Nomonanoto Show

Wednesday, December 22, 2010




By Nate
This week I have ventured into the world of more formal ‘cupping’  this is the 
Image from sidacoop.com
process in which coffee is tasted at it’s most raw state.  The beans are ground, placed into a bowl, and hot water is poured directly onto the ground coffee.  This allows for the true flavors to shine through, without a particular brewing method influencing the taste.  I am not a formally trained ‘cupper’, but I figured I’d give it a shot, especially seeing as I received 3 varieties of coffee from the same geographical area.  I chose to do this cupping blind, by writing the name of the coffee on the bottom of the cups.  This way, I wouldn’t be swayed by any other factor than the taste of the coffee.  I’m pleased to report that all three of the coffees that I cupped were excellent, and each had unique taste profiles.  It is quite something to taste them side by side, it accentuates the variation in flavor.
This was a fun experiment in cupping, and I’m going to get some formal education on comparative cupping next month when I attend an SCAA Skill Building Workshop in Ann Arbor, Michigan!  I can’t wait to meet some folks that I’ve chatted with online, and to get as much coffee knowledge as possible in 2 days.  Then it’s off to Chicago for 2 days, and I’m definitely going to hit Intelligentsia while I’m there :)
I posted on Twitter that I was enjoying some excellent “Sidamo” coffee from Joebella Coffee.  I received at reply that asked if I was going to use the term Sidamo or Sidama.  What?  I’ve never heard of this variation.  After a bit of research, although not exhaustive, I found many references to the term “Sidamo” as actually being a degrading and insulting term.  I read that the term was given to the people of this area when they were overtaken by the invading Abyssinian army in 1891.  Bashah Aboye, the general of Minelik, first used the term “Sidamo” to refer to the people of the Sidama region as a way to humiliate them, and strip them of their identity.  It is for this reason that I will choose to refer to the coffee and the region as Sidama.
Sidama is bordered on the south by the Oromia Region except for a short stretch in the middle where it shares a border with Gedeo, on the west by the Bilate River which separates it from Semien Omo, and on the north and east by the Oromia Region. The administrative center for Sidama is Awasa; other towns include Irgalem and Wendo.
The Central Statistical Agency (CSA) reported that 63,562 tons of coffee were produced in Sidama and Gideo combined in the year ending in 2005, based on inspection records from the Ethiopian Coffee and Tea authority.  This represents 28% of Ethiopia’s total output.
by Nate
አዲስአበባ፣ታህሳስ12 2003 (ሬዲዮፋና)የሀዋሳ ከተማን የመጠጥ ዉሃ እጥረት ለማቃለል በ20ሚሊዮን ብር 
እየተካሄደ ያለው የማስፋፊያ ፕሮጀክት ከ90 በመቶ በላይ መጠናቀቁን የከተማዋ አስተዳደር አስታወቀ ።
ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት የሚያስችል የጥልቅ መጠጥ ዉሃ ግንባታ ለማከናወን የሚያስችል ጥናት
መጠናቀቁም ተገልጧል ።
የከተማዋ ከንቲባ አቶ ሽብቁ ማጋኔና ሌሎች የካቢኔ አባላት በወንዶ ገነት አካባቢ የሚገኘዉን የመጠጥ
ዉሃ ማስፋፊያ ግንባታ ተዘዋዉረዉ ጎብኝተዋል ።
ከንቲባዉ በዚሁ ጊዜ እንደተናገሩት በሃዋሳ ከተማ የኢንቨስትመንት መስፋፋትን ተከትሎ 
በከፍተኛ ደረጃ እያደገ የመጣዉን የመጠጥ ዉሃ ፍላጎት ለማርካት የተለያዩ ስራዎች በመከናወን ላይ ናቸዉ ።
ችግሩን ለማቃለል ከአለም ባንክ በተገኘ 16 ሚሊዮን ብር እና የከተማ አስተዳደር በመደበዉ 
የአራት ሚሊዮን ብር ወጪ የመጠጥ ዉሃ ፕሮጀክት ስራ ከ90 በመቶ በላይ መከናወኑን አስረድተዋል።
ለከተማዋ ዘላቂ መፍትሄ ለማስገኘት ሃዌላ ወንዶና ጋራ ሊቀታ በተባሉ ስፍራዎች በሰከንድ
ከ200 እስከ 300 ሊትር ዉሃ መስጠት የሚያስችሉ የሁለት ጥልቅ የዉሃ ጉድጓደችን ቆፋሮ ለማካሄድ 
የሚያስችል ጥናት መጠናቀቁን ገልጠዋል ።
በጥናቱ መሰረት ፕሮጀክቱ ለሃያ አመታት ለከተማዋ አስተማማኝ የመጠጥ ዉሀ ለማቅረብ የሚያስችል
መሆኑም ተገልጧል ።
የሃዋሳ ከተማ ዉሃና ፍሳሽ አገልግሎት ድርጅት ስራ አስኪያጅ አቶ ለጣ የታሞ በበኩላቸዉ 
በወንዶ ገነት አካባቢ በመገንባት ላይ ያለዉ የአምቦ የመጠጥ ዉሃ ፕሮጀክት በቅርቡ አገልግሎት 
መስጠት ሲጀምር በሰከንድ 55 ሊትር ማምረት እንደሚቻል ተናግረዋል።
የፕሮጀክቱ አማካሪ መሃንዲስ አቶ ታከለ ፍሰሃ በበኩላቸዉ በአሁኑ ወቅት የዋናዉ ምንጭ የማጎልበት 
ስራና የ10 ኪሎ ሜትር የዉሃ መስመር ዝርጋታ መጠናቀቁንና የአንድ ነጥብ ሶስት ኪሎ ሜትር 
መስመር ዝርጋታና ፣ አንድ ሚሊዮን ሊትር ዉሃ የሚይዝ የዉሃ ማጠራቀሚያ ጋን ግንባታ 
በመካሄድ ላይ መሆኑን ገልጠዋል።

Monday, December 20, 2010

ሲዳማዎች የዛሬዋን ኢትዮጵያ ከመቀላቀላቸው በፊት የራሳቸው የሆነ የመገበያያ ገንዘብ እንደነበራቸው ይነገራል። በብሔሩ አጠራር ዎማሻ ተብሎ የሚታወቀው ይህ መገበያያ ገንዘብ፤ ከማሬትሬዛ ገንዘብ በፊት የነበረ ነው።


የታሪክ መዛግብት እንደሚያሳዩት ከሆነ ዎማሻ ከነሐስ የተሰራ ሳንቲም ሲሆን፤ ጠፍጣፋና ክብ ነው። የዎማሻ ክቡ ክፍል መሃሉ ላይ ክፍት ሲሆን፤ ከክቡ አንደኛው ክፍል የሚነሳ ጠፍጣፋና ሹል አካል አለው።


የሲዳማ አረጋውያን የገንዘቡን የመግዛት አቅም በተመለከተ እንደሚሉት ከሆነ፤ አንድ ዎማሻ እስከ አምስት መቶ ከብቶች የመግዛት አቅም ነበው።
ምንጭ፤ sidama@visitsidama.com

Sunday, December 19, 2010

Addis Ababa –Defence Force dropped two valuable points here today when they were held to a 1-1 draw by the visiting Hawassa City team.
Bedasso Hora for Defence and Yitsak for Hawassa were the goal scorers.
Meanwhile, Lideta Nyala shared a point with Harar Brewery (1-1) in Harar.
Remaining fixtures:
Sunday, December 19, 2010:
Ethiopian Coffee (1) vs Fincha Sugar (15) at 3pm
Ethiopian Banks (3) vs EEPCO (14) at 5pm
Dire Dawa City (6) vs Sebeta City (11) at 4pm
Sidama Coffee (13) vs Adama City (9) at 3pm
Tuesday, December 21, 2010:
Mugher Cement (10) vs Dedebit FC (5)
Trans Ethiopia (7) vs St. George (16)
የሃዋሳ ከተማ ምክር ቤት 3ኛ ዓመት የስራ ዘመን 2ኛ አስቸኳይ ጉባኤውን በማኬሄድ የተለያዩ ሹመቶችን አፀደቀ፡፡ ምክር ቤቱ በዚሁ ጉባኤው በ3 አጀንዳዎች ላይ ውይይት አካሂዷል፡፡
በዚሁም መሰረት የ1ኛ ዙር 2ኛ ዓመት ስራ ዘመን የ5ኛ መደበኛ ጉባኤንና የ1ኛ ዙር 3ኛ ዓመት ስራ ዘመን 1ኛ አስቸኳይ ጉባኤ ቃለ-ጉባኤዎችን ተወያይቶ በሙሉ ድምጽ አጽድቋል፡፡ የሹመት ሥነ-ሥርዓትም አካሂዷል፡፡
ምክር ቤቱ በዋና አፈ-ጉባኤነት እንዲመሩ የተከበሩ አቶ ደምሴ ደንጊሶን  በዋና አፈ-ጉባኤነት ሾሟል፡፡
የሃዋሳ ከተማ ከንቲባ አቶ ሽብቁ ማጋኔ እንዳስታወቁት ከተማዋ የበርካታ ብሔር ብሔረሰቦች መኖሪያና የቱሪስት መዳረሻ በመሆኗ የባህል፣ ቱሪዝምና የመንግስት ኮሚዩኒኬሽን መምሪያ እንዲዋቀር ተደርጓል ብለዋል፡፡
በዚህም መሰረት ምክር ቤቱን በዋና አፈ-ጉባኤነት ሲመሩ የነበሩትን አቶ ዘላለም ላሌን የባህል ቱሪዝምና የመንግስት ኮሚኒኬሽን መምሪያ ሃላፊ ሆነው እንዲሾሙ ምክር ቤቱ በሙሉ ድምጽ አጽድቋል፡፡
ከንቲባው እንዳሉት ሹመቱ የተሰጣቸው ባላቸው የትምህርት ዝግጅትና የፖለቲካ ቁርጠኝነት መሰረት ያደረገ መሆኑን ገልፀዋል፡፡
ተሿሚዎችም የቃለ-መሃላ ሥነ-ሥርዓት መፈፀማቸውን ባልደረባችን ታምራት ሽብሩ ዘግቧል፡፡

የክልለ ርዕሰ መስተዳድር ክቡር አቶ ሽፈራው ሽጉጤ በጉባኤው መክፈቻ ላይ እንዳሉት ሃገሪቱ ያላትን ውስን ሃብት በአግባቡ በመጠቀም የተያያዝነውን  የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ለማሳካት በቁርጠኝነት መንቀሳቀስ ይገባል፡፡
ለዚህም  ግልፀኝነትና ተጠያቂነት ያለበት የኦዲት አሰራር ስርዓትን መከተል እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡
በሃገሪቱ አየታዬ ያለው ፈጣንና ቀጣይነት ያለው ዕድገት ተጠናክሮ እንዲቀጥል የኦዲት አሰራር ስርዓቱ ተኪ የሌለው መሆኑን ርዕሰ መስተዳድሩ ገልጸዋል፡፡
የፌዴራል ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤት ዋና ኦዲተር አቶ ገመቹ ዱቢሶ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት መንግስት ካፀደቀው የእድገትና ትራንስፎርሜሸን እቅድ አንፃር የኦዲት ተቋማትን የትኩረት አቅጣጫዎችን በሚገባ መለየት እንደሚያስፈልግ ተናግረዋል፡፡
ለእቅዱ ስኬት የገቢ አሰባሰብ፣ ሥርዓት፣ የበጀት አጠቃቀምና የመንግስታዊ ተቋማትን አፈጻጸም በየጊዜው በመገምገምና የማሻሻያ ሃሳቦችን በማመንጨት ትኩረት ተሰጥቶ ሊሰራ እንደሚገባ አስገንዝበዋል፡፡
የደቡብ ክልል ኦዲት መስሪያ ቤት ዋና ኦዲተር አቶ ሳህሌ ገብሬ በበኩላቸው የኦዲት ተቋማት ያሉባቸውን ችግሮች በውል ተገንዝበው የሚጠበቅባቸውን ኃላፊነት እንዲወጡ ጉባኤው አቅጣጫ የሚያስቀምጥ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
በጉባኤው የእርስ በርስ ተሞክሮን በማስፋት ጠቃሚ ግብዓት የሚገኝበት እንደሚሆንም አስረድተዋል፡፡
ለሦስት ተከታታይ ቀናት በሚቆየው 16ኛው ሃገር አቀፍ የዋና ኦዲተሮች ጉባኤ ላይ ከሁሉም ክልሎች፣ ከአዲስ አበባና ከድሬደዋ መስተዳድሮች የተወጣጡ ዋና፣ ምክትል ኦዲተሮችና ባለድርሻ አካላት መገኘታቸውም ታውቋል፡፡
ሃዋሳ, ታህሳስ 10 ቀን 2003 (ሃዋሳ) -በደቡብ ክልል አሳን በብዛት ለማምረት በ2 ነጥብ 2 ሚሊዮን ብር ወጪ የአሳ ጫጩት ማራቢያ ማዕከል እየተገነባ መሆኑን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። ባለፉት ሶስት ወራት ከ3ሺህ ቶን በላይ አሳ ተመርቶ ለገበያ መቅረቡም ተገልጧል ።

በቢሮዉ የመንግስት ኮሙኒኬሽን የስራ ሂት ባለቤት አቶ ብርሃኑ ጦፉ ሰሞኑን ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጡት የአሳ ማራቢያ ማእከሉን መገንባት ያስፈለገዉ በእርባታዉ ለመሳተፍ የሚፈልጉ አርሶ አደሮች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ በመምጣቱ ነዉ ።

የአሳ ማራቢያ ማዕከሉ መቋቋም በዘርፉ መሰማራት ለሚፈልጉ አርሶ አደሮች የአሳ ጫጩት በማቅረብ ከሚሰጠዉ አገልግሎት በተጨማሪ ለአርሶ አደሩና ባለሙያዎች ስልጠና በመስጠትና በምርምር ማዕከልነት እንደሚያገለግል አስረድተዋል።

በክልሉ ዉሃ ገብ በሆኑ ደጋማ አካባቢዎች በአርሶ አደሮች ጓሮና በእርሻ ማሳ አካባቢ አነስተኛ የአሳ ማራቢያ ኩሬዎችን በማዘጋጀት አርሶ አደሩን ተጠቃሚ ለማድረግ ባለፉት ሶስት አመታት የተለያዩ ተግባራት መከናወናቸዉን ተናግረዋል ።

በተለይም በሲዳማ ዞን አርቤ ጎና ፣ዳሎታ ፣ሃገረ ሰላም ወረዳዎች፣ በጌዴኦ ዞን ይርጋጨፌ ወረዳና በሌሎችም አካባባቢዎች ከ100 የሚበልጡ ሰዉ ሰራሽ ኩሬዎችን በማዘጋጀትና ከ25ሺህ በላይ የአሳ ጫጩቶችን በመጨመር ከእርባታዉ ከ1ሺህ በላይ ቤተሰቦች ተጠቃሚ ማድረግ መቻሉን ገልፀዋል


የወላይታ ግብርና ምርምር ማዕከል አርሶ አደሮች ከመደበኛ የእርሻ ስራቸዉ ጎን ለጎን የተሻለ የስጋ ምርት የሚሰጡ የአሳ ዝርያዎችን በማራባት ተጠቃሚ እንዲሆን የበኩሉን ድጋፍ እያደረገ መሆኑም ተገልጧል ።

በክልሉ የተለያዩ አካባቢዎች የሚገኙ አርሶ አደሮች አሳ ለምግብነት ያለዉን ጠቀሜታ እየተረዱ በመምጣታቸዉ ባለፉት ሶስት ወራት 14 አዲስ የአሳ ማራቢያ ኩሬዎችን ማዘጋጀታቸዉን ጠቁመዋል።

ባለፉት ሶስት ወራትም ከክልሉ ሃዋሳ ፣ሻላና ፣አብያታ ሃይቆች እንዲሁም ከተለያዩ ወንዞችና ሰዉ ሰራሽ የአሳ ማራቢያ ኩሬዎች ከ2ሺህ50 ቶን በላይ አሳ ለማምረት ታቅዶ 3ሺህ94 ቶን ተመርቶ ለገበያ መቅረቡንም አቶ ብርሃኑ ተናግረዋል።


Sunday, December 12, 2010

• ሁከቱ ሊቀ ጳጳሱ ወደተመደቡበት ሀገረ ስብከት እንዳይመጡ ለማሣቀቅ እና አዲሱ ሥራ አስኪያጅ ችግር መፍታት እንደተሳናቸው ለማሳየት ጀምበር በጠለቀችባቸው በእነ ያሬድ አደመ የታለመ ነው፤
•‹‹በሁከቱ ስለት፣ ዱላ እና ድንጋይ የተጠቀሙት ወሮበሎቹ ባደረሱት ድብደባ ከአምስት ያላነሱ የሰንበት ት/ቤት አባላት እና ፖሊሶች ተጎድተዋል፤ አንዱ ወጣት ጆሮው የተቆረጠ ሲሆን በጭንቅላቱ ላይ ከፍተኛ ጉዳት የደረሰበት ሌላው ወጣት ደግሞ ራሱን ስቶ በጉሉኮስ እየተረዳ ይገኛል፡፡›› (የሆስፒታል ምንጮች)
•ፖሊስ ከያሬድ እና ዓለምነህ ሽጉጤ በተጨማሪ በሁከቱ የተሳተፉ ሰባት ቀንደኛ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር አውሏል፤
•ፓትርያሪኩ፣ ወ/ሮ እጅጋየሁ በየነ እና በጋሻው ደሳለኝ ሁከተኞቹን ለማስለቀቅ ጥረት እያደረጉ ነው፤
•የሐዋሳ የአገር ሽማግሌዎች ዛሬ የክልሉን ርእሰ መስተዳድር እንደሚያነጋግሩ ይጠበቃል
• በመጪው ቅዳሜ ብፁዕ አቡነ ገብርኤል ወደ ሐዋሳ እንደሚመጡ በአዲሱ ሥራ አስኪያጅ ሲነገራቸው ያጉረመረሙት ‹‹የተስፋ ኪዳነ ምሕረት›› አባላት የሊቀ ጳጳሱ ወደ ሀገረ ስብከቱ መምጣት እንደሚያስከፋቸው በአዎንታ አረጋግጠዋል
•‹‹እነያሬድ አደመ ተከልክለው ማንም አራት ጎማ ያመጣው ሁሉ በዚህ መድረክ ላይ አያዝበትም፡፡››
(ደጀ ሰላም፤ ኖቬምበር 8/2010፤ ጥቅምት 29/ 2003 ዓ.ም) – ትናንት እሑድ ሰንበት ጥቅምት 28 ቀን 2003 ዓ.ም ረፋድ ላይ በሐዋሳ ደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም አዲሱ የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ ሊቀ ኅሩያን ዓለም እሸቱ የሰንበት ት/ቤት ወጣቶችን ለማነጋገር የጠሩት ስብሰባ ዓለምነህ ሽጉጤ በሚባለው ግለሰብ በሚመራው ‹‹ተስፋ ኪዳነ ምሕረት የፀረ ኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያ እና መቆጣጠሪያ ማኅበር›› እየተባለ በሚጠራው አካል በታቀፉ እና በእነ ያሬድ አደመ በተደራጁ ወሮበሎች ከፍተኛ ሁከት ተቀስቅሶበት ውሏል፤ በሁከቱ ወደ ገዳሙ የስብከተ ወንጌል አዳራሽ እንዳይገቡ በወሮበሎቹ የተከለከሉት እና በቀድሞው የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ ከታገዱት ሕጋዊዎቹ የሰንበት ት/ቤቱ አባላት መካከል ከአምስት ባላነሱት ላይ በስለት፣ በበትር እና በድንጋይ በደረሰባቸው ድብደባ ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸዋል፤ አንዱ ወጣት ጆሮው የተቆረጠ ሲሆን ሚስማር በተሰካበት ብትር ጭንቅላቱን የተመታው ሌላው ወጣት ደግሞ ራሱን ስቶ በሆስፒታል በጉሉኮስ እየተረዳ እንደሚገኝ ተገልጧል፡፡ የገዳሙን ዙሪያ በመክበብ እና ወደ ቅጽሩ በመግባት ብጥብጡን ያበረደው የፌዴራል ፖሊስ ሁከቱን ለመቀስቀስ ቅዳሜ ምሽት የጠብ ምክር ሲያቅዱ አድረው ረፋድ ላይ በመከሩት መሠረት ብጥብጡን ከለኮሱ በኋላ ኮንትራት በተነጋገረው ሚኒባስ ታክሲ ከሐዋሳ ከተማ ወጥቶ ለመሸሽ የሞከረውን ያሬድ አደመን እንዲሁም ዓለምነህ ሽጉጤን ከሌሎች ሰባት ግብረ አበሮቻቸው ጋራ በቁጥጥር ሥር አውሏቸዋል፡፡
ባለፈው ሳምንት ዓርብ ከሁለት ሰባክያነ ወንጌል እና ከሁለት ዘማርያን ጋራ ወደ ሐዋሳ በማምራት በደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም እና በቅድስት ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን የስብከተ ወንጌል እና የትውውቅ መርሐ ግብር ያካሄዱት ሥራ አስኪያጁ ሊቀ ኅሩያን ዓለም እሸቱ ሁከተኞቹን ጨምሮ ከሐዋሳ የፍትሕ እና ልማት ኮሚቴ አባላት፣ ከሀገር ሽማግሌዎች፣ ከአድባራት አስተዳዳሪዎች እና ከቀድሞው የደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም የሰበካ ጉባኤ አባላት እስከ ቅዳሜ ምሽት ድረስ እየተወያዩ ከመለስተኛ ዕንከኖች በቀር ሁኔታውን በትዕግሥት እና በትሑት ሰብእና ይዘው በመግባባት መንፈስ ለመዝለቅ ችለው ነበር፡፡ የትውውቁ መርሐ ግብር እና የስብከተ ወንጌሉ አገልግሎት ከሥራ አስኪያጁ ጋራ በመጡት ሰባክያን እና ዘማርያን በጥሩ ሁኔታ መያዙ፣ ስምሪቱም በሀገረ ስብከቱ ማእከላዊ ቁጥጥር መደረጉ ያልተመቻቸው ያሬድ አደመ እና ዓለምነህ ሽጉጤም ቅዳሜ ማታ በደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም አዳራሽ ተከታዮቻቸውን ይዘው በማግሥቱ እሑድ የጠብ መንሥኤ የሚፈጥሩበትን ስልት ሲቀይሱ አመሹ፤ እሑድ ከቀትር በኋላ ዘጠኝ ሰዓት ላይ ግን ሥራ አስኪያጁ ለብቻቸው እንዲያነጋግሯቸው በጠየቁት መሠረት ለማድረግ ታቅዶ ለነበረው ውይይት አምስት ተወካዮቻቸውን ይዘው እንዲመጡ ቀጠሮ ተይዞላቸው ነበር፡፡
በውይይቱ ላይ አዲሱን ሥራ አስኪያጅ ከቃለ ዓዋዲው ውጭ ‹የተመረጡቱ› ሕገ ወጡ የሰንበት ት/ቤቱ አመራር እና የገዳሙ ሰበካ ጉባኤ አባላት በሐላፊነታቸው እንዲቀጥሉ ለመጠየቅ ካልሆነም አካላዊ ጥቃት በማድረስ ጭምር ለማስገደድ ወስነው ነበር፡፡ ከቀትር በፊት ጠዋት ደግሞ ተኣምረ ማርያም የሚያነቡትን ካህን እና ከሥራ አስኪያጁ የልኡካን ቡድን አባላት አንዱ የሆነውን ዘማሪ ምንዳዬ ብርሃኑን ከመድረኩ ጎትቶ ለማውረድ አቅደው ነበር – ‹‹እነያሬድ አደመ ተከልክለው እነርሱ ባቀኑት አገር ማንም በአራት ጎማ የመጣ ሁሉ በዚህች መድረክ ላይ አያዝባትም!›› የሚል ማስጠንቀቂያ ከማፊያው ቡድን አባላት በአንዱ ተነግሮት ነበር – ዘማሪ ምንዳዬ፡፡
እሑድ ጠዋት ድርገት እንደ ወረዱ የዐዋኪው ቡድን አባላት የሆኑ ዘማሪ ነን ባዮች ዩኒፎርም ለብሰው መዘመር ይጀምራሉ፡፡ ሁኔታውን በትዕግሥት ያሳለፉት ሥራ አስኪያጁ የዕለቱ ተኣምር እንዲነበብ እና ስብከተ ወንጌሉ እንዲሰጥ ያደርጋሉ፡፡ በመቀጠልም ብፁዕ አቡነ ገብርኤል የፊታችን ቅዳሜ እንደሚመጡ በመናገር ላይ እንዳሉ የቡድኑ አባላት ጉርምርታ ድምፅ ያሰማሉ፤ ሥራ አስኪያጁም የጉርምርምታው ምክንያት የመከፋት መሆኑን ለማረጋገጥ ሲጠይቁ የአዎንታ መልስ ይሰጣቸዋል፤ አለ የሚባለውን ችግር በዚያኑ ዕለት ከሰዓት በኋላ ከአምስት ተወካዮቻቸው ጋራ በሚደረገው ውይይት በመነጋገር ለመፍታት መታቀዱን ያሳውቃሉ፡፡ አያይዘውም የቡድኑ አባላት ቅዳሴ ሳያልቅ እና ተኣምረ ማርያሙ ሳይነበብ መዝሙር መዘመራቸው አግባብ እንዳልሆነ ያስረዳሉ፤ በዚህ ወቅት ከቡድኑ አባላት አንዱ መነጋገሪያውን በማንሣት፣ ‹‹ምእመናን ሁላችሁም ወደ አዳራሽ ግቡ›› በማለት ያዝዛል፡፡ ሥራ አስኪያጁም ጸሎተ ቅዳሴው የተጠናቀቀ በመሆኑ ምእመናን ወደ የቤታቸው እንዲሄዱ እና የሰንበት ት/ቤት አባላት የሆኑ ወጣቶች ብቻ ወደ አዳራሽ እንዲገቡ ያሳስባሉ፡፡
ሥራ አስኪያጁ በሰጡት ማሳሰቢያ መሠረት ቀደም ሲል በነበሩት የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ እና በሐዋሳ ደብረ ኀይል ቅዱስ ገብርኤል ገዳም አላግባብ በተሾሙት አስተዳዳሪ ውሳኔ የታገዱት ሕጋዊዎቹ የሰንበት ት/ቤት አባላትም ወደ አዳራሹ ለመግባት ሲሞክሩ እንዳልተፈቀደላቸው በማፊያ ቡድኑ ይነገራቸዋል፡፡ በዚህ መካከል በተፈጠረው ዐምባጓሮ በምክር ያደሩት እና ያሬድ አደመ በሞባይል ስልክ የሚመራቸው ወሮበሎች ሚስማር በተመታበት ብትር እና በድንጋይ እሩምታ ሽሽት የመረጡትን ወጣቶች መአት ያወርዱባቸው ጀምር፡፡ በድንጋዩ ውርጅብኝ መፈንከት ያልቀረላቸው እና ክሥተታቸው እንደ ተራዳኢ መልአክ የታየው የፌዴራል ፖሊስ አባላትም ሁኔታውን በቅርበት ይከታተሉት ኖሮ ድብደባውን በአስቸኳይ ባይቆጣጠሩት ጉዳቱ ሊባባስ ይችል እንደ ነበር የተነገረ ሲሆን የጉዳተኞችን መጠን አስመልክቶ የተለያየ አኀዝ ተዘግቧል፡፡ ለደጀ ሰላም በደረሰው ጥቆማ ከአምስት ያላነሱ ወጣቶች እና ፖሊሶች ጭምር መጎዳታቸው የተነገረ ሲሆን አንድ ወጣት እስከ አሁን ራሱን እንደ ሳተ በሆስፒታል ሕክምና ላይ እንደሚገኝ ተመልክቷል፡፡
ትናንት ማምሻው ድረስ እና ዛሬ ጠዋት በጋሻው እና ወ/ሮ እጅጋየሁ በተለይም ያሬድ አደመን ለማስለቀቅ ጥረት ማድረጋቸው የተሰማ ቢሆንም ከመንግሥት ምንጮች እንደተሰማው ፖሊስ በቀጣይ ሁከቱን በማስተባበር እጃቸው እንዳለበት የሚጠረጠሩትን በጋሻውን እና ወ/ሮ እጅጋየሁን በቁጥጥር ሥር ሊያውላቸው ይችላል፡፡ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩም ብፁዕ አቡነ ገብርኤል በጉዳዩ ጣልቃ ገብተው ሁከተኞቹን እንዲያስፈቱ ጫና እያደረጉባቸው መሆኑን ለመረዳት ተችሏል፡፡
የግል ጥቅማቸውን ለማጋበስ ሲሉ ሀገረ ስብከቱን በአስነዋሪ ድርጊቶቻቸው እና የማያባራ በሚመስለው የእርስ በርስ መከፋፈል አዙሪት ውስጥ ባሰነበቱት በእነዚህ ግለሰቦች ላይ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ በቀጠለው ምርመራ ለሁከት የሚያሰማሯቸው ኀይሎች ከያሉበት እየታደኑ መሆኑ ተዘግቧል፡፡ በሁኔታው ሲማረሩ የቆዩት የከተማው ምእመናን የጸጥታ ኀይሉ ከጥንተ ታሪካቸው ጀምሮ የሁከት መዝገብ እና የመለያየት አበጋዝ ሆነው የኖሩት ግለሰቦች በሚያሳዩት እስስታዊ ጠባይዕ ሳይዘናጋ ለአዲሱ የሀገረ ስብከቱ አስተዳደር እና ለከተማው አጠቃላይ ሰላም ዘላቂ መፍትሔ የሚሰጥ ጥብቅ እና ፍትሐዊ ርምጃ እንዲወስድባቸው ተማፅነዋል፡፡

Thursday, December 9, 2010

By Wolassa Kumo
1. Introduction
In my previous articles, I mentioned the Sidama grand social constitution Seera, and various sub constitutions which derive from this grand constitution. We have also seen that all social constitutions or Seera in Sidama were based on the Sidama moral code of halale, the true way of life. In this socio-cultural and socio-political system, the role of the elders was very important. Elders were bestowed with the power of enforcing the Seera and referring the recalcitrant to Magano or God if he/she refuses to abide by the Seera.

The power of elders in the Sidama society was not based on a simple age count as is the case in most modern societies. The Sidama elder is more the product of various social processes through which he passes than the product of a simple aging. For a person to become a recognised elder with authority in Sidama, he has to become a Cimeessa (respected elder with authority) or Cimeeyye for many respected elders. There are three important socio-cultural processes that shape the Sidama elder who will have the required authority to enforce the Seera system in the society. These are: the Luwa cycle, Barcima (circumcision), and the Anga culture. In this brief article, we will revisit the cultures that shape the institution of Cimeessa in the Sidama society.

2. The Sidama Luwa Cycle
As I pointed out in my previous articles, the Luwa is administered by an age grade system where each grade rotates every 8 years. There are five rotating grades in the Luwa system. These are: Darara, Fullassa, Hirobora, Wawassa and Mogissa. The Malga clan in Awassa district adds Binancha as the sixth grade.

However, the recruitment to a given Luwa grade does not depend on the age of the individual. It depends on the grade of one's father. For instance, if we assume that Darara is the first cycle and Mogissa is the last cycle, and if the son of Darara becomes Mogissa, a son born to a person who is a member of the Darara cycle has to wait for 32-40 years to join the Mogissa grade. Therefore, in the Luwa cycle, it is possible that a child as well as a 40 years old adult can become members of the same Luwa cycle. Thus, age is not a sole criterion in the making of the Sidama Cimeessa (respected elder). A person who did not pass through the Luwa cycles cannot become a Cimeessa while a younger person can qualify for a position if he fulfils all other requirements.

The Luwa system has two important objectives. The first and the most important one is the recruitment and training of the able bodied men for the defence of the nation. The second objective is the development of potential elders who will have authorities to replace the current elders (Cimeeyye). Women are not allowed to participate in the Luwa system. Therefore, they are automatically excluded from the nation's defence forces as well as from becoming Cimeeyye or respected elders. However, the Sidama society has its own ways of showing respect for elderly women.

A fascinating aspect of the Sidama culture in this regard is that, younger people never call older people, men or women, by their names. They always use the name of their children, using as prefix, mother of ".." and father of ".". If they do not know the names of their children, they simply call them mother or father, even if they are not their real mothers and fathers. While many of the beautiful Sidama indigenous cultures have been lost due to the Abyssinian conquest, this particular way of life survived until today.
Avoiding the direct contact with the mother-in-laws is another aspect of unique respect the Sidama society offers to women in general. A person who is newly married to the daughter of a woman will not stand in her way if he sees her walking in the street. He has to run in to the bushes to give the mother way to proceed with her trip. Not only he is not allowed to mention her name, but he is also required to talk with a language of respect such as Ki'ne (equivalent to English "thou" - in Sidaamuaffo). The wife is required to reciprocate the respect to her husband's family. But she is required to reciprocate it to the father of her husband, as she is required to be in close contact with the mother of her husband. This aspect of the Sidama culture is being gradually eroded due to massive conversion into Christianity.

3. Barcima (Circumcision) and Its Social Implications
In Sidama society, male circumcision has been practiced since time immemorial. Circumcision is one of the processes of building respected elders (Cimeeyye) in Sidama society. After a person participates in the Luwa cycles he has to carry out circumcision before his sons' Luwa cycle arrives. If he fails to circumcise before that, his progression to the class of respected elders can be seriously undermined. A non circumcised old person cannot be regarded as Cimeessa in Sidama society.
The circumcision ceremony is one of the biggest social events in Sidama society. Depending on the level of wealth of the individual, such as the size of farm and farm land owned, the size of Enset or coffee plantation, and the number of cattle the person owns, he can organize a huge ceremony involving hundreds of elders and young men and women from the area and far apart for the ceremony. Everyone invited or present in the ceremony is provided with Buurisame (food made from Enset with a lot of butter in it) and Malawo (drinks made from pure honey) beginning with the oldest and going down to the youngest. This process is called Malawo Tuma (the Honey Ceremony).

For a person to prepare the Honey Ceremony during his circumcision he has to pass through one of the Luwa cycles with in the past 40 years but not beyond. Thus, during the ceremony every body praises not only the person who is going to be circumcised but also his Luwa grade, stating that the Honey Ceremony belongs to such a person and such a Luwa grade. At the beginning of the Honey Ceremony, the person to be circumcised declares that it is his time now to circumcise and that he makes his Luwa grade and the Sidama society proud by willing to defend the nation and become an elder to serve the society.
I participated in two of such beautiful ceremonies in his rural village when I was about 8-10 years old, and I still remember how beautiful those ceremonies were. Most of these types of ceremonies that survived the Abyssinian conquest have now been almost lost due mainly to conversion into Christianity. The next stage in the making of the Sidama Cimeessa institution is the Anga culture.

4. The Anga Culture
The Anga culture is the most complicated part of the Sidama culture. Anga, which literally means "hand", has a different meaning when it is used in the context of the development of Cimeessa or Cimeeyye, respected elders or elders with authority. An elder with the Anga authority must have already participated in the Luwa cycles, must have been circumcised and most notably organized the grand Honey Ceremony. An elder who did not pass through those stages cannot claim to have the Anga authority.
An elder or Cimeessa who has Anga has superior moral authorities to all other Cimeessa in the society. In other words, the Anga is the last stage in the making of the Sidama Cimeessa or an elder with full moral authority to enforce Seera (social constitution) in the Sidama society. In addition to passing though the Luwa cycles, circumcision and Honey Ceremonies, the elder who claims the Anga authority has to make Kakalo (sacrifices) to the ancestors to declare his position as a holder of the Anga Authority.
An elder with Anga authority does not participate in any ordinary activities in the society. He does not eat any meat unless the animal is slaughtered either by himself or some one who has similar Anga authority like him. One fascinating aspects of the Anga culture is that when the Cimeessa with the Anga authority is a in a house dining alone or with some one, every body must keep quite. This is because, if some one mentions some names which are considered to be impure while the Cimeessa with the Anga was eating, then he will automatically stop eating. These names include animal names such as pigs, dogs or sounds like shouting, whistling and so on. If the Cimeessa with Anga listens to those names and sounds while he is eating, he has to automatically stop eating and leave. If he does not do so, he loses his Anga authority and has to offer other sacrifices to reclaim the Anga.

As in the case of many other areas in the Sidama culture and civilization, in this area extensive future research is required.

The Anga culture is practiced by the Sidama clan called the Xummano or the Yemerechcho. However, the Luwa, Circumcision and Honey Ceremonies are practiced by any member of the Sidama society. At present, the Anga culture has almost disappeared because of massive conversion to Christianity and diminishing number of the members of the society who acknowledge the Authority of Anga. Likewise, the authority of Cimeessa has been weakened and highly undermined. Although the concept still survives in Sidama, its significance has been significantly reduced.

5. Systematic abuse of the Cimeessa institution by the current regime.
Another factor that undermined the Cimeessa institution in Sidama is political interference by the current regime. Because of the unpopularity of most of the measures the current regimes undertakes in Sidama, it has resorted to bribing the elders. The members of the ruling party personally contact well known Sidama elders through out the Sidama land and provide them with money and transport them to towns and cities whenever they convene unpopular meetings in Sidama. The elders are forced to comply to these pressures both for fear of political persecution and because of the economic benefit they obtain in participating in these processes. Even after the Loqqe massacre, the first people invited to a meeting in Awassa in 2002 to support the actions of the massacre were the elders. However, this time the elders did the opposite of what they were expected to do. They unanimously condemned the massacre.

Although the elders try to balance cultural values they uphold with the benefits and intimidation the current regime, the constant pressure under which the regime puts the Sidama Cimeessa institution and the continued participation of the elders in most unpopular decisions regarding the Sidama society has seriously undermined the creditability of this institution at present. The most resilient group that continually rejects unpopular measures of the regime has become the youth, particularly the young people below the age of 30. This is mainly due to relatively better education and exposure this group has regarding the basic human rights, democracy and freedom. Since this demographic group represents the future of Sidama, our nation has a great hope!!

ለ‹‹ስድስት ቀናት ፖሊስ ጣቢያ ስንታሰር ፍርድ ቤት አልቀረብንም››  ተማሪዎች
‹‹በሕጉ መሠረት ፍርድ ቤት አቅርበናቸዋል››  የዲላ ከተማ ፖሊስ


(በታምሩ ጽጌ) ከአዲስ አበባ 338 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኘው የዲላ ዩኒቨርሲቲ ኅዳር 24 ቀን 2003 ዓ.ም. ተነስቶ ለነበረውና በልዩ የፖሊስ ኃይል በቁጥጥር ሥር ለዋለው የተማሪዎች ረብሻ ላይ በመሳተፍ፣ በማነሳሳትና ጉዳት በማድረስ በተጠረጠሩ ሁለት ተማሪዎችና ሌሎች ሦስት ግለሰቦች ላይ በትናንትናው ዕለት ክስ ተመሠረተባቸው፡፡

በከሳሽ መርማሪ ፖሊስ በዲላ ከተማ የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ክስ የተመሠረተባቸው የሦስተኛ ዓመት የቋንቋ ተማሪ በሆኑት ተማሪ ሜላት ዓይናለም፣ ተማሪ ምዕራብ አለማየሁ፣ እንዲሁም የዩኒቨርሲቲው ተማሪ ባልሆኑት ሚሊዮን ምንጊዜም ግዛቸው፣ ፍጹም ብዙአየሁና አብዱ አቡበከር ላይ መሆኑን የክስ ቻርጁ ያስረዳል፡፡

በዲላ ከተማ መግቢያ ዳርቻ ላይ የተመሠረተው የዲላ ዩኒቨርሲቲ ሁለት ካምፓሶች ሲኖሩት፣ ረብሻው የተነሳው ኦዳአያ (አዲሱ ካምፓስ) በሚባለው ውስጥ ሲሆን፣ የረብሻውም መነሻ በአንድ ተማሪ ላይ በደረሰ ድብደባ ምክንያት መሆኑን ክሱ ያመለክታል፡፡

ኅዳር 24 ቀን 2003 ዓ.ም. ከጠዋቱ 5፡30 ሰዓት ሲሆን ተማሪዎች ፈተና ጨርሰው ይወጣሉ፡፡ በዚህ ጊዜ አንድ ቀድሞ የወጣ ተማሪ (ምንተስኖት ጌቱ) ጋር በተፈጠረ ግጭት 1ኛ እና 2ኛ ተከሳሾች በተንቀሳቃሽ ስልክ ከትምህርት ቤቱ ውጭ ያሉትን 3ኛ እና 4ኛ ተከሳሾች በመጥራት ተማሪውን በማስደብደባቸው ሆን ብለው አስበው፣ ፀብ በማስነሳት፣ በሰው አካልና ንብረት ላይ ጉዳት በማድረስ ወንጀል መከሰሳቸውን ቻርጁ ይገልጻል፡፡

መርማሪ ፖሊስ 1ኛ እና 2ኛ፣ 3ኛ እና 4ኛ እንዲሁም 5ኛ ተከሳሾች የፈጸሙትን ወንጀል በመዘርዘር ክስ መርስቶባቸዋል፡፡

በዲላ ዩኒቨርሲቲ ተፈጠረ ስለተባለው ረብሻ ያነጋገርናቸው የአዲሱ ካምፓስ የተማሪዎች አገልግሎት የሥራ ሒደት አስተባባሪ አቶ ብርሃኑ ደንደና የገለጹልን ደረሰ ከተባለው ረብሻ ጋር የማይገናኝና ለየት የለ ነገር ነው፡፡

እንደ አቶ ብርሃኑ ገለጻ፣ ከ15 ቀናት በፊት የሁለተኛ ዓመት የታሪክ ተማሪ የነበረች ብዙነሽ ብርሃኑ የምትባል ልጅ ትጠፋለች፡፡ ተማሪዎቹ ‹‹የት ሄደች?›› በሚል ዩኒቨርሲቲው በማፈላለግ ሥራው ላይ እንዲሰማራ ያዛሉ፡፡ ዩኒቨርሲቲው የቻለውን ሁሉ ቢያደርግም ተማሪዋ ልትገኝ አልቻለችም፡፡

በዚህ ጊዜ ተማሪዎቹ ‹‹እኛስ ምን ዋስትና አለን?›› በማለት ለመረበሽ ቢሞክሩም፣ ዩኒቨርሲቲው አረጋግቶ ትምህርት እንዲቀጥል ማድረጉን አቶ ብርሃኑ ገልጸዋል፡፡

በሁለቱ ካምፓሶች መካከል (500 ሜትር ይራራቃሉ) አንድ ድልድይ መኖሩንና በሥሩ ትልቅ ባህር እንዳለ የገለጹት አስተባባሪው፣ የሕይወት አድን ሠራተኞች ቀጥረው ቢያስፈልጉም ብዙነሽ አልተገኘችም፡፡

በመጨረሻ በተደረገ ማፈላለግ በሕክምና መስጫ አካባቢ መታየቷን በጓደኞቿ በኩል በመጠቆሙ፣ የተባለው ጣቢያ ሄደው ሲጠይቁ፣ ልጅቷ ስትመረመር መፀነሷ ተነግሯት እንደሄደች እንደተገለጸላቸውና እስካሁን እንዳልተገኘች አቶ ብርሃኑ ተናግረዋል፡፡ ተማሪዎቹም እስካሁን ስለሷ በማሰብ ላይ እንደሚገኙም ጠቁመዋል፡፡ በዲላ ዩኒቨርሲቲ ሁለቱም ካምፓሶች 8362 ተማሪዎች መኖራቸውንም አቶ ብርሃኑ አሳውቀዋል፡፡

ኅዳር 24 ቀን 2003 ዓ.ም. ተፈጠረ የተባለውን ረብሻ በሚመለከት ግን የተማሪዎች እርስ በርስ ግጭት በመሆኑ ‹‹ቀላል ነው›› ቢሉም ጉዳዩ ግን ተካሮ ፍርድ ቤት ክስ ተመስርቷል፡፡

ክስ የተመሠረተባቸውና በእስር ላይ የሚገኙት ተማሪዎች ግን የሚያነሱት ቅሬታ አላቸው፡፡ ‹‹በሕግ ተደንግጐ የሚኘውን አንድ ሰው በፖሊስ ቁጥጥር ሥር በዋለ በ48 ሰዓታት ውስጥ ፍርድ ቤት መቅረብ አለበት›› የሚለውን በመጣስ መብታቸውን ማጣታቸውን ገልጸዋል፡፡ ለስድስት ቀናት ያህል ፖሊስ ጣቢያ ሲታሰሩም ፍርድ ቤት እንዳልቀረቡም ወላጆቻቸው ተናግረዋል፡፡ መብታቸው ስለተጣሰም ለክልሉ መንግሥት እንደሚከሱም ገልጸዋል፡፡

የዲላ ከተማ ፖሊስ ጽ/ቤት ኃላፊ ዋና ኢንስፔክተር ንጉሴ ዲዶ ደግሞ እንደገለጹት፣ በወቅቱና በሕጉ መሠረት የተያዙት በሙሉ ዲላ ከተማ የመመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት መቅረባቸውን ተናግረዋል፡፡
የክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳድርና የንግድ ኢንዱስትሪና ከተማ ልማት ቢሮ ኃላፊ አቶ ታገሰ ጫፎ ቢል ቦርዱን መርቀው ከከፈቱ በኋላ ባደረጉት ንግግር ግብር በወቅቱ መከፈል በሀገር ደረጃ ለሚከናወኑ መሰረተ ልማቶች ስኬት ትልቅ ፋይዳ አለው፡፡
ግብር በመክፈሉ የተሰሩ የልማት ስራዎች ለከተማው ህብረተሰብ ማሳየት የተጀመረው አሰራር በተለያዩ መንገዶች እስከ ገጠር ቀበሌ የሚቀጥል መሆኑን አቶ ታገሰ ገልፀዋል፡፡
አርሶ አደሩ ለሚጠቀምበት የእርሻ ይዞታ ያለጎትጓች ግብር የመክፈል ባህል ያለው መሆኑና ይሄው በጎ ልምድ በሌሎች ግብርና ታክስ ከፋዮች ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበትም ምክትል ርዕሰ መስተዳድሩ አሳስበዋል፡፡
በኢትዮጵያ ገቢዎች ጉምሩክ ባለስልጣን የሀዋሳ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ስራ አስኪያጅ አቶ መኑር ሙዘይን በበኩላቸው በቢልቦርዱ ላይ እንዲታዩ የተደረጉት መሰረተ ልማቶች ግብር በመከፈሉ የተገኙ ውጤቶች መሆናቸውን ለማመላከትና ለወደፊትም በፈቃደኝነት ግብር የመክፈሉ ባህል እንዲጎለብት ለማስቻል መሆኑን ገልፀዋል፡፡
ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቱ ባለፈው በጀት አመት 80 ነጥብ 2 ሚሊዩን ብር ገቢ ለመሰብሰብ አቅዶ 120.22 ሚሊዩን መሰብሰብ ችሏል፡፡
የ2003 እቅዱን ከ2002 በእጥፍ በማሳደግ 194.2 ሚሊዮን ብር ለማድረስ ግብ ተጥሎ እየተሰራ መሆኑም ተገልጿል፡፡
በተጠናቀቀው ሩብ አመት 34 ነጥብ 47 ሚሊዩን ብር ገቢ ለመሰብሰብ ታቅዶ 42 ነጥብ 13 ሚሊዩን ብር መሰብሰብ እንደተቻለም ተብራርቷል፡፡
በሀዋሳ ከተማ ተመርቆ የተከፈተው ቢልቦርድ በሀገሪቱ ትላልቅ ከተሞች ከተሰሩት አንዱ እንደሆነም ለማወቅ ተችሏል፡፡
yúYNS X t&KñlÖ©! ¸n!St&R yúYNS t&KñlÖ©! g#Ä×C ̸ ÷¸t& UR
ytwÃybT yzRû yxMST xmT :QD dGä yzRû ê ê CGR l!qRû 
b¸Cl# PéG‰äC §Y xTk#‰LÝÝ


bsnÇ §Y XNdtgl[W lt&KñlÖ©! >GGR y¸Wl# 30 ¸l!×N tNT ìKmNT tzUJaLÝÝ b:QÇ zmn# m=ršM q$_„N 50 ¸l!×N l¥DrS xQÄ*LÝÝ 
¸n!St&„ bxMST xmT WS_ bm§ hg¶t$ 17 yúYNS tÌ¥TN 
lmmSrT xQÄ*LÝÝ ¸n!ST„ xè ds@ ÄLk@ XNÄl#T ytqÂj 
yt&KñlÖ©! >GGRN bmF-R MRTN l¥údG b¸ÃSCL dr© 
:QÇN YtgB‰LÝÝ


http://www.erta.gov.et/news/morenews.php?morenewsid=4364



አዲስ አበባ፣ህዳር 29 2003 (ሬዲዮ ፋና) አምስተኛው የኢትዮጵያ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ህዝቦች 
ቀን በአል በዛሬውዕለት በተለያዩ ክልሎችበድምቀት ተከበረ። በዓሉ የተከበረው
" የኢትዮጵያ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ህዝቦች እጅ ለእጅ ተያይዘንየአገራችንን ህዳሴ ወደ 
ማይቀለበስት ደረጃ እናደርሳለን" በሚል መሪ ቃል ነው።

በአሉትናንት በተለይ በሃዋሳ ከተማ ሲከበር በበአሉ ላይ በክብር እንግድነት የተገኙትየፌዴሬሽን
ምክር ቤት አፈ ጉባኤ የተከበሩ አቶ ካሳ ተክለብርሃን  የኢትዮጵያ የፌዴራሊዝም ስርአት 
በአለም አቀፍ ደረጃ ተወዳዳሪና ውጤታማ በመሆን ላይ እንደሚገኝ ገልጸዋል። 

የደቡብ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ሽፈራው ሽጉጤ በበኩላቸው ድህነትን ታግለን ማሸነፍ
እንደሚገባ አስታውቀዋል።

በበአሉ ላይ የተገኙ የብሄር ብሄረሰብ ተወካዮች ፌዴራላዊ ስርአቱ ተጠቃሚ እያደረገ ያለው
ብሄርብሄረሰቦችንና ህዝቦችን መሆኑን ጠቅሰው ህገ መንግስቱን በመጠበቅ ድህነትን ለመዋጋት
እንደሚረባረቡ አረጋግጠዋል።

በተያያዘምየብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ቀን የሀገራችን ህዝቦች በመከባበር ላይ የተመሰረተ
አንድነታቸውን በማጠናከር ኢትዮጵያንመካከለኛ ገቢ ካላቸው ሀገራት ተርታ ለማሰለፍ የገቡትን
ቃል ዳግም የሚያድሱበት እንደሆነ የአፋር ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳደር ተናግረዋል።

ምክትልርዕሰ መስተዳደሩ አቶ አወል ወግሪስ ለሬዲዮ ፋና እንዳሉት ቀኑ ህዝቦች ያገኟቸውን
ህገ መንግስታዊ መብቶች በመጠቀም ልማትንለማፋጠንም ቃል የሚገቡበት ነው።

ለህዝቦች ራስን በራስ ማስተዳደር እንዲሁም በራስ ቋንቋ መማር፣ መስራትና መዳኘት መሰረት
ለሆነው ለዚሁ ቀን ከፍተኛ ስፍራ በክልሉ ህዝብ እንደሚሰጠው ገልጸዋል።

በተተመሳሳይ የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦችን እኩልነትን ለማረጋገጥ የተከፈለውን
መስዋዕትነት በመጠበቅ ለሀገራችን ቀጣይ እድገት በጋራ መሰለፍ እንዳለብን  የትግራይክልል
ርእሰ መስተዳድር ተናግረዋል።

ርእሰ መስተዳድሩ አቶ አባይ ወልዱ ዛሬ በመቀሌ  በተከበረው የኢትዮጵያ ብሄሮች ብሄረሰቦችና 
ህዝቦች ቀን ላይ እንዳሉት  ባለፉት ዓመታት የተገኙ ድሎችን በመጠበቅና አንድነታችንን  
በማጠናከር ድህነትን ለማጥፋት ጠንክረን መስራት አለብን ብለዋል።

መንግስት የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ አፅድቆ  እንቅስቃሴ ማድረግ መጀመሩን
ያስታወሱት ርዕሰ መስተዳድሩ እቅዱን ተግባራዊለማድረግና የሀገሪቱን ህዳሴ ለማረጋገጥ
መረባረብ እንዳለብን አሳስበዋል።

በበዓሉ ላይ የከተማው ነዋሪዎች፣ የመቀሌ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች፣ በከተማው የሚገኙ 
የ1ኛና ሁለተኛደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪዎችና መምህራን እንዲሁም የፖሊስ አባላት
ተገኝተዋል።

አምስተኛው የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦች ቀን በዓል ዛሬ በድሬደዋ ከተማ በሰላማዊ ሰልፍና
በተለያዩ ዝግጅቶች በታላቅ ድምቀት ሲከበር ውሏል።

በዓሉ በርካታ የድሬደዋ ሕዝብ በተገኘበት በድሬደዋ ስታዲዮም ነው የተከበረው።

በበአሉ ላይ ከተለያዩ ትምህርት ቤቶች የተውጣጡ ተማሪዎች፣የመከላከያ ሰራዊት አባላት
ወታደራዊሰልፍ፣ የስፖርትና ልዩ ልዩ ትርኢቶችን አቅርበዋል።

የድሬደዋ አስተዳደር ምክር ቤት አፈጉባዔ ወይዘሮ ቢፍቱ መሀመድ በዓሉን ስናከብር 
እየተመዘገበያለውን ሁለንተናዊ ልማት ለማስቀጠል ቃል በመግባት ሊሆን ይገባዋል ብለዋል።

በሌላበኩል በዛሬው ዕለት እየተከበረ ያለው የብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ቀን የሀገራችንን
አንድነት ለማጠናከር ሚናው ከፍተኛእንደሆነ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ሰራተኞች ገልፀዋል።

ሰራተኞቹቀኑን ትናንት ከሰዓት በብሄራዊ ቲያትር አዳራሽ አክብረዋል።

በዚሁወቅት እንዳሉት በዓሉ የብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦችን አንድነት ከማጠናከር 
ባሻገር የባህልና እሴት ልውውጥ እንዲኖርየሚያደርግ ነው።

ለብሄሮችብሄረሰቦችና ህዝቦች መብት መረጋገጥም ሆነ ለቀኑ መከበር መሰረት የሆነውን
የሀገራችን ህገ መንግስት ሁሉም በንቃት ሊጠብቀውእንደሚገባም አሳስበዋል።




Friday, December 3, 2010

Invest in Sidama Zone!

Sidama zone covers 6972.1 square kilometer And lies between 6.14-7.18 latitude
and 37.92to 39.19 longitudes,with an elevation ranging 501-3000 meters 
above see level. The zone is divided in 19 Woredas with a total 
population of 3019442 (2007). Regarding the Agro – Ecology of the zone, out of
the total land size 26.8% is kolla, 45.49% Weinadega and 27.71% Dega.  
The annual mean temperature of the zone ranges between 
10.1-27o c and the annual mean rainfall ranges 801- 1600 mm.

According to the land utilization data of the region, 50.67% is cultivated land, 17.57% 
grazing land, 6.51% forest bushes and shrub land, 17.84 % cultivable, and 
the remaining 7.41% is covered by others. Sidama zone has  
a total length of 1173.8 km. all weather road , of the total 
length 96.5 km. is tarmac road 857 km graveled and 52 km is partially graveled.

Sidama zone ranks first in the region, by coffee production. Annually, more than
 twenty thousand tones of
cleaned coffee is sent to the central market. The livestock population of the zone in (2007)
 was 2150.55 thousand cattle, 1009.47 thousand sheep & goat, 204.46 thousand equines and
 1512.42 thousand poultry.
Why Invest in Sidama Zone
 Has ample land for irrigated agriculture
• Infrastructure facility is available
• Availability of Labor
• It produces crops the can be used marketed and used as an input for various industries
• Industry zone is demarcated
• Demand for social services has not yet been fulfilled as the size f the population is 
so large & the supply so small
• Many tourist attractions like hot springs
Feasible Investment Activities for both Domestic & Foreign investors
Agriculture
• Forest Development, Animal Farming, Apiculture, Civet Farming, Oil Crops
Industry
• Sugar Factory, Food & Beverage Factory, Vegetable & Fruits Processing Factory,
 Candy Factory, Leather & Related Products, Aluminum Profiles, Leather Garments, 
Baby Food Processing, Potato Starch Processing
Social & Others Services
• Kindergarten, Junior & Secondary Schools, Technical & Vocational School, Health Centers, Star Hotels, Tourist Recreation Facilities.

Industrial Projects Studied By IPS
No
Project Profile
Potential Woreda
Town
1
Alcoholic liquorsDaleYerga Alem
2
AcetoneAlabaAleta wendo
3
Civet cat farming & essential oil processingShebedinoLeku
4
Ethyl acetateAletaAleta wondo
5
Lactic acidAwassa zuriaAwassa
6
Neem cake for manure and pesticides productionDaraKebado
7
Nitrogen planAwassa zuriaAwassa
8
Oxygen plantAwassa zuriaAwassa
9
Potato starchDaraKebado
10
Rue oil extractionArbegonaYayu
11
Silver recovery from photo developing waste (silver nitrate)Awassa zuriaAwassa
12
Used oil regenerationAwassa zuriaAwssa
13
Baby foodshebedinoLeku
14
Bakers yeastAletaAleta wondo
15
CandyDaleYirgalem
16
Composite flourBensaDaye
17
Milk collection and processingAwassa zuriaAwassa
18
Leather articles (belts, hand bags, purses & wallets)Awassa zuriaAwassa
19
Leather garmentsAwassa zuriaAwassa
20
Leather glovesAwassa zuriaAwassa
21
Aluminum frames & profilesAwassa zuriaAwassa
22
Oil pressing machineAwassa zuriaAwassa
23
Placer gold recoveryAroressaMaji
24
Industrial fillersAroressaMaji
25
Kraft paperAletaAleta wondo
26
Paper envelopeAletaAleta wondo
27
Trays, dishes, plates, Cups and egg trays of paperAwassa zuriaAwassa
27
Waste paper recyclingAwassa zuriaAwassa
29
Plastic waste recycliningAwassa zuriaAwassa
30
Rubber soleDalleYrgalem
31
Bed cover, sheets and table linenDalleYrgalem
32
Curtains and interior blindsDaleYrgalem
33
Labels, badges of textilesAwassa zuriaAwassa
34
Sanitary towels and tampons, napkins of textilesAwassa zuriaAwassa
35
Shoe lace and belt laceAwassa zuriaawasss
36
Silk yarn plantBorichaYrba
37
Sisal productionBorichaYrba
38
Workers overall and gownsAwassa zuriaAwassa
39
Juniperus procera plantation and processing for pencil factoryAroressaMejo