሮፌሰሮችን ጨምሮ በቂ መምህራን፣ ለመማር ማስተማሩ ስራ የትምህርት ቁሳቁሶና ሌሎችም ዝግጅቶች ማጠናቀቃቸውን ገልጸዋል፡፡

በተመሳሳይ የትምህርት ደረጃ በቅርቡ እንግሊዘኛን እንደውጪ ቋንቋ የማስተማር የትምህርት ዘርፍ ላይ 16 ተማሪዎችን ተቀብለው ማሰልጠን መጀመራቸውንና ሌሎች 3 ፕሮግራሞች በቅርቡ ለመክፈት ዝግጅት እያጠናቀቁ መሆናቸውን አስታውቀዋል፡፡

የሀዋሳ ዩኒቨርስቲ በአሁኑ ወቅት በሁለተኛና 3ኛ ድግሪ 45 የትምህርት ፕሮግራሞች በመጀመሪያ ድግሪ 60 ፕሮግራሞችን ከ20ሺህ የሚበልጡ ተማሪዎችን በማስተማር ላይ መሆኑን የዩኒቨርሰቲው ፕሬዜደንት ገልጸዋል፡፡


Sunday, December 18, 2011



Hawassa, December 17, 2011 (Hawassa) - Construction of fish farms underway in Hawassa and Arbaminch towns of South Ethiopia Peoples State with an outlay of over 4.8 million Birr, the State's Agriculture Bureau said.
Bureau Communication Affairs Process Owner, Birhanu Tofu told ENA that both projects could produce over 700,000 young fish a year.
He said the construction of the Hawassa’s farm is expected to be completed in this Ethiopian budget year. Procurement is underway for the farm with 1.5 million Birr.
The farms would restore the depleted fish potentials of the areas.

Addis Ababa, December 18, 2011 (Addis Ababa) - The 265-km Addis Ababa-Modjo-Hawassa Road is being repaired with nearly 170 million Birr, the Ethiopian Roads Authority said.
Communication Director with the Authority, Samson Wondimu said the road constructed ten years before was damaged due to heavy traffic.
Samson said the Authority has set plan to undertake heavy maintenance on 5-km alleys in Modjo Town with seven million Birr in the current Ethiopian budget year.
The government will cover the cost for the maintenance of the road, he said.

Saturday, December 17, 2011

The short-lived directive in the Ethiopia coffee sector
ንግድ ሚኒስቴር ከህዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ ሌላ የተለየ ፈቃድ ከሚኒስቴሩ ካልተሰጠ በስተቀር የኢትዮጵያ ቡና በብትን በኮንቴይነር እንዲላክ ያወጣውን አወዛጋቢ መመርያ ማንሳቱን አስታወቀ፡፡ መመርያው ተግባራዊ እንዲሆን በተወሰነ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ነው የተሻረው፡፡  

የንግድ ሚኒስትሩ አቶ ከበደ ጫኔ ባለፈው ሐሙስ የኢትዮጵያ ቡና ላኪዎች ማኅበር የቦርድ አባላትን ሰብስበው ካነጋገሩ በኋላ፣ ቡና በብትን ብቻ ይላክ የሚለው መመርያ ተቀልብሶ በጆንያና በብትን መላክ እንደሚቻል መፈቀዱን ነግረዋቸዋል፡፡ 

ቡና ላኪዎቹ በበኩላቸው ምንም እንኳ በብትን መላኩ በሚያስገኘው ጠቀሜታ ላይ ጥያቄ ባይኖራቸውም፣ ገዢዎች እስኪቀበሉትና ፍላጎት ኖሯቸው በብትን መቀበል መፈለጋቸውን እስኪያስታውቅ፣ ለብትን አላላክ ሥርዓት የሚያስፈልጉ መሠረተ ልማቶች እስኪሟሉ ድረስ ግን በብትንም በጆንያም መላክ ሊፈቀድ እንደሚገባ ጥያቄ አቅርበው ነበር፡፡ 

በብትን የመላክ መመርያው የተነሳው እነዚህን እውነታዎች ከግምት በማስገባት እንደሆነ ለመረዳት ተችሏል፡፡ መመርያው ከተነሳ በኋላ በብትን መላክ እስኪለመድና ተቀባይነት እስኪያገኝ ድረስ በጆንያ መላኩ እንደ ሽግግር ወቅት ተደርጎ ቢፈቀድም፣ ይህ የሽግግር ወቅት የተባለው በጊዜ ገደብ አለመቀመጡን ከንግድ ሚኒስቴር የተገኘው መረጃ ያመላክታል፡፡ 

ለመመርያው መውጣት ሲሰጡ ከነበሩ ምክንያቶች አንዱ ሁሉም ባለድርሻ አካላት አምነውበት ተቀባይነት ያገኘ አሠራር በመሆኑ፣ የዝግጅት ጊዜው አምና ተጠናቆ ዘንድሮ ሙሉ ለሙሉ ወደ ትግበራ ሊገባበት እንደተቻለ መሆኑን ንግድ ሚኒስቴር ለሁሉም ላኪዎች ያሰራጨው ደብዳቤ ያመለክታል፡፡ 

በሚኒስትር ዴኤታው አቶ ያዕቆብ ያላ ተፈርሞ የወጣው መመርያ እንደሚያትተው፣ ቡናን በብትን በኮንቴይነር ውስጥ አሽጎ መላክ የኢትዮጵያ የኤክስፖርት አስተሻሸግን ዘመናዊ የሚያደርግና የአላላክ ደረጃውንም የሚያስጠብቅ ነው፡፡ 

በብትን ሲላክ ጥራቱ እንደተጠበቀ የሚጓጓዝበት፣ ከቅሸባ ስርቆት የሚድንበት፣ የቡና ገዢዎችን ጆንያ የማስወገድ ወጪ የሚቀንስበት አጋጣሚ ይፈጥራል የሚለው መመርያው፣ ቡና ላኪዎችም ለጆንያ የሚያወጡት ወጪን ያስቀራል በማለት ማብራሪያ ተሰጥቶበታል፡፡ ከዚህም ባሻገር በጂቡቲ ወደብ የሚወጣውን ወጪ በመቆጠብና የጭነት ማጓጓዣ ጊዜን በማሳጠር ለገዢና ለሻጭ ተጨማሪ ጥቅም እንደሚያስገኝ ሚኒስቴሩ ገልጿል፡፡ 

ጥቂት የማይባሉ ቡና ላኪዎች ግን ቡናን በብትን መላክ ይሰጣል የሚባለው ጠቀሜታ የተጋነነ መሆኑንና በየትኛውም አገር በጆንያና በብትን መላክ የተለመደ እንደሆነ በመግለጽ ሲቃወሙት፣ በተለይ የኢትዮጵያ ዋነኛ የሚባሉ ቡና ገዢዎች በብትን ብቻ ግዙ መባላቸውን አንቀበልም እንዳሉ በመግለጽ ለሚኒስቴሩ አስታውቀው እንደነበር ይታወሳል፡፡ 

ቡናን በብትን መላክ ማለት በአንድ ኮንቴይነር ውስጥ በሚዘጋጅ ከረጢት ‹‹ብሎወር›› በሚባል ማሽን ቡናውን መገልበጥ እንደሆነ የዘርፉ ባለሙያዎች ያስረዳሉ፡፡ ሆኖም ኢትዮጵያ ውስጥ ቡናን በብትን ለመላክ የሚያስችል የተሟላ መሠረተ ልማት እንደሌለም ይስማሙበታል፡፡  


አዋሳ, ታህሳስ 7 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - በደቡብ ክለል ከአምስት ሚሊዮን ብር በሚበልጥ ወጪ የተገዛ ዘመናዊ የተሸከርካሪ ብቃት መመርመሪያ ማሽን በሃዋሳ ከተማ ተተክሎ ስራ መጀመሩን የክልሉ የትራንስፖርት ቢሮ ገለጸ፡፡
የቢሮው የአሽከርካሪ ተሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ የስራ ሂደት ተወካይ አቶ አረጋ አዊቶ ትናንት ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጹት በተሽከርካሪዎች የቴክኒክ ጉድለት የሚደርሰውን የህይወት መጥፋትና ንብረት ውድመት ለመቀነስ መሳሪያው ከፍተኛ እሰተዋጽኦ አለው ፡፡
ቢሮው በሃዋሳ ከተማ በትራንስፖርት ዘርፍ ተደራጅተው ከሚንቀሳቀሱ የግል ባላሃብቶች ጋር በመቀናጀት የገዛው የመመርመሪያ ማሽን የተሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አሰጣጥ ስርዓቱን ዘመናዊ በማድረግ በተሽከርካሪዎች የቴክኒክ ጉድለት ምክንያት የሚደርሰውን አደጋ በከፍተኛ ደረጃ ለመቀነስ እንደሚረዳም ጠቁመዋል፡፡
ማሽኑ በክልሉ ለመጀመሪያ ጊዜ መተከሉን የጠቆሙት ተወካዩ በሌሎች የአፍሪካ አገሮች ስራ ላይ ውሎ ውጤታማነቱ መረጋገጡን በተደረገው የልምድ ልውውጥ ማወቅ መቻሉን ተናግረዋል፡፡
በክልሉ የሚገኙ ከ35ሺህ የሚበልጡ ተሽከርካሪዎች መካከል አብዘኛዎቹ የተሽከርካሪ ምርመራ በተፈለገው መጠን እንደማይደረግ በመታወቁ ማሽኑ መተከሉን ገልጸው በዘርፉ ይከሰት የነበረውን ችግር ከ70 በመቶ በላይ እንደሚቀርፍም አስታውቀዋል፡፡
ቀደም ሲል በእይታ በሚደረግ የቴክኒክ ምርመራ በቀን ከአምስት የማይበልጡ ተሽከርካሪዎች እንደሚስተናገዱ ጠቁመው በማሽን በሚደረገው ምርመራ ግን በቀን እስከ 30 ተሽከርካሪ በመመርመር ብቃት የማረጋገጥ ስራ በመከናወን ላይ እንደሚገኝ ገልጸዋል።
ቀደም ሲል በነበረው አሰራር ለእንድ ተሽከርካሪ ከአንድ ሰዓት በላይ የሚፈጅ ሲሆን በአሁኑ ጊዜ የእንድ ተሽከርካሪ ሙሉ አካል ምርመራ ከ15 እስከ 30 ደቂቃ ብቻ እንደሚፈጅ አስታውቀዋል፡፡
አገልግሎቱን በክልሉ ሁሉም አከባቢ ተደራሽ በማድረግ ስራው ቀልጣፋ፣ፈጣንና ተጠያቂነት የሰፈነበት እንዲሆን ቢሮው ተንቀሳቃሽ የምርመራ ማሽን ለመጠቀም በተለያዩ ዞኖች በዘርፉ ከተሰማሩ ባለሃብቶች ጋር በቅንጅት እየሰራ መሆኑን አቶ አረጋ ተናግረዋል፡፡
ሀዋሳ፤ ታህሳስ 6/2004/ዋኢማ/- የደቡብ ክልል በ9 ሚሊዮን ብር የትምህርት ሥርጭት መቀበያ ዲሾች ግዥና ተከላ ማካሄዱን የክልሉ ትምህርት ቢሮ አስታወቀ።

ቢሮው ለዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል እንዳስታወቀው፤ የትምህርት ሥርጭት  መቀበያ ዲሾች ተከላ  የተካሄደው በክልሉ አዲስ ለተከፈቱ የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃና የመሰናዶ ትምህርት ቤቶች ነው።

በትምህርት ቤቶቹ የሳተላይት ዲሾች ተከላ መካሄድ በፕላዝማ ከማዕከል የሚተላለፉ ትምህርቶችን በጥራት ለማድረስ እንደሚያስችል በቢሮው የመንግሥት ኢንፎርሜሽን ኮሚኒኬሽን የሥራ ሂደት ባለቤት አቶ ደረሰ ጋቲሶ ገልጸዋል።

በተለይም ተማሪዎች በአካባቢያቸው የማይገኙ የሳይንስ የሙከራ ናሙና ቁሳቁሶችንና ሂደቶቻቸውን በቀላሉ በፕላዝማ አማካኝነት በመመልከትና በመረዳት የትምህርት ክህሎታቸውን ለማዳበር እንደሚያስችላቸው አመልክተዋል።

በተጨማሪም ትምህርት ቤቶቹ በሳተላይት ዲሾቹ አማካኝነት የሚላክላቸውን በንድፈ ሀሳብና በተግባር የተደገፉ የትምህርት ፕሮግራሞችን ለተማሪዎች በማቅረብና ቀልጣፋ የመማር ማስተማር ሂደትን በመፍጠር ለትምህርት ጥራት መጠበቅ ከፍተኛ እገዛ እንደሚኖረው  አስረድተዋል።

የሥርጭት መቀበያ ዲሾቹ ከመደበኛ የትምህርት ሥራዎች ጎን ለጎን መምህራንና ተማሪዎች የሳተላይት ዲሾቹን በመጠቀም የተለያዩ ክልላዊና አገራዊ ኮንፍረንሶችን በቀጥታ ለመሳተፍ እንደሚያስችሏቸው የሥራ ሂደት ባለቤቱ ጠቁመዋል።

ይህም መምህራን ተማሪዎችና ሌሎች የትምህርት ቤቶቹ ማህበረሰቦች ወቅታዊ መረጃዎች በማግኘት ለትምህርት ሥራዎች መጎልበት የበኩላቸውን ለመወጣት የሚያስችላቸውን ምቹ ሁኔታን እንደሚፈጥርላቸው የሥራ ሂደት ባለቤቱን መግለፃቸውን ጠቅሶ የዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ዘገባ ያመለክታል።
Addis Ababa, December 16, 2011 (Addis Ababa) - The National Geographic MapGuide designed to showcase to the national and international audiences the natural and cultural attractions that define the Central and Southern Rift Valley areas was launched here on Thursday.
Director-General of the Authority for Research and Conservation of Cultural Heritage with the Ministry of Culture and Tourism, Yonas Desta on the occasion said the MapGuide will fill the tourism information gap in the country.
The MapGuide is the first in Ethiopia and the second Geo-Tourism MapGuide in Africa, the director said.
Efforts are underway to expand such kind of activities to other attraction sites of the country, he said, adding, currently, 10,000 copies of the MapGuide have been readied to be distributed among tourists.
He also lauded USAID and Ethiopian Sustainable Tourism Alliance (ESTA) as well as the Horn of Africa Regional Environment Centre for taking the initiative in helping to develop the MapGuide.
ESTA, a five-year USAID Program Director, Bedlu Shegen on his part said such kind of activity is vital to Ethiopia’s tourism development.
The development of the map guide is a result of an extensive participatory site nomination and field data collection process that involved local community leaders, national and regional culture and tourism offices, the Ethiopian Mapping Agency, tour operators and local NGOs in the targeted areas, the program director said.
He expressed appreciation to the Netherlands Embassy in Ethiopia for providing the major share of the funding for the MapGuide development.
Representative of the USAID Ethiopia, Randy Chester on the occasion said the MapGuide will contribute share to promote Ethiopia’s potential tourism resource to the outside world.
Netherlands Ambassador to Ethiopia, Hans Blankenberg on his part said the MapGuide will bring Ethiopia and its exceptional assets closer to the world.
The MapGuide is an important landmark in the implementation of ecotourism development program in Ethiopia


Hawassa Bus station Area
አዋሳ, ታህሳስ 7 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - በደቡብ ክለል ከአምስት ሚሊዮን ብር በሚበልጥ ወጪ የተገዛ ዘመናዊ የተሸከርካሪ ብቃት መመርመሪያ ማሽን በሃዋሳ ከተማ ተተክሎ ስራ መጀመሩን የክልሉ የትራንስፖርት ቢሮ ገለጸ፡፡
የቢሮው የአሽከርካሪ ተሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ የስራ ሂደት ተወካይ አቶ አረጋ አዊቶ ትናንት ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጹት በተሽከርካሪዎች የቴክኒክ ጉድለት የሚደርሰውን የህይወት መጥፋትና ንብረት ውድመት ለመቀነስ መሳሪያው ከፍተኛ እሰተዋጽኦ አለው ፡፡
ቢሮው በሃዋሳ ከተማ በትራንስፖርት ዘርፍ ተደራጅተው ከሚንቀሳቀሱ የግል ባላሃብቶች ጋር በመቀናጀት የገዛው የመመርመሪያ ማሽን የተሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አሰጣጥ ስርዓቱን ዘመናዊ በማድረግ በተሽከርካሪዎች የቴክኒክ ጉድለት ምክንያት የሚደርሰውን አደጋ በከፍተኛ ደረጃ ለመቀነስ እንደሚረዳም ጠቁመዋል፡፡
ማሽኑ በክልሉ ለመጀመሪያ ጊዜ መተከሉን የጠቆሙት ተወካዩ በሌሎች የአፍሪካ አገሮች ስራ ላይ ውሎ ውጤታማነቱ መረጋገጡን በተደረገው የልምድ ልውውጥ ማወቅ መቻሉን ተናግረዋል፡፡
በክልሉ የሚገኙ ከ35ሺህ የሚበልጡ ተሽከርካሪዎች መካከል አብዘኛዎቹ የተሽከርካሪ ምርመራ በተፈለገው መጠን እንደማይደረግ በመታወቁ ማሽኑ መተከሉን ገልጸው በዘርፉ ይከሰት የነበረውን ችግር ከ70 በመቶ በላይ እንደሚቀርፍም አስታውቀዋል፡፡
ቀደም ሲል በእይታ በሚደረግ የቴክኒክ ምርመራ በቀን ከአምስት የማይበልጡ ተሽከርካሪዎች እንደሚስተናገዱ ጠቁመው በማሽን በሚደረገው ምርመራ ግን በቀን እስከ 30 ተሽከርካሪ በመመርመር ብቃት የማረጋገጥ ስራ በመከናወን ላይ እንደሚገኝ ገልጸዋል።
ቀደም ሲል በነበረው አሰራር ለእንድ ተሽከርካሪ ከአንድ ሰዓት በላይ የሚፈጅ ሲሆን በአሁኑ ጊዜ የእንድ ተሽከርካሪ ሙሉ አካል ምርመራ ከ15 እስከ 30 ደቂቃ ብቻ እንደሚፈጅ አስታውቀዋል፡፡
አገልግሎቱን በክልሉ ሁሉም አከባቢ ተደራሽ በማድረግ ስራው ቀልጣፋ፣ፈጣንና ተጠያቂነት የሰፈነበት እንዲሆን ቢሮው ተንቀሳቃሽ የምርመራ ማሽን ለመጠቀም በተለያዩ ዞኖች በዘርፉ ከተሰማሩ ባለሃብቶች ጋር በቅንጅት እየሰራ መሆኑን አቶ አረጋ ተናግረዋል፡፡

Friday, December 16, 2011



Debub Global Bank is to become the newest entrant to the banking sector in the new year. According to an official of the bank, 286 million birr of the 300 million birr it had planned to raise as subscribed capital has been locked so far and they have managed to sell about 150 million birr in paid up capital. Shares amounting to 5,481 have been purchased and presented to the National Bank of Ethiopia and are awaiting signature and verification from shareholders.
The official said that the bank, which had a general assembly meeting held in the presence of NBE officials on September 20, 2010 at the Addis Ababa Millennium Hall has nominated some 30 potential people to sit on its board of directors; which will make up a dozen seats.  He also said they have been waiting for six months to start banking operations after fulfilling the necessary criteria.
It is also done to avoid the controversies that happened recently in other banks that have been accused of nepotism and favoritism in their Board of Directors' selection process.
NBE has so far screened the potential board of directors based on the number of votes given to them at a General Assembly meeting as well as looking at their credentials. So far eleven people have met the criteria for selection.
Worku Lemma, former vice president of Oromia International Bank who was replaced by Abe Sano has recently been approved by NBE to become the founding president of Debub Global Bank Share Company.
The bank published the names of shareholders who have shares ranging from a hundred thousand birr to 15 million birr, which is the highest threshold allowed for a single individual.
Debub Global Bank S.C. and Enat Bank S.C. are the two banks under formation who are exempt from the recent NBE directive which stipulates banks under formation should have at least 500 million birr paid up capital to start banking operations. Debub was allowed because they were already formed before the new directive.
The official also said that although the bank plans to open branches and banking operations all across Ethiopia, its particular focus area is southern Ethiopia. They feel that there are many untapped resources there for investment. He further said Addis Ababa residents have bought the overwhelming numbers of shares offered by Debub Global because they understand the investment potential of the area and are keen to invest there especially in trade and investment.
Debub Global Share company was formed in August 2008 in accordance with the1960 commercial code and the 592/2000 proclamation regarding Ethiopia commercial law and banking operations.
Among its main promoters are the famous Athlete Haile Gebreselassie, Simon Mechale former head of Disaster Prevention and Preparedness Agency and representative in Ethiopia of World Food Program (WFP) and Food and Agricultural Organization (FAO), Daniel Mamo from DMC construction, Alemayehu Ketema of Alemayehu Ketema General Construction company and Mustefa Awol of Mulege Private Limited Company.
It also has among its advisers Abate Kisho, former president of the Southern Nationalities and People's Regional states (SNNPRS) and Tilahun Abay former president of the Commercial Bank of Ethiopia (CBE).


Winning designs for Hawassa (left), Balcha Aba Nefso (centre), and Bulbula (right), branches, were all selected as winners by jury members based on criteria that included urban context, site use, and representation of Awash.
The first private bank to construct its own headquarters, Awash International Bank (AIB), selected three designs for branches to be located in Addis Abeba and Hawassa, Southern Regional State on Thursday, December 8, 2011.
During a ceremony at the Hilton Hotel, the winning designs for the branches to be constructed around Bole Bulbula, Balcha Aba Nefso, and Hawassa, 273km south of the capital, were selected out of 14 entries. A total of six companies took part in the competition.
Gereta Consult, MH Engineering, and Yohannes Abay Plc, competed for all three branch designs, while Zeleke Belay Plc and Age Plc each submitted designs for the Hawassa and Balcha Aba Nefso sites. Studio 7 Architects Plc limited itself to one, competing for the Bole Bulbula design only.
Participating for only one design may have helped Studio 7, as its design for the Bole Bulbula branch, near Kadisco Paint Factory in Nifas Silk Lafto District was selected.  Zeleke Belay Plc was selected for the Balcha Aba Nefso branch, opposite from Lideta Cathedral Church in Lideta District, while MH Engineering was selected for the branch in the Arada area of Hawassa. They all received 50,000 Br awards.
Awash, established in 1994 with 24.2 million Br in paid-up capital, which inaugurated its headquarters a year ago, acquired the 2,900sqm Bulbula plot from an individual, while the 2,800sqm Balcha Aba Nefso site was acquired from the city administration. The 1,850sqm plot in Hawassa was acquired from the regional state.
All of the designs were presented to an independent jury composed of five architects and two structural engineers, on October 10, 2011. The designs were judged based on criteria such urban context, site use, and representation of Awash, according to Tesfamariam Teshome, manager of Bet Architectural Plc and member of the jury.
All of the participants submitted three-dimensional (3D) designs, but their identities were hidden by encoding their names until the awards ceremony, where each received prize money. Awash spent 195,000 Br for it.
“Usually, it is only the top three designers selected that get awards,” Tesfamariam told Fortune. “Awash has done a good job in recognising all of the participants.”
Second to fifth place winners were awarded 20,000 Br, 15,000 Br, 10,000 Br, and 5,000 Br, consecutively.
Each of the winners will complete the working designs of the branches, if negotiations with Awash are successful. This will determine the actual cost of constructing each branch.
“We have to do an assessment study; get the input of structural, electrical, mechanical, and sanitary engineers; and do all the bills of quantity to see how much it will cost,” Zelalem Girma, who was representing Studio 7 architects, established four years ago, and had previously designed KT-12 building, diagonal from Ibex Hotel on Ethio-China Avenue, told Fortune.
His company’s design may cost 131 million Br, he estimates.
Tesfamariam concurs. It takes a long time for a winning design to actually be constructed. Negotiating deals takes an especially long time, and sometimes a contract may not even materialise, according to Tesfamariam, who speaks from experience. Bet Architects has won the design competition for the Ethiopian Airlines headquarters and is yet to sign a deal.
For Zeleke, founder of his namesake company, which has been in operation since 1996, winning the design for the branch located near the Ethiopian Institute of Architecture, Building, & Construction (EIABC), where he went to school was exciting.
“We had to come up with a design that would look attractive from all sides,” he told Fortune.
Zeleke Belay Plc also placed third for the Hawassa location. For Getahun Lemma, head of the architectural department at MH Engineering, which placed first for this design, consideration of the plot was also a factor.
“The plot is short in length but greater in depth, so we came up with an L-shaped design that would present a great view when seen from the side,” he explained during his speech at the ceremony.
The design was applauded for incorporating the concept of the outdoor lifestyle of Hawassa in the building model.
The three designs, when constructed, will be part of the growing number of buildings that Awash owns. The bank, whose paid-up capital has reached 885 million Br with 2,977 shareholders, has 75 branches countrywide.




አዋሳ, ህዳር 28 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - የሀዋሳ ዩኒቨርስቲ ችግር ፈቺ የሆኑ ከ100 የሚበልጡ የምርምር ፕሮጀክቶች እያካሄደ መሆኑን የዩኒቨርስቲው የምርምር ልማት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ገለጹ።

ዳይሬክቴሩ ዶክተር ተስፋዬ አበበ ሰሞኑን በሀዋሳ ከተማ በተካሄደ የምርምር ስራ ግምገማ አውደ ጥናት ላይ እንዳስታወቁት የምርምር ፕሮጀክቶቹ በተለይ ሀገሪቱ ለተያያዘችው የዕድገትና የትራንስፎርሜሽን የልማት ፕሮግራም ስኬት የበኩላቸውን አሰተዋጾኦ የሚያበረክቱ ናቸው፡፡
ቀደም ብሎና ዘንድሮ የተጀመሩት የምርምር ፕሮጀክቶች በግብርና ፣ በተፈጥሮ ሀብት ፣ በደን ልማት ፣ በእንስሳት ልማት፣ በጤናና ሌሎች ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ባላቸው ዘርፎች ላይ ያተኮሩ መሆናቸውን አስታውቀዋል፡፡
የምርምር ስራዎቹ የሚካሄዱት ከደቡብ ክልል መንግስት ጋር በመተባበር በሀዋሳ ከተማና ዙሪያ፣ በቦርቻ ፣ በወንዶ ገነት፣በዳሌ ፣በሃገረ ሰላምና ሌሎች አካባቢዎች መሆኑን ጠቁመው በዩኒቨርስቲው የሚያስተምሩ የየዘርፉ ምሁራንና ተመራቂ ተማሪዎችን በማንቀሳቀስና ህብረተሰቡን በማሳተፍ ሁሉንም የልማት መስኮችን የዳሰሱ ችግር ፈቺ መሆናቸውን ገልጠዋል፡፡
በእስካሁኑ እንቅስቃሴ በግብርናው ዘርፍ ለዝናብ አጠር አካባቢ ተስማሚና ውጤታማ የሆኑ አዳዲስ የበቆሎ የእንሰት ፣የስራ ስርና ሌሎች የምግብ ሰብል ዓይነቶች በምርምር በማውጣት ለተጠቃሚው ለማድረስ በሂደት ላይ መሆናቸውን አስረድተዋል፡፡
የዩኒቨርስቲው ፕሬዜዳንት ዶክተር ዮሴፍ ማሞ በበኩላቸው የመማር ማስተማሩን ስራ በጥራትና በፍትሃዊነት ከማራመድ ጎን የሚካሄደው ምርምር ከውጪ ሀገራት መሰል የትምህርት ተቋማት ጋር በመተባበር መሆኑን ገልጸዋል።
ምርምሮችን በማስፋትና ግኝቶችን ወደ ምርት ስራ በማሸጋገር የተሻለ ለውጥና ዕድገት ለማምጣት በትኩረት እየሰሩ እንደሆነ ማስታወቃቸውን የዩኒቨርስቲው ማርኬትንግና ኮርፖሬት ኮሚኒኬሽን ዳይሬክቶሬት ዛሬ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ገልጿል፡፡

-    ቡና ላኪዎች ለጠቅላይ ሚኒስትር መለስ አቤቱታ ሊያቀርቡ ነው

የኢትዮጵያ ቡና ገዥ ከሆኑት መካከል በዋነኝነት የሚጠቀሱት የስዊዘርላድንና የጀርመን ኩባንያዎች በማኅበሮቻቸው በኩል ለኢትዮጵያ ኤምባሲዎች፣ ለውጭ ጉዳይና ለንግድ ሚኒስቴር የተቃውሞ ደብዳቤ መጻፋቸው ታወቀ፡፡
የእንግሊዝ ኩባንያዎችን ጨምሮ አሥር ታዋቂ የኢትዮጵያን ቡና የሚገዙ ማኅበራት በብትን እንደማይገዙ ያሳወቁ ሲሆን፣ ፊታቸውን ወደ ሌሎች ቡና ሻጮች ማዞራቸውም እየተነገረ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት የኮሎምቢያና የኬንያ ቡና ላኪዎች የአረቢካ ቡና ገበያን ሊቆጣጠሩት እንደቻሉ፣ በዚህ ሳምንት ብቻ ኢትዮጵያ ልትሸጥ የሚገባት 30 ሺሕ ቶን የሚገመት ቡና ሳይሸጥ መቅረቱን ምንጮች ይናገራሉ፡፡

ንግድ ሚኒስቴር ከህዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ ያወጣው መመርያ ቡና ገዥዎች እንደተቃወሙትና በኮንቴይነር በብትን እንዲላክልን አንፈልግም ብለውናል በማለት የኢትዮጵያ ቡና ላኪዎች ያቀረቡትን ሐሳብ ሚኒስቴሩ ሊቀበለው ባለመቻሉ፣ ለጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የአቤቱታ ደብዳቤ ለማቅረብ መገደዳቸውንና በነገው ዕለትም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽሕፈት ቤት እንደሚያስገቡ ምንጮች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ከህዳር 1 ቀን ጀምሮ ሁሉም ላኪዎች ቡና በብትን በኮንቴይነር እንዲልኩ የወጣውን መመርያ ቡና ገዥዎች እንዳልተቀበሉት፣ በጆንያ የማይላክላቸው ከሆነ ከኢትዮጵያ ቡና አንገዛም ማለታቸውን ለሚኒስቴሩ ቢያሳውቁም፣ ሳይቀበላቸው በመቅረቱ አሳምናችሁ በብትን እንዲገዙ አድርጉ በማለት ኃላፊነቱን ጥሎባቸዋል፡፡

ከፍተኛ የታጠበ ቡና በጥርና በካቲት ወራት ተጓጉዞ ለዓለም ገበያ እንዲቀርብ አሁን ውል ሊፈጸም ይገባ እንደነበር የሚገልጹት ቡና ላኪዎች፣ አሁን በሚታየው የዓለም የኢኮኖሚ መዋዠቅ የቡና ኤክስፖርት መቀነሱን ይናገራሉ፡፡ ገዥዎች እምቢ ከማለታቸው ጋር ተያይዞ ቡናው በመጠንና በገቢ ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆሉን፣ ወደፊትም ከዚህ የበለጠ ሊቀንስ እንደሚችልና የአገሪቱን የወጪ ንግድ ገቢ እጅግ የሚጎዳ አሳሳቢ ችግር መፈጠሩን ገልጸዋል፡፡

ሆኖም አንዳንድ ላኪዎች በብትን እየላኩ እንደሚገኙ፣ ጥቂቶችም መመርያውን ወደ ጎን በማለት በጆንያ እየላኩ መሆኑን፣ ይህን በማድረጋቸው የሚደርስባቸው ነገር ካለም ‹‹የሚመጣውን ለመቀበል ተዘጋጅተናል›› የሚሉ አልጠፉም፡፡

‹‹የኢትዮጵያ ቡና ራስን በራስ የማጥፋት ዕርምጃ ተወስዶበታል፤›› ሲሉ አንዳንድ  የቡና ላኪዎች የገለጹ ሲሆን፣ የንግድ ሚኒስቴር ያወጣውን መመርያ አስመልክቶ የተቃውሞ ፊርማ እየተሰባሰበ እንደሚገኝም ለማወቅ ተችሏል፡፡

Image
-    ቡና ላኪዎች ይሻሻልልን ያሉትን መመርያ ሳይቀበለው ቀረ
‹‹በብትን ብትልኩ አንቀበልም ብለውናል›› ቡና ላኪዎች
‹‹በብትን የሚላከው በጃፓን ገበያ የደረሰብንን ካየን በኋላ ነው›› አቶ ያዕቆብ ያላ
 ንግድ ሚኒስቴር ባለፉት አራት ወራት የቡና ኤክስፖርት አፈጻጸምን በተመለከተ ከላኪዎች ጋር ባካሄደው ስብሰባ፣ ሊላክ ከሚገባው ቡና በታች በመላኩ እንዳሳሰበው አስታወቀ፡፡

ሚኒስትር ዴኤታው አቶ ያዕቆብ ያላ ላኪዎችን ጠርተው እንመካከር ባሉበት ህዳር 28 ቀን 2004 ዓ.ም. ስብሰባ ላይ እንዳስታወቁት፣ በአራት ወራት ውስጥ ሊላክ የሚገባው ቡና ባለመላኩ ሰባት ወራት ብቻ ለቀረው የበጀት ዓመቱ ኤክስፖርት አፈጻጸም አሳሳቢ ነው፡፡

‹‹የቀረን ሰባት ወር ነው፡፡ በዚህ ዓመት ከቡና 1.1 ቢሊዮን ዶላር እየተጠበቀ ነው፡፡ ይህ የአገሪቱ ዕቅድ ነው፡፡ ችግሮቹ በዚህ ሁኔታ ከቀጠሉ ይህንን ሁኔታ ይጐዳሉ፤›› በማለት አቶ ያዕቆብ አሳስበዋል፡፡ ለዓለም ገበያ መቅረብ ይገባው የነበረው የቡና መጠን የቀነሰው በተለያዩ ችግሮች መሆኑን የገለጹት ነጋዴዎቹ፣ በተለይ ቡና በብትን እንዲላክ በወጣው መመርያ መሠረት ለመላክ ባለመቻላቸው መሆኑን አስታውቀዋል፡፡

ንግድ ሚኒስቴር ላለፉት አራት ወራት ለውጭ ገበያ ይላካል ያለው የቡና መጠን ከ66,400 ቶን በላይ ነበር፡፡ ነገር ግን የተላከው ቡና ከ44,029 ቶን በላይ ባለመሆኑ ከ22,371 ቶን በላይ ቡና ሳይላክ ቀርቷል፡፡ በጥቅምት ወር መላክ የነበረበት 75 ሺሕ ቶን ቢሆንም፣ ሊሰበሰብ የተቻለው 13 ሺሕ ቶን ነበር፡፡ ያም ሆኖ ግን ወደ ውጭ የተላከው አራት ሺሕ ቶን ብቻ ይሆናል፡፡

ቡናው እንደታሰበው ሊላክ ያልተቻለው ደግሞ ቡናው በውል ከተሸጠ በኋላ በወቅቱ ሊላክ ባለመቻሉ (የተሸጡ ኮንትራቶች ስላልተፈጸሙ)፣ በምርት ገበያና በኒውዮርክ ገበያ መካከል ያለው የዋጋ ልዩነት፣ በላኪዎች መካከል የተፈጠረ አላስፈላጊ ውድድር፣ የዓለም የገበያና የኢኮኖሚ ሁኔታዎችን በምክንያትነት አቅርቧል፡፡

ላኪዎች በአራት ወራት ውስጥ እንልከዋለን ያሉትን ቡና ሳይልኩ ቀርተዋል፣ በርካታ ቡና ተከማችቶ ተቀምጧል ያለው ሚኒስቴሩ፣ ቡና በብትን በኮንቴይነር (በከረጢት ውስጥ እዚያው ተበጥሮ ወደ ኮንቴነር መገልበጥ) የመላኩ እንቅስቃሴ ካለፈው ዓመት አኳያ ጨምሯል ብሏል፡፡ ዘንድሮ ከ6,454 ቶን በብትን ሲላክ አምና 4,700 ቶን ብቻ ተልኳል ያለው ሚኒስቴሩ፣ ከህዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ሰኔ 30 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ሁሉም ላኪዎች ቡናቸውን ሙሉ በሙሉ በብትን በኮንቴይነር እንዲልኩ የሚያሳስብ መመርያ አውጥቷል፡፡

ቡና ገዥዎቻችን በብትን ስንልክላቸው አንቀበልም ብለውናል፣ አንዳንዶቹም እስከ መሳደብ ደርሰዋል ያሉት ላኪዎች፣ መመርያው ይሻሻልልን በማለት የመፍትሔ ሐሳቦችን አቅርበው ነበር፡፡

ቡና ገዥዎቹ የውጭ ኩባንያዎች ቡና በብትን አንገዛም በማለታቸው የሚላከው የቡና መጠን ሊቀንስ እንደቻለና ወደፊትም ከፍተኛ የኤክስፖርት ጉድለት ሊከሰት እንደሚችል ገልጸዋል፡፡

ቡና ገዥዎች በብትን ላለመግዛት ከሚያቀርቡት ምክንያት መካከል፣ አንዳንዶቹ ቡና ገዥዎች መልሰው ለትንንሽ ገዥዎች በችርቻሮ የሚሸጡት በመሆኑ፣ ከነጆንያው ካልተላከላቸው አንቀበልም እያሉ መሆኑ ተነግሯል፡፡

ለትንንሾቹ ነጋዴዎች ልዩ ልዩ ቡና በአንድ ኮንቴነር ውስጥ ሲላክላቸው የቆየ ቢሆንም፣ በአዲሱ የብትን አላላክ መመርያ መሠረት ይህ የማይቻል ከሆነ ችግር ውስጥ እንወድቃለን በማለት ላኪዎቹ ስጋታቸውን ገልጸዋል፡፡

ከአንጋፋዎቹ ቡና ላኪዎች መካከል አንዱ የሆኑት መቶ አለቃ ፈቃደ ማሞ ሲናገሩ፣ ከጃፓን እስከ አሜሪካ ያሉ ደንበኞቻቸው በኮንቴይነር በብትን እንዲላክላቸው እንደማይፈልጉ እንደነገሯቸውና የየአገሮቹን ደንበኞቻቸውን ምክንያትም ዘርዝረዋል፡፡

ጃፓኖቹ ከማሸጊያው ጀምረው ቡናውን በመመርመር ከኬሚካል ንክኪ ንፁህ መሆኑን ለማረጋገጥ ስለሚፈልጉ በብትን አይፈልጉም ያሉት መቶ አለቃ ፈቃደ፣ ሳዑዲዎችም ቡና የሚቆላ ኩባንያ ስለሌላቸው በብትን መግዛት አንፈልግም ማለታቸውን ተናግረዋል፡፡ የአውሮፓና የሲንጋፖር እንዲሁም የሌሎች አገሮች ደንበኞቻቸው ተመሳሳይ አቋም ስላላቸው በብትን የሚልከው በብትን እንዲልክ፣ በጆንያ የሚልከው በጆንያ መላክ እንዲችል ይፈቀድ ብለው ነበር፡፡

ሲንጋፖር በዓለም ላይ ከፍተኛው የኮንቴይነር ማስተናገጃ ተርሚናልና ሀብት ያላት አገር ብትሆንም፣ ከኢትዮጵያ ቡና ለመግዛት ቢሮ የከፈቱት በቅርብ እንደሆነ፣ ከዚህ ቀደም ከፓፓዎ ኒው ጊኒና ከሌሎች አገሮች የገዙትን ቡና መልሰው ለጃፓንና ለመሳሰሉት አገሮች ሲሸጡ ቢቆዩም፣ በኢትዮጵያ እንቅስቃሴ ሲጀምሩ በብትን መግዛት እንደማይፈልጉ መቶ አለቃ ፈቃደ ተናግረዋል፡፡

ገዥዎቹ ዘለፋ መጀመራቸውን፣ ስለማሸጊያው እናንተ ምን አገባችሁ፣ በምንፈልገው ታሽጎ እንዲላክልን ምርጫው የእኛ ነው፣ ደግሞስ ድሆች ሆናችሁ መላኪያውን የምታማርጡት እናንተ ማን ናችሁ እየተባልን ነው የሚለውን የላኪዎቹን አቤቱታ፣ ሚኒስትር ዴኤታው የተመለከቱት ከሌላ አቅጣጫ ከመሆኑም በላይ፣ “በድህነታችን እንዲሳለቁብን አትፍቀዱላቸው፤ እናንተም የተሻላችሁ መሆናችሁን አሳዩ፤” በማለት አሳስበው በብትን መላኩን ግን ግፉበት ብለዋቸዋል፡፡

አሁን ባለው አሠራር እንዲቀጥልና በሚቀጥለው ዓመት ሙሉ ለሙሉ ይገባበት፣ እንደ አምስቱ ዓመት ዕቅድ ቀስ በቀስ እየጨመረ ይኬድበት እንጂ መቶ በመቶ በዚህ ዓመት መባሉ ይቅር፣ የሚሉትና መሰል የመፍትሔ ሐሳቦች ከላኪዎቹ ቀርበውም ነበር፡፡

እነኚህ የመፍትሔ ሐሳቦች ቢቀርቡም ንግድ ሚኒስቴር ሊለሳለስ ሳይችል ቀርቷል፡፡ “በወጣው መመርያ ቀጥሉና እስከ ታኅሳስ 30 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ያለውን አፈጻጸም ካየን በኋላ መልሰን በመገናኘት ውጤቱን እንገመግማለን፤” ያሉት አቶ ያዕቆብ፣ ‹‹እኛ በደሃ አቅማችን አበጥሮ የሚሞላውን ማሽን (ብሎወር) ከገዛንና ኮንቴይነር ካቀረብን፣ እነሱ ለምንድን ነው ትንሽ ፈቅ የማይሉት? ከኬሚካል ለማፅዳት ጆንያ ስናቃጥል፣ ላቦራቶሪ ስናቋቋም የነበረው ለእናንተው የጥራት ፍላጎት ነው እያላችሁ በአንድ ቋንቋ ተናገሩ፤›› በማለት ማሳሰቢያ አዘል አደራ ለላኪዎቹ ሰጥተዋል፡፡ ምንም እንኳ በመመርያው ላይ በግልጽ ባይሰፍርም፣ ከአንድ ኮንቴይነር በታች ለሚልኩ ልዩ ልዩ ቡና መላክ ለሚጠበቅባቸው የተለየ አስተያየት እንደሚደረግ ለላኪዎቹ ቃል ተገብቷል፡፡

አንዳንድ የመርከብ አገልግሎት ሰጪዎች የኮንቴነር አቅርቦት ችግር አሳሳቢ እንደሆነ ለሪፖርተር ቢናገሩም፣ ንግድ ሚኒስቴር አያሳስብም በማለት ጥሩ አቅርቦት እንዳለው በመግለጽ ላይ ነው፡፡ ባለፈው ዓርብ ሰብስቦ ካነጋገራቸው የቡና ገዥዎቹ ወኪሎችም ከ15ቱ አንዱ ብቻ በብትን ቢላክ ችግር እንደሌለበት ሲገልጹ፣ የቀሩት 14ቱ ግን በብርቱ ተቃውመውል፡፡

በብትን ቡናን መላኩ ዋጋ እንደሚያስከፍል፣ የተወሰኑ ገዥዎችም ከገበያ ሊወጡ እንደሚችሉ የተናገሩት አቶ ያዕቆብ፣ ‹‹ጥሎ የሚሄድ አይኖርም፣ ካለም አምስትና አሥር እጁ ነው፡፡ ይኼ ደግሞ በቀላሉ ሊሞላ የሚችል ክፍተት ነው፤›› ብለውታል፡፡ ከላኪዎቹ ባሻገር በሁሉም ቡና ተቀባይ አገሮች ያሉ ኤምባሲዎች የማሳመንና የማስተባበር ሥራ ለመሥራት መመርያ እንደተሰጣቸውም ገልጸዋል፡፡

ላኪዎች ከመመርያው ባሻገር የታገዱት የዘርፉ ተዋናዮችም ለኤክስፖርት ቡናው መቀነስ አስተዋጽኦ እንዳበረከቱ ቢገልጹም፣ ንግድ ሚኒስቴር የሚቀበለው ምክንያት አልነበረም፡፡ የዕርምጃው መካረር ‹‹የቆየ ላኪ አይወደድም፤›› እንዲሉ ቢያስገድዳቸውም አቶ ያዕቆብ በጥብቅ አስተባብለውታል፡፡

በብትን ቡና እንዲላክ እንቅስቃሴ ተጀምሮ የነበረው በ1988 ዓ.ም. ቢሆንም፣ ያኔ ዕውቀቱና ዝግጅቱ ስላልነበር አገር ይጎዳል ተብሎ ቀርቶ እንደነበር ላኪዎቹ አስታውሰዋል፡፡
ዋሳ, ታህሳስ 4 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - በደቡብ ክልል ሲዳማ ዞን በያዝነው የምርት ዘመን ከ42 ሺህ ቶን የሚበለጥ እሸት ቡና ለማዕከላዊ ገበያ ለማቅረብ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ እንደሚገኝ የዞኖ ግብይትና ህብረት ስራ መምሪያ ገለጸ፡፡
የመምሪያው ሃላፊ አቶ ቡርቃ ቡላሾ እንዳስታወቁት ከዞኑ ለገበያ የሚቀርበውን የቡና ምርት በማሻሻል ከዘርፉ የሚገኘውን ገቢ ለማሳደግ በበጀት ዓመቱ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ ነው፡፡
በበጀት ዓመቱ 42ሺህ 680 ቶን እሸት ቡና ለማዕከላዊ ገበያ ለማቅረብ የሚያስችል ዝግጅት መጠናቀቁን ገልጸው ከዚህም ውስጥ 41ሺህ 285 ቶን ያህሉ የታጠበ እሸት ቡና ነው ብለዋል፡፡
ለማዕከላዊ ገበያ የሚቀርበው እሸት ቡና ካለፈው ዓመት በ12ሺህ 682 ቶን ብልጫ እንዳለው ገልጸው ለስራው ስኬት በበጀት ዓመቱ ብቻ 64 ማህበራትና 92 የግል ባለሃብቶች በግብይት እንዲሰማሩ መደረጋቸውን አስረድተዋል፡፡
ለቡና ጥራት መበላሸት መነሻ የሆኑ ህገ ወጥ የቡና ዝውውርና ሌሎች ችግሮችን ለመቆጣጠርና ዕቅዱን ለማሳካት በዞኑ ዋና አስተዳዳሪ የሚመራ ግብረ ሃይል በማቋቋም እስከ ቀበሌ ድረስ የቁጥጥር የክትትክልና የድጋፍ ስራ በመከናወን ላይ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡

በተጨማሪም 214 ደረጃቸውን የጠበቁ የግብይት ማዕከላት በማቋቋም ህገ ወጥ የንግድ እንቅስቃሴን የመቆጣጠርና ነፃና ፍትሃዊ የገበያ ስርዓት እንዲሰፍን የማድረግ ስራ መሰራቱን ገልጸዋል፡፡
ከዞኑ 19 ወረዳ አብዛኛዎቹ ቡና አብቃይ በመሆናቸው ለገበያ የሚቀርበው ቡና ጥራት ለማሻሻል ለማህበራትና አርሶ አደሮች በቡና ጥራት አጠባበቅና ህገ ወጥ ንግድ ዙሪያ የአቅም ግንባታ ስልጠና መሰጠቱን ገልጸው አንዳንድ ማህበራት በአዲስ ቴክኖሎጂ የተሰሩ የቡና መፈልፈያ መጠቀም መጀመራቸውን አስታውቀዋል

Monday, December 12, 2011





New

ሀዋሳ፤ ህዳር 30/2004/ዋኢማ/ - ዘመናዊ የመስኖ አጠቃቀም ዘዴዎችን ለአርሶ አደሩ ለማስተዋወቅ የሚያስችለውን ፕሮጀክት ተግባራዊ ማድረግ መጀመሩን የሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ አስታወቀ።

የዩኒቨርሲቲው የመስኖ ልማትና ውሃ አጠቃቀም ምህንድስና ትምህርት ክፍል ኃላፊ አቶ ወሰኑ ለማ ለዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል እንደገለፁት፤ ፕሮጀክቱ ካለፈው ጥቅምት ጀምሮ በደቡብ ክልል በተመረጡ ዝናብ አጠር አካባቢዎች ተግባራዊ እየሆነ ይገኛል።

ዘመናዊ የመስኖ አጠቃቀም ዘዴ ፕሮጀክቱን ለአርሶ አደሩ የማስተዋወቅ ሥራ የሚሰራው ከኢትዮጵያ የውሃ ሀብት አጠቃቀም ኢንስቲትዩት ጋር በመተባበር መሆኑ ተገልጿል።

ፕሮጀክቱ አርሶ አደሩ የጎርፍ ውሃን በማሰባሰብና የከርሰ ምድር ውሃን በቀላሉ በማውጣት ለእርሻ ሥራዎች ሊያውል የሚችልባቸውን ዘዴዎች እንደሚያስተዋውቅ የትምህርት ክፍል ኃላፊው አመልክተዋል።

ፕሮጀክቱ እየተካሄደ የሚገኘው ዩኒቨርሲቲው በክልሉ የተለያዩ አካባቢዎች በሥሩ ባቋቋማቸው ስድስት የቴክኖሎጂ መንደሮች አማካኝነት መሆኑን የገለፁት ኃላፊው ይህም አርሶ አደሩ በፕሮጀክቱ አማካኝነት በንድፈ ሀሳብና በተግባር የሚሰጡ ሥልጠናዎች በቅርበት ለመከታተል እንደሚያስችለው ተናግረዋል። 

ለሦስት ዓመት የሚቆየው ይኼው ፕሮጀክት በ14 የገበሬዎች የሕብረት ሥራ ማህበራት ሥር የተደራጁ ከ8ሺ በላይ አባወራ አርሶ አደሮችን የመስኖ ተጠቃሚ እንደሚያደርግ የትምህርት ክፍሉ ኃላፊ አስረድተዋል። 

ፕሮጀክቱ በዝናብ አጠር አካባቢዎች የሚገኙ አርሶ አደሮች የመስኖ አማራጮችን ተጠቅመው፤ በዓመት ከሁለት እስከ ሦስት ጊዜ በማምረት በተደጋጋሚ የሚያጋጥማቸው የምግብ እጥረት ለመቅረፍ እንደሚያስችላቸው ኃላፊው አመልክተዋል።

ዩኒቨርሲቲው ከመደበኛ የመማር ማስተማር ሥራዎቹ በተጨማሪ ከተለያዩ ተቋማት ጋር በመተባበር ችግር ፈቺና የአርሶ አደሩን ፍላጎት መሠረት ያደረጉ የቴክኖሎጂ ትውውቅና የምርምር ሥራዎችን በማካሄድ ላይ እንደሚገኝ የትምህርት ክፍሉ ኃላፊ ጠቁመዋል።

ዩኒቨርሲቲው ከ23ሺ በላይ ተማሪዎችን በቀን በማታና በተከታታይ ፕሮግራሞች በማስተማር ላይ የሚገኝ ሲሆን፤ በ2004 ዓ.ም የትምህርት ዘመን ደግሞ ከ5ሺ በላይ አዳዲስ ተማሪዎችን ተቀብሎ ማስተማር መጀመሩን ከኃላፊው ገለጻ ለመረዳት መቻሉን ዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ዘግቧል።

-    ቡና ላኪዎች ይሻሻልልን ያሉትን መመርያ ሳይቀበለው ቀረ
‹‹በብትን ብትልኩ አንቀበልም ብለውናል›› ቡና ላኪዎች
‹‹በብትን የሚላከው በጃፓን ገበያ የደረሰብንን ካየን በኋላ ነው›› አቶ ያዕቆብ ያላ
 ንግድ ሚኒስቴር ባለፉት አራት ወራት የቡና ኤክስፖርት አፈጻጸምን በተመለከተ ከላኪዎች ጋር ባካሄደው ስብሰባ፣ ሊላክ ከሚገባው ቡና በታች በመላኩ እንዳሳሰበው አስታወቀ፡፡

ሚኒስትር ዴኤታው አቶ ያዕቆብ ያላ ላኪዎችን ጠርተው እንመካከር ባሉበት ህዳር 28 ቀን 2004 ዓ.ም. ስብሰባ ላይ እንዳስታወቁት፣ በአራት ወራት ውስጥ ሊላክ የሚገባው ቡና ባለመላኩ ሰባት ወራት ብቻ ለቀረው የበጀት ዓመቱ ኤክስፖርት አፈጻጸም አሳሳቢ ነው፡፡

‹‹የቀረን ሰባት ወር ነው፡፡ በዚህ ዓመት ከቡና 1.1 ቢሊዮን ዶላር እየተጠበቀ ነው፡፡ ይህ የአገሪቱ ዕቅድ ነው፡፡ ችግሮቹ በዚህ ሁኔታ ከቀጠሉ ይህንን ሁኔታ ይጐዳሉ፤›› በማለት አቶ ያዕቆብ አሳስበዋል፡፡ ለዓለም ገበያ መቅረብ ይገባው የነበረው የቡና መጠን የቀነሰው በተለያዩ ችግሮች መሆኑን የገለጹት ነጋዴዎቹ፣ በተለይ ቡና በብትን እንዲላክ በወጣው መመርያ መሠረት ለመላክ ባለመቻላቸው መሆኑን አስታውቀዋል፡፡

ንግድ ሚኒስቴር ላለፉት አራት ወራት ለውጭ ገበያ ይላካል ያለው የቡና መጠን ከ66,400 ቶን በላይ ነበር፡፡ ነገር ግን የተላከው ቡና ከ44,029 ቶን በላይ ባለመሆኑ ከ22,371 ቶን በላይ ቡና ሳይላክ ቀርቷል፡፡ በጥቅምት ወር መላክ የነበረበት 75 ሺሕ ቶን ቢሆንም፣ ሊሰበሰብ የተቻለው 13 ሺሕ ቶን ነበር፡፡ ያም ሆኖ ግን ወደ ውጭ የተላከው አራት ሺሕ ቶን ብቻ ይሆናል፡፡

ቡናው እንደታሰበው ሊላክ ያልተቻለው ደግሞ ቡናው በውል ከተሸጠ በኋላ በወቅቱ ሊላክ ባለመቻሉ (የተሸጡ ኮንትራቶች ስላልተፈጸሙ)፣ በምርት ገበያና በኒውዮርክ ገበያ መካከል ያለው የዋጋ ልዩነት፣ በላኪዎች መካከል የተፈጠረ አላስፈላጊ ውድድር፣ የዓለም የገበያና የኢኮኖሚ ሁኔታዎችን በምክንያትነት አቅርቧል፡፡

ላኪዎች በአራት ወራት ውስጥ እንልከዋለን ያሉትን ቡና ሳይልኩ ቀርተዋል፣ በርካታ ቡና ተከማችቶ ተቀምጧል ያለው ሚኒስቴሩ፣ ቡና በብትን በኮንቴይነር (በከረጢት ውስጥ እዚያው ተበጥሮ ወደ ኮንቴነር መገልበጥ) የመላኩ እንቅስቃሴ ካለፈው ዓመት አኳያ ጨምሯል ብሏል፡፡ ዘንድሮ ከ6,454 ቶን በብትን ሲላክ አምና 4,700 ቶን ብቻ ተልኳል ያለው ሚኒስቴሩ፣ ከህዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ሰኔ 30 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ሁሉም ላኪዎች ቡናቸውን ሙሉ በሙሉ በብትን በኮንቴይነር እንዲልኩ የሚያሳስብ መመርያ አውጥቷል፡፡

ቡና ገዥዎቻችን በብትን ስንልክላቸው አንቀበልም ብለውናል፣ አንዳንዶቹም እስከ መሳደብ ደርሰዋል ያሉት ላኪዎች፣ መመርያው ይሻሻልልን በማለት የመፍትሔ ሐሳቦችን አቅርበው ነበር፡፡

ቡና ገዥዎቹ የውጭ ኩባንያዎች ቡና በብትን አንገዛም በማለታቸው የሚላከው የቡና መጠን ሊቀንስ እንደቻለና ወደፊትም ከፍተኛ የኤክስፖርት ጉድለት ሊከሰት እንደሚችል ገልጸዋል፡፡

ቡና ገዥዎች በብትን ላለመግዛት ከሚያቀርቡት ምክንያት መካከል፣ አንዳንዶቹ ቡና ገዥዎች መልሰው ለትንንሽ ገዥዎች በችርቻሮ የሚሸጡት በመሆኑ፣ ከነጆንያው ካልተላከላቸው አንቀበልም እያሉ መሆኑ ተነግሯል፡፡

ለትንንሾቹ ነጋዴዎች ልዩ ልዩ ቡና በአንድ ኮንቴነር ውስጥ ሲላክላቸው የቆየ ቢሆንም፣ በአዲሱ የብትን አላላክ መመርያ መሠረት ይህ የማይቻል ከሆነ ችግር ውስጥ እንወድቃለን በማለት ላኪዎቹ ስጋታቸውን ገልጸዋል፡፡

ከአንጋፋዎቹ ቡና ላኪዎች መካከል አንዱ የሆኑት መቶ አለቃ ፈቃደ ማሞ ሲናገሩ፣ ከጃፓን እስከ አሜሪካ ያሉ ደንበኞቻቸው በኮንቴይነር በብትን እንዲላክላቸው እንደማይፈልጉ እንደነገሯቸውና የየአገሮቹን ደንበኞቻቸውን ምክንያትም ዘርዝረዋል፡፡

ጃፓኖቹ ከማሸጊያው ጀምረው ቡናውን በመመርመር ከኬሚካል ንክኪ ንፁህ መሆኑን ለማረጋገጥ ስለሚፈልጉ በብትን አይፈልጉም ያሉት መቶ አለቃ ፈቃደ፣ ሳዑዲዎችም ቡና የሚቆላ ኩባንያ ስለሌላቸው በብትን መግዛት አንፈልግም ማለታቸውን ተናግረዋል፡፡ የአውሮፓና የሲንጋፖር እንዲሁም የሌሎች አገሮች ደንበኞቻቸው ተመሳሳይ አቋም ስላላቸው በብትን የሚልከው በብትን እንዲልክ፣ በጆንያ የሚልከው በጆንያ መላክ እንዲችል ይፈቀድ ብለው ነበር፡፡

ሲንጋፖር በዓለም ላይ ከፍተኛው የኮንቴይነር ማስተናገጃ ተርሚናልና ሀብት ያላት አገር ብትሆንም፣ ከኢትዮጵያ ቡና ለመግዛት ቢሮ የከፈቱት በቅርብ እንደሆነ፣ ከዚህ ቀደም ከፓፓዎ ኒው ጊኒና ከሌሎች አገሮች የገዙትን ቡና መልሰው ለጃፓንና ለመሳሰሉት አገሮች ሲሸጡ ቢቆዩም፣ በኢትዮጵያ እንቅስቃሴ ሲጀምሩ በብትን መግዛት እንደማይፈልጉ መቶ አለቃ ፈቃደ ተናግረዋል፡፡

ገዥዎቹ ዘለፋ መጀመራቸውን፣ ስለማሸጊያው እናንተ ምን አገባችሁ፣ በምንፈልገው ታሽጎ እንዲላክልን ምርጫው የእኛ ነው፣ ደግሞስ ድሆች ሆናችሁ መላኪያውን የምታማርጡት እናንተ ማን ናችሁ እየተባልን ነው የሚለውን የላኪዎቹን አቤቱታ፣ ሚኒስትር ዴኤታው የተመለከቱት ከሌላ አቅጣጫ ከመሆኑም በላይ፣ “በድህነታችን እንዲሳለቁብን አትፍቀዱላቸው፤ እናንተም የተሻላችሁ መሆናችሁን አሳዩ፤” በማለት አሳስበው በብትን መላኩን ግን ግፉበት ብለዋቸዋል፡፡

አሁን ባለው አሠራር እንዲቀጥልና በሚቀጥለው ዓመት ሙሉ ለሙሉ ይገባበት፣ እንደ አምስቱ ዓመት ዕቅድ ቀስ በቀስ እየጨመረ ይኬድበት እንጂ መቶ በመቶ በዚህ ዓመት መባሉ ይቅር፣ የሚሉትና መሰል የመፍትሔ ሐሳቦች ከላኪዎቹ ቀርበውም ነበር፡፡

እነኚህ የመፍትሔ ሐሳቦች ቢቀርቡም ንግድ ሚኒስቴር ሊለሳለስ ሳይችል ቀርቷል፡፡ “በወጣው መመርያ ቀጥሉና እስከ ታኅሳስ 30 ቀን 2004 ዓ.ም. ድረስ ያለውን አፈጻጸም ካየን በኋላ መልሰን በመገናኘት ውጤቱን እንገመግማለን፤” ያሉት አቶ ያዕቆብ፣ ‹‹እኛ በደሃ አቅማችን አበጥሮ የሚሞላውን ማሽን (ብሎወር) ከገዛንና ኮንቴይነር ካቀረብን፣ እነሱ ለምንድን ነው ትንሽ ፈቅ የማይሉት? ከኬሚካል ለማፅዳት ጆንያ ስናቃጥል፣ ላቦራቶሪ ስናቋቋም የነበረው ለእናንተው የጥራት ፍላጎት ነው እያላችሁ በአንድ ቋንቋ ተናገሩ፤›› በማለት ማሳሰቢያ አዘል አደራ ለላኪዎቹ ሰጥተዋል፡፡ ምንም እንኳ በመመርያው ላይ በግልጽ ባይሰፍርም፣ ከአንድ ኮንቴይነር በታች ለሚልኩ ልዩ ልዩ ቡና መላክ ለሚጠበቅባቸው የተለየ አስተያየት እንደሚደረግ ለላኪዎቹ ቃል ተገብቷል፡፡

አንዳንድ የመርከብ አገልግሎት ሰጪዎች የኮንቴነር አቅርቦት ችግር አሳሳቢ እንደሆነ ለሪፖርተር ቢናገሩም፣ ንግድ ሚኒስቴር አያሳስብም በማለት ጥሩ አቅርቦት እንዳለው በመግለጽ ላይ ነው፡፡ ባለፈው ዓርብ ሰብስቦ ካነጋገራቸው የቡና ገዥዎቹ ወኪሎችም ከ15ቱ አንዱ ብቻ በብትን ቢላክ ችግር እንደሌለበት ሲገልጹ፣ የቀሩት 14ቱ ግን በብርቱ ተቃውመውል፡፡

በብትን ቡናን መላኩ ዋጋ እንደሚያስከፍል፣ የተወሰኑ ገዥዎችም ከገበያ ሊወጡ እንደሚችሉ የተናገሩት አቶ ያዕቆብ፣ ‹‹ጥሎ የሚሄድ አይኖርም፣ ካለም አምስትና አሥር እጁ ነው፡፡ ይኼ ደግሞ በቀላሉ ሊሞላ የሚችል ክፍተት ነው፤›› ብለውታል፡፡ ከላኪዎቹ ባሻገር በሁሉም ቡና ተቀባይ አገሮች ያሉ ኤምባሲዎች የማሳመንና የማስተባበር ሥራ ለመሥራት መመርያ እንደተሰጣቸውም ገልጸዋል፡፡

ላኪዎች ከመመርያው ባሻገር የታገዱት የዘርፉ ተዋናዮችም ለኤክስፖርት ቡናው መቀነስ አስተዋጽኦ እንዳበረከቱ ቢገልጹም፣ ንግድ ሚኒስቴር የሚቀበለው ምክንያት አልነበረም፡፡ የዕርምጃው መካረር ‹‹የቆየ ላኪ አይወደድም፤›› እንዲሉ ቢያስገድዳቸውም አቶ ያዕቆብ በጥብቅ አስተባብለውታል፡፡

በብትን ቡና እንዲላክ እንቅስቃሴ ተጀምሮ የነበረው በ1988 ዓ.ም. ቢሆንም፣ ያኔ ዕውቀቱና ዝግጅቱ ስላልነበር አገር ይጎዳል ተብሎ ቀርቶ እንደነበር ላኪዎቹ አስታውሰዋል፡፡

Hawassa, Ethiopia – Harar Brewery scored the biggest upset of the week with a 2-0 victory over Hawassa City in Week 3 of the Ethiopia Premier League here today.
Mugher Cement shared a point (0-0) on the road with newly promoted Arba Minch Kenema; EEPCO drew 2-2 with Commercial Bank of Ethiopia (CBE) and Defence Force was held to a 1-1 tie with the visiting Sidama Coffee in Addis Ababa.
So after today’s matches, Harar Brewery, Mugher Cement & EEPCO share the top spot with 5 points each, but with the Harari side having a better goal difference (+2 goals).
The league will continue on Tuesday, December 13 with the following matches:
Bishoftu: Air Force vs Dedebit FC
Dire Dawa: Dire Dawa City vs St. George FC
Addis Ababa: Ethiopian Coffee vs Adama City FC

Prices for unwashed arabica coffee from Ethiopia fell as much as to 6.9 percent last week on the Ethiopia Commodity Exchange.
Volumes of both washed and unwashed coffee traded rose to 2,529 metric tons in the week ending Dec. 9 from 2,295 tons a week earlier, according to e-mailed statement from the Addis Ababa-based exchange on Dec. 9.
The following are prices for the most heavily traded types of arabica in dollars per pound on the last day they were exchanged in the week. Week-on-week data may reflect changes in exchange rates.
Volumes are in metric tons and the percentage change is measured from the previous week’s closing price.
Unwashed
Region           Type  Grade   Volume   Price      % Change
Forest            A     9     232.54    $1.9058     -0.14%
Forest            A     UG     80.78    $1.9211      3.59%
Forest            B     7      45.9     $1.998       n/a
Jimma             A     8      30.02    $1.9672      1.45%
Jimma             B     6      45.9     $1.9903     -1.28%
Jimma             B     7      69.5     $1.9826     -0.9%
Jimma             B     8      45.9     $1.9365     -2.87%
Lekempte          n/a   5      53.81    $1.993      -3.72%
Lekempte          n/a   6     145.35    $1.9853     -0.8%
Lekempte          n/a   7      61.2     $1.9622     -1.96%
Lekempte          n/a   8      30.67    $1.9238     -1.99%
Local byproduct   n/a   4     117.78    $1.6929     -3.54%
Sidama            A     6      73.05    $2.1546      6.02%
Yirgacheffe       B     6      66.91    $2.1869      9.27%

Washed
Limmu             A     3     460.85    $1.7213     -6.79%
Limmu             A     4     224.69    $1.6906     -6.91%
Sidama            A     3      32.39    $2.0856      n/a
Sidama            B     3      53.99    $2.0287      n/a
Sidama            B     4      48.59    $1.9519      n/a
To contact the reporter on this story: Hilton Shone in Johannesburg at hshone@bloomberg.net
To contact the editor responsible for this story: Antony Sguazzin at asguazzin@bloomberg.net

Thursday, December 8, 2011


ከኅዳር 1 ቀን 2004 ዓ.ም. ጀምሮ ተግባራዊ እንዲደረግ በንግድ ሚኒስቴር የወጣው መመርያ፣ ቡና በብትን በኮንቴይነር እንዲላክ የሚያሳስብ ነው፡፡
ቡናው በብትን መላኩ የሚያመጣው ጠቀሜታ ቢኖርም አነስተኛ ላኪዎችን፣ የቡና ደረጃዎችንና በይበልጥ ደግሞ የውጭ አገር የቡና ገዢዎችን ነባራዊ ሁኔታና ፍላጎት ከግምት ያላስገባ መሆኑን በመጥቀስ ነጋዴዎች ተችተውታል፡፡ አንዳንዶችም በአጠቃላይ የአገሪቱ የቡና ኤክስፖርት ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ የሚያሳርፍ መሆኑን በመግለጽ መመርያው በቶሎ እንዲሻሻል ጠይቀዋል፡፡

ነጋዴዎች ከዚህ ቀደም በጆንያ እየሞሉ በኮንቴነር የሚልኩበት አሠራርን በብትን ኮንቴይነሩ ውስጥ በሚዘጋጅ የብትን ቡና መሙያ ከረጢት ተዘጋጅቶለት እንዲላክ በመመርያ መወሰኑ አንዳንድ ነጋዴዎችን አስደንግጧል፡፡ አንዳንዶችም በጆንያ የላኩት ቡና ከጂቡቲ ወደብ ተመላሽ እንደተደረገባቸው ለሪፖርተር የደረሱ ጥቆማዎች ያመለክታሉ፡፡

የቡና ጥራት መጓደል እንደ ጃፓን ያለውን ሰፊ ገበያ ካሳጣ በኋላ መንግሥት የተለያዩ ዕርምጃዎችን እየወሰደ ቆይቶ፣ ለጥራት ብቻ ሳይሆን ለቡና ደኅንነትና ለወጪ ቁጠባ ተገቢ ነው ያለውን የቡና አላላክ ዘዴን በመመርያ ለውጧል፡፡

ቡና በብትን ቢላክ ሊያስገኝ የሚችለውን ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ በመተንተን የብትን ቡና አላላክን የሚያቀነቅኑት አቶ ግርማ ቡታ ናቸው፡፡ በአካካስ ሎጂስቲክስ ኩባንያ የኤክስፖርትና የመርከብ አገልግሎት ኃላፊ የሆኑት አቶ ግርማ፣ ምንም እንኳ በብትን ቡናን መላኩ በሌላው ዓለም የተለመደና ኢትዮጵያ እጅግ ኋላ የቀረችበት ቢሆንም፣ ንግድ ሚኒስቴር የሚመለከታቸውን ባለድርሻ አካላት ሳያወያይ መመርያውን ማውጣቱ በተለይ በጆንያ መላክ ያለባቸውን ነጋዴዎች እንደሚጐዳቸው አስረድተዋል፡፡

በብትን መላክ ማለት በኮንቴይነር ውስጥ በሚዘጋጅ ትልቅ የከረጢት አምሳያ ውስጥ በአንድ ጊዜ የሚዘረገፍበት አሠራር ሲሆን፣ በጆንያ ከሚላከው አኳያ እስከ አራት ኩንታል ተጨማሪ ቡና ለመላክና የቡና ጥራት እንደተጠበቀ ለማድረስ የሚያስችል አሠራር ነው፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን የባዶ ኮንቴይነር አቅርቦት እንደልብ በሌለበትና ቡናውን በብትን ለመሙላት የሚያስችሉ ማሽኖች (ፊለርስ) በብዛት በማይገኙበት ሁኔታ መመርያው መውጣቱ ተገቢ ሆኖ አላገኙትም፡፡

‹‹200 ሺሕ ቶን እንላክ ቢባል ያንን የሚያስተናግድ ኮንቴይነር አለ ወይ?›› ያሉት አቶ ግርማ፣ ቡና ላኪውን በብትን እንዲልክ ብናስገድደው እንኳ የውጭ ገዢውን ማስገደድ የማይቻል በመሆኑ ይህንንም ከግምት ማስገባት ይገባ እንደበር ገልጸዋል፡፡

‹‹ሁሉም ቡና ገዢ እኩል አይደለም፡፡ የቡናው ደረጃና የጥራቱም ነገር የተለያየ በመሆኑ ሁሉንም በአንድ ላይ በብትን መላክ አይቻልም፤›› ያሉት አቶ ግርማ፣ ይልቁንም አነስተኛ ገዢዎች ወይም ላኪዎች ባሉበት እንዲቀጥሉ፣ በብትን በብዛት የሚልኩትም ለብቻቸው ተለይተው እንዲልኩ ቢደረግ ይሻል እንደነበር አሳስበዋል፡፡ መንግሥት ቡና በብትንና በጆንያ እንዲላክ መፍቀድ አለበት ያሉት አቶ ግርማ፣ በብትን ብቻ ይላክ ብሎ ማስገደድ በጆንያ የሚላከውን ለማገድ እንዳልቻለና አሁንም እየተላከ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡

በጉና የንግድ ሥራዎች ኩባንያ የእርሻ ግብይት መምርያ ኃላፊ የሆኑት አቶ ኃይለ በርሃ ክንፈ በበኩላቸው፣ ቡና በብትን መላኩ የሚሰጣቸውን ጠቀሜታዎች በመዘርዘር በከፍተኛ ደረጃ መላክ ለሚችሉት እፎይታ መሆኑን ገልጸዋል፡፡

በኮንቴይነር 18 ቶን ቡና በአንድ ትልቅ ከረጢት በአንድ ጊዜ መላክ መቻል የቡናን ጥራትና የቅሸባውን ስጋት ከመቀነሱም በላይ፣ ለአንድ ጆንያ የሚከፈለውን 36 ብር ያህል ወጪ እንደሚያስቀር ተናግረው፣ ትንንሽ ላኪዎች በጆንያ እንላክ ማለታቸው ሙሉ ለሙሉ በአንድ ጊዜ ይከላከላል የሚል ግምትእንደሌላቸው ገልጸዋል፡፡

መመርያው ከወጣ በኋላ ትንንሽ የቡና ትዕዛዞችን ከውጭ ተቀብለው መላክ ይችሉ እንደሆን ንግድ ሚኒስቴርን ጠይቀው፣ እንዲልኩ ስለተፈቀደላቸው መላካቸውን ተናግረዋል፡፡ ለሌሎችም እንዲህ እንደሚደረግ እምነት አላቸው፡፡ በብትን መላኩ የሚሰጣቸው ጥቅሞች ቢኖሩም፣ እንደ አቶ ግርማ ሁሉ የባዶ ኮንቴይነር አቅርቦትና የሌሎች አስፈላጊ መሠረተ ልማቶች መሟላት መሠረታዊ ጥያቄነት ላይ አያቅማሙም፡፡

አንድ ኮንቴይነር በትንሹ 30 ጆንያ ይይዛል ቢባል አንድ ነጋዴ በጆንያ ለመላክ ከ100 ብር በላይ ተጨማሪ ወጪ ያወጣል፡፡ አውሮፓውያኑ ገዢዎች ደግሞ ቡናውን ከመርከብ ለማውረድ፣ ለሰው ጉልበት ከፍተኛ ወጪ ይጠይቃቸዋል፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን ጆንያውን ለማስወገድ የሚቸገሩ በመሆኑ በብትን የሚላከውን ቡና ይፈልጉታል ብለዋል፡፡

የብትን ቡናን ጥቅም በእንዲህ ዓይነት ያብራሩት አቶ ግርማ፣ ከአንዳንድ አውሮፓውያን ገዢዎች ፍላጐት ባሻገር ባዶ ኮንቴይነር እንደልብ አለመገኘቱ፣ ሲገኝና ለላኪዎች ሲሰጥም ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ለኮንቴይነር የሚያስከፍለውን የመያዣ ሒሳብ አልመልስ እያለ ደንበኞችን ማስከፋቱን አስረድተዋል፡፡

ባዶ ኮንቴነር በአሁኑ ወቅት በብዛት የሚገኘው በየሁለት ወሩ ብቅል ከሚያስመጡ ቢራ ፋብሪካዎችና ከአንዳንድ ትንንሽ አስመጪዎች ነው፡፡ የደረቅ ወደብ ተገልጋይ ከሆኑት ከቢጂአይ፣ ከበደሌና ከሜታ አቦ ቢራ ፋብሪካዎች የሚገኘው ኮንቴይነር 1000 ብር እየተከፈለበት መልሶ የወጪ ዕቃ ይታሸግበታል፡፡ ከጂቡቲ ወደብ ይምጣ ቢባል በኩንታል 85 ብር ታሳቢ እየተደረገ የ400 ኩንታል ዋጋ ተቆርጦለት ለባዶ ኮንቴይነር መክፈል ግድ የሚል በመሆኑ አማራጭ እንደማይሆን የዘርፉ ተዋናዮች ይናገራሉ፡፡

ጥቅሙ እንደሚያይል የሚነገርለት የብትን አላላክ መሠረተ ልማቱ ሳይሟላና የውጭ ገዢዎችን ፍላጐት ከግምት ሳያስገባ መመርያ መውጣቱ ንግድ ሚኒስቴር የብዙዎች ነጋዴዎች ዓይን እንዲያርፍበት ያስገደደ ሲሆን፣ በነገው ዕለት በጠራው የኤክስፖርት ዘርፍ ውይይትም ይህ ጉዳይ ዋና መነጋገርያ እንደሚሆን ነጋዴዎች እየተጠባበቁ ይገኛሉ፡፡ ንግድ ሚኒስቴር በጉዳዩ ላይ አስተያየት እንዲሰጥበት ለማድረግ ቢሞከርም አልተሳካም፡፡

አዋሳ, ህዳር 28 ቀን 2004 (ሃዋሳ) - በሀዋሳ ከተማ የሚገኘው ቢ ጂ አይ ቢራ ፋብሪካ በ12 ሚሊዮን ብር ወጪ ያስገነባው የፍሳሽ ቆሻሻ ማጣሪያ መሣሪያ አገልግሎት መስጠት መጀመሩን አስታወቀ፡፡
የፋብሪካው ኮርፖሬት ተቆጣጣሪ አቶ በቀለ ሰሙ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጹት ተከላው ተጠናቆ አገልግሎት መስጠት የጀመረው መሣሪያ ፋብሪካው ለቢራ ጠመቃ አገልግሎትና ለጠርሙሰ አጠባ የሚጠቀምበትን ፍሳሽ ከኬሚካል ነጻ በማድረግ በአካባቢ ላይ የሚደርሰውን ብክለት ለመከላከል ያስችላል፡፡
በመሳሪያው አማካይነት ተጣርቶ የሚወጣውን ውሃ በአካባቢው የሚገኙ ነዋሪዎች ለመስኖ አገልግሎት መጠቀም እንደሚችሉ ተናግረዋል።
ፋብሪካው የተለያዩ ማህበራዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማትን በመገንባት በአካባቢው የሚገኙ ነዋሪዎችን ተጠቃሚ ለማድረግ የሚያስችሉ ተግባራት እያከናወነ መሆኑን ገልፀዋል፡፡
በአንድ ቢሊዮን ብር ካፒታል ተገንብቶ ባለፈው ግንቦት ወር የሙከራ ስራ የጀመረው ቢ ጂ አይ ቢራ ፋብሪካ በአሁኑ ወቅት በቀን 363 ሺህ 600 ጠርሙስ ቢራ በማምረት ላይ የሚገኝ መሆኑን ገልፀው ለ273 ሰዎች የስራ እድል መፍጠሩንም አስታውቀዋል፡፡
ፋብሪካው በሙሉ አቅሙ ማምረት ሲጀምርም የማምረት አቅሙ በእጥፍ እንደሚጨምር አቶ በቀለ ተናግረዋል፡፡
የደቡብ ክልል ንግድ ኢንደስትሪና ከተማ ልማት ቢሮ የመንግስት ኮሚኒኬሽን ጉዳዮች የስራ ሂደት ባለቤት አቶ አበበ ደንጋሞ በበኩላቸው የፍሳሽ ቆሻሻ በአካባቢ ላይ የሚያደርሰውን ብክለት ለመከላከል ፋብሪካው ያከናወነው ተግባር ለሌሎች ፋብሪካዎች አርአያ ሊሆን እንደሚችል አስታውቀዋል፡፡